# -esk- Ek *Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido*, L. de Beaufront, 1925 — chapitro [SUFIXI](https://ido.help/gramatiko/chapitri/sufixi.md). Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ Ico esas la texto dil libro ipsa, sen chanjo. Nula reguli esas skribita hike. --- **-esk-.** — Greka e Latina, ta sufixo ritrovesas en novlatina lingui. On nomizas lu *inkoativo*, to esas *montranta* *komenco*. Ol quik adoptesis del reformo-plano kun la senco : *komencar*, kande ol juntesas a radiki verbala : **dormeskar** = *komencar dormar*; **morteskar** = *komencar mortar*; **videskar** = *komencar vidar*; **sideskar** = *komencar sidar*; **iraceskar** = *komencar iracar*; **emoceskar** = *komencar emocar*. Pose l'Akademio per la decido 1221 remplasigis *ij* (2) (heredita de Esperanto) per **-esk** unionebla ad adjektivi kun la senco : *divenar*... Ex. : **paleskar, febleskar, richeskar, vireskar, muliereskar, adulteskar, amikeskar,** e. c. = *divenar pala, febla, richa, vira* (o viro), *muliera* (o muliero), *amika* (o amiko). En la realeso, **paleskar** = *komencar esar* *pala* e tale pri la ceteri. Do ne existas difero esencala inter l'uzo di *esk* kun verbi e l'uzo di *esk* kun adjektivi : ol indikas : o *komenco* di ago, o *komenco* di qualeso. > (2) **-ij-** esis (quale en Espo) tote arbitriala e, pluse tro simila a *ig*, fine ledega en l'anciena : *rujijis, chanjijis, sajijis, ebriijis,* *glaciijis* e. c.; ol desplezis pro la sono e mem pro la formo. No, vere tala vorti esis delico nek por la okulo, nek por la orelo, e lia korespondanti en Esperanto esas digna kompani por *kn, sc, kaj, -ajn,* *-ojn, -ujn* e. c. Ido ne povis konservar to omna.La **ek-** Esperantala havas, kom inkoativo, nula susteno en nia lingui; ol esas tam arbitriala kam *igh*. Zamenhof ipsa agnoskis lo, quale montras lua reformo (ne aceptita, e vere ne aceptinda) di 1894. en qua il lasis a *ek-* nur la funciono indikar ago instantala (?) e remplasigis *igh* per *isk*. Reale *ek-* esis la kontreajo di *-ad*, en la mento di Zamenhof (*ek-krii, kriadi*), e la du destinesis korespondar a to, quon on nomizas « aspekto » en la konjugado di la Rusa. Komence, sub Rusa plumi, preske omna personal modi di Espoornesis per *ek-* o *-ad*. Bela e multa traci di ta « aspekto » ankore trovesas en la duesma « santa libro », *Fundamenta Krestomatio,* stilo-modelo por l'Esperantisti, segun explicita deklaro da Zamenhof. Ma sempre plu multe li oblivias la modelo por individuala preferaji. Evoluciono, evoluciono, tante influata da Ido! Noto relatanta la decido 1221 dicis : « La sufixo *-esk* uzesos do kun la verbal radiki (quale til nun) por signifikar *komencar* (*dormeskar*) e kun la nomal radiki por signifikar *divenar* (*paleskar*). L'apliko di ca regulo en la tota vortaro pruvis, ke ol genitas nula dusenceso. » Por expresar l'ideo : *divenar ...ata*, la du formi **...ateskar** e **...eskesar** tote darfas konsideresar kom regulala e konseque legitima. Ex. : **vidateskar, uzateskar, probateskar** o : **videskesar, uzeskesar, probeskesar,** e. c. Ma on konsilas uzar prefere, kom plu simpla : *divenar vidata, uzata, probata.* Se la prima verbo esas transitiva, la verbo derivita per **esk** esas anke transitiva, do povas havar objekto : **lekteskar** **jurnalo.** Kompreneble **esk** ne darfas uzesar kom radiko vice *komenc.* Do nultempe dicez *eskar, eskas*, quale ul Espisti dicas *eki,* *ekas*, vice *komenci, komencas.*