# des- Ek *Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido*, L. de Beaufront, 1925 — chapitro [PREFIXI](https://ido.help/gramatiko/chapitri/prefixi.md). Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ Ico esas la texto dil libro ipsa, sen chanjo. Nula reguli esas skribita hike. --- **des-.** — Ta prefixo internaciona indikas la kontreajo dil koncepto expresata sen olu. Exemple : **desobedio, deshonoro,** **desavantajo, deshonesta, desfacila, desbona** (1), **desinfektar,** **desorganizar, desamar** (1) esas la kontreaji di : *obedio,* *honoro, avantajo, honesta, facila, bona, infektar, organizar,* *amar.* > (1) **Mala** e **odiar** certe esas la preferinda kontreaji di *bona* e *amar;* e tale pri la vorti qui, sub formo simpla, esas la kontreaji di altri : *lenta, mikra, povra* e. c., kontreaji di *rapida, granda,* *richa.* Ma, pro ke *des* sempre facas ek vorto la kontreajo dil vorto uzata sen olu, on darfas dicar o skribar : *deslenta, despovra, desmala* e. c., se la memorado ne furnisas : *rapida, richa, bona.* On devas dicernar e distingar sorgoze la vorti *kontrea*, formacata per **des-**, de la vorti *kontredicanta* (simpla nego), formacata per **ne-** : *neafabla, neutila, neobedio.* Por certe facar la dicerno (e pose la distingo per **des-** o **ne-**) suficas questionar su kad existas mezo inter la du extremaji; se ta mezo existas, l'extremaji esas kontrea, lore oportas uzar **des-**; se ta mezo ne existas, lore oportas uzar **ne-.** Ex. : **afabla** e **desafabla**, pro la mezo : **neafabla**; **obediar** e **desobediar**, pro la mezo : **neobediar** (2); **richa** e **desricha** (se on ne uzas *povra*), pro la mezo : nericha. Ta persono esas nericha; tamen ol ne esas povra (*desricha*), nam ol posedas mikra domeno ek qua ol vivas. > (2) On imperis a me agar ulo, e ton me ne agas; lore me *ne-obedias.* On interdiktis a me ulo, e tamen me agas lu; lore me *desobedias.* Ed anke : on imperis a me agar ulo, e me agas lo kontrea, lore me *desobedias.* Nultempe uzez : despovar, desdormar, desvolar, desexistar, desesar, desmovar, desvivo, desposedo, deshavanta, e. c., pro ke ta vorti ed altri analoga povas nur equivalar simpla nego : *ne povar*, e. c. Multa kontreaji esas expresata en Ido (quale en nia lingui) da radiki specala. Exemple : jorno, nokto; lumo, tenebro; komencar, finar; audacar, timar; ganar, perdar; laborar, ociar; bona, mala; dextre, sinistre; supere, infre; alte, base; plu, min; ante, pos; avan, dop, e. c. La motivi esas : 1e ke la opozeso en ula kazi ne esas evidenta (1); 2e ke serio kelke longa de kontreaji unike per **des-** esus vere netolerebla (2); 3e ke la uzo dil prefixo **des-** povas ulkaze produktar grava detrimenti (3); 4e ke lu donas vorti tote nejusta ulkaze e ne aceptebla da la cienci (4). > (1) Kad esas tre evidenta, e precipue tre limitizebla, l'opozeso inter *varma* e *kolda* (des-varma), exemple? > (2) Kad esus tolerebla : *yuni e desyuni, richi e desrichi, forti e* *desforti, humili e deshumili, jenerozi e desjenerozi, boni e desboni,* *felici e desfelici e. c. same finos per la morto.* > (3) Se on klamos a me : *des-dextre* e me audos nur *dextre*, kad me ne povos duktar mea biciklo juste an l'obstaklo e frakasar mea kapo? *Sinistre e dextre* igas ne posibla ta desagreablajo. > (4) Kad, segun la cienco, *frigoro* esas la kontreajo di *kaloro?* E tamen Esperanto opozas *malvarmeso* a *varmeso*. Ido ne darfis imitar olu. Nultempe uzez **des** kom radiko, ma **kontre** (kontree, kontrea, kontreajo). **Des-** adoptesis per la decido 251-252 pos longa e tote fundamentala diskutado en *Progreso*, III, 19, 92, 150, 215, 216, 282, 283, 284, 285, 287, 343, 344, 345, 483, 544, 618, dum qua on komparis ad olu por la sama rolo : **mal-, non-,** **an-.** — **Mal-** esis repulsata pro ke ol sustenesas nur da kelka Franca vorti, kontre ke **des-** sustenesas da centi de vorti internaciona (5) e pro ke **mal** esas la tre konocata radiko *mal(a)*, kontreajo di *bona*. Tala vorti quala esas en Esp. *malbona, malfermi, malligi, malsupre, malsupreniri,* e. c., e. c., esas etimologie ne justa e pluse groteska. > (5) Ni konocis ta fakto plura yari ante ke *Progreso* tusheskis la punto. Ma motivo di « neoportuneso » deskonsilis la quika substituco di *des* a *mal*. Ol suficabus por impedar interkonsento kun l'Espisti : la stroko atingabus tro grave la *netushebla* Fundamento.