# RELATIVA E QUESTIONALA ADJEKTIVI-PRONOMI Ek *Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido*, L. de Beaufront, 1925. Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ --- 35. — Kom *pronomi* li esas : **qua** (singulare), **qui** (plurale), **quo** (kozo, fakto). On uzas **quo** nur kande parolesas pri kozo nedeterminita; on uzas **qua** pri kozo determinita. Ex. : **Me renkontris** **povra oldulo, qua demandis de me almono.** Kom **adjektivo** questionala, **qua** esas nevariebla, segun la regulo generala dil adjektivi : **qua homo venis? qua homi** **venis?** (1). > (1) **Qua** koncernas nur l'individueso. Se on parolas pri la qualeso, kompreneble on uzas **quala**, advere adjektivo qualifikanta nature, ma **qua** tote darfas uzesar, e tre konvene, por questionar « quala » esas persono, animalo od objekto : **quala il esas? kad il esas olda o** **yuna, afabla od acerba?** Me vidis lu apene, do me ne povas dicar **quala il esas.** Mem kom pronomo, lu restas nevarianta, se lu esas subjekto : **qua venis?** Ma, se lu divenas direta komplemento *e* *preiras la subjekto*, lu recevas **n** finala, por preventar omna miskompreno : **quan vu vidis?** En ta frazo, *qua*(*n*) esas komplemento direta ed ol preiras la subjekto **vu** (2). > (2) Se on dicus : **qua vu vidas**, on dubus, kad **qua** vidas **vu** o kad **vu** vidas **qua**. Pro to, kande **qua** o **qui** esas komplementi direta e preiras la subjekto, on adjuntas **n** ad oli. Pro ke ta **n** quik indikas l'inversigo dil subjekto (qua sequas vice preirar la komplemento) ni nomizas lu **n inversigala**. Ni studios plu ample ta punto en la sintaxo. Kom *pronomo relativa*, **qua** recevas la nombro di lua antecedento e la **n** inversigala, se ol preiras la subjekto : **la homi qui venis; la homo quan me vidas; la homi quin** **me vidas.** Same **quo** recevas la **n** inversigala se, esante komplemento direta, ol preiras la subjekto : **Quo falis? Quon vu vidas?** **To, quo eventas, dezolas me. To, quon il naracis, interesis** **ni altagrade** (1). > (1) **Quo** reprezentas kozo ne determinita o fakto. Do lu ne povas havar pluralo, same kam **ico, ito** qui tre ofte preiras lu kom antecedenti. (Videz noto 2, pag. 37.) **Ita, ta, iti, ti** ed **ilta, ilti; elta, elti; olta, olti** uzesas kom antecedenti di **qua, qui**. Ex. : **ta qua volas, ti qui volas, ilta** **qua volas, ilti qui volas, elta qua volas,** e. c. On prefixigas **il, el, ol** a **qua, qui** kande to esas necesa por precizigar, ed aparte por impedar nejusta refero : **Ilta** **qua volas mariajar su** ed **elta qua volas mariajar su** esas plu preciza kam **(i)-ta qua volas mariajar su.** — **La matro** **di mea kuzulo, ad ilqua me parolis; la matro di mea kuzulo,** **ad elqua me parolis.** Kun **qua** sen *il* e *el* on ne savus, ka me parolis al kuzulo od al matro.