# Komplemento La bloki dil *Kompleta Gramatiko Detaloza* (L. de Beaufront, 1925) qui traktas ica temo, quale li esas imprimita. La texto esas dil libro; la selekto dil termini serchata esas laboro dil sito. Termini serchata : `komplemento` — 53 bloki. Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ --- ## § 27 — [ADJEKTIVO QUALIFIKANTA](../chapitri/adjektivo-qualifikanta.md) 3e Se l'adjektivo havas komplemento, e precipue komplementi, pozez unesme la substantivo : **tablo-tapiso makulizita** **da inko e sauci diversa.** ## § 51 — [ADVERBI](../chapitri/adverbi.md) Pri lia komplemento l'adverbi kondutas quale la vorti de qui li derivas : **koncerne ico**, nam on dicas : *koncernar* *ulo*; **konforme al modelo**, nam on dicas *konforma al modelo*; **funde dil barelo**, nam on dicas la *fundo dil barelo*; e tale sempre. ## § 54 — [ADVERBI](../chapitri/adverbi.md) > (3) Me pagis a lu *cirkume* dek franki » : esus nejusta dicar : « Me pagis cirkum dek franki », nam « dek franki » esas la komplemento *direta* di « pagis », e « cirkume » nur modifikas ol (igante ol min preciza).On adoptis **cirkum** vice *cirke* kom prepoziciono precize por povar distingar la prepoziciono *cirkum* de l'adverbo *cirkume*. « Ni drinkis *cirkume* dek glasi » (t. e. : « dek glasi cirkume » : *dek glasi* esas l'objekto direta). « Ni sidis *cirkum* dek glasi » (o : « cirkum la tablo ») : hike *cirkum* esas prepoziciono, on ne povas sidar... la glasi o la tablo). Inverse : « Ni drinkis *cirkum* la tablo », ne « *cirkume* » quo implikus, ke ni drinkis (preske) la tablo. (*Progreso*, VII, 479.) ## § 7 — [ARTIKLO](../chapitri/artiklo.md) 2e Kande ol indikas un o plura individui *determinita* di la speco : **la libri dil profesoro** (la komplemento : *dil profesoro* determinas *libri*); **querez la mediko** (la mediko kustumata, o qua ja venis; *mediko* signifikus : *ula* od *irga* *mediko*). ## [KOMPOZADO PER PREPOZICIONI](../chapitri/kompozado-per-prepozicioni.md) — bloko 6 (sen numero en la libro) On atencez, ke la kompozado per prepozicioni ne chanjas la direta komplemento dil verbo (kande ica esas transitiva) : **en limpida aquo, on travidas la stoneti dil fundo; on ne** **travidas la aquo ipsa.** Konseque l'adjektivo **travidebla** povas aplikesar nur a la stoneti, e ne a la aquo ipsa; ol ne povas signifikar **diafana**, ma nur (segun sua elementi) *videbla tra.* Simile on **supervarsas aquo sur flori**; quo esas **supervarsita**? La aquo, e ne la flori. Do on ne darfas dicar (quale Espo) : **vango supervarsita da lakrimi**, ma juste : **balnita, inundita** **da lakrimi**. ## [KOMPOZADO PER PREPOZICIONI](../chapitri/kompozado-per-prepozicioni.md) — bloko 7 (sen numero en la libro) Kontraste, nul detrimento en ke prepoziciono-prefixa igas transitiva netransitiva verbo : **enirar, ekirar la chambro** (1). Konseque ula verbi netransitiva (quale *irar*) darfas en la kompozado divenar transitiva e posedar pasivo. Se on darfas dicar : **trairar la rivero**, la rivero ipsa darfas dicesar **trairata**. Ma de to on ne darfas konkluzar, ke en la kompozado, verbo transitiva darfas analoge recevar duesma komplemento direta, nam la posedo di du komplementi direta esas kontrea a la logiko ed al klareso (2). ## § 107 — [KONJUNCIONI](../chapitri/konjuncioni.md) > (2) Pos examenir lo dicita pri *yen* So Couturat, en *Progreso*, VII, 208, konkluzas :« On uzez *yen* kande ol guvernas *nomo*, e *yen ke* kande ol guvernas propoziciono. »Altralatere, en solida artiklo pri **yen ke**, barono S.de Szentkereszty dicas juste : « La maxim preciza defino esas certe (VII, 208) : « Interjeciono esas izolita vorto, qua equivalas integra frazo. » Ja de co rezultas, ke *yen ke* esas lo justa, kande *yen* guvernas propoziciono. » (VII, 289.)Ma nur prepozicioni recevas *ke* por divenar konjuncioni; do *yen* esas reale prepoziciono. Cetere, se ol ne esus prepoziciono, kad ol havus komplemento? Ka ni ne dicas : *yen mea matro; yen ili*, tot same kam ni dicas : *por mea matro, kun ili?* Do *yen*, sola, ne esas konjunciono.Konsiderante *yen* kom prepoziciono, l'akademio decidis (aprilo 1925) ke ol divenas konjunciono per l'adjunto di *ke*, quale omna prepoziciono en Ido. (Vid. § 109.) ## [LA PLURALO EN IDO](../chapitri/la-pluralo-en-ido.md) — bloko 7 (sen numero en la libro) Ni adjuntez, ke nur ta finalo plurala posibligas l'akuzativo (*-n* inversigala) e co esas decidiganta niaopinione. Se la homo poke instruktita sucesas nur tre desfacile aplikar l'akuzativo (lon montras l'Esperantisti ed ante li la plebeyi Latina), ta homo komprenas frazo qua aplikas ol saje. En la vivo omnadia, ta kazo esas kompliko neutila, e jenanta, quale omna kompliko. Ibe l'inversigo di la subjekto povas e devas proxime reduktesar al kazo ube *qua, qui, quo* divenas komplemento direta e preiras la subjekto : *quan* me vidas? evidente diferanta de *qua* vidas me? o : *qua* me vidas? ## § 118 — [NOMBRI](../chapitri/nombri.md) On uzas **de** avan la komplemento di fraciono, quale avan la komplemento di integra nombro substantivigita : **(la) du** **triimi de sis esas quar** analoge a : **dekeduo de ovi.** ## § 29 — [PERSONAL PRONOMI](../chapitri/personal-pronomi.md) Infinitivo, o participo havanta komplemento, konstitucas propoziciono : **me vidis li lavar su** o : **me vidis li lavanta** **su** = **me vidis li qui lavis su.** ## [PREFIXI TEKNIKALA](../chapitri/prefixi-teknikala.md) — bloko 4 (sen numero en la libro) ***ko-.** — Ol renkontresas en **kosinuso, kolatitudo, kosekanto,** **kofunciono, kotangento, kovarianto, konormala,** sen parolar pri **kolineara, korelato** e **korelativa, korespondo,** qui esas por ni primitiva vorti. En ta vorti, la prefixo *ko-* ne havas la senco di kun, sed (ma) la senco : « komplemento di... » o « di komplemento ». ## [PREPOZICIONI PREFIXA](../chapitri/prepozicioni-prefixa.md) — bloko 2 (sen numero en la libro) > (1) « Nia kunfrato ne prizas la regulo, qua igas *transitiva* la verbi kompozita ek verbo *netransitiva* e prepoziciono, quale *en-irar,* *ek-irar*; ed il preferas repetar la prepoziciono. To esas ya permisata, sed (ma) tote superflua, nam en : *me eniras en la chambro*, l'ideo esas dufoye expresata. Tote logike, *me eniras la chambro* = *me iras* *en la chambro*. L' « equivalo » esas « perfekta »; to ne esas « subtilajo »; la verbo divenis transitiva, *absorbante* la prepoziciono ipsa, qua « regas » la komplemento. (Komparez *travidar, trairar*, e. c.) *Progreso*, II, 304, noto. ## § 66 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) 66. — **Da** indikas la facanto, facinto o faconto di la ago. Konseque 1e la komplemento dil verbo pasiva, 2e l'autoro. Ex. : **il esas** (*esis, esos, esus*) **amata da omni.** **La pikturi da Murillo. La poemi da Victor Hugo.** En ta exempli, « omni, Murillo, Victor Hugo » esas la *aganti*, la produktanti dil ago; pro to li indikesas kom tala dal prepoziciono rezervita a la *aganti* : « **da** ». (Komp. *de, di, per*). Vice : **la amo di Deo a la homi** (videz *ad*) on tre legitime darfus dicar : *la amo da Deo a la homi*. ## § 79 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) Memorez bone, ke la verbo *konfundar* postulas **kun** o **ad** por sua nedireta komplemento, segun la decido 1205. Specala noto akompananta la decido fixigas la selekto tavorte : ## § 81 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) 81. — **Malgre** = sen impedesar da..., sen cedar a... Ex. : **Il sucesis malgre omna obstakli; il departis malgre sua** **matro o : malgre la impero di sua patrulo.** Quale on vidas, **malgre** povas havar kom komplemento persono o kozo (1). > (1) Uli ne dicernas bone la difero di *malgre* e *tamen*.Ica lasta ne esas prepoziciono e havas nula komplemento konseque; ol pleas la rolo di adverbo kun ideo di kontrasto, di opozo : **il esas povra e tamen** (il esas) **jeneroza. Il esas malada, tamen il** **volas laborar.** — *Tamen* = malgre to. ## § 82 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) Precize pro ke **per** indikas instrumento, moyeno, lu ne darfas uzesar avan la aganto en la komplemento dil verbo pasiva, sive ta aganto esas persono od animalo, sive ol esas kozo; nur **da** uzesas takaze : **lu esas tote kovrita da nivo.** Se vu hezitos inter *da* e *per*, chanjez la formo pasiva a formo aktiva : **la nivo tote kovris la tekti.** Do la nivo esas la aganto en la frazo pasiva; konseque on devas uzar *da* (ne *per*) avan olu. ## § 83 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) Esus neutila uzar **po** (od irg altra prepoziciono) avan komplemento direta : **omna (o singla) libro kustas tri** **franki** (e ne : **po tri franki**). ## § 102 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) 102. — Pri la *komplemento di adverbo prepoziciona* observez ico : Existas adverbi derivita qui pleas la rolo di prepozicioni e konseque havas komplemento, quale la vera ed originala prepozicioni. Pri ta komplemento on agas quale pri la komplemento dil vorto fonta : **Koncerne, relate, ecepte** *ulu* od *ulo*, pro ke on dicas **koncernar, relatar, eceptar** *ulu* od *olu* (2). **Simile ad, konforme ad**, pro ke on dicas : *simila ad, konforma ad*. Do juste la prepoziciono preiranta la komplemento dil vorto fonta. Same pri : **diverse de** (o *kam*), **aparte de,** **dextre di, sinistre di, funde di, okazione di**, pro ke on dicas : *diversa de* (o *kam*), *aparta de, la dextro di, la sinistro di, la* *fundo di, l'okaziono di*, e. c. ## § 103 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md) 103. — **La plaso dil komplemento di irga prepoziciono** (primitiva, derivita o kompozita) fixigesas da ica general regulo : ol devas sempre *sequar nemediate* la prepoziciono, sen ul ecepto. To esas tre importanta por evitar l'obskuraji ed ambiguaji, quin produktas en la Angla ed en la Germana, exemple, la prepozicioni qui *sequas* lia komplemento, o mem *preiras* e *sequas* ta komplemento. ## [REGULI DI DERIVADO *](../chapitri/reguli-di-derivado.md) — bloko 13 (sen numero en la libro) Kontree, on ne darfas uzar adjektivo nemediate derivita vice genetivo (kazo dil komplemento posedala, t. e. vice la prepoziciono **di**) : se **gardena urbo** ya signifikas *gardenourbo*, **gardena pordo** ne povas signifikar *pordo di gardeno* (ma on darfas dicar : **gardenpordo** o **pordo gardenala** (3). ## § 35 — [RELATIVA E QUESTIONALA ADJEKTIVI-PRONOMI](../chapitri/relativa-e-questionala-adjektivi-pronomi.md) Mem kom pronomo, lu restas nevarianta, se lu esas subjekto : **qua venis?** Ma, se lu divenas direta komplemento *e* *preiras la subjekto*, lu recevas **n** finala, por preventar omna miskompreno : **quan vu vidis?** En ta frazo, *qua*(*n*) esas komplemento direta ed ol preiras la subjekto **vu** (2). > (2) Se on dicus : **qua vu vidas**, on dubus, kad **qua** vidas **vu** o kad **vu** vidas **qua**. Pro to, kande **qua** o **qui** esas komplementi direta e preiras la subjekto, on adjuntas **n** ad oli. Pro ke ta **n** quik indikas l'inversigo dil subjekto (qua sequas vice preirar la komplemento) ni nomizas lu **n inversigala**. Ni studios plu ample ta punto en la sintaxo. Same **quo** recevas la **n** inversigala se, esante komplemento direta, ol preiras la subjekto : **Quo falis? Quon vu vidas?** **To, quo eventas, dezolas me. To, quon il naracis, interesis** **ni altagrade** (1). ## § 126 — [SINTAXO](../chapitri/sintaxo.md) 126. — La *normal ordino* dil vorti en propoziciono esas ica : 1e subjekto, 2e verbo, 3e komplemento direta; singla de ta termini esante akompanata (segun la reguli donata supere) da lia omna komplementi. La komplementi nedireta darfas pozesar irgaloke, ma dop la verbo prefere : **me** **rakontis bela historio a vua infantino**, o : **me rakontis a vua** **infantino bela historio.** En ica lasta frazo, **bela** ne povas relatar **infantino**, nam on dicabus takaze : **a vua bela infantino**, ed on devabus pozar **historio** avane. Omna violaco dil normal ordino (*subjekto, verbo, komplemento direta*) esas nomizat inversigo, sive kande la komplemento direta preiras la verbo, sive kande la subjekto sequas lu. Exemple, se vice : **la vintro venos balde**, me dicas : **balde venos la vintro**, me inversigas la subjekto, nam ol sequas la verbo vice preirar olu. L'inversigi povas esar impozata dal bezono saliigar termino, pozante lu avane (ico remplasas l'expresuro *c'est...* *qui* o *que* di la Franca), o (en la traduki) dal deziro sequar l'ordino dil texto originala. Se la frazo kontenas, quale supere, nur subjekto e verbo, l'inversigo dil unesma ne povas genitar ula miskompreno. Ma, se la frazo kontenas subjekto e komplemento direta od atributo, naskas miskompreno, en ula kazi, kande on inversigas lia normal ordino. Lore, por evitar ta grava desavantajo, on distingas la *komplemento direta* o la *atributo* per la final litero **n** (1). Exempli pri l'inversigo dil komplemento direta : > (4) **Bonan**, komplemento direta, preiras la subjekto **me**. Konseque ol recevas la **n** inversigala. Ma on dicus tre bone : *Me prenis la* *maxim bona.* ## § 127 — [SINTAXO](../chapitri/sintaxo.md) 127. — Kompreneble la **n** inversigala esas necesa nur kande la komplemento direta preiras la subjekto. Ma, mem se ol preiras la verbo, nula **n** devas uzesar, kande la subjekto konservas l'*unesma plaso*. Ex. : **tua fratulo me odias** =*tua fratulo odias me*. Ico precipue aplikesas al pronomi : **el vu amas, il me vidis** = *el amas vu, il vidis me*. Konseque on povas donar ica regulo : ek du pronomi (sen final *n*) qui trovesas en la sama propoziciono, l'unesma esas la subjekto e la duesma esas la komplemento direta (1). Ma on dicos : **elun me amas, men el vidis**, pro ke la subjekto ne esas l'unesma, ma la duesma (2). ## § 128 — [SINTAXO](../chapitri/sintaxo.md) 128. — Inversigita, l'*atributo* povas produktar ambigueso e miskompreno, quale sen **n** la direta komplemento inversigita. > (2) En *Progreso*, VII, p. 103, en *Remarko* da Sro Couturat : « L'ordino ne suficas por evitar la dusenceso. Yen exemplo : « *Quon* divenus l'uneso di la L. I. qua esas la kondiciono di lua progreso e di lua suceso? » Esas neposibla, en tala frazo, transportar *divenus* til la fino, pos omna komplementi e relativa propozicioni, qui povus esar mem plu multa e plu longa. Do l'akuzativo esas utila kun *divenar*, malgre omna teoriala objecioni. Cetere kad l'atributo di *divenar* ne indikas anke la objekto, la skopo? Ol darfas do indikesar per l'akuzativo same kam ordinara komplemento. »Ed en VII, p. 351, on trovas sub la plumo di Paul de Janko : « Semblas a me tote indiferenta kad on nomizas kom akuzativo o kom formo di atributo la formo F. *que*, qua korespondas en Ido a la formo : *quon*.L'utileso di omna du restas la sama. Pluse me remarkigas, ke la sama rezoni kam pri *divenar*, valoras anke por la verbo *esar*, konseque ke on devos anke uzar ta formo kun ica, malgre ke tosemblos a multi kom mem plu stranja kam l'akuzativo kun *divenar*. Fakte se me devas dicar : *Quon divenas aquo per varmigo?* me devos anke dicar : *Quon esos pos varmigo la nuna aquo?* Respondo : *Ol* *esos vaporo*. La sama formo uzesas anke en F. : *Que sera l'eau après* *avoir été chauffée?* e qua shokesas da la vorto « akuzativo » povas parolar anke en Ido pri formo di atributo, nam ne la nomizo importas ma l'expreso klara e preciza. » Esus kulpo uzar la **n** por indikar (quale en Esperanto) la komplemento direta, se ol ne preiras la subjekto, o por indikar la dati, la disto, la preco, e. c., o por la translaco *aden* loko (1). La **n** inversigala devas ne uzesar exter la limiti fixigita supere. Tale ol restas, ne kaptilo e kompliko neutila en 8 foyi ek 10 adminime dil uzado Esperantala, ma nur moyeno impedar, mem preventar miskompreno, o sequar en traduko — se to utilesas — la ordino dil texto originala. La rolo di la **n** inversigala esas nur avertar pri ul inversigo e *quik* impedar miskompreno, dicante : ica vorto, modifikita per **n**, ne esas subjekto, ma komplemento direta od atributo. ## § 129 — [SINTAXO](../chapitri/sintaxo.md) 129. — Pronomo relativa-questionala sempre devas komencar la relativa propoziciono qua dependas de olu, ed ol darfas preiresar nur da prepoziciono o da *irge, irgu* : **la persono di qua vu vidas la domeno; me questionas, di qua** **esas ta gardeno; ad irge qua povro il almonas; pri irge quo** **vu parolas, vu sempre interesas; ad irgu qua venos, vu dicos** **ke me esas absenta.** Konseque, kande relativa pronomo esas komplemento direta, existas necese inversigo, e ta pronomo devas recevar la **n** inversigala : **la soldato, quan vu vidas;** **la soldati quin vu vidis.** ## § 130 — [SINTAXO](../chapitri/sintaxo.md) 130. — La **-n** posibligas granda flexebleso e granda libereso; ma on devas ne trouzar l'inversigi (quale ni ja dicis) tante plu, ke mem la **n** inversigala ne posibligas evitar sempre omna ambigueso. Ex. : **me vidis ilun ocidantan viron** o **me vidis ilun ocidar viron** ne esas plu klara kam : **me vidis il(u) ocidanta** (o **ocidar**) **viro; la fervoyi** **formacas reton kovrantan la mondon** ne esas plu klara kam... **reto kovranta la mondo;** en la du kazi, nur l'ordino di la vorti povas distingar la subjekto de la komplemento. Same nur l'ordino (kun la komuna raciono) distingas li en frazi simila ad ici : **me igas imprimisto(n) imprimar** **libro(n).** ## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 68 (sen numero en la libro) **-ebl-**. — Ta sufixo, internaciona en la formi **abile, able,** **ibile, ible** venas de la Latina **abilis, ibilis**. Ol signifikas : *qua povas esar ...ata* : **facebla, kredebla, lektebla, videbla** = *qua povas esar facata, kredata, lektata, vidata*. Do lu havas senco nature pasiva, quo explikas ke lua komplemento sempre postulas *da* : **videbla da omni, kredebla da nulu.** ## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 148 (sen numero en la libro) > (1) « Quankam la verbi derivita per **if** esas esence netransitiva, pro ke li expresas generale kompleta ideo (li kontenas en su la nociono dil objekto : **versifar** : = *facar versi*), ni vidas nula detrimento en donar a li, en ecepta kazi, komplemento direta, exemple por dicar : **urinifar sango.** To esas kozo tote analoga a *vivar* (mizeroza) *vivo, dormar* (profunda) *dormo*, e. c., ube l'ideo ipsa di la verbo (di l'ago) divenas komplemento direta. — On povas anke dicar : **urinifar kun sango,** nam reale la sango mixesas kun urino. La mediki havos la teknikala vorto **hematurio.** » (*Progreso*, V, 350.)Sro H. objecionas, ke *sangifar, urinifar* devus ne havar la nunasenco, ma la senco : produktar sango, urino; exemple : *la nutrivi* *sangifas; la reni urinifas.*Ni previdis ta objeciono kande ni kompozis la vortolibri. Yen nia respondo. La sufixo *-if* (same kam la ceteri) esas destinata a la komuna uzado e devas uzesar segun la komuna raciono. Or en nia lingui, la verbi qui signifikas l'ekfluo od ekpulso di sango, urino, derivas de la vorti *sango, urino*; ta derivo esas naturala e komoda, ed on darfas indikar ol per *-if,* sequante la vulgara kompreno. Nur tre poka homi konocas la reala (interna) produktado di sango, urino; ma li povas expresar ol per ta vorti ipsa, o, se li preferos, per « ciencala » ed okulta vorti, quale *hematopoyezo!* La L. I. ne esas facita nur por li, ma por la maxim multi, do devas sequar la vulgara koncepti. E ni devas ne havar plu multa skrupuli, dicante *sangifar,* kam kande ni dicas, ke la suno *su levas* o su *kushas.* (*Progreso*, IV, 282.) ## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 158 (sen numero en la libro) Se la verbal radiko esas netransitiva (*venar*) la sufixo **-ig-** havas la senco : *igar ...anta,* e konseque la verbo derivita per **igar** havas kom objekto (komplemento direta) to quo esus la subjekto dil verbo primitiva : **venigar** = *igar* *venanta* : **me venigis la mediko** = *me igis la mediko venar* = *me igis ke la mediko venis*; **iracigar** = *igar iracanta* : **vua** **sencesa kontredici iracigas lu.** ## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 159 (sen numero en la libro) Kontraste, **igar** = *igar ...ata*, se la verbal radiko esas transitiva (*vidar, scndar*). Lore, la verbo derivita per **igar** havas kom objekto (komplemento direta) la objekto dil verbo primitiva : **me sendigos a vu ta libro da Petrus** = *me igos* *ta libro sendata* (sendesar) *a vu da Petrus*; **me vidigis mea domo da Icannes** = *me igis vidata* (videsar) *mea domo da I.*; **me** **instruktigas mea filii da la skolestro** = *me igas instruktata* (instruktesar) *mea filii da la skolestro*; **me imprimigas nova** **libro da mea imprimisto** = *me igas imprimata* (imprimesar), e. c. ## § 137 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) 137. — Kande participo esas komplemento cirkonstancala, ol darfas recevar o l'adjektival formo, o la formo adverbala, segun ke ol esas plu juste epiteto, od indikas plu reale la maniero (*marchante* = dum mea, tua, vua, e. c., marcho). Ma ol darfas recevar la formo adverbala, nur se ol relatas la subjekto di la propoziciono : **il venis ne invitita,** o : **ne invitite; il venis ne expektita,** o : **ne expektite;** **vidanta** o **vidante sua amiko, il haltis; lektinta** o **lektinte** **la libro, il dormeskis.** En ta exempli on darfis uzar la formo adjektivala tam juste kam l'adverbala, pro ke la koncernato « **il** » esas subjekto. ## § 138 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) 138. — La *participi substantiva* ne darfas recevar direta komplemento. Exemple, ica frazo : « *la atakanti la religio...* » ne esas bona logike e gramatikale. Nam, se la participo adjektiva (*atakanta*) e la participo adverba (*atakante*) restas duime verba e, pro to, darfas recevar direta komplemento, la participo substantiva (*atakanto*) perdas reale sua karaktero e valoro verbala; ol divenas vera substantivo e kom tala ne darfas havar direta komplemento, ma nur komplemento nedireta per prepoziciono, quale omna substantivi. Konseque on devas dicar : « La atakanti *di* la religio », same kam on dicus : « La defensanti *di* la religio » e : « la predikanti (o predikeri) *di* la religio », « la protektanti (o protekteri) *dil* febli ». Diveninte substantivo, la participo ne plus sequas la regulo dil verbi, ma la regulo dil substantivi. Se on admisus la sintaxo : *la atakanti la religio*, on devus aceptar ol, pro analogeso, por omna substantivi derivita de verbo : on darfus do dicar « la atakemi la religio »; « la laboristi la ligno », « la fumeri sigari », « la drinkeri liquori », e. c. On vidas, ke tala sintaxo (Slavatra) esus adminime stranjera, e (precipue) ne klara, pro ke ol apudpozus la vorti *sen indikar lia relato*. Or logike la relato inter substantivo e lua komplemento devas esar expresata da prepoziciono, e « la atakanto la religio » o « la amanto Deo » ne esas plu permisata kam « la atako la religio » o « la amo Deo », vice la atako *di* la religio » o « la amo *di* Deo », o « la amo *a* Deo » (1). ## § 41 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) La transitivi (qui povas havar « objekto » o komplemento direta) posedas du voci (1) : l'aktiva e la pasiva; la netransitivi posedas nur un voco, l'aktiva. ## § 45 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) Konseque, esas *netransitiva* en Ido nur la verbi qui logike, nature, quale **naskar** e **mortar** ne povas havar « objekto » (komplemento direta). **Restar, sejornar, repozar, kreskar,** **dekadar, degenerar, falar, irar, marchar, venar, arivar, departar**, exemple, ne esas transitiva, ma tre certe *netransitiva.* En ica lasta verbi, la subjekto facas la ago totsame kam en verbo transitiva : en **venar, arivar, kreskar** la subjekto agas, quale en la transitivi **frapar, donar, lektar**; ma en li, netransitiva, nul « objekto » povas existar, nul « objekto » povas recevar la ago dil subjekto; ol restas en lu : on ne dicas *venar ulu, arivar ulu, kreskar ulu*, quale on dicas : **frapar** **ulu, donar ulo, lektar ulo.** Konseque la *netransitivi* nultempe darfas havar participo pasiva. Do nultempe dicez : *venata,* *venita* o *venota; arivata, arivita, arivota; kreskata, kreskita* o *kreskota*, ma nur, segun la kazo : *venanta, veninta, venonta;* *arivanta, arivinta, arivonta; kreskanta, kreskinta, kreskonta.* E tale pri omna verbo netransitiva. Cetere, merkez e memorez bone, ke *nul formo pasiva darfas donesar en Ido a verbo* *netransitiva.* ## § 48 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) Kande la verbo esas *netransitiva* e lua komplemento bezonas prepoziciono, on pozas ica inter **una** ed **altra** : **li iras** **una kun altra; li falis una sur altra; li kuris una kontre** **altra; la du peci fricionas una sur altra.** ## [VORTORDINO](../chapitri/vortordino.md) — bloko 1 (sen numero en la libro) Quale ni ja vidis en la sintaxo, la *normala vortordino* esas : 1e subjekto, 2e verbo, 3e komplemento direta, singla ek oli esante akompanata da sua omna komplementi. La komplementi nedireta povas esar lokizata irgaplase, ma li prefere sequas la verbo. Ex. : **La filiulo di nia olda vicini** **retrovenis de Paris, ube il kompris multa ludili por sua infantino.** ## [VORTORDINO](../chapitri/vortordino.md) — bloko 2 (sen numero en la libro) Omna rupto dil ordino normala nomizesas *inversigo*, sive pro ke la komplemento direta preiras la verbo : **elun ne ilun** **me vokis,** sive pro ke la subjekto sequas lu : **venez, venez,** **klameskis l'instruktisto.** L'inversigi povas esar postulata dal bezono insistar sur vorto, pozante lu avane, quale *elun* en l'unesma exemplo, o dal deziro (en la traduki) sequar l'ordino dil texto originala. ## [VORTORDINO](../chapitri/vortordino.md) — bloko 11 (sen numero en la libro) Ek *Progreso*, VII, 161 : « *Quo esas verajo decidar nur* *povas intelekto.* » Yen bela exemplo di kompleta inversigo di la natural ordino di la pensi. Unlatere, oportis pozar *decidar* ante lua komplemento « quo esas verajo ». Altralatere, oportis pozar *nur* nemediate ante *intelekto*, quan ol referas On povis do uzar un de la sequanta frazordini : « Decidar quo esas verajo, nur intelekto povas. » — « Quo esas verajo, nur intelekto povas decidar. » — « Nur intelekto povas decidar, quo esas verajo. » E la triesma formo semblas a ni la maxim klara por omni, do preferinda. » (2).