# Kondicionalo La bloki dil *Kompleta Gramatiko Detaloza* (L. de Beaufront, 1925) qui traktas ica temo, quale li esas imprimita. La texto esas dil libro; la selekto dil termini serchata esas laboro dil sito. Termini serchata : `kondicional` — 21 bloki. Transskribita de https://ido.help/gramatiko/ --- ## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 9 (sen numero en la libro) > (1) En qui la liganta vokali *a, i, o, u* reprezentas rispektive la prezento, la pasinto, la futuro, la kondicionalo. ## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 34 (sen numero en la libro) Pro ke, se ni atribuas karakteriziva vokalo al prezento (*a*), **altra** (*i*) al pasinto, ne esas kontrelogika o nekoheranta atribuar anke specal vokalo (*o*) a la futuro. Facar ek ta vokalo la simbolo dil futuro en la tota konjugo ne esas plu arbitriala, ed alteras mine la Latina kam selektar (quale ula Latinisti) la partikulo *pos* kom signo di ta tempo, o transportar sur la finalo la acento dil infinitivo latina por facar ek lu kondicionalo : *amarè, audirè*, e. c., kande on povabus evitar omna barbarismo, uzante *amarem, audirem*, e. c. Stranja maniero, vere, restar ciencoza e naturala! ## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 44 (sen numero en la libro) Ma on objecionas, ke li esas prezenta en la lingui supere mencionita. Me agnoskas lo; ma li restas adminime infinitivi, en Ido; e ke *i* simbolizas en li la pasinto, quale en la tota konjugo, certe ne povas jenar la adepto, nek supercharjar lua memorado. Kad esus por lu plu facila memorar, ke *du* simbolizas la pasinto, *pos* la futuro, *fe* l'imperfekto, *vell* la kondicionalo, *dum* (pos-pozita) l'imperativo, quale en altra sistemi plu o min laborita? Kad vere Ido ne darfas, kun adminime yuro tam granda e cienco egala, donar ica principo : en *omna* dezinenco verbala, **a** simbolizas la prezento, **i** la pasinto, **o** la futuro? Kad ol esas per to min simpla o min koheranta kam altri? ## § 131 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) 131. — Pri la *tempi* e *modi* esas nur un regulo generala di selekto : on uzas en propoziciono subordinita (nedireta diskurso) la sama tempo e modo quan on uzus en chefa propoziciono (diskurso direta). Ex. : **il dicis ke il skribas** (4) (il dicis : *me skribas*); **il dicis ke il skribis hiere a vua** **matro** (il dicis : *me skribis*, e. c.); **il dicis ke il ja esis skribinta** o : **skribabis dufoye ante recevar respondo** (il dicis : *me ja esis skribinta o skribabis*, e. c.; **dicez ad ilu ke il** **venez** (dicez ad ilu : *venez*); **me pensis ke il esas hike** (1) (*il esas hike, me pensis*); **me pensis ke il esos hike** (2) (*il* *esos hike, me pensis*); **me esperas, ke il venos** (*il venos, me* *esperas*); **me timas, ke il venos** (3) (*il venos, me lo timas*); **me timas, ke il ne venos** (4) (*il ne venos, me lo timas*); **me** **dubas, kad il venos** (5) (*kad il venos, me dubas pri lo*); **me kredis ke il venos** (6) (*il venos, me kredis lo*); **me kredas ke il venus, se il ne impedesus** (hike la ideo esas vere kondicionala, e ne futura); **il dicis, ke se il savabus** (o : **esus savinta), il venabus** (o : **esus veninta**) **plu frue** (*se* *me savabus, il dicis, me venabus plu frue*); **konvenas** (decas), **ke vu facez ito** (*facez ito, lo konvenas*). Ta regulo suficas por determinar la kazi en qui on devas uzar l'imperativo o la kondicionalo en la propozicioni subordinita. Partikulare, l'imperativo (o plu juste *volitivo*) indikas sempre intenco o deziro, e la kondicionalo sempre supozas kondiciono explicita od implicita (ula *se*...). *La linguo ne* *havas subjuntivo* (7). ## § 132 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) Pri la *kondicionalo* bone memorez, ke ol sempre supozas kondiciono explicita od implicita. En ta modo la fakti ne prizentesas kom certa (quale en l'indikativo),ma kom plu o min dubebla, eventuala, dependanta de kondiciono quan indikas ofte (ma ne sempre) la konjunciono *se*. Ex. : **li esus** **kontenta, se vu konsentus. Forsan ni povus sucesar** (*se*...). **Me tre volus aceptar ilu** (se me ne esus impedata) **ma me** **esas tro malada cadie. En ta kazo, me quik forirus. Me jurus,** **ke lu venabus sen ta obstaklo. Sen via helpo, ni perisabus** **infalible. Kad esus posibla, ke vua gepatri ne sokursus vu.** **Esus plu afabla, se vu skribus ipsa, ke vu aceptas lia invito.** Remarkez, en la lasta exemplo, ke se tradukas la Franca konjunciono *que* di : *il serait plus aimable* que *vous écriviez* *vous-même*, e. c., de quo rezultas ke la kondicionalo esas substitucata en Ido al subjuntivo di la Franca. Vu facus kulpo, se vu tradukus o : **esus plu afabla ke vu skribas,** o : **esus plu afabla ke vu skribus o skribez.** Memorez bone ta exemplo ed imitez lu omnafoye, kande *que* povos chanjesar a *se*. Tale ordinante la vorti dil exemplo : **se vu skribus ipsa,** **ke vu aceptas lia invito, esus plu afabla, vu komprenos bone,** **ke nur la kondicionalo esas hike logikala e justa.** ## § 133 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) 133. — Quale ni dicis ye la fino di § 131, Ido ne havas *subjuntivo*, modo reale ne necesa, e quan logike remplasas en Ido l'*indikativo*, la *volitivo* o la *kondicionalo*, segun la kazi (1). > (1) Ni dicas, ke en Ido la modi indikativa, volitiva o kondicionala remplasas *logike* la subjuntivo di altra lingui, pro la motivi sequanta :Se la fakto o ideo prizentesas *kom certa*, l'indikativo devas uzesar, pro ke lu esas atribuita a la certeso; se la fakto, ideo prizentesas *kom kondicionala*, kom dependanta de eventualajo, de supozo ne prizentata kom certa (komparez : *se il venus* a *se il venos*), la kondicionalo devas uzesar, pro ke lu esas atribuita al eventualaji, al idei kondicionala.Se la fakto o ideo prizentesas kom implikanta volo, deziro, *skopo* *vizata*, la *volitivo* esas uzenda, pro ke lu esas atribuita al indiko dil kozi vizata, imperata, irgamaniere volata.Ma qua fakto o ideo ne apartenas (en la modi personala) al tri supera domeni? Pro quo do ni havus quaresma modo personala (subjuntivo), logike e bone expresata dal tri enuncita, quin Ido posedas? Quale ni povus logike e praktikale konstitucar lua propra domeno? Kande on vidas quante nia lingui intermixas sua indikativo e sua subjuntivo, quante li deskonkordas pri ta punto, quante la sama linguo posedas subtilaji, kontredici e mem stultaji, por distingar od intrikar la du domeni, on benedikas Ido ne mem probir havar subjuntivo apud la tri altra modi personala. ## § 134 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) 134. — Analoge Ido ne imitas la lingui qui uzas altra modo kam la kondicionalo pro la konjunciono *se* (2). Ido sempre uzos la kondicionalo : **li esus kontenta, se vu konsentus; li esabus kontenta, se vu konsentabus.** Ma, kompreneble, se irga linguo, la Franca exemple, kontrelogike uzas la kondicionalo vice l'indikativo futura, Ido uzas l'indikativo. Ex. : Il espérait qu'*il trouverait*, **il esperis, ke** *il* *trovos* (*me trovos*, il dicis a su espere). Elle nous a écrit qu'*elle scrait ici demain*, **el skribis a ni ke** *el esos* **hike,** **morge** (*morge me esos hike*, el skribis a ni). ## § 135 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md) 135. — Same kam Ido abandonas nek l'*indikativo*, nek la *kondicionalo* por imitar uzi kontrelogika di ula lingui, tale ol restas sempre fidela a sua *volitivo*, kande la fakto o stando dependas de volo, deziro, impero, interdikto, prego, demando, postulo, bezono, neceso, konveno, deco, merito. Rezume on darfus dicar : la *volitivo* (modo dil skopo vizata o persequata), havas kom propra domeno to omna, quo ne apartenas al du altra modi personala : l'*indikativo* e la *kondicionalo*. > (1) Justifikar tal exempli per alegar plu o min multa vorti tacita, to esas pruvar ne direte lo jus dicita. Kad on bezonas alegar frazo-parto tacita por justifikar la uzo di la cetera modi? E kad esas certa, ke la lektanto od audanto divinos ta vorti tacita, e konseque trovos la justa senco inter pluri posibla? Ka ne esas plu sekura agar pri la *volitivo* quale pri l'*indikativo* e la *kondicionalo* : ne lasar ulo divinenda ? ## § 41 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) **-us** por la kondicionalo prezenta : me **am-us** (4). ## § 42 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) *antea kondicionalo* : **me esus aminta** o **me amabus.** ## § 43 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) *Kondicionalo prezenta* : **me esus amata** (on amus me). *Antea kondicionalo* : **me esus amita** (on amabus me). Ma per la sufixo **-ab**, quan la verbo **esar** recevas en : **esabis** (antea pasinto), **esabos** (antea futuro), **esabus** (antea kondicionalo), **esabez** (antea volitivo) (2) on tre bone povas indikar l'anteeso en la quar supera tempi, konservante la participo **-ata** di la chefa tempi : ## § 50 — [VERBO](../chapitri/verbo.md) **a, i, o, u** por *prezento, pasinto, futuro, kondicionalo* e sequata da **s** en la personal modi (**-as, -is, -os, -us**), da **r** en l'infinitivi (**-ar, -ir, -or**), dal grupo **-nt** en la participi aktiva (**-ant, -int, -ont**), da **t** en la participi pasiva (**-at, -it, -ot**), plus **-ez** por l'imperativo (o voltivo).