# -es- Ek *Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido*, L. de Beaufront, 1925 — chapitro [SUFIXI](https://ido.help/gramatiko/chapitri/sufixi.md). Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ Ico esas la texto dil libro ipsa, sen chanjo. Nula reguli esas skribita hike. --- **-es-.** — Ta radiko di la lingui Indo-Europana, qua donas la verbo **es-ar**, pleas la rolo di sufixo en la sequanta kazi : 1e Soldita al radiko di verbo transitiva, ol formacas pasiv-abreviuro por ta verbo : **videsar, trovesar** = *esar* *vidata, esar trovata.* Konseque ol uzesas por formacar substantivi qui expresas *pasiva stando*, sen irga ideo tempala : **instrukteso** = *la fakto,* *stando esir od esar instruktata*; **izoleso** = *la fakto, stando* *esir od esar izolata*; **konverteso** = *la fakto, stando esir od* *esar konvertata*; **konvinkeso** = *la fakto, stando esir od esar* *konvinkata*; **tenteso** = *la fakto, stando esir od esar tentata*; **konstrukteso** = *la fakto, stando esir od esar konstruktata,* e. c. (1). > (1) Same kam **videsar** = *esar vidata* = *vidatesar*, on darfas dicar, ke **instrukteso** = *instruktateso* o *instruktiteso*, **konverteso** = *konvertateso* o *konvertiteso*, e. c. Ma sen parolar pri la plu granda kurteso dil derivaji citita en la texto, li ne kontenas nek postulas la determino pri tempo, quan implikas necese **at** e **it**. 2e Soldita a nomala radiko, la sufixo es formacas substantivi, qui expresas la *stando* od *abstraktita qualeso* : **avareso, beleso, blindeso, maladeso, utileso** = *la stando esar* *avara, bela, blinda, malada, utila.* Ol devas uzesar omnafoye kande on derivas de adjektivo l'abstraktita qualeso korespondanta. 3e Ta sufixo formacas anke verbi signifikanta : *esar tala* *qual indikas la radiko* : **utilesar** = *esar utila* a, por...; egale**sar** = *esar egala a...*; **similesar** = *esar simila a...*; **friponesar** = *esar fripona* (o fripono); **profetesar** = *esar profeta* (o profeto); **hipokritesar** = *esar hipokrita* (o hipokrito); **gastesar** = *esar gasta* (o gasto); **hostesar** = *esar hosta* (o hosto); **maladesar** = *esar malada* (o malado) (1). > (1) Nula konfundo esas posibla inter ica lasta uzo di la radiko **es** ed olua uzo en la verbi pasiva, pro la dicerno inter la radiki verbala e la radiki neverbala (o nomala) quan omnu facas instinte. Nulu inklinesas komprenar : **amar** = *esar amo*, ma komprenas lu kom *abreviuro* di **am(at)esar.**La Komitato dil Delegitaro quik adoptis la propozita radiko **es** por **esar** e la uzo supere expozita. On lektas lo yena, pag. 24 di *Compte Rendu des Travaux du Comité* : « On varme aprobis la identigo dil sufixo **ec** al radiko dil verbo *esti* (*esar*), e la logikal klareso qua rezultas de olu por la verbi dil tipo **utilesar** e la korespondanta substantivo (**utileso**). » On tote darfus uzar **es(o)** mem izolita, nam ol esas radiko esence. Ma fakte **stando** (de *standar*) remplasas lu konstante. Tamen nule esus nekorekta dicar : **Me trovis lu en bona eso.** Same on darfus dicar : **Quale vu esas?** quo tote ne signifikus : **quale vu existas?** nam esar ne signifikas existar.