<!-- Generated by tools/temi.py from chapitri/. Do not edit. -->

# Pasivo

La bloki dil *Kompleta Gramatiko Detaloza* (L. de Beaufront, 1925) qui traktas ica temo, quale li esas imprimita. La texto esas dil libro; la selekto dil termini serchata esas laboro dil sito.

Termini serchata : `\bpasiv` — 41 bloki.

Transskribita de https://ido.help/gramatiko/

---

## [KOMPOZADO PER PREPOZICIONI](../chapitri/kompozado-per-prepozicioni.md) — bloko 7 (sen numero en la libro)

Kontraste, nul detrimento en ke prepoziciono-prefixa igas transitiva netransitiva verbo : **enirar, ekirar la chambro** (1). Konseque ula verbi netransitiva (quale *irar*) darfas en la kompozado divenar transitiva e posedar pasivo. Se on darfas dicar : **trairar la rivero**, la rivero ipsa darfas dicesar **trairata**. Ma de to on ne darfas konkluzar, ke en la kompozado, verbo transitiva darfas analoge recevar duesma komplemento direta, nam la posedo di du komplementi direta esas kontrea a la logiko ed al klareso (2).

## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 1 (sen numero en la libro)

Pri **-r** por l'infinitivo, **-nt** por la participo aktiva, e **-t** por la participo pasiva, nula kontesto esas posibla, ye la nomo dil linguistiko. Altraparte, ne pri oli kontestas nia adversi, ma pri **s** di nia modi personala, pro ke li generale prenis ta letro por la pluralo.

## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 45 (sen numero en la libro)

Ma, on objecionas ankore, pro quo *sis* participi, kande *2* suficas a multa lingui? On ne dicas, kompreneble, ke pro la jus mencionita principo pri *a*, *i*, *o* en dezinenco verbala, la lerno e memoro pri la participi reduktesas a *2* kozi : nt participo aktiva, t participo pasiva. Yen fakte la *sis* participi! On ne dicas, ke la participi futura (*-ont, -ot*), multe min frequa, lernesas pos la ceteri, okazione. On ne dicas de quanta dubi, miskompreni o perifrazi liberigas ta participi. On ne dicas ke li genitas multega substantivi tre preciza, quin nia lingui kareas nur koakte e kun multa desavantaji. Ton omna on tacas por blamar mokante kun semblanta justeso e yusteso. Ma bone ridos, qua laste ridos. Yes; e kande Ido vere sucesabos, on laudos me ne propozir lu *tro* simpla, e ne sakrifikir la just expreso dil pensi a simpleso exajerita.

## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 51 (sen numero en la libro)

Pluse, quale on devus tradukar D. *Ich habe geschlafen,* *Wir haben uns gefreut, Du bist tapfer gewesen?* Frazi quale : *Me havas dormita, Ni havas joyita, Tu havas brava esita,* semblas certe nelogikala ad omnu. Sed (ma) on ne darfus uzar *esar* vice *havar* en la alegita frazi, pro ke *esar* esus definota (destinota) nur por formacar la tempi di la pasivo.

## [KONJUGO-SISTEMO DI IDO](../chapitri/konjugo-sistemo-di-ido.md) — bloko 54 (sen numero en la libro)

Fine, kad on inventos plu bona, plu internaciona e min artificala konjugo, kam esas la nuna? Me dubas. La konjugo propozita en no 22 semblas nulkaze esar facila, precipue en la pasivo. Ni videz nur quanta sufixi esas por ol necesa : *-as, -avas, -iras, -it, -avit, -irit, -olas, avolas, -irolas,* do triople multa kam en nuna Ido! Mem se ta sufixi igus omna nuna analizala verbformi superflua, la konjugo esus malgre to min facila kam la nuna. *Amesavolas* o *amesirolas* ne esas plu simpla kam : *esos amita* o *esos amota*. E quala longa rubandatra vorti! *Amesavolas* ed *amesirolas* ankore konvenas, ma ne plus la vorti : *diminutesavolas, kalumniesavolas* o mem *familiarigesirolas*. On sentas justa angoro en pronuncar tala longaji! (1).

## [PREFIXI TEKNIKALA](../chapitri/prefixi-teknikala.md) — bloko 2 (sen numero en la libro)

> (1) Same kam pri *anti*, on devas en la komuna linguo admisar vorti integra, tote pronta, qui kontenas *auto*, kande li esas internaciona : *automobilo, autografo, autobiografio, autodidakta* e. c.Kompreneble restas tote exter ico la uzo di *su* en vorti quale *su-levo, su-kusho, su-tenado* (on vere tenas su per la ago di la muskuli), *su-ocido, su-amo, su-admiro* e. c.« Same kam ni substantivigas sen skrupulo, e mem kun granda komodeso, la pasiva verbi (*konstrukteso, konvinkeso*, e. c.), ni povas e devas substantivigar la reflektiva verbi, kun la reflektiva pronomo. Do on darfas uzar vorti quale *su-levo, su-kusho*, por l'ago *levar,* *kushar su* (komparez *su-ocido* a *hom-ocido*). Remarko : Esperanto uzis *kushi* en ne transitiva senco (la senco di *jacar*), tale ke ol povis expresar *kushar* nur per *kushigi*, e *kushar su* per *kushighi!* Ed on ne havis la necesa analogeso inter *levar* e *kushar* (la du transitiva). *Progreso*, V, 284.

## § 66 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md)

66. — **Da** indikas la facanto, facinto o faconto di la ago. Konseque 1e la komplemento dil verbo pasiva, 2e l'autoro. Ex. : **il esas** (*esis, esos, esus*) **amata da omni.** **La pikturi da Murillo. La poemi da Victor Hugo.** En ta exempli, « omni, Murillo, Victor Hugo » esas la *aganti*, la produktanti dil ago; pro to li indikesas kom tala dal prepoziciono rezervita a la *aganti* : « **da** ». (Komp. *de, di, per*). Vice : **la amo di Deo a la homi** (videz *ad*) on tre legitime darfus dicar : *la amo da Deo a la homi*.

## § 82 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md)

Precize pro ke **per** indikas instrumento, moyeno, lu ne darfas uzesar avan la aganto en la komplemento dil verbo pasiva, sive ta aganto esas persono od animalo, sive ol esas kozo; nur **da** uzesas takaze : **lu esas tote kovrita da nivo.** Se vu hezitos inter *da* e *per*, chanjez la formo pasiva a formo aktiva : **la nivo tote kovris la tekti.** Do la nivo esas la aganto en la frazo pasiva; konseque on devas uzar *da* (ne *per*) avan olu.

## § 106 — [PREPOZICIONI](../chapitri/prepozicioni.md)

(Altra avantajo di la verbi transitiva esas, ke on povas uzar li en pasivo, Ex. : se on dicas : **regnar lando, homi**, on povas dicar : **lando regnata** (da ta suvereno) e parolar pri **regnati.** Se on dicas : **plura autori laboris ica libro**, on povas dicar : **ica libro laboresis da plura autori.**

## [REGULI DI DERIVADO *](../chapitri/reguli-di-derivado.md) — bloko 22 (sen numero en la libro)

Pro plu forta motivo, nula verbo darfas venar nemediate de adverbo primitiva o de partikulo nevarieba, nam evidente la radiko ne esas verbala. Verbi quale **fruar, baldar, perar, cirkumar, transar, proximar** havus nula senco. Inverse adjektivo nemediate formacita de verbo ne povas havar la senco di participo aktiva o pasiva (altre la sufixi **ant, at**, e. c., nule utilesus e ne havus senco). Exemple, **instrukta** ne povas remplasar **instruktanta**, o **instruktiva** (nek mem **instruktala**); **obedia** ne povas, konseque ne darfas remplasar **obedianta, obediema,** **obediera**, e. c.

## § 125 — [SINTAXO](../chapitri/sintaxo.md)

La *participo* — en la tempi kompozita dil aktiva o pasiva voco — sempre devas sequar la verbo helpanta, e separesar de olu nur da adverbo relatanta la verbo : **li esas tre amata;** **ica soldato esis grave vundata.** Ta regulo justifikesas dal fakto, ke la du vorti unionita kompozas simpla verbal formo (**amesas, vundesis**).

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 24 (sen numero en la libro)

Aplikata a radiko di verbo transitiva, **aj** *indikas la objekto* *pasiva di la ago* (tote ne la rezultajo); lore ol equivalas *-ataj* (1) e remplasas participo pasiva : **drinkajo** = *drink(at)ajo, kozo drinkata* (aquo, biro, vino, e. c.); **manjajo** = *manj(at)ajo, kozo manjata* (karno, pano, legumi, e. c.); **vidajo** = *vid(at)ajo, kozo vidata* (peizajo, panoramo, e. c.); **sendajo** = *send(at)ajo, kozo, kozi sendata*; **piktajo** = (ne *pikturo* ma) *pikt(at)ajo, to quo esas piktata* (personi, kozi, e. c.); **skultajo** = (ne *skulturo* ma) *skult(at)ajo, to quo esas skultata* (viro, muliero); **konstruktajo** = (ne *konstrukturo* ma) *konstrukt(at)ajo, to quo esas konstruktata* (la petri e ligni o fero, e. c., uzata por konstruktar); **kopiajo** = (ne *kopiuro* ma) *kopi(at)ajo* (la texto, modelo, e. c.). **Mea kopiuro esas ne tote** **fidinda pro ke mea kopiajo esis apene videbla** (2).

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 27 (sen numero en la libro)

Same, kun la verbi mixita, **ajo** = *a(ta)jo* e konseque havas la senco pasiva : **chanjajo** = *kozo chanjata*, ne : *kozo chanjanta* (3).

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 29 (sen numero en la libro)

Aplikata a radiko di verbo netransitiva **-aj-** indikas la *subjekto* (necese, pro la naturo dil verbo); ol equivalas *-(ant)aj* e remplasas participo aktiva, pro ke ne existas pasivo en verbo netransitiva : **rezultajo** = *rezult(ant)ajo, to quo* *rezultas, kozo rezultanta*; **eventajo** = *event(ant)ajo, to quo* *eventas, kozo eventanta* (od eventinta). **De longe me timis la** **nuna eventajo, qua esas meaopinione nur la rezultajo di** **lia intrigi e di vua inerteso.** (Dec. 541.)

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 68 (sen numero en la libro)

**-ebl-**. — Ta sufixo, internaciona en la formi **abile, able,** **ibile, ible** venas de la Latina **abilis, ibilis**. Ol signifikas : *qua povas esar ...ata* : **facebla, kredebla, lektebla, videbla** = *qua povas esar facata, kredata, lektata, vidata*. Do lu havas senco nature pasiva, quo explikas ke lua komplemento sempre postulas *da* : **videbla da omni, kredebla da nulu.**

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 110 (sen numero en la libro)

1e Soldita al radiko di verbo transitiva, ol formacas pasiv-abreviuro por ta verbo : **videsar, trovesar** = *esar* *vidata, esar trovata.*

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 111 (sen numero en la libro)

Konseque ol uzesas por formacar substantivi qui expresas *pasiva stando*, sen irga ideo tempala : **instrukteso** = *la fakto,* *stando esir od esar instruktata*; **izoleso** = *la fakto, stando* *esir od esar izolata*; **konverteso** = *la fakto, stando esir od* *esar konvertata*; **konvinkeso** = *la fakto, stando esir od esar* *konvinkata*; **tenteso** = *la fakto, stando esir od esar tentata*; **konstrukteso** = *la fakto, stando esir od esar konstruktata,* e. c. (1).

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 115 (sen numero en la libro)

> (1) Nula konfundo esas posibla inter ica lasta uzo di la radiko **es** ed olua uzo en la verbi pasiva, pro la dicerno inter la radiki verbala e la radiki neverbala (o nomala) quan omnu facas instinte. Nulu inklinesas komprenar : **amar** = *esar amo*, ma komprenas lu kom *abreviuro* di **am(at)esar.**La Komitato dil Delegitaro quik adoptis la propozita radiko **es** por **esar** e la uzo supere expozita. On lektas lo yena, pag. 24 di *Compte Rendu des Travaux du Comité* : « On varme aprobis la identigo dil sufixo **ec** al radiko dil verbo *esti* (*esar*), e la logikal klareso qua rezultas de olu por la verbi dil tipo **utilesar** e la korespondanta substantivo (**utileso**). »

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 186 (sen numero en la libro)

Remarkez bone, ke **em**, **er**, **iv** (videz ica) havas senco aktiva, ma **ebl**, **end**, **ind** senco pasiva. Do la tri lasta ne darfas aplikesar a verbi netransitiva. Ma, se la verbo esas mixita (trans. e netrans. : *variar*, *chanjar*) ol recevas ebl o iv segun l'ideo expresenda : *variiva* o *variebla*; *chanjiva* o *chanjebla* : ta formo esas variiva o variebla; mea sentimenti esas nun tote nechanjiva o chanjebla.

## [SUFIXI](../chapitri/sufixi.md) — bloko 206 (sen numero en la libro)

La substantivi armizo, alkoholizo, elektrizo havas aktiva senco. Se on volas la senco pasiva, on adjuntas **es** a **iz**, do izeso : armizeso, alkoholizeso, elektrizeso = *la fakto esar* *od esir armizata, alkoholizata, elektrizata* (1).

## § 136 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md)

136. — Lernante la formi dil Ido-konjugo, ni konstatis, ke che olu existas la tri tempi *prezenta*, *pasinta*, *futura*, ne nur en l'*indikativo* : **-as, -is, -os**, ma en l'*infinitivo* : **-ar, -ir,** **-or** ed en la *participi* aktiva : **-ant, -int, -ont**, o pasiva : **-at,** **-it, -ot**. On darfus, alegante la facileso necesa, blamar ta logikal richeso, se ol postulus granda esforco de la lernanti. Ma vere, kad esas desfacilajo merkar e memorar, ke *a* simbolizas la prezento, *i* la pasinto, *o* la futuro en l'infinitivo e la participi, totsame kam en **-as, -is, -os** dil indikativo? Se on judikas ta simetra sistemo sen preopinioni, on agnoskas, ke ol esas tante simpla e facila, ke merkar e memorar olu esas *ne esforco ma ludo*. Altraparte on konfesos, ke lasar sen uzo ta richeso tempala pro ca motivo, ke altra lingui esas tarelate min richa, o mem tote mizeroza, to esus nesaja nek exkuzebla. La helpolinguo ya ne kondamnesas karear ta od altra formo pro ke li ne havas lu.

## § 139 — [TEMPI E MODI](../chapitri/tempi-e-modi.md)

139. — Preferez, kande to esas posibla, la *formo aktiva* al formo pasiva, kom plu kurta, plu vivanta e plu konforma al nuna marcho di nia lingui. Dicez do : « **On** (o : ni) **sequis la voyo, acensis la kolino, vizitis la kastelo, ed admiris la bela panoramo, quan on vidas del somito** (2), prefere kam per la formo pasiva : « *La voyo sequesis, la* *kolino acensesis, la kastelo vizitesis, e la panoramo admiresis,* *qua videsas del somito.* »

## § 41 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

La transitivi (qui povas havar « objekto » o komplemento direta) posedas du voci (1) : l'aktiva e la pasiva; la netransitivi posedas nur un voco, l'aktiva.

> (1) En gramatiko e pri verbi, la *voco* esas l'ensemblo dil formi indikanta, kad la subjekto facas (voco aktiva) o subisas (voco pasiva), la ago expresata dal verbo.

## § 42 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

On darfas formacar altra tempi sekundara, sive en l'aktivo, sive en la pasivo (quan ni vidos sube) per la kombino dil verbo **esar** kun la cetera participi : **il esis lektanta; me** **esis departonta** (2); **il ne esas mortinta** (3).

## § 43 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

43. — La *participi pasiva* esas formacata per la sequanta sufixi, a qui on adjuntas la dezinenco (*-a*) dil adjektivi :

La *voco pasiva* formacas lua chefa tempi per la verbo **esar** sequata nemediate dal prezenta participo pasiva. Tale on obtenas la yena tempi e modi :

> (1) La *perfekto* propre dicata (qua expresas *nuna stando* rezultanta de ago tote pasinta) logike tradukesas per : **me esas amita** (olim).— L'exempli : **Il ne esas mortinta; nun ni esas arivinta** di la noto 3-ma, pag. 48, korespondas, en la voco aktiva, a **me esas amita** di la voco pasiva. En ta omna exempli, l'uzo dil *perfekto* expresas *nuna* *stando* pro ago *facita* dal subjekto o *subisita* da olu.La pasinta participo pasiva (**-ita**) indikas, ke la ago subisita dal subjekto esas nun tote finita : **l'imprimo di ta libro duris tre longe;** **ol esis imprimata dum sis monati ed erste de 8 dii ol esas imprimita.** — **Tam longe kam on serchas la solvo di problemo, ta problemo** *esas* *solvata;* **ma venas instanto pos qua ol** *esas solvita.* — **La domo esis** **konstruktata dum un yaro; ma depos du monati ol esas konstruktita.**« Por savar, kande vu hezitas, *qua tempo devas uzesar en la pasivo,* *tradukez per l'aktivo.* Kad on arestas e kondamnas nun persono? Se yes, lu esas *arestato, kondamnato.* Se ne, se on ja arestis o kondamnis lu, on devas uzar la pasinto : *arestito, kondamnito;* ne importas kad l'efekto di la ago ankore duras o ne. Mem liberigita, l'arestito restos arestito; mem indulgita, la kondamnito restos kondamnito (t. e. ulu, quan on kondamnis ultempe). Per ta facila procedo (qua divenas balde mashinala ed instintala per kustumo) *on ne povas erorar.* « La pordo esas klozata » (on klozas ol nun); « la pordo esas klozita » (ol esas nun en la stando qua rezultas de ke on *klozis* olu). — Du participi preske sempre postulas la sama tempo : *konocata* devas generale esar en la prezento, nam : « Me esas konocata » signifikas : « on konocas me » (same *reputata*, konsiderata, e. c.). — Kontraste, *fatigita, konvinkita* devas generale esar en la pasinto. Nam, kande on dicas : me esas fatigita, konvinkita, la efekto ne esas *nun* produktata, ma *ja* produktita. « Me fatigesis promenante e nun me esas fatigita. » — « Me konvinkesis da omno, quon me audis o vidis, pro to me ne plus dubas; me esas konvinkita » (segun *Progreso*, III, 396.)

L'*antea tempi* dil voco pasiva esas formacata per la sama helpo-verbo (esar) sequata dal *pasinta* participo pasiva :

> (1) Ultre lia funciono en la konjugo, la participi (aktiva o pasiva) pleas la rolo di adjektivi, sive kom epiteto : *vazo ruptita,* sive kom atributo : *il esas erudita.* Li anke povas formacar substantivi : *la mortanto, la vivanti.* Fine per **-e** li povas divenar adverbi : *mortante il dicis. Sendez omno afrankite.*Irgu qua examenis sen prejudiko nia sis participi, en lia funcioni diversa, povas nur gratular ni havar per li, e sen kompliko, richeso tante utila por la facila e justa expresado dil pensi.

Tale la tota konjugo pasiva postulas nur un sola participo (*-ata*), quo esas plu simpla e ne min preciza.

## § 44 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

44. — On povas obtenar por la voco pasiva *sintezal* (exakte : *kunjuntal*) formi plu kurta, kunjuntante, por abreviar, la verbal radiko e la verbo **esar** :

On darfas unionar al verbal radiko (en pasivo) mem la tempi **esabis, esabos, esabus, esabez.** Ma ta uniono o kunjunto esas deskonsilata por radiki *plursilaba*, pro ke lore la vorto divenas longa ed ofte min klara kam en analizal formo. Exemple : **interpretesabus** o mem **destruktesabus**, kelke longa, ne havas la klareso di : **esabus interpretata, esabus** **destruktata.**

> (1) Por ta pasivi ni preferas l'expresuro « kunjuntal formi » pro ke li esas la *kunjunturo* di « esar » e di verbal radiko. Ta formi esus *vere* sintezala, nur se li prezentus dezinenci segun la modelo Latina : *am-or, am-aris* e. c. Ma en *am-esar, am-esas, am-esis* e. c. ne existas dezinenci : existas radiko e kompleta verbo (**esar**) kunjuntita, **unionita.**

## § 45 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

45. — Malgre l'exemplo di lingui nacionala (qui agas pri la transitiveso dil verbi deskonkorde ed arbitrie) verbo esas *transitiva* en Ido, se ol expresas faco, ago povanta atingar *direte* ula objekto : **dankar, mokar, nocar, obediar,** **repugnar** *ulu*, nam vere e logike *ulu* povas esar direte l'objekto dil *danko*, dil *moko, noco, obedio, repugno.* Ico nekontesteble pruvesas dal fakto, ke l'objekto povas divenar la subjekto en voco pasiva : *Dankez Deo, Deo esez dankata* o *Deo dankesez; il mokis ta povrulo, ta povrulo esis mokata* *o mokesis da ilu; el nocos vu, vu esos nocata o nocesos da* *elu; fine la filio obediis la matro, la matro esis obediata dal* *filio*; **ta procedo repugnas me**, *me esas repugnata o repugnesas da ta procedo.*

Konseque, esas *netransitiva* en Ido nur la verbi qui logike, nature, quale **naskar** e **mortar** ne povas havar « objekto » (komplemento direta). **Restar, sejornar, repozar, kreskar,** **dekadar, degenerar, falar, irar, marchar, venar, arivar, departar**, exemple, ne esas transitiva, ma tre certe *netransitiva.* En ica lasta verbi, la subjekto facas la ago totsame kam en verbo transitiva : en **venar, arivar, kreskar** la subjekto agas, quale en la transitivi **frapar, donar, lektar**; ma en li, netransitiva, nul « objekto » povas existar, nul « objekto » povas recevar la ago dil subjekto; ol restas en lu : on ne dicas *venar ulu, arivar ulu, kreskar ulu*, quale on dicas : **frapar** **ulu, donar ulo, lektar ulo.** Konseque la *netransitivi* nultempe darfas havar participo pasiva. Do nultempe dicez : *venata,* *venita* o *venota; arivata, arivita, arivota; kreskata, kreskita* o *kreskota*, ma nur, segun la kazo : *venanta, veninta, venonta;* *arivanta, arivinta, arivonta; kreskanta, kreskinta, kreskonta.* E tale pri omna verbo netransitiva. Cetere, merkez e memorez bone, ke *nul formo pasiva darfas donesar en Ido a verbo* *netransitiva.*

## § 49 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

49. — La *falsa reflektivi*, to esas la verbi reflektiva per la formo, ma *pasiva per la senco* quin on uzas ofte en nia lingui, kontrelogike, devas tradukesar per la pasivo (kunjuntala prefere) (2) : **to trovesas hike; to videsas ofte; ta** **libro lektesas facile; to manjesas plezure; la vazo ruptesis** **dal shoko; ta vorto uzesas tre rare; la fenestro apertesis dal** **vento; la aernavo elevesas desfacile.**

> (2) La senco esas pasiva, on do uzas pasivo, segun la principo tante ofte memorigita por Ido : tradukez, ne sklavatre segun la vorti (di vua linguo), ma segun l'ideo (expresenda en Ido).

## § 50 — [VERBO](../chapitri/verbo.md)

**a, i, o, u** por *prezento, pasinto, futuro, kondicionalo* e sequata da **s** en la personal modi (**-as, -is, -os, -us**), da **r** en l'infinitivi (**-ar, -ir, -or**), dal grupo **-nt** en la participi aktiva (**-ant, -int, -ont**), da **t** en la participi pasiva (**-at, -it, -ot**), plus **-ez** por l'imperativo (o voltivo).

## [VORTORDINO](../chapitri/vortordino.md) — bloko 7 (sen numero en la libro)

*La participo,* en la kompozita tempi dil verbo (aktiva o pasiva), sempre devas sequar la helpanto *esar,* e darfas separesar de olu nur da adverbo relanta la verbo : **Ni esas** **arivinta de du hori,** e ne : *ni esas de du hori arivinta.* — **El esas tre amata da omni,** e ne : **el esas da omni tre amata.** — **Ta soldato esis grave vundata.**

## [VORTORDINO](../chapitri/vortordino.md) — bloko 10 (sen numero en la libro)

> (1) Multi ek ta exempli prenesis de la XXVI exerco di « Exercaro ». Ica finas per konsilo quan Sro Couturat judikis, quale me, kom importanta e *konform a l'evoluciono* di nia lingui : preferar la voco aktiva a la pasiva. Ex. : « Dicez per la formo aktiva : « On (*o* ni) sequis la voyo, acensis la kolino, vizitis la kastelo, ed admiris la bela panoramo, quan on vidas del somito », prefere kam per la formo pasiva : « La voyo sequesis, la kolino acensesis, la kastelo vizitesis, e la panoramo admiresis, qua videsas del somito. »
