# DEMONSTRATIV ADJEKTIVI-PRONOMI Ek *Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido*, L. de Beaufront, 1925. Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ --- 34. — La *demonstrativ adjektivi* (sequata da substantivo) havas **a** kom dezinenco ed esas nevariebla, quale la cetera adjektivi : **ca** od **ica** por l'objekti, di qui on volas indikar explicite la proximeso; **ta** od **ita** por la fora objekti, od ordinare. Ex. : **Me amas ica puerino, ma me odias ita** **puerulo.** Quale en ta exemplo, on opozas l'adjektivo **ca** al adjektivo **ta**, kande parolesas pri du enti o kozi, de qui un esas proxima e l'altra esas fora. Ma, en la praktiko, on indikas ordinare omna enti od objekti per **ta, ita**, kande on ne volas tote partikulare indikar la proximeso. On uzas prefere la formo plu kurta, kande l'eufonio permisas. La *pronomi demonstrativa* (uzata sole) havas la sama formo kam l'adjektivi; ma plurale li divenas **ci**, **ti**, od **ici, iti.** Kande on bezonas distingar la genro, on prefixigas al formi plu kurta (**ca, ta**; **ci, ti**) la personal pronomi **il, el, ol** : **ilca** por maskulo, **elca** por femino, **olca** por neutro; **ilci** por maskuli, **elci** por femini, **olci** por neutri; **ilta** por maskulo, **elta** por femino, **olta** por neutro; **ilti** por maskuli; **elti** por femini, **olti** por neutri. Fine, ta du pronomi havas *neutra formo nedeterminita* : **co** od **ico**, **to** od **ito**. Ex. : **me havas du hundi; ica esas** **malada, e co jenas me; ma ita esas nefatigebla, e to esas** **tre utila ad me por chasar en (i)ca lando** (1). > (1) La demonstrativi propozesis en ta formi : **icu, ecu, ocu, oco** (inspirita da *hic, haec, hoc* sen *h*); **istu, estu, ostu, osto** (inspirita da *iste, ista istud* Latina) e simetra kun *ilu, elu, olu*). Kom adjektivi li esis : **ica, ista** (*ca, sta*).La Franca substantivo « os » esis « oso » e la pluralo dil pronomi : *ici, eci, oci; isti, esti, osti*. Ma, judikante, ke ta sistemo esas komplikita e ne sate dicernebla (*ica, ista*), la permananta Komisitaro quan elektabis la Komitato dil *Delegitaro*, preferis nur : **(i)ca, (i)ta** per la sequanta decido (20 di febr. 1908) :« L'indikanta pronomi esas : por proximeso : **(i)ca**; por foreso : **(i)ta**. Neutra formo (por objekto nedeterminita) : **ico, ito**. La komencanta *i* darfas esar supresata, se l'eufonio permisas. Kande on bezonos indikar la genro, on prefixigos **il, el, ol** al formo sengenra **ca, ci, ta, ti**. Tale on obtenos: **ilca, elca, olca; ilci, elci, olci; ilta**, e. c. »Pose, pro ke **ta** (*ita*) esas plu facile pronuncebla kam **ca** (*ica*) da multa homi, nome dal Anglalinguani, kande ol komencas frazomembro, o sequas konsonanto, decidesis, ke **ta** (**ita**) sempre uzesos kom demonstrativo, ecepte kande on volos tote explicite indikar la proximeso; lore, kompreneble on uzos : **ica, ca; ici, ci; ico, co**.(En la kinesma Apendico trovesas la justifiko dil formi selektita en Ido por ta adjektivi-pronomi.) On vidas la difero inter la neutra determinita **olca, olta,** qua relatas ula objekto definita, e la neutra **(i)co, (i)to** nedeterminita, qua relatas irga kozo (2) o fakto. Por dicernar li praktike, suficas questionar su, kad on darfas adjuntar al pronomo ula substantivo determinita : **ica** = *ica hundo* (en l'exemplo supera); ma **co** e **to** = *ca kozo, ca* *fakto, ta kozo, ta fakto.* > (2) « Kozo » havas hike la tota ampleso di lua intima e naturala signifiko : ol nule restriktesas ad *objekto* determinita e materiala. Exemple, kande me dicas : **quo** *donas a vu ta espero?* o : **quo***eventis a vu?* me vizas nula objekto determinita : multa, diversa konsideri, reflekti povas kontenesar en la « quo » donanta espero, e plura od un sola fakto povas kontenesar en la « quo » dil questiono : **quo** *eventis a vu?* Do en ta frazi parolesas pri kozo, kozi, fakto o fakti tote nedeterminita e reprezentata da « quo ». Ta noto utilesas anke por komprenar juste la signifiko ed uzo di **(i)co, (i)to** en multa kazi. Kom antecedenti di la pronomi relativa on uzas la formi en *t* : **(i)ta, (i)ti, (i)to** (V. § 35).