{"k":{"t01-apar-0":"BUKU KATRANGAN KANGGO Gambar Bantu Delmas ❦ SERI KAPISAN ","t01-apar-1":"GAMBAR No. 1 Sekolah, sekolah menengah, kelas. ","t01-tit-1":"Gegambaran umum.","t01-01-1":"1. — Gambar iki nggambarake kelas ing sekolah menengah. Ing kelas iki ana wolung meja  lan wolung bangku . Ing saben bangku lungguh murid telu. Guru  lungguh ing kursi  ing meja gurune .","t01-02-1":"2. — Ing sisih kiwane meja guru ana lemari  kaca. Ing sisih tengen ana papan tulis  karo lap papane  lan kapure .","t01-02-2":"Ing dhuwure meja guru gumantung gambar tempel (, , ) lan peta .","t01-03-1":"3. — Ora kabeh murid lungguh ing panggonane . Ioannes  ngadeg ing ngarepe papan tulis ; dheweke nyekel lap papan iku lan ngusapi gambar-gambar ngelmu ukur.","t01-03-2":"Petrus ngadeg cedhak meja guru ; dheweke nglumpukake garapan nulis  banjur nggawa menyang gurune.","t01-04-1":"4. — Guru iki guru basa-basa urip. Dheweke mulang murid-murid guneman, maca lan nulis basa manca (Jerman, Inggris, Spanyol, Italia, Rusia utawa Prancis).","t01-05-1":"5. — Kelas iku jembar banget lan padhang banget. Ing pojok mburi ana jendhela amba karo boven loro  lan lawang kaca kanggo ngangetake hawa lan madhangi ruwang iku.","t01-05-2":"Kelas iki ora adhem. Ing tengahe, kanggo ngangetake, ana tungku  kang becik banget karo cerobonge .","t01-05-3":"Ing tembok kepasang cantholan klambi  ; ing kono gumantung kopyah lan mantel para murid.","t01-tit-2":"Latar dolanan","t01-06-1":"6. — Jam tembok  nuduhake jam sanga luwih limang menit.","t01-06-2":"Wektu ngaso  lagi wae rampung lan piwulangan diwiwiti maneh. Panggonan dolanan ana ing latar . Kita weruh sawetara murid kang lagi dolanan. Pamong  njaga bocah-bocah iku.","t01-07-1":"7. — Ing latar kita uga weruh wong liya, yaiku panilik sekolah , kepala sekolah  lan wakil kepala sekolah .","t01-07-2":"Panilik nliti sekolah-sekolah, kepala sekolah mimpin sekolah menengah iku, dene wakile ngawasi piwulangan.","t01-07-3":"Wong kaping papat yaiku tukang jaga lawang . Dheweke nggawa buku dhaptar ing sangisore kelek kanggo nyathet sing ora teka.","t01-08-1":"8. — Ing pojoke latar ana piranti senam  lan bengkel kanggo gawean tangan .","t01-08-2":"Ing sisih tengene gambar iki kita wiwit weruh ruwang-ruwang kelas kanggo musik lan nggambar.","t01-tit-3":"Gegambaran rinci.","t01-tit-4":"Murid-murid kang becik.","t01-09-1":"9. — Murid-murid ing bangku kapisan ing sisih tengene meja guru yaiku Henrikus , Stefanus lan Karolus.","t01-09-2":"Henrikus temenan lan sregep banget ; dheweke ngrungokake gurune. Ing dhuwur mejane ana buku tulis , buku , kamus  lan kothak potlot . Bukune duwe akeh kaca ; saben bab isi sawetara paragraf lan saben larik akeh tembung.","t01-09-4":"Tanggane, Stefanus , sregep banget. Dheweke nyathet ing buku tulise piwulangan kanggo sesuk. Tulisane apik. Bukune tutupan ; kita mung weruh sampule . Ing cedhake ana jangkane .","t01-09-5":"Karolus  nyekel bukune nganggo tangan ; dheweke mbukak kanggo maca maneh piwulangane. Kaya saben murid, dheweke duwe wadhah mangsi  ing ngarepe. Dheweke manut.","t01-10-1":"10. — Ing meja sandhinge ana Ludovikus, Antonius lan Paulus. Ludovikus ngapalake piwulangane  lan mangsuli pitakonan gurune. Antonius  ora nggatekake babar pisan ; kadhang guru malah ngukum dheweke. Paulus  kanca kang becik, grapyak lan seneng tetulung. Dheweke temenan banget.","t01-tit-5":"Murid-murid kang ala.","t01-11-1":"11. — Ing mburine Henrikus lungguh Georgius . Dheweke dudu bocah ala, nanging dheweke seneng celuthak, ora nggatekake lan mbeling. Kesenengane guyon lan kebandelane nuwuhake ribut sajrone piwulangan, lan kerep dheweke pantes nampa pepeling keras. Buku oret-oretane  reged ; dheweke nulari mangsi saka penane , mula dheweke tansah nganggo setipe  ; map bukune  suwek, amarga dheweke slebor banget. Yagene dheweke nggawa wadhah potlote  menyang kelas basa-basa urip?","t01-11-2":"Tanggane, Edmundus , ora seneng marang dheweke. Pancen dheweke rada kesed, nanging meneng lan tentrem. Dheweke ora celuthak ; mung, tinimbang ngrungokake, dheweke luwih seneng maca crita-crita ing buku wacane.","t01-11-3":"Murid katelu ing bangku iki yaiku Ludovikus . Dheweke tumemen. Dheweke nulis ing lembar kertas putih. Ing ngarepe, dheweke ndeleh kertas isepe .","t01-12-1":"12. — Murid-murid ing bangku kapindho, ing sisih kiwane guru, isih enom banget. Kang kapisan, si cilik Emilius, durung pinter temenan nulis ; dheweke nggawa sabake , gripe lan sponse .","t01-12-2":"Ing sandhinge ana Augustus lan Bernardus . Kang keri iki nyambut gawe kanthi becik, nanging sandhangane ora karu-karuan.","t01-13-1":"13. — Ing mburine bocah-bocah iku lungguh telung bocah kesed. Albertus ora ngapalake piwulangane. Iakobus  turu tinimbang ngrungokake. Kesedane nekakake panyaruwe lan malah paukuman kanggo dheweke. Wusana Kristianus  ora tenanan babar pisan. Dheweke tumindak ala lan babar pisan ora ngudi mbenerake awake.","t01-14-1":"14. — Kosokbaline, tanggane padha becik tumindake. Ernestus  seneng tata lan tertib ; dheweke tansah nganggo garisane  lan potlote . Dheweke murid njaba.","t01-14-2":"Franciskus  murid asrama ; dheweke nganggo seragam, mangan lan turu ing sekolah menengah iku. Dheweke kanca kang becik.","t01-14-3":"Mauricius ngraut potlote nganggo ladhing raute  ; dheweke ngati-ati banget.","t01-14-4":"Dheweke nggawa kabeh bukune, paramasastrane , buku cathetane , lan malah alas tulise . Tas sekolahe  ana ing jogan mburine.","t01-14-5":"Meja loro ing pojok mburine kelas dienggoni murid-murid kang becik .","t01-tit-6":"Nggambar lan musik.","t01-15-1":"15. — Ing kelas nggambar ana modhel-modhel kang endah gumantung ing tembok lan lampu  karo kap lampune, gumantung ing payon. Gurune  sabar banget ; dheweke mbenerake gambar-gambar  para murid lan mulang bocah-bocah nggambar reca dhadha  miturut alame.","t01-16-1":"16. — Ruwang musik katon narik banget. Ing kono wong sinau maca musik, nyolmisasi not-not  kang ditulis ing garis not (do, re, mi, fa, sol, la, si = C. D. E. F. G. A. B.), ngerteni kunci-kunci lan nembang lagu-lagu kang ngresepake. Lembaran musik didokok ing panyangga not . Salah sijine murid main piano  lan guru musik  ngetungi wirama .","t01-17-1":"17. — Kita wiwit weruh pojoke bengkel kanggo gawean tangan , panggonan bocah-bocah kena sinau ngepasah kayu lan ngikir wesi. Bab iku ora ana ing kabeh sekolah menengah.","t01-tit-7":"Kelas ngelmu.","t01-18-1":"18. — Guru matematika mulang marang para murid ngelmu ukur, ngelmu itung, petungan lan sistem metrik. Ing papan tulis kita weruh wangun-wangun ngelmu ukur kang baku : bunderan , pesagi , segi telu , garis .","t01-18-2":"Kita uga weruh petungan ; iku dudu panambahan, dudu panyudan, dudu uga pangaping — iku pancen pambagi .","t01-19-1":"19. — Ing papan sistem metrik kita weruh : meter , timbangan karo anak timbangane, liter , dekaliter , desiliter lan meter kubik .","t01-19-2":"Para murid uga nyinaoni ngelmu alam , ngelmu kewan , ngelmu tetuwuhan , ngelmu bumi lan sejarah .","t01-19-3":"Ing jero lemari ana piranti kanggo fisika  lan kanggo kimia .","t01-19-4":"Ing dhuwure lemari ana : bal , kerucut lan bal bumi .","t01-19-5":"Ing dhuwure papan-papan iku gumantung peta kang nggambarake limang perangane donya : Eropa , Asia , Afrika , Amerika () lan Oseania , sarta samodra gedhe loro, Pasifik lan Atlantik . ","t02-apar-1":"GAMBAR No. 2 Awak Manungsa. — Wektu Ngaso. — Dolanan.","t02-tit-0":"Awak Manungsa. (Piwulang prasaja bab ngelmu alam.)","t02-01-1":"1. — Perangan baku awak manungsa yaiku : sirah, badan lan anggota awak.","t02-tit-1":"Sirah.","t02-02-1":"2. — Sirah kaperang dadi loro : bathok sirah, kang isi utek lan katutupan rambut, sarta rai.","t02-03-1":"3. — Ing gambar kita ora weruh bathok sirah utawa utek ; nanging kita weruh cetha banget perangan-perangan wigati ing rai.","t02-04-1":"4. — Iki kang kapisan bathuk, kang nuduhake pikiran landhep, kang tansah lumaku. Pilingane amba banget. Mripate urip lan mlolo. Alis kandel lan idep dawa ngayomi mripat iku.","t02-05-1":"5. — Iki uga irung lan bolongan irunge. Irung migunani kanggo ngambu lan ambegan. Ing saben sisihe irung ana pipi, luwih adoh maneh kuping. Perangan ngisore rai yaiku cangkem lan janggut.","t02-06-1":"6. — Kita ora weruh cetha banget, amarga brengos lan jambang ngalingi. Nanging kita ngerti yen cangkem duwe lambe loro, rahang ndhuwur lan rahang ngisor karo untune, sarta ilat. Nganggo cangkem kita guneman lan mangan. Nganggo ilat kita ngrasakake pangan.","t02-07-1":"7. — Mripat, kuping, irung lan cangkem, padha karo driji, yaiku piranti limang pancadriya : pandeleng, pangrungu, pangambu, pangecap, pangrasa.","t02-08-1":"8. — Dadi sirah iku salah sijine perangan awak manungsa kang paling narik kawigaten.","t02-tit-2":"Badan.","t02-09-1":"9. — Gulu nyambungake sirah karo badan. Gulu kalebu gorokan lan githok.","t02-10-1":"10. — Badan uga isi akeh piranti kang wigati. Ing dhadha ana paru-paru, kang kanggo ambegan, lan jantung kang dadi puseran urip. Yen jantung mandheg thing-thing, titah kang urip iku mati.","t02-11-1":"11. — Iga nyangga dhadha.","t02-12-1":"12. — Perangan liyane badan yaiku iringan, geger, pundhak lan weteng. Kita turu miring ing iringan utawa nglumah ing geger, lan kita manggul momotan ing pundhak.","t02-13-1":"13. — Ing weteng ana lambung lan usus. Loro-lorone migunani kanggo ngluluhake pangan.","t02-tit-3":"Anggota Awak.","t02-14-1":"14. — Kita duwe anggota awak papat : lengen loro lan sikil loro. Nganggo lengen kita njupuk, nyekel, ngangkat lan nglumpukake barang ; nganggo sikil kita ngadeg, mlaku lan mlayu.","t02-15-1":"15. — Pundhak nyambungake lengen karo awak. Otot kang kuwat banget, yaiku bisep, nggerakake lengen kang disambung sikut menyang lengen ngisor. Ugel-ugel dadi sendhine tangan, kang pungkasane driji lan kuku. Ing tangan kita weruh urat getih — lan uga nadi — kang diliwati getih.","t02-16-1":"16. — Perangane sikil yaiku : pupu, dhengkul lan mburine dhengkul, kempol kang daginge katutupan kulit, polok lan tlapakan sikil. Balung sikil gedhe banget lan kuwat banget. Ing pucuking sikil ana driji sikil. Perangan liyane yaiku tapak sikil lan tungkak.","t02-17-1":"17. — Mangkono gegambaran awak manungsa kang meh jangkep.","t02-17-2":"Cathetan. — Kanthi ukara « aku lara ing... (sirah lan sapanunggalane) » guru bisa nganggo maneh sakabehe tembung iki saka sudut pandang becik utawa alane kaanan awak.","t02-tit-4":"Senam. (Critane salah sijine murid.)","t02-18-1":"18. — Supaya lentur, trampil lan waras, kita kudu nglatih sikil lan lengen. Mula kita dolanan lan nglakoni senam.","t02-19-1":"19. — Sajrone seminggu, latihan loro iku dianakake ing latar sekolah menengah (delengen gambar No. 1). Nanging ing dina Kemis lan Minggu kita menyang palemahan suket kang jembar, panggonan kita duwe papan kanggo mlayu lan seneng-seneng.","t02-20-1":"20. — Guru-guru lan wong tuwa kita kadhang ngeterake kita mrana ; nanging guru senam  kang nuntun latihan iku.","t02-21-1":"21. — Ing palemahan suket, ing sisih kiwane lawang mlebu, ana piranti senam  ; kita menek nganggo andha , kita malik awak ing gelang-gelang senam  lan ing palang ayun , kita mendhat awak nganggo tangan tekan pucuking andha tali  utawa tali simpulan .","t02-22-1":"22. — Sauntara iku, kanca-kanca kita mlumpat ngliwati jaran kayu  utawa palang sejajar . Liyane tinju  utawa anggar  nganggo kedhok lan floret. Pungkasane, liyane maneh ngangkat halter .","t02-tit-5":"Dolanan.","t02-23-1":"23. — Ing sakubenge bocah-bocah kang senam, bocah lanang lan bocah wadon padha dolanan warna-warna dolanan. Bocah wadon seneng-seneng nganggo gelang gedhene  ; padha mlumpat nganggo tali  utawa ngajak adhi lan sedulur lanange main kroket . Padha bungah banget bisa nyabetake bal mungsuhe adoh nganggo palu kayune, pas nalika mungsuhe ngira bakal gampang liwat lengkungan!","t02-24-1":"24. — Bocah lanang luwih seneng dolanan kang mbutuhake otot. Padha seneng main kegel  kang dirubuhake kanthi trampil nganggo bal . Padha ora nampik uga dolanan gangsingan  lan bilboket  utawa malah dolanan kodhok . Nanging dolanan kang paling disenengi yaiku neker  lan bal tembok , amarga temboke omah kaca  pancen mathuk banget kanggo mbalekake bal kang entheng iku.","t02-25-1":"25. — Ioannes cilik, kang mlaku nganggo egrang , trampil banget lan bisa njaga imbang kanthi becik. Ing cedhake, sawetara kanca dolanan dhelikan  ing omah kaca iku lan ing mburine pager. Liyane luwih seneng dolanan bedhekan  utawa badminton , kang koke mabur saka raket siji menyang liyane.","t02-26-1":"26. — Ing tengahe palemahan suket ana wit loro. Ing sangisore salah sijine, bocah lanang pitu utawa wolu nganakake lumpat pundhak  . Ora ing kabeh negara dolanan iku dingerteni ; nanging kabeh wong ngerti apa iku lumpat geger, kang ora didolanake bocah-bocah nalika iku.","t02-tit-6":"Dolanan ing Jaba.","t02-27-1":"27. Dolanan picekan  uga nyenengake banget ; bocah wadon lan bocah lanang gentenan masang tutup mata ing mripate banjur nyekel kang kurang trampil, kang nganti kena dicekel.","t02-28-1":"28. — Ing tengahe palemahan suket, iki dolanan kang Prancis banget nanging rada kasar : yaiku dolanan bruwang , kang luwih rame tinimbang dolanan layangan  kang tentrem banget iku, utawa malah tinimbang dolanan Inggris tenis .","t02-29-1":"29. — Olahraga kang keri iku dadi bungahe murid-murid gedhe. Guru-guru kita dhewe seneng nglakoni. Olahraga iku njaluk katrampilan gedhe lan kacukatan, lan aku seneng banget. Dolanan ayunan  dakpasrahake marang bocah wadon.","t02-30-1":"30. — Aku ora seneng dolanan Inggris liyane kang bisa uga dadi mbebayani.","t02-30-1b":"Kang dakkarepake yaiku bal-balan  kang mbungahake kangmasku. Aku luwih seneng dolanan palang  lawas kita, kang padha becike kanggo kasarasan lan pancen kurang kasar.","t02-tit-7":"Numpak pit lan dolanan balon.","t02-31-1":"31. — Aku uga seneng ngubengi palemahan suket nganggo pit .","t02-32-1":"32. — Taun ngarep aku bakal sinau nunggang jaran . Endah temen jaran kang mlaku utawa nyongklang kanthi luwes, lan kang mlumpat ngliwati alangan!","t02-33-1":"33. — Ing mangsa panas, kita sinau nglangi . Kita seneng nyilem lan adus ing banyu kali kang bening lan seger. Kadhang ing pungkasan kita nguncalake balon  kertas kang munggah kanthi agung menyang awang-awang, sanalika balon iku kebak hawa panas.","t02-34-1":"34. — Isih akeh dolanan liyane, nanging aku ora bakal rampung ngetung kabeh, lan saka ringkesan iki wong ngerti yen ing dina Kemis, wong ora bosen ing palemahan suket kita kang endah.","t02-34-2":"N.-B. — Guru bakal gampang njangkepi bab iki ; kanthi nggambarake luwih rinci saben dolanan kang paling wigati.","t03-apar-1":"GAMBAR No. 3 Bocahan lan Nom-noman.","t03-apar-2":"(Gambar kaping 3 lan kaping 4 disusun mangkene supaya nyuguhake ing patang adegan kulawarga kawruh baku bab cuaca, umur, kulawarga, sandhangan lan kaanan.)","t03-tit-1":"Adegan Kapisan.","t03-tit-2":"Upacara baptis ing desa.","t03-tit-3":"Mangsa semi.","t03-c1-01-1":"1. — Kita ana ing mangsa semi, ing sasi Maret, April utawa Mei, ing dina-dinane minggu, Senen, Selasa utawa Rebo. Wektu iku jam sepuluh esuk.","t03-c1-02-1":"2. — Cuaca apik, hawa resik. Srengenge sumunar. Sawetara mendhung cilik  munggah ing langit  kang biru.","t03-c1-03-1":"3. — Wit-witan meh ora duwe godhong. Wit poplar  kang lencir lan wit platan  kang dhuwur nganti saiki isih mung duwe semi.","t03-c1-04-1":"4. — Manuk sriti  padha bali lan mabur mrana-mrene karo cuit-cuit bungah ing sakubenge pucuk lancip  ing menara lonceng  kang dadi makutha greja  desa iku.","t03-tit-4":"Greja.","t03-c1-05-1":"5. — Prasaja banget greja iku, karo gapura gedhene  lan jam gedhene . Jarum cilik  ana ing angka X, kang nuduhake jam. Jarum gedhe  ana ing XII — tengah wengi — kang nuduhake menit.","t03-c1-06-1":"6. — Ing menara, lonceng-lonceng  muni kanthi bungah. Ing pucuking payon ngadeg salib  watu cilik.","t03-c1-07-1":"7. — Greja iku ora mung duwe gapura gedhe , nanging uga duwe lawang cilik ing sisih. Metu saka lawang cilik iku romo pastur  kang nganggo jubahe, saka kamar sakristi  tumuju pastoran .","t03-c1-08-1":"8. — Ing cedhake, iki bakul susu  karo kuldine . Dheweke bali saka kutha, panggonan dheweke nggawa susu becik kanggo bocah-bocah.","t03-tit-5":"Kebon woh-wohan.","t03-c1-09-1":"9. — Kang Aliboron — si kuldi — marem banget karo lakon esuk iku. Dheweke ngambu kanthi nikmat hawa kang wangi dening ambune kembang  kang nutupi wit woh-wohan  ing kebon woh-wohan sandhinge. Abang mawar lan putih wit persik  lan wit aprikot  iku, lan padha njanjekake panen kang becik.","t03-c1-10-1":"10. — Sauntara iku, tawon  cilik saka omah tawon  padha mrana golek madu kang legi karo ngungingung.","t03-c1-11-1":"11. — Nanging apa kang kedadeyan? Lah bocah-bocah desa padha mlayu teka lan mbuyarake banyak  kang kaget. Iku metune rombongan saka greja sawise baptise anake notaris.","t03-c1-12-1":"12. — Iakobus cilik, ing ayunan bayine , tangi amarga lonceng muni bungah, lan mbakyune Magdalena, kang uga kepengin ndeleng arak-arakan baptis, njaluk marang ibune supaya nyisiri rambute lan nyandhangi dheweke ing undhak-undhakan omah.","t03-c1-13-1":"13. — Ibune nyarujuki. Ibune nganggo kacu guluné , bluse  lan clemeke , banjur lungguh ing kursi cilik ngarep lawang. Magdalena mung nganggo rok jerone  lan korsete .","t03-c1-14-1":"14. — Bungah temen bocah wadon iku! Dheweke lali karo kembang kesenengane, kembang anyelire  kang diencoki kupu , kembang tulipe , kembang Meine  ing pot  ing tembok , lan kembang maware  kang dadi pager endah temen. Dheweke namatake sandhangan sarwa sugih para nyonyah ing rombongan.","t03-c1-15-1":"15. — Bocah-bocah desa ora patiya nggatekake sandhangan. Padha grubyug lan sesenggolan supaya oleh permen  utawa dhuwit receh . Salah sijine nangis .","t03-c1-16-1":"16. — Kang liyane ngidak sikile asu  kang mlayu karo nggonggong lan mbuyarake babon  sakuthuk-kuthuke .","t03-tit-6":"Arak-arakan baptis.","t03-c1-17-1":"17. — Ing ngarepe rombongan mlaku ibu susu . Dheweke nganggo kupluk renda  endah kanthi pita dawa. Dheweke nggendhong bayi kang lagi lair  kang kabeh sandhangane renda .","t03-c1-18-1":"18. — Ing mburine ibu susu teka bapak baptis  lan ibu baptis . Wong loro iku mbagi permen lan dhuwit receh. Bapak baptis nganggo sarung tangan  lan topi silinder . Ibu baptis nyekel karangan kembang  endah ing tangane.","t03-c1-19-1":"19. — Ing mburine, kita weruh pakdhe  lan budhe  bayi iku. Budhene nganggo topi  kang apik, pakdhene nganggo jas dawa  ireng lan rompi putih. Iki banjur sedulur lanang  lan sedulur wadon . Kang wadon nyekel tangane adhine wadon  si bayi, yaiku Berta cilik.","t03-c1-20-1":"20. — Adhine lanang  Berta mlaku ing mburi. Dheweke nyekel tangane sanak wadon . Kanca-kancane  kulawarga teka ing mburine maneh.","t03-tit-7":"Wong kang padha nonton.","t03-c1-21-1":"21. — Ing cedhake rombongan, iki wong ngemis  kang nyanggong ing cagak keteke . Dheweke njaluk-njaluk.","t03-c1-22-1":"22. — Ing sisih liya ana bocah lanang cilik kang sopan banget . Dheweke ngucap salam lan muni « sugeng enjing » marang wong-wong kang ditepungi.","t03-c1-23-1":"23. — Wong desa padha metu saka omahe kanggo ndeleng arak-arakan baptis. Kita weruh wong desa  karo kupluk katune, lan ing sandhinge wong wadon desa . Banjur wong wadon tuwa  kang nyanggong ing tekene . Pungkasane tukang panggilingan  karo topi wole  kang amba, lan wong wadon desa enom kang nganggo klompen , kang lagi mulang anake mlaku.","t03-c1-24-1":"24. — Adegan iku nyenengake banget.","t03-tit-8":"Adegan Kapindho.","t03-tit-9":"Pesta umum.","t03-tit-10":"Dolanan banyu lan balapan prau.","t03-c2-01-1":"1. — Mangsa panas wis teka. Srengenge kang panas banget ing sasi Juni (Juli utawa Agustus) ngajak para nom-noman adus lan ndayung.","t03-c2-02-1":"2. — Ing pinggir tengene kali, para tukang dayung padha nyopot sandhangan supaya bisa melu dolanan banyu lan balapan prau.","t03-c2-03-1":"3. — Salah sijine nyopot sepatune  ; dheweke nguculi taline. Kanca loro liyane wis siyap. Saiki wong-wong iku mung nganggo klambi rajut  lan kathok adus . Padha ngobrol karo ngenteni kanca-kancane. Padha ngomong bab preinan lan pesta kang dianakake ing pinggir sabrang.","t03-c2-04-1":"4. — Ing lemah, ing cedhake, gumlethak sandhangan kanca-kancane : sapasang sepatu bot , sepatu , kaos kaki , topi wol  lan topi damen , sarta dhasi .","t03-c2-05-1":"5. — Salah sijine nom-noman nglempit setelane  kanthi ngati-ati. Setelan iku diselehake ing lawon, panggonan kancane sedhela maneh bakal ngempakake sandhangan loro-lorone.","t03-c2-06-1":"6. — Bocah kaping nem kasep. Dheweke isih nganggo pet  ing sirahe. Dheweke durung nyopot kemejane , krahe , utawa mansete . Dheweke nyekel rompine  ing tangan lan isih nganggo kathok dawane  lan bretele . Mesthi dheweke ora bakal siyap kanggo balapan kang bakal teka.","t03-c2-07-1":"7. — Ing cedhake para nom-noman, ana dalan cilik kang ing pinggir-pinggire akeh kembang eri , tumuju menyang pinggir kali, panggonan Kang Iakobus nyiyapake ing antarane glagah  mercon  kang bakal diunekake mengko bengi.","t03-tit-11":"Balapan.","t03-c2-08-1":"8. — Ing kali, sawetara nyonyah, kang ngeyubi awake nganggo payung, mlaku-mlaku nganggo prau . Padha ngetutake balapan kang narik banget iku. Ing saben prau balap , tukang dayung  papat ndayung kanthi sakuwate, dene juru mudhi  nyekel kemudhi  lan nuntun prau kang tipis iku. Dayung  nggebug banyu kanthi ajeg lan prau kang entheng iku mlaku kanthi cepet gawe mumet.","t03-c2-09-1":"9. — Sawetara nom-noman rebutan, ing cedhake cagak kreteg, hadiah ing cagak lunyu . Salah sijine mlaku kanthi ngati-ati ing cagak kang lentur lan lunyu iku supaya tekan gendera  cilik kang dipasang ing pucuke. Saingane  kang lagi apes tiba ing banyu. Dheweke nglangi supaya tekan dharatan.","t03-c2-10-1":"10. — Nom-noman kang luwih tuwa adu prau  ing cedhake dhermaga . Kabeh dolanan iku ditonton wong akeh  kang nyanggong ing pager tembok kreteg  lan kang gembruduk ing pinggir kali. Nanging sawetara wong kang nonton malah minger kanggo ngetutake dolanan cagak hadiah , utawa kanggo nyawang rombongan wali kutha kang teka kanggo mbagi hadiah.","t03-c2-11-1":"11. — Kang kapisan, iki sawetara bocah  kang mlaku ndhisiki para pemain musik  ; banjur teka wali kutha , para pembantune lan dewan kutha kutha cilik iku. Pungkasane mlaku tukang pompa geni .","t03-tit-12":"Pasar malem.","t03-c2-12-1":"12. — Wong akeh banget ana ing papan pasar malem . Wong padha teka ndeleng warna-warna tarub : jaran kayu , sirkus  kang pagelarane wis diwiwiti ; pesta dansa , panggonan nom-noman lanang lan wadon kutha ngrasakake senenge jejogedan.","t03-c2-13-1":"13. — Ing mburi, kita weruh arena , panggonan matador Spanyol kang kendel adu karo banteng  kang ngamuk ; banjur sepur luncur  lan papan nembak , panggonan wong latihan nganggo bedhil lan nembak sasaran.","t03-c2-14-1":"14. — Ing cedhake, iki panggung pasar malem , panggonan wong main komedi lan drama. Cedhak banget ana tarube wong raksasa  lan wong cebol. Dhuwure kang kapisan rong meter luwih limalas senti ; kang kapindho meh padha karo bocah cilik.","t03-c2-15-1":"15. — Pungkasane, iki kandhang kewan  gedhe karo kewan galake, macan lorenge  kang kukune kuwat, singane  kang surine kandel, jerapahe  loro lan gajahe  kang trampil temen nganggo tlale.","t03-c2-16-1":"16. — Juru latih kewan  kang nglatih kewan-kewan iku ana ing lawange tarub. ","t04-apar-1":"GAMBAR No. 4 Diwasa lan Tuwa.","t04-tit-1":"Adegan Kapisan. Pesta Mantenan.","t04-tit-2":"Mangsa gugur.","t04-c1-01-1":"1. — Para nom-noman wis padha gedhe. Salah sijine, Ioannes, omah-omah. Kita melu pesta mantenan kang nglumpukake kulawargane penganten sakloron ing meja kang padha.","t04-c1-02-1":"2. — Kita ana ing mangsa gugur, ing sasi September. Angin adhem Oktober lan November durung ngrampasi pedesan saka godhong ijone. Hawa sore isih anget lan wangi ; mula bujana bengi iku dianakake ing sangisore emper  kang madhep kebon.","t04-c1-03-1":"3. — Ing kadohan, ing punthuk , ana omahe wong tuwane Ioannes, yaiku kastil  kang apik lan kasingidan ing ijo-ijoan ; kebon anggur kang becik, kang ngasilake anggur kang enak banget, nutupi ereng-erenge punthuk cilik iku. Tukang kebon anggur kang ngolah lan ngopeni.","t04-c1-04-1":"4. — Ing sadhuwure kebon anggur liwat sagerombolan ayam alas  kang kaget dening tekane juru jaga alas . Wong iku, karo bedhil ing keleke lan tas buron nyampir, njelajahi grumbulan  karo asune . Dheweke njaga tanah iku lan ngalang-alangi wong mbebedhag nyolong supaya ora ngentekake kewan buron.","t04-c1-05-1":"5. — Ing sanjabane emper, ana rambatan anggur kang menek, lan saka kono nggantung dhompolan anggur  kang kandel.","t04-c1-06-1":"6. — Kembang mangsa gugur kang endah, kang ngrengga meja , yaiku kembang krisan  ; bapakne  penganten wadon nyelehake salah sijine ing bolongan kancing jas frake.","t04-c1-07-1":"7. — Bujana meh rampung. Pelayan  wiwit nggawa piring-piring panganan panutup, lan sedhela maneh bakal ngangkati piranti mangan kang wis ora dibutuhake maneh : sendhok , porok , ladhing  lan piring gedhe .","t04-tit-3":"Sanak Kadang.","t04-c1-08-1":"8. — Kabeh katon bungah, lan esem ibune  penganten lanang nalika nyawang anak-anake mbuktekake kabegjane.","t04-c1-09-1":"9. — Mantenan iku nyawijekake kulawarga sugih loro ing tlatah kono. Ioannes, penganten lanang , yaiku anake juragan tanah kang gedhe, lan dheweke dadi mantune pengusaha kang trampil.","t04-c1-10-1":"10. — Penganten sakloron isih enom, nanging wis suwe padha pacangan. Wong wadon enom  iku, Martha, ayu temen nganggo gaun putih kang direngga kembang jeruk.","t04-c1-11-1":"11. — Maratuwa lanange  bungah banget duwe mantu wadon kang grapyak temen, lan maratuwa wadone  Ioannes mesem nyawang anak wadone kang ayu temen.","t04-c1-12-1":"12. — Ing pucuking meja, lungguh para tamu  liyane : sanak kadang, kanca-kanca, sedulur lanang lan sedulur wadon. Kepala pelayan , karo serbet ing kelek, ngladeni wong-wong iku kanthi cukat.","t04-tit-4":"Kanca-kanca.","t04-c1-13-1":"13. — Ing sisih tengene meja, iki prawan , kancane penganten wadon enom iku, banjur sedulur lanange, kang dadi pengiring penganten lanang . Dheweke ngobrol karo pengiring penganten wadone , yaiku adhine wadon penganten lanang, kang lantaran mantenan iku dadi ipe wadone Martha. Bocah wadon iku ayu temen. Dheweke duwe perhiasan kang endah, kalung mutiara lan gelang mas.","t04-c1-14-1":"14. — Ing cedhake wong-wong iku, panjenengan kang ngadeg lan ngangkat gelase yaiku kancane  kulawarga. Dheweke salah sijine seksine penganten lanang. Dheweke ngucapake slamet, ngombe kanggo kasarasan penganten enom sakloron lan nyuwunake kabegjan kang dawa. Dheweke nganggo sandhangan upacara, jas frak karo sepatu lak . Dheweke dadi kanca lakune mbah putri  kang wis randha.","t04-c1-15-1":"15. — Nom-noman kang nganggo jas frak , kang brengose ireng tipis, yaiku ipe lanange  Ioannes. Dheweke insinyur kang kajen. Dheweke lungguh sandhinge nyonyah enom  kang apik temen, yaiku mbakyune Martha lan ibune bocah wadon cilik kang teka nyekel tangane sedulur lanange, kanggo mènèhi kembang lan muni sugeng sonten marang dheweke. Nyonyah iku duwe anting kang endah banget lan tutup sirah kang apik.","t04-c1-16-1":"16. — Sedulur lanang cilik iku, kang katon aneh temen amarga bluse  lan kathok cendhake  kang mekrok, mesakake banget. Dheweke bocah lola . Isih cilik banget dheweke wis kelangan bapak lan ibune. Pakdhene dadi waline , lan ora omah-omah supaya bisa nggulawenthah bocah kang mesakake iku. Dheweke wong kang loma. Rada gundhul lan lamur banget ; dheweke nganggo kacamata cepit.","t04-tit-5":"Panganan Panutup.","t04-c1-17-1":"17. — Ing mburine wong-wong kang bujana, ing meja kang katutupan taplak, panganan panutup  wis disiyapake. Ing mangkok gedhe, iki woh-wohan : woh persik , woh pir , apel , aprikot  lan anggur . Ing cedhake, nanas , roti tar  kang endah, botol minuman keras  lan sampanye , sarta tumpukan piring  kang resik.","t04-c1-18-1":"18. — Juru gudhang anggur  mbukak botol  anggur lawas nganggo pembukak botol . Sumbat gabuse  katon angel temen dijupuk. Juru gudhang iku duwe serbet  ing keleke.","t04-c1-19-1":"19. — Sawise bujana bengi, para priya bakal menyang kamar udud, dene para wanita bakal tata-tata kanggo pesta dansa.","t04-tit-6":"Adegan Kapindho. Ulang taune Mbah Kakung.","t04-tit-7":"Sowan.","t04-c2-01-1":"1. — Sepuluh taun wis kliwat. Wong tuwane Ioannes wis sepuh lan tresna banget marang putune telu, yaiku putu lanang  loro lan putu wadon  siji. Amarga dina iki ulang taune Mbah Kakung, anak-anake teka ngaturake sugeng ambal warsa.","t04-c2-02-1":"2. — Petrus cilik isih enom banget ; umure lagi telung taun. Dheweke weruh kucing  nyedhak. Dheweke kepengin ngelus wulune kang alus kaya sutra lan buntute kang dawa ; dheweke ora mikir yen ing sangisore sikile kang luwes ana kuku landhep kang ndhelik, kang bisa uga nyakar dheweke.","t04-c2-03-1":"3. — Mbakyune, Gabriela, kang nyekeli tangane, luwih tenanan, lan Marcellus karo mantele  kang gedhe sarta sabuk kulite  katon rada lanang, sanajan kathok cendhake ngetokake kaos kakine .","t04-c2-04-1":"4. — Bapakne nganggo jas jabane  mangsa adhem kang kandel karo krah wulune , lan ing kanthonge  dheweke nggawa kacu. Bojone nganggo topi wol kang direngga wulu manuk , jakete , sarung guluné wulu  lan sarung tangan wulune .","t04-c2-05-1":"5. — Adhem banget, amarga mangsa adhem lagi ngrembaka. Salju  tiba sedina muput lan payone omah-omah putih kabeh. Bareng karo tekane wengi, hawa adhem saya nyocog. Ing langit, rembulan  lan lintang  sumunar lan nembus peteng.","t04-tit-8":"Lelara.","t04-c2-06-1":"6. — Wong wuta  kang mesakake, kang liwat alun-alun ngarepe apotek  karo dituntun asu pudele , cilaka temen. Iustinia, batur wadon , nggawa saka pawon mangkok  isi wedang kang panas banget lan diwenehi gula akeh.","t04-c2-07-1":"7. — Mbah putri , kang kersa nggoleki kacamata gagange  ing meja supaya bisa maos resep  kang lagi wae ditulis dhokter , jumeneng saka kursi malesé karo nyanggong ing tekene .","t04-c2-08-1":"8. — Panjenengane kerep gerah lelara cilik, mumet, pilek, lara untu ; ampeyane wis ringkih lan mripate wis ora becik maneh. Sanajan mangkono, panjenengane seneng nggeguyu dhoktere kang tuwa, kang tansah kepengin menehi obat cair . Dina iki panjenengane bungah banget amarga kulawarga enome ana ing sakiwa-tengene.","t04-c2-09-1":"9. — Kepenak temen ing kamar kang tinutup rapet. Ing tungku marmer  murub geni kang endah , lan wong rumangsa begja ing padhang kang alus saka lampu  kang lagi wae diurubake.","t04-tit-9":"Mbah Kakung.","t04-c2-10-1":"10. — Malah Mbah Kakung  piyambak kesupen yen panjenengane gerah, yen rematike ngiket panjenengane ing kursi malesé , lan yen wingi panjenengane isih gerah panas lan semaput. Panjenengane wis ora kengetan yen ing mangsa adhem kepungkur panjenengane gerah radhang paru lan watuk serak kang ngrekasakake.","t04-c2-10-2":"Nanging angel temen anggone waras. Saiki panjenengane rada mendhing. Mung wae ampeyane, kang disanggongake ing bantal  ing ndhuwur dhingklik  cilik, isih krasa lara.","t04-c2-11-1":"11. — Yen panjenengane wis kabungkus rapet ing klambi kamare  kang anget karo kancing  mutiara kang kandel, lan yen ing cedhake ana bocah lola wadon  kang nganggo kupluk putih, gaun  biru lan mantol cendhak , kang macakake koran kanggo panjenengane, panjenengane ora sambat.","t04-c2-12-1":"12. — Saben taun, yen kalender  maneh nuduhake tanggal sepisan Desember, panjenengane ngentosi putu-putune kanthi ora sabar, amarga panjenengane pirsa yen putu-putune ora bakal kesupen marang tanggal kang wigati iku.","t04-c2-13-1":"13. — Panjenengane kengetan kanthi trenyuh marang wektu biyen banget nalika panjenengane piyambak sowan ngaturake sugeng marang marsekal kraton kang kaloka, kang potrete  nggantung ing tembok, lan kang dadi buyute anak-anake. ","t05-apar-1":"GAMBAR No. 5 Omah lan Pambangunane.","t05-tit-1":"Kepethuk kang becik.","t05-01-1":"Ioannes. — Pakdhe, kula kepengin sanget mangertos kepripun tiyang mbangun omah.","t05-01-2":"Pakdhe . — Iku gampang banget, kancaku ; ayo melu aku, dakduduhi omah kang lagi dibangun dening Pak Bernardus  lan kang bakal dakenggoni.","t05-01-3":"Ioannes. — Sinten ingkang nggambar denah  omah menika?","t05-01-4":"Pakdhe. — Arsitek  ; dheweke masrahake gambar kang cetha banget lan gambar iku disarujuki, banjur pemborong  miwiti pagaweane.","t05-01-5":"Ioannes. — Lajeng sinten pemborong menika?","t05-01-6":"Pakdhe. — Yaiku Pak Blanko, bapakne kancamu Iakobus. Dheweke mimpin para tukang bareng karo Pak Rufo, sang arsitek.","t05-01-7":"Lah! Iki Pak Blanko teka pas ing wektune karo garisane , lan Pak Rufo karo denahe.","t05-01-8":"Sugeng enjing, Bapak-bapak. Kepripun kabare?","t05-01-9":"Pak Rufo. — Sae sanget, matur nuwun. Sugeng enjing, Ioannes ; wis gedhe temen bocah iki saiki!","t05-01-10":"Pakdhe. — Iya, tenan, wis kaya wong lanang cilik. Dheweke tenanan banget ; kabeh kang dideleng kudu diterangake marang dheweke. Dina iki dheweke kepengin ngerti kepriye wong mbangun omah.","t05-tit-2":"Para tukang.","t05-01-11":"Pak Blanko. — Lah, melua aku, kanca cilik ; sedhela maneh dakterangake marang kowe, amarga aku seneng banget marang bocah kang kepengin sinau.","t05-01-12":"Kowe weruh tukang kang nyekel sekop  ing tangane iku : dheweke tukang dhudhuk . Dheweke ndhudhuk kalen  kanggo masang pipa banyu. Dheweke uga ndhudhuk lemah ing panggonan omah iku ngadeg, supaya tukang batu bisa ngadegake tembok papat. Perangan tembok kang ana ing jero lemah diarani pondhasi . Ruwang kang kinurung ing antarane pondhasi iku dadi kamar ngisor lemah . Kamar ngisor lemah iku duwe jendhela cilik kang diarani jendhela kamar ngisor lemah , lawang  lan andha.","t05-01-13":"Tukang batu  nerusake mbangun tembok iku karo ninggal bolongan kanggo lawang  lan jendhela .","t05-01-14":"Ioannes. — Nanging tukang batu menika mboten kula tingali!","t05-01-15":"Pk Blanko. — Saiki dheweke wis rampung nyambut gawe ing omah iku. Dheweke ana ing cedhake kandhang jaran , ing dhuwur stegere  ; dheweke mbangun temboke papan umbah-umbah .","t05-01-16":"Dheweke duwe cetok, bak luluh lan unting-unting . Nanging jeneng-jeneng iku ora bakal kokeling.","t05-01-17":"Ioannes. — Mesthi kemawon kula enget, amargi kula badhe nyuwun dhateng pakdhe kula cetok alit saha bak, lan unting-unting badhe kula damel piyambak mawi tali.","t05-tit-3":"Bahan bangunan.","t05-01-18":"Pakdhe. — Ha! becik temen. Nanging kandhaa marang aku, Ioannes, apa kang dibutuhake kanggo mbangun omah?","t05-01-19":"Ioannes. — Ingkang dipunbetahaken watu tembok  saha luluh .","t05-01-20":"Pakdhe. — Bener banget ; delengen wong kang nganggo topi gedhe ing dhuwur grobage  iku. Dheweke tukang grobag . Saben dina dheweke nggawa bongkahan watu  mrene. Dheweke ngedhunake momotane ing latar, lan tukang natah watu  natahi bongkah iku lan nggraji nganggo graji watu . Kuli  nggawa watu iku menyang tukang batu, kang masang.","t05-01-21":"Sauntara iku, tukang ngaduk luluh  nyiyapake luluh. Dheweke butuh wedhi , gamping  lan banyu . Gamping ana ing cedhake ing karung  ; laden tukang batu  nggawakake wedhi marang dheweke ing grobag dorong , lan bocah magang  ngadeg ing pompa . Bocah iku ngiseni ember . Luluh iku sedhela maneh wis siyap. Tukang usung luluh  njupuk lan nggawa munggah, liwat andha, menyang dhuwur steger, panggonan tukang batu ngrampungake sisihe omah iku.","t05-01-22":"Lan saiki, apa jenenge tukang kang nggarap payon ?","t05-01-23":"Ioannes. — Piyambakipun tukang payon .","t05-tit-4":"Payone omah.","t05-01-24":"Pk Blanko. — Iya, nanging kang teka ndhisik yaiku tukang kayu .","t05-01-25":"Tukang kayu nggarap rangka kayu . Dheweke nyambung balok  nganggo pathok . Para tukang ing ndhuwur kono, kang nganggo kathok beludru amba, iku tukang kayu. Kang siji nyekel balok cilik, sijine ngethok pathok nganggo wadunge . Kang ana ing cedhake cerobong asap  iku tukang payon. Dheweke mathok reng ing dhuwur balok, lan watu tulis  ing dhuwur reng. Kadhang dheweke masang genthing.","t05-01-26":"Payone kandhang jaran iku genthingan , payone omah watu-tulisan , lan payone emper saka seng .","t05-01-27":"Ioannes. — Punapa tukang payon ugi nggarap payon seng?","t05-01-28":"Pk Blanko. — Ora ; kang nggarap yaiku tukang seng  utawa tukang timbel, yaiku kang masang jendhela payon  ing dhuwure payon omah. Dheweke uga masang talang  lan talang payon . Dheweke nyolder seng lan pelat. Dheweke kang masang panulak bledheg  lan panuduh arah angin  ing dhuwur tembok pucuk .","t05-01-29":"Ioannes. — Dados omahipun sampun rampung?","t05-tit-5":"Piranti.","t05-01-30":"Pk Blanko. — Durung kabeh. Tukang plester  mbangun nganggo bata  tembok-tembok kang mbagi omah iku dadi warna-warna kamar. Nganggo plester  dheweke nglapisi pyan  lan tembok. Saiki dheweke nggarap pyane emper . Kaya tukang batu, dheweke duwe cetok  lan bak luluh .","t05-01-31":"Banjur tukang kayu alus nggarap lawang, jendhela, jogan papan  lan tutup jendhela .","t05-01-32":"Saiki dheweke nyambut gawe ing latar ing dhuwur meja gawene . Dheweke duwe graji  kanggo nggraji kayu , pasah , penjepit , tatah , jangka  lan palu kayu .","t05-01-33":"Ioannes. — Ha! jebul langkung nyenengaken nggarap kayu tinimbang masang watu. Pakdhe, tumbasaken kula meja gawe, graji saha pasah, amargi kula badhe damel kandhang kangge Medor.","t05-01-34":"Pakdhe. — Iya, le.","t05-01-35":"Ioannes. — Bingah sanget kula! Lajeng sinten ingkang ngadeg ing cakete lawang ngajeng menika?","t05-tit-6":"Ngecet.","t05-01-36":"Pk Blanko. — Dheweke tukang cet . Dheweke ngadeg ing dhuwur andhane karo sakaleng cet  lan kwase . Dheweke ngecet kayune lawang ngarep supaya luwih awet.","t05-01-37":"Dheweke uga nemplekake kertas tembok ing kamar-kamar.","t05-01-38":"Tukang gordhen  kang ana ing dhuwur andha  ing balkon  lagi masang tirai .","t05-01-39":"Tukang kang ngadeg ing cedhake jendhela gedhe iku tukang kaca . Dheweke masang kaca jendhela  nganggo dhempul . Tukang sijine, kang jengkeng ing cedhake lawang kamar ngisor lemah, yaiku tukang kunci . Dheweke masang kunci . Kikire  ana ing cedhake.","t05-01-40":"Ioannes. — Punapa tukang ingkang nggebug wesi mawi palunipun  menika ugi tukang kunci?","t05-01-41":"Pk Blanko. — Luwih trepe, dheweke pandhe wesi . Dheweke nempa barang wesi  kanggo tukang listrik  kang ana ing dhuwure payon garasi . Dheweke duwe prapen , paron  lan sapit .","t05-01-42":"Tukang listrik masang kawat tembaga  telpon.","t05-tit-7":"Nggarap kebon.","t05-01-43":"Pakdhe. — Ing pojoke latar , ing cedhake pager wesi  lan gapura , kowe weruh tukang kebon . Dheweke nyiyapake kebon cilik . Dheweke wis macul lemah nganggo pacule , dheweke nyebar wiji lan nggaru nganggo garune . Banjur, nganggo gembore , dheweke bakal ngeleb bedhengan  lan tanduran iku bakal thukul.","t05-01-44":"Tukang jaran , kang lagi wae ngopeni jaran lan menehi pakan, ngresiki kreta  nganggo spons, pompa tangan  lan saember banyu. Banjur dheweke bakal nglebokake kreta iku maneh menyang garasi lan nutup lawange nganggo grendel  kang kandel.","t05-01-45":"Lah, dakkira kowe wis marem ; kowe wis oleh katrangan kang cukup.","t05-01-46":"Ioannes. — Inggih, Pakdhe, nanging kula kepengin sanget ningali njeronipun omah menika.","t05-01-47":"Pakdhe. — Iku bakal kelakon sesuk. Pak Rufo bakal nerangake denahe marang kowe lan nuduhake jenenge saben kamar.","t05-tit-8":"Tata ruwang jero omah.","t05-apar-2":"(Delengen denahe.)","t05-01-48":"Arsitek. — Ayo, Ioannes, sedhela maneh dakajak kowe njlajahi perangan-perangane omah iki.","t05-01-49":"Ayo padha mlebu lantai ngisor . Iki tombole bel . Kita munggah telung undhak-undhakan  undhakan ngarep , kita ngliwati tlundhak  lawang ngarep , lan iki kita ana ing sikile andha .","t05-01-50":"Ioannes. — Menika lorongipun.","t05-01-51":"Arsitek. — Dudu, iki ruwang ngarep . Lorong ana ing pucuk kana. Ing sisih tengen, iki ruwang tamu lan ruwang mangan ; adhep-adhepan karo ruwang mangan ana pawon lan kamar batur , banjur ing ngarepe kamar nulis . Emper  karo lawang kacane  ana ing cedhake ruwang tamu.","t05-01-52":"Saiki kita bakal munggah andha. Cekelan ing cekelan andha  lan etungen undhak-undhakane. Ana patbelas. Iki selasar ; kita ana ing lantai  kapisan.","t05-tit-9":"Lantai kapisan.","t05-01-53":"Adhep-adhepan karo andha ana kakus  lan kamar rias . Ing sisih tengen ana kamar turu kang endah karo jendhela loro kang madhep ngarepe omah . Ing sisih kiwa ana kamar adus  lan kamar tamu karo ceruk turu kang gedhe. Ing cedhake kamar turu ana kamar bocah . Kamar iku madhep teras  kang jembar. Ing sangisore teras iku ana kakus sijine , lan ing tembok, iki lonceng  kang muni kanggo bujana bengi.","t05-01-54":"Ioannes. — Sumangga kita minggah dhateng lantai kalih.","t05-01-55":"Arsitek. — Ora ana lantai loro. Ing sangisore payon mung ana kamar loteng  lan loteng . Panjlajahan kita wis rampung ; kita kena mudhun maneh.","t05-01-56":"Ioannes. — Matur nuwun, Pak ; sedaya menika narik sanget. Kula badhe enggal nyariyosaken dhateng bapak kula sedaya ingkang kula tingali. ","t06-apar-1":"GAMBAR No. 6 Jero Omah, Perabot, Pangan, Padhang.","t06-apar-2":"Omah iku wis rampung. Pakdhene Ioannes wis manggon ing omah anyare, kang tata ruwange wis kita ngerteni. Saiki ayo padha ndeleng kepriye dheweke ngiseni omahe nganggo perabot. Kang bakal kita jlajahi dhisik :","t06-tit-1":"Kamar Turu.","t06-c1-01-1":"1. — Kita teka ing wektu kang kurang trep, amarga batur wadon lagi sibuk ngresiki kamar iku.","t06-c1-02-1":"2. — Ing meja rias  ana ing kene lan kana warna-warna barang kanggo wong wisuh, nyisir, cekake kanggo dandan. Yaiku baskom  lan kendhi banyu , sikat rambut , jungkat , sabun  lan spons , sarta botol cilik  kanggo obat kumur untu.","t06-c1-03-1":"3. — Ing jogan, ing ngarepe meja rias, iki ember  kanggo nampani banyu reged.","t06-c1-04-1":"4. — Ing ruwang ngarep kamar  kita weruh sawetara cantholan klambi  lan payung  loro ing wadhah payung .","t06-c1-05-1":"5. — Ing sisih sijine lawang ana lemari pangilon  kang isi sandhangan lawon .","t06-c1-06-1":"6. — Ayo kita nganggo kesempatan nalika batur wadon  nata peturon , kanggo njlajahi perangan-perangane. Rangka peturon  isi kasur per  kang becik, lan ing dhuwure Iustina sedhela maneh bakal nyelehake kasur  wol. Banjur dheweke bakal njupuk saka kursi sprei  loro lan kemul . Sawise iku dheweke bakal masang ing sirahe peturon guling melintang  lan bantal , kang saiki isih ana ing dhuwur permadani peturon  bareng karo kemul wulu . Dheweke nganggo sulak wulu kanggo ngresiki gordhen  lan kelambu peturon , lan iki peranganing pagawean wis rampung.","t06-c1-07-1":"7. — Banjur dheweke kudu rada nata meja cilik peturon , muteri weker , nyiyapake lampu wengi , njupuk lilin  kanggo ngresiki cagak lilin.","t06-tit-2":"Kranjang jaitan lan piranti pawon geni.","t06-c1-08-1":"8. — Kranjang jaitan  ing cedhake dhingklik  uga butuh banget ditata. Dheweke kudu nglempit bordhiran , nglebokake ing meja jaitan  tudhung driji, benang , dom  lan gunting , banjur ngunci tutupe meja iku nganggo kunci .","t06-c1-09-1":"9. — Ing meja sikil siji  ing tengah, Iustina bakal ngganti banyune karaf . Dheweke bakal nyelehake gula ing wadhah gula , ngresiki sapit gula  lan njupuk sikat sandhangan .","t06-c1-10-1":"10. — Sisih tengene kamar bakal njaluk pagawean kang luwih sethithik saka dheweke, amarga kursi dawa  lan bantale  wis ana ing panggonan kang trep, lan, sarehne hawane ora adhem, ora ana kang owah ing antarane piranti pawon geni . Sekop , sapit gedhe , cagak kayu  lan pager awu  wis resik ; tameng geni  ora diowahi, lan kothak kayu  wis kebak kayu obong .","t06-c1-11-1":"11. — Sanajan mangkono dheweke isih kudu ngresiki lebu jam bandhul , cagak lilin gedhe  lan wadhah barang cilik , pungkasane ngelapi pangilon .","t06-c1-12-1":"12. — Bab ayunan bayi  kanggo bayi cilik — babo — , iku wis siyap.","t06-tit-3":"Ruwang Tamu.","t06-c2-01-1":"1. — Saiki iki ruwang tamu. Iku kamar kang endah banget. Pawon geni, kang ana ing pojok tengen, direngga reca cilik  kang alus, jambangan  endah loro, lan katutupan lambrekin  beludru .","t06-c2-02-1":"2. — Supaya kelethikan geni saka pawon ora ngobong permadani, ing ngarepe pawon dipasang panulak kelethikan  tembaga.","t06-c2-03-1":"3. — Ing cedhake, meja tulis  wanita kang apik lagi menga. Ing dhuwure nyonyah omah  nulis layang-layange.","t06-c2-04-1":"4. — Jendhelane direngga gordhen kaca  karo taline  kang dicanthelake ing canthelan , lan gordhen gedhe saka lawon kang dilempit ing dhuwur .","t06-c2-05-1":"5. — Ing cerukane jendhela, wadhah pot  isi tanduran  ijo, yaiku palem kang endah kang godhonge megar meh tekan lampu lenga .","t06-c2-06-1":"6. — Tudhung lampu  lampu iku ditata Maria, prawan  kang ayu, kang ana ing piano . Lungguh jejeg banget ing dhingklik , dheweke sinau lelagon. Dheweke trampil lan ngati-ati banget, kaya kabukten saka lemari musike  kang tinata rapi.","t06-tit-4":"Bocah Nakal.","t06-c2-07-1":"7. — Adhine lanang, Paulus, nggoleki buku  ing rak buku . Dheweke isih nom-noman , ora bisa meneng lan angel dieman. Karo gandhulan ing rak buku supaya bisa nggayuh buku kang dhuwur banget, dheweke kentekan bebaya nibakake reca dhadha  kang ana ing ndhuwure.","t06-c2-08-1":"8. — Dheweke nganggo kesempatan nglakoni bab bodho iku nalika ibune lagi repot ngobrol karo kancane, yaiku nyonyah  kang teka nginep sawetara dina ing omahe. Ibune lungguh ing kursi dawa  cedhak kursi males , dene kancane lungguh ing kursi  kang mung katon sandharane .","t06-c2-09-1":"9. — Pigura  gedhe kang gumantung ing tembok isi potret  sanak wadon. Ing album  kang diselehake ing meja kaklumpukake potret-potret  sanak kadang liyane. Bocah-bocah lagi wae mbukaki album iku, amarga kursi-kursi  isih nglumpuk ing sakubenge meja.","t06-c2-10-1":"10. — Jambangan Cina  porselen, kang ana ing cedhake ladhing kertas , dianggo kado marang Maria nalika pestane, lan kelir lempitan  kang ngrengga pojoke kamar digawa saka Cina dening pakdhene.","t06-c2-11-1":"11. — Kabungahake dening lukisan  endah kang gumantung ing tembok , kapadhangan dening lampu gantung pyan , kang lampu listrike  mencorong bungah ing wayah bengi, ruwang tamu iku katon nyenengake banget. Permadani  kang alus, kang kegelar ing jogan papan, lan bel listrik  kang gampang temen dianggo, nyampurnakake kepenake.","t06-tit-5":"Ruwang Mangan.","t06-c3-01-1":"1. — Lonceng bujana bengi wis muni. Kabeh kulawarga, kejaba Maria, wis nglumpuk ing sakubenge meja. Ruwang mangan iku anget kepenak dening tungku  fayans kang becik banget, karo cerobong  kang tipis.","t06-c3-02-1":"2. — Kamar iku ora akeh perabote. Sadawane tembok gumantung, ing dhuwure bangku cilik , pancuran cilik  kang mung kanggo rerenggan. Cedhak banget, ana lemari pinggir , panggonan wong nyelehake panganan adhem, piring panganan panutup, lan warna-warna piranti meja kang durung dibutuhake.","t06-c3-03-1":"3. — Mangkono kita weruh ing rak ndhuwur pitik panggang , iwak  lan mangkok  isi woh-wohan . Ing ngisore iki keju , roti , lan wadhah botol  kang isi kabeh kang dibutuhake kanggo mbumboni salad : lenga, cuka, uyah  lan mrica . Pungkasane, ing rak ngisor ana roti tar  cedhak wadhah mosterd .","t06-c3-04-1":"4. — Jam ruwang mangan, kang diarani jam tembok , wangune aneh banget. Jam iku kepasang ing pigura kayu kang uga isi barometer  lan termometer .","t06-tit-6":"Ngladeni Bujana Bengi.","t06-c3-05-1":"5. — Ing kabeh temboke kamar dipasang papan kayu  saka kayu jati kang dililini. Gordhen lawang  saka lawon nutup cukup rapet lawang kang tumuju emper. Ing kono kulawarga bakal ngombe kopi sawise bujana bengi. Cangkir  lan lepek  wis siyap ing lemari piring .","t06-c3-06-1":"6. — Ing dhuwure meja kepasang ing pyan lampu gantung , kang lampune mencorong banget lan ing wayah bengi madhangi saruwang mangan.","t06-c3-07-1":"7. — Saiki ayo kita jlajahi meja mangan  iku dhewe. Nalika kulawarga mlebu, piranti mangan wis siyap. Ing taplak meja  wis diselehake, ing panggonane saben wong kang bakal mangan, piring , serbet , sendhok , porok , ladhing  lan gelas . Ana uga botol  kanggo anggur lan karaf  kanggo banyu.","t06-c3-08-1":"8. — Pelayan  kang kapisan nggawa wadhah sup , kang isih kumelun. Saiki dheweke ngladekake panganan  kapisan, yaiku panganan daging. Banjur dheweke bakal nyuguhake panganan kang wis kita sebut, lan pungkasane, sawise panganan panutup, dheweke bakal nganggo kesempatan nalika para bendarane wis mlebu emper, kanggo ngangkati piranti meja lan nata maneh ruwang mangan.","t06-c3-08-2":"Cathetan. — Tembung lumrah kang gegayutan karo pangan mung disebut cekak ing kene. Dhaptare bakal dijangkepi ing gambar loro « Hotel » (No. 13) lan « Pasar » (No. 15).","t06-tit-7":"Pawon.","t06-c4-01-1":"1. — Ing pawon, kang kita deleng liwat lawang kang menga separo, kita weruh rerusuhan kang endah. Ing ngarepe pawon geni , panggonan geni  krepyak-krepyak, dipasang puteran sunduk . Panggangan  kang endah wis disunduk  lan lagi mateng.","t06-c4-02-1":"2. — Sebul geni  lan sekop areng , kang lagi wae dianggo, isih gumlethak ing jogan bareng karo kayu obong .","t06-c4-03-1":"3. — Dhuwure pawon geni wis tinata : lentera , wadhah korek  kang isi korek , cagak lilin  lan wadhah lilin  karo liline  ana ing panggonane. Nanging ember areng  kang gedhe, kebak areng watu  kang lagi wae diisi juru masak  ing kamar ngisor lemah, isih kari ing tengahe pawon.","t06-c4-04-1":"4. — Pancen, wong wadon kang mesakake iku kudu gage-gage supaya sarapan siyap ing wektune. Saiki dheweke ana ing cedhake kompor  lan ngudhek saus  kang ora kena gosong banget.","t06-c4-05-1":"5. — Ing oven  lagi mateng roti tar, kang disiyapake kanggo panganan cilike bocah-bocah. Ing dhuwure kompor gumantung irus  lan serok .","t06-tit-8":"Piranti Pawon.","t06-c4-06-1":"6. — Piranti masak , kang dicanthelake ing pungkasane kamar, resik banget. Panci  tembaga kang endah, poci susu , ayakan cilik  lan parutan  wis diresiki kanthi ngati-ati.","t06-c4-07-1":"7. — Kothak uyah  diselehake ing lemari piring cedhak teko  lan botol gedhe lenga . Laci  mesthine isi piranti mangan lan ladhing pawon.","t06-c4-08-1":"8. — Sapu  lan sulak wulu  ana ing pojok. Juru masak lagi wae nganggo blok kayu , banjur ditinggal ing cedhake jendhela.","t06-c4-09-1":"9. — Lap tangan  gumantung ing tembok, cedhak corong . Ing perangan pawon kono disimpen panggangan kawat , peso pencacah  lan talenan . Banjur, ing dhuwure peso pencacah, ing rak , ana kuwali , kendhil  karo tutupe  lan dandang . Wajan  gumantung ing cedhake.","t06-c4-10-1":"10. — Mung kran  tembaga kang mencorong ing pojok kene. Bak cuci , panggonan kendhi gedhe  kang kandel diselehake, mesthine kepenak banget karo lemari cilike, panggonan wong nyimpen tong cuka  kang duwe krane , kothak sampah  lan piring reged .","t06-tit-9":"Barang liya ing pawon.","t06-c4-11-1":"11. — Bak gedhe , panggonan wong ngumbah sayuran , lan kwali wesi  kang diselehake ing jogan ubin  mesthine uga duwe panggonan ing lemari iku.","t06-c4-12-1":"12. — Juru masak mesthi ora kekurangan tungku, amarga iki ana maneh, ing pojoke meja, kompor gas  kang dianggo manasi banyu ing panci cilik. Kukus  kang metu saka kono nuduhake marang kita yen banyune mesthi wis umob. Kaya-kaya banyu iku bakal dianggo kanggo kopi, amarga iki ing pucuk sijine meja ana poci kopi  lan gilingan kopi .","t06-c4-13-1":"13. — Kompor iku disambung karo kran gas  nganggo selang karet  kang dawa.","t06-c4-14-1":"14. — Batur harian  kang teka mbantu juru masak lagi nyiyapake sayuran kanggo bujana bengi. Yen sayuran iku wis diresiki lan diumbah, dheweke bakal nyelehake ing baskom  ngenteni wektune digodhog.","t06-tit-10":"Kamar Adus. (Papan adus.)","t06-c5-01-1":"1. — Kari siji bab kang rada ora sopan kanggo ngerteni kamar-kamar baku ing omah iki : ndeleng tatanane kamar adus. Iku ora njaluk wektu dawa, amarga kamare ora amba, lan kita enggal ngerti yen bak adus  duwe pemanas banyu adus  kang becik, yen wadhah sabun  bisa digayuh tangane wong kang adus, lan yen cantholan andhuk  mesthi nggampangake garinge andhuk .","t06-c5-02-1":"2. — Kamar iku temboke katutupan ubin fayans , kang mbisakake masang piranti dhus  tanpa wedi babar pisan yen banyu kang muncrat nalika dianggo bakal ngrusak tembok. Baskom cilik  seng, kang kanggo ngedusi sikil, njangkepi perabot iku. ","t07-apar-1":"SERI KAPINDHO GAMBAR No. 7","t07-tit-1":"Adegan Kapisan.","t07-tit-2":"Desa ing mangsa adhem.","t07-c1-01-1":"1. — Nalika prei taun anyar, aku ngeterake bapakku menyang Novurbo, desa cilik panggonan dheweke kudu ngrampungake sawetara urusan dagang.","t07-c1-02-1":"2. — Kita numpak dilijens  kang mlaku saka kutha menyang desa iku ; nanging sarehne adhem banget, lelungan nganggo kreta kang kurang kepenak iku ora patiya nyenengake.","t07-c1-03-1":"3. — Mula kita rumangsa bungah temenan nalika weruh kusir mandhegake kretane ing alun-alun, ing ngarepe losmen  Bruwang Putih. Sing duwe losmen  wis ngenteni kita ing tlundhake omahe, karo udud pipane kanthi tentrem.","t07-c1-03-2":"Dheweke ngajak kita mlebu, lan aku ora sranta lungguh ing ngarepe geni pang garing kang krepyak-krepyak ing pawon. Ing kono aku ngguyoni angin lor kang nyocog, kang ngiyek-ngiyekake papan jeneng  lawas lan nggawa lunga kukus  kang metu saka cerobong kanthi ubengan ireng.","t07-c1-04-1":"4. — Wektu iku jame sarapan. Tanpa ngenteni maneh, kita mangan enak panganan kang prasaja nanging seger kang disuguhake marang kita .","t07-tit-3":"Sawetara sowan.","t07-c1-05-1":"5. — Sawise sarapan, aku ngeterake bapakku, kang dadi wong asuransi, menyang para nasabahe. Kang kapisan kita nyowani pandhe , kang manggon cedhak losmen. Dheweke lagi repot masang ladam jaran. Aku gumun marang kekuwatane kancane kang nyekeli kanthi kukuh kuku jaran ing clemek kulite, dene pandhe masang ladam  nganggo gebugan palu kang santer.","t07-c1-06-1":"6. — Banjur kita menyang tukang sepatu  desa, yaiku Iakobus kang wis tuwa. Sanajan papan jenenge nganggo sepatu bot kang endah, dheweke marem mung nyol sepatu lawas sapasang kang wis bolong.","t07-c1-06-2":"Wong tuwa iku muni marang kita karo ngguyu : « Ing kutha, aku dadi « tukang gawe sepatu » lan ora duwe nasabah. Ing kene, aku dadi « tukang ndandani sepatu » lan pagaweane akeh. »","t07-c1-07-1":"7. — Dheweke crita marang kita bab tanggane, yaiku tukang cukur , kang nasabahe padha ora marem. Lading cukure tansah sompel lan guntinge ora tau tajem. Nanging sarehne dheweke siji-sijine tukang cukur ing desa, wong kepeksa cukur lan ngethok rambut marang dheweke. Kejaba iku dheweke wong kang medhit lan ora grapyak.","t07-c1-08-1":"8. — Begjane, tangga liyane ora padha karo dheweke. Tuladhane tukang kreta  iku wong kang loma, sregep lan seneng tetulung. Nyenengake ndandanake kreta marang dheweke. Pagaweane tansah rampung.","t07-c1-09-1":"9. — Iakobus tuwa uga ora sambat bab tukang pelana , kang kadhang dibantu njait abah-abah yen pagaweane numpuk.","t07-c1-09-2":"Bapakku takon bab kulawargane : « Kabeh padha becik. Putuku wadon ana ing sekolah . Guru wadone  marem banget marang dheweke, bocahe murid  kang becik. Dheweke ora padha karo anakku lanang kang mbeling ; kang dipikir mung dolanan. Guru  ora bisa nulari kawruh apa-apa marang dheweke. »","t07-tit-4":"Gunemane wong desa.","t07-c1-10-1":"10. — Wong tuwa iku banjur crita marang kita kabar-kabare desa. Wong bakal mbangun sekolah anyar, amarga kang ana ing balai desa wis dadi cilik banget. Kejaba iku iku gampang, amarga cukup tuku peranganing kebone tukang panggilingan. Iku bakal nguntungake banget wong kang mesakake iku. Merga adheme, watu gilingan ing panggilingan  wis ora bisa nggiling gandum, amarga rodhane  kandheg beku dening es  ing kali cilik .","t07-c1-11-1":"11. — « Bab bangunan, apa panjenengan wis mirsani greja  anyar kita? Endah banget ing sangisore kemul saljune. Manuk gagak , kang wis ora ngenali menara loncenge lawas, padha nyanggong kanthi sedhih ing wit gedhe ing kuburan . »","t07-c1-12-1":"12. — Gagasan bab kuburan iku ngelingake tukang sepatu marang wong-wong kang tepung karo bapakku lan kang mati taun kepungkur. « Pira kuburan , Pak, kang ditambahake ing antarane liyane, ing sangisore wit cemara ! Pati wis ngarit notaris kita kang lawas. Kabeh wong desa melu layadan. »","t07-c1-13-1":"13. — « Iki penggantine kang lagi lelayaran ing kali cilik. Dheweke lagi wae teka ndandanake tali sepatu esne  kang pedhot marang aku. »","t07-c1-14-1":"14. — « Iki uga ing pinggire kali cilik, jaga desa  anyar. Dheweke tilas prajurit polisi kang gawe wedi bocah-bocah nakal desa. Bocah-bocah mlayu sanalika weruh sarung sikile  lan topi kepine . »","t07-c1-15-1":"15. — « Lah! iki Iosef tuwa kang nyurung gerobag cilik isi kayu bongkokan  kanggo tukang roti. — Bener kuwi, ujare bapakku, aku ngenali jarane, yaiku kuldi . Aku pancen kudu ngomong karo dheweke, tak gunakake kesempatane. Nganti ketemu maneh, Pak Iakobus. »","t07-c1-16-1":"16. — Pas nalika kita metu, bocah-bocah desa mulih saka sekolahan lan mlayu grubyug menyang papan luncur  kanthi bebaya tiba lan tugel anggotane awak nalika tiba . Salah sijine njupuk kreta luncure  ing tukang kreta, nglungguhake salah sijine kancane ing kono, banjur mangkat karo mlayu.","t07-c1-17-1":"17. — Liyane grubyug menyang tumpukan salju  cedhak kreteg  lan wiwit mbedhili reca salju  kang wingi padha diadegake lan diwenehi topi, pipa sarta tas sekolah nyampir.","t07-c1-18-1":"18. — Bocah-bocah ora patiya nggagas angin kang njekutake lan hawa adhem. Kang akeh malah ora nganggo sarung gulu , lan kanggo ngangetake awak sawise perang bal salju , cukup sagegem kastanye  kang panas banget kang dituku saka bakul tuwa Jakobina, kang gemeter kadhemen ing sangisore slendhange  kang tipis banget.","t07-tit-5":"Adegan Kapindho.","t07-tit-6":"Omah tani ing mangsa semi.","t07-c2-01-1":"1. — Sanajan ana kabeh senenge mangsa adhem, kita mapag baline mangsa semi kanthi bungah kang jero.","t07-c2-01-2":"Endah temen gegambarane latare omah tani, ing wayah sore, ing sasi Mei!","t07-c2-02-1":"2. — Ing wates langit srengenge  alon-alon angslup, ngebaki pedesan  nganggo sunare  kang wungu. Wong mluku  kang sregep gage-gage mluku sawahe .","t07-c2-02-2":"Nganggo lukune  kang ditarik jaran  kang kuwat, dheweke nggawe jugangan , panggonan wong nyebar  bakal nyebar wiji sagegem-sagegem kang bakal ngasilake wuli emas.","t07-c2-03-1":"3. — Wong ngarit  kang nyekel arit wis ngarit sukete pangonan, tukang epe wis ngepe suket garing  karo mbolak-balik nganggo garpu  lan garu, lan iki wong-wong iku padha mulih.","t07-c2-03-2":"Sawetara mlaku ing ngarepe gerobag abot kang ditarik sapi ; padha manggul pirantine ing pundhak. Liyane, kang luwih kesed, wis nglempreh kepenak ing dhuwure suket garing kang wangi.","t07-c2-04-1":"4. — Nalika liwat wong-wong iku aweh salam marang tukang kebon  kang repot ing kebon woh-wohan  ngethoki wit woh-wohan lan nyambung wit pir . Wit plum  wiwit kembang, lan ing kebon sayur  kang wis dirabuk becik, sayuran, kubis lan salad wis padha becik thukule.","t07-c2-04-2":"Ing tembok cendhak, merak  kang endah megarake buntute supaya wulune kang endah banget dikagumi.","t07-tit-7":"Latar omah tani.","t07-c2-05-1":"5. — Lawange kandhang jaran  padha menga lan wong weruh papan pakan lan lemekan ne jaran wadon  kang lagi wae diuculi tukang jaran . Belo  kang lucu temen karo sikile kang dawa, ngetutake biyunge karo pethakilan.","t07-c2-06-1":"6. — Cedhak sumur , sapi wadon  padha ngombe ing bak kayu  kang dadi papan ngombene. Pedhet  nganggo kesempatan iku kanggo nusu, lan sapi lanang  kang ngambu wangine pakan, mbengok bungah lan ngangkat sirahe kanthi gagah karo sungu  kang kuwat.","t07-c2-07-1":"7. — Kabeh padha nyambut gawe. Batur wadon  nyekel tali  sumur ing tangane. Dheweke nimba banyu nganggo ember  kanggo ngombeni kewan. Cedhak lumbung , ana wong nggaruki damen, lan ing ngarepe lawange omah  ana tukang mintal  tuwa kang mintal lena utawa rami nganggo rodha pintale lan antihe, kaya ing jaman biyen.","t07-tit-8":"Wong tani.","t07-c2-08-1":"8. — Wong tani  kang nuntun kabeh pagawean iku lan menehi pituduh marang para batur. Dheweke akon nglebokake garu  lan pacul  kang dilalekake ing cedhake kandhang ne asu .","t07-c2-09-1":"9. — Bengokane gawe kagete manuk dara , kang mabur sakayange menyang pagupon , lan pitik  kang gage-gage mlebu maneh menyang kandhang pitik .","t07-c2-10-1":"10. — Ing ngarepe kandhang wedhus , iki pangon  tuwa kang nuntun bali pepanthane . Karo nyekel tekene , kang ora tau kari, kaya uga klambi jabane  kang wis luntur, dheweke nuntun menyang kandhang wedhus lanang , wedhus wadon , cempe , wedhus jawa wadon  lan anak wedhus jawa . Asune  kang setya, Argus, teka pungkasan lan nyurung kang keri-keri nganggo gonggongane.","t07-c2-11-1":"11. — Kabeh rame lan obah iku ora ngganggu tentreme sapi prahan  kang becik, kang ngunekake kelinthinge  nalika diperes ing ngarepe lawang kandhang .","t07-c2-12-1":"12. Sapi iku kaya-kaya ngerti yen kudu menehake susune, supaya bojone wong tani  bisa nyiyapake mentega ing pemuter mentega  utawa keju  kang enak banget, kang netes saka rak kang diselehake ing dhuwur bak gedhe .","t07-c2-13-1":"13. — Kabeh papan susu  diresiki becik banget dening batur tani  kang lagi wae ngumbah wadhah susu  ing ember gedhe kang digawa ing tangane.","t07-tit-9":"Kandhang unggas.","t07-c2-14-1":"14. — Karo klompen kayune kang kandel, dheweke mlaku rada gedebugan, lan mula gawe mlayune kalkun lanang , bebek wadon , bebek lanang  lan banyak  kang mangapake cucuke  amba lan mbengok kanthi bingung.","t07-c2-14-2":"Jago , kang luwih seneng gelut, ngadegake jenggere  kang abang, ngebutake wulu buntute  lan ngunekake « kukuruyuk » kang seru banget.","t07-c2-15-1":"15. — Babon  nggoleki pangan ing rabuk  karo kuthuk-kuthuke . Gembluk  mlayu menyang biyunge, yaiku babi wadon  kang gedhe temen, kang kita deleng ing cedhake kandhang babi.","t07-c2-16-1":"16. — Ing kandhange, terwelu  padha mangan kanthi rakus suket  alus kang digawakake anake wadon wong tani. Ioanina tresna banget marang terwelune, lan saben dina, sawise njupuk endhog  anyar ing kandhang pitik, dheweke teka nyowani kanca-kanca ciliké. ","t08-apar-1":"GAMBAR No. 8 Adegan Kapisan. Panen . — Kaanane Pedesan.","t08-c1-01-1":"1. — Bareng karo mangsa panas, kaanane pedesan owah maneh. Wiji kang dipasrahake marang jugangan wis thukul ; tanduran cilik ijo metu saka lemah lan wis awoh wuli. Wiji wis kadadeyan, banjur mateng, lan saiki kari ngunduh wae.","t08-c1-02-1":"2. — Kembang pedesan wis padha megar. Kembang bluwet , kembang menur abang  lan kembang jari  nyampur ing warna kang sarwa padha ing sawah gandum, dadi bedane kang bungah saka kelopak-kelopake kang seger.","t08-c1-03-1":"3. — Wit woh-wohan wis padha ngrembuyung godhonge ; wohe wis mateng. Wit ceri  cilik kebak woh ceri  endah kang diunduh lan dipangan bocah-bocah kanthi seneng banget.","t08-c1-04-1":"4. — Saiki kewan-kewan bisa nglampahi sedina muput ing jaba.","t08-c1-04-2":"Cempe  wis padha gedhe lan dadi wedhus wadon  endah lan wedhus lanang  endah kang wulune kandel. Kewan-kewan iku kanthi tentrem nyenggut suket ing pangonan  kang kembang-kembang margrite.","t08-c1-04-3":"Sedhela maneh wong bakal wiwit nyukur kewan iku supaya oleh wule, kang digawe lawon sandhangan kita.","t08-tit-2":"Pangon.","t08-c1-05-1":"5. — Pangon  katon ora patiya nggagas kewane. Kang dipikir mung prahara kang liwat ing wates langit, dene tukang jaga wedhus , kang nyedhakake kendhi banyune  ing lambene, katon luwih ora ambil pusing maneh.","t08-c1-06-1":"6. — Panase nyenyet ; amarga asu  uga teka ngilangi ngelake ; asu iku ndilat banyu seger ing kali cilik  lan gawe kagete kodhok cilik  kang mesakake, kang ndhelik ing suket pinggir kali. Kodhok iku mancolot menyang banyu bening panggonan tunjung  kembang.","t08-c1-07-1":"7. — Manuk kicuit  adus ing cedhake sumber cilik  kang muncrat ing antarane watu loro, banjur ndhelik ing sangisore grumbulan eri  lan grumbulan krateg .","t08-tit-3":"Panen.","t08-c1-08-1":"8. — Kanggo bocah-bocah desa, panen gandum iku wektu kang nyenengake banget. Bocah-bocah kanthi bungah jempalikan  ing tumpukan damen , padha ngewangi wong panen , lan nalika wong-wong iku ngarit sawah gandum  nganggo arite  kang dilandhepake becik nganggo watu asahan , bocah-bocah nglumpukake gandum lan mbentheli dadi pocongan  utawa bongkokan .","t08-c1-09-1":"9. — Kadhang bocah kang paling gedhe diparengake ngethok nganggo arit bengkong  batang emas  kang nyangga wuli  kang abot kebak wiji ; dene bocah kang cilik-cilik, kang ngawasi kewan  kang nyenggut ing pangonan  ing sangisore ayange wit linden  kang gedhe, nyekel kupu kang endah nganggo jaringe .","t08-c1-09-2":"Malah sawetara menek ing gerobag  kanggo nata pocongan kang diulungake marang bocah-bocah nganggo garpu .","t08-c1-10-1":"10. — Ing saindenging dhataran , panggonan manuk branjangan  wiwit mabur, kabeh katon rame. Kabeh wong repot ngurusi panen. Nanging, nalika wong mlarat isih nganggo piranti lawas — arit, arit bengkong lan gebugan  — , juragan sugih ngaritake gandum utawa gandum irenge  nganggo mesin arit . Banjur, sarehne ora perlu nggawa pocongan menyang lumbung, wong nggawe tumpukan pocongan  kang gedhe.","t08-c1-11-1":"11. — Ing kono wong nekakake mesin perontok  kang digerakake lokomobil  nganggo sabuk transmisi , lan mangkono wiji dipisah saka damen tanpa ninggal sawah panggonane disebar.","t08-tit-4":"Prahara.","t08-c1-12-1":"12. — Kerep prahara gedhe  kedadeyan ing mangsa panen. Kang kapisan gludhug krungu saka kadohan ; angin gedhe saka kulon  wiwit sumribit lan mbengkongake wit kang paling gedhe ing alas . Mendhung  ireng nyerbu langit ; mendhung iku ditembus kilatan bledheg  kang nyilaukake. Udan lan kadhang udan es wiwit tiba, ngremuk panenan kang wis siyap diarit.","t08-c1-13-1":"13. — Kerep bledheg ngobong bangunan. Kaya taun kepungkur payone kincir angin  dadi awu lan elare  loro remuk.","t08-c1-14-1":"14. — Sawise sawetara jam, kaanan tentrem maneh. Kluwung  kang mencorong katon ing wates langit lan alam mbaleni uripe kang kapedhot sawetara wektu. Wong desa, kang ngungsi ing gubug , wiwit nyambut gawe maneh lan kanthi kendel ngudi ndandani karusakan kang lagi wae dialami.","t08-tit-5":"Adegan Kapindho.","t08-tit-6":"Mbebedhag. — Panen anggur. — Mancing.","t08-c2-01-1":"1. — Ing sakubenge pungkasan sasi Agustus utawa tengahe September, gumantung tlatahe, mangsa mbebedhag diwiwiti. Lagi wae sunar srengenge kapisan gawe kadhal  metu saka rongé, wong mbebedhag  wis mangkat karo asu-asune .","t08-c2-02-1":"2. — Dheweke nganggo sandhangan mbebedhag  kang kuwat saka lawon kandel, lan nganggo sarung sikil kulit, kang gawe dheweke bisa mlaku ing suket teles panggonan kodhok  ndhelik ; dheweke njupuk bedhile  lan tas burone , lan iki dheweke mangkat.","t08-c2-03-1":"3. — Semangate anggone mburu nggawa dheweke menyang tengahe kebon anggur panggonan panen anggur lagi rame banget. Anak-anake tukang kebon anggur, kang lumrahe njaga wedhus jawa ing dalan, dina iki nglilakake wedhus iku nyenggut sasenenge, lan sawise nalekake ing patok wedhus jawa lanang  tuwa kang mesthi bakal nganggo kebebasane kanggo mlayu, bocah-bocah iku uga melu seneng-seneng. Kang siji njupuk dhompolan anggur saka kranjang panen  lan seneng-seneng ngilekake sarine  menyang cangkir  kanggo nggawe anggur legi kang durung peragian. Sijine masang makutha godhong  kang lagi wae dianyam. Ing cedhake bocah-bocah iku, manuk emprit  kang ora duwe isin teka nganti ing ngarepe alat peres kanggo nyolong woh anggur.","t08-c2-04-1":"4. — Nalika bocah-bocah seneng-seneng, wong lanang padha nyambut gawe. Wong metik anggur  nggawa woh anggur menyang kamar ngisor lemah nganggo kranjang gendhong  ; tukang tong  ndandani tong , mriksa apa papan sisihe  lan bunthute  isih becik, lan ngganti simpai  kang pedhot. Dheweke uga wis nggarap bak gedhe  panggonan wong ngesokake woh anggur  supaya peragian.","t08-c2-05-1":"5. — Yen peragiane wis rampung, wong nyaring anggure lan nyelehake ampase ing alat peres , banjur kanthi alon-alon ngencengake sekrup gedhe  wong meres sarine, kang mili menyang bak cilik , lan isih oleh anggur  maneh.","t08-tit-8":"Bir lan Sider.","t08-c2-06-1":"6. — Ing temboke kamar ngisor lemah  mrambat pange hop . Ing kono iku mung tanduran rerenggan, nanging ing sawetara negara, panggonan anggur arang banget, hop iku ditandur kanggo nggawe bir.","t08-c2-07-1":"7. — Wit apel  cilik kebak apel kang yen wis mateng bakal ngasilake sider kang enak banget. Ing kurungane , manuk kenari  lan manuk kardhuel  nyawang kanthi mripat mesgul marang manuk emprit kang bebas pethakilan.","t08-c2-08-1":"8. — Nganti tekan wates pandeleng, ing ereng-erenge punthuk, jejer cagak anggur  kang nyangga watang anggur  kang endah banget, kebak dhompolan kang abot.","t08-c2-08-2":"Sataun muput, tukang kebon anggur  wis nyambut gawe ngopeni kebon anggure , lan saiki dheweke diganjar panen kang endah kanggo rekasane. Wong wadon kang metik anggur  ngiseni bak kang diselehake ing gerobag kang ditarik kuldi , lan kabeh padha bungah.","t08-tit-9":"Mancing.","t08-c2-09-1":"9. — Semono uga wong mancing  kang wiwit esuk wis teka manggon ing pinggire banyu karo walesane .","t08-c2-09-2":"Iwak  nyamber pancing sanalika wong mancing nyemplungake benange  ing banyu, lan lagi wae wong mancing sempat ngganti umpane, korban anyar wis kesangkut ing pucuking benang.","t08-c2-09-3":"Nanging wong njala  kang, saka praune , nguncalake jala menyang tengahe kali , oleh iwak kang luwih akeh.","t08-c2-10-1":"10. — Mangsa gugur iku mangsane mlaku-mlaku kang becik : mlaku sikil, nunggang jaran , numpak pit , numpak montor . Dalan  padha resik lan wong nganggo dina-dina endah kang pungkasan, amarga iki manuk sriti  wis padha nglumpuk ing payon arep mabur sakayange menyang negara kang luwih panas. Godhonge wit kenari  tuwa wiwit kuning, woh kenari padha tiba, lan wit dhuwur kang jejer-jejer kaya karangan kembang  ing punthuk  sedhela maneh bakal ora ana godhonge.","t08-c2-11-1":"11. — Srengenge  munggah luwih kasep, dinane saya cendhak, hawa adhem kang rada nyocog wiwit krasa ing esuk, lan iki pepanthane manuk bekasin  wis padha ninggal iklim kita kang ora nampa dhayoh. ","t09-apar-1":"GAMBAR No. 9","t09-tit-1":"Adegan Kapisan.","t09-tit-2":"Gunung. — Kutha Panas.","t09-c1-01-1":"1. — Wis wolung dina aku ana ing Pratz. Aku ora bisa ngucapake kabeh kaguman kang dakrasakake nalika aku ngadeg ing ngarepe pagunungan  Pirenei kang nggumunake, kang gigire  katon ing langit biru kaya rerenggan raseksa.","t09-c1-02-1":"2. — Aku ora ngira yen pucuk  Pirenei tekan dhuwur kang semono gedhene, lan aku gumun banget ing ngarepe gletser  kang endah banget lan pucuking gunung  kang salju-salju, panggonan longsoran salju kang medeni temen padha nggelundhung.","t09-tit-3":"Pemandangan gunung.","t09-c1-03-1":"3. — Sanalika ing dina sawise tekaku, aku menyang gunung geni  lawas kang wis mati kang ana ing cedhake Pratz. Ing pinggire kawah kang garing lan gundhul, wong isih weruh cetha tilase liwate lahar kang mili, pirang-pirang abad kepungkur, ing ereng-erenge gunung . Aku bisa nemu, ing salah sijine ereng-erengan, sawetara gempilaning lahar iku.","t09-c1-04-1":"4. — Pratz manggon ing tapel wates, lan beteng  kang njaga lengkehan  kang misahake Prancis karo Spanyol pancen ngelingake marang kastil lawas ing pinggire Rhein kang katon ngintip buron saka pucuke watu.","t09-c1-05-1":"5. — Manuk garudha  kang gedhe banget, kang duwe susuh ora adoh saka beteng , kerep narik kawigatenku. Manuk iku manuk pemangsa kang cucuke kuwat, kang kerep nggawa cempe utawa anak wedhus jawa marang anake, kang dicekel nganggo kukune. Semono gedhene elare nganti bisa nglayang suwe karo momotan kang abot iku.","t09-tit-4":"Wong Plesir.","t09-c1-06-1":"6. — Ing kono mlaku-mlaku kang paling nyenengake yaiku plesir menyang grojogan  « Kau ». Grojogan iku tiba mubeng-mubeng banjur ilang dadi kali cilik kang endah ing alas cemara  ing sisih kulone kutha. Kita munggah liwat alas iku tekan papan pengamatan cuaca , lan saka pucuking panggonan nyawang, kita weruh panorama tlatah iku kabeh. Pemandangane nggumunake, lan alam kaya-kaya ngesokake marang tanah iku kabeh raja brana kang diduweni.","t09-c1-07-1":"7. — Kanggo mudhun, kita numpak kreta kabel , lan kita mandheg ing setasiun cilik cedhak jugrugan  kastil feodal lawas kang biyen dienggoni para bendarane Pratz.","t09-c1-08-1":"8. — Mesakake temen kastil iku! Apa kira-kira kang dipikir nalika nyawang ing ngisor kutha panas  kang apik, kang saiki dadi papan pengobatan panas kang lagi rame?","t09-c1-08-2":"Hawane kepenak temen, banyu minerale mandi temen, nganti pengobatan kang dilakoni ing sanatorium  dadi kesenengan kang tenanan.","t09-tit-5":"Kutha panas kang nyenengake.","t09-c1-09-1":"9. — Kejaba iku, wong wis nindakake sakabehe supaya manggon ing kono kepenak. Kreteg dhuwur  kang gedhe wis dibangun supaya sepur bisa liwat ; taman  papan pengobatan panas, panggonan wong nganakake konser, ditata kanthi endah. Sawetara « vila »  kang apik wis dibangun ing sakubenge kasino , lan dalan gedhe  kang dirumat becik banget nggampangake sesambungan.","t09-c1-10-1":"10. — Tanggul  kang prasaja misahake dalan  karo lebak  kang sabenere, kang ing dhasare ana tlaga  cilik kang endah kang mbanyoni kali cilik  kang bening.","t09-c1-11-1":"11. — Ing sisih sijine lebak, tambang wesi  lagi digarap. Kaping bola-bali aku nyawang tukang tambang mudhun ing sumuran, lan aku malah mlebu lorong panggonan wong-wong iku nglampahi dinane, karo njupuki bijih kang isi logam.","t09-c1-12-1":"12. — Pabrik peleburan kang gedhe wis dibangun cedhak tambang supaya raja brana kang dijupuk saka kono sanalika bisa digunakake. Tungku gedhe , kang dipanasi areng watu kang akeh ing kene, mbisakake wong enggal lan murah oleh wesi tuwang.","t09-c1-13-1":"13. — Ora adoh saka tambang, wong ndhudhuk tambang watu . Dudu granit, dudu porfir, dudu uga watu pasir kang dipara tukang tambang watu tuwa nganggo linggise, nanging mung watu tembok kanggo mbangun omah.","t09-c1-14-1":"14. — Salah sijine rerenggan kang paling endah ing tanah kono yaiku wit cemara . Ing ngendi-endi ing dhasare jurang , ing pinggire grojogan deres , jurang jero  utawa pereng, dom-dome kang lembut menehi warna ijo.","t09-tit-6":"Mlaku sikil.","t09-c1-15-1":"15. — Aku nganggo preinanku kanggo mlaku-mlaku adoh. Dalan  kang mendhat-mendhut ing gunung mbisakake nempuh, tanpa krasa adohe, pirang-pirang kilometer lan kerep pirang-pirang puluhan kilometer.","t09-c1-15-2":"Watu wates  lan cagak pratandha  menehi tenger ing dalan, panggonan kita kerep kepethuk wong gunung  enom karo tas rangkep  ing iringane, kang nggawa marmot , utawa sawetara wong gipsi  kang sarung guluné wulu  aneh temen bedane karo kupluke  lawas kang wis suwek. Wong iku nuntun bruwang  kang wis dilatih nganggo ranté.","t09-tit-7":"Munggah gunung.","t09-c1-16-1":"16. — Meh saben dina aku lunga karo pemandu  nglakoni munggah, lan aku bangga banget yen, karo tas  ing geger lan « alpenstock » ing tangan, kaya wong plesir  kang tenanan, aku nyerbu gugusan watu .","t09-c1-17-1":"17. — Saka pucuking gunung, wong-wong ing dhataran katon ora luwih gedhe tinimbang semut ; pepanthan wedhus  kang nyenggut ing pangonan  katon kaya dolanane bocah. Wit pinus  utawa uga omah kayu  katon mung kaya cletheke ing ijo-ijoan.","t09-c1-18-1":"18. — Sajrone plesiran iku, kita kerep kepethuk ing dalan cilik  karo tukang mbebedhag kambing gunung  kang manggul kewan kang lagi wae dipateni.","t09-c1-19-1":"19. — Aku nyelehake ing herbariumku pange pakis  kang endah temen lan pang cilik eres  kang abang mawar, kang dakpethik ing lawange gua  cilik nalika mlaku-mlakuku kang pungkasan.","t09-tit-8":"Adegan Kapindho.","t09-tit-9":"Alas. — Mbebedhag.","t09-c2-01-1":"1. — Wingi aku nglampahi sedina kang nyenengake banget ing alas. Kesregepan kang katon ing antarane kewan lan serangga  kang manggon ing kono narik kawigatenku banget.","t09-c2-01-2":"Kemangga  kang nganam jaringe  ing antarane pang loro kanggo nyekel laler  kang liwat, keong  kang nggawa omahe kanthi rekasa, kumbang tandhuk kang nggoleki pangane, semut kang sregep lan mempeng ing cedhake omah semut  — kabeh kewan cilik iku lunga, teka, nyambut gawe kanthi sregep kang ora lumrah.","t09-c2-02-1":"2. — Ula  kang sepisanan dakkira ula bandhotan, nanging kang jebul mung ula sawah lumrah, ndhelik ing sangisore watange wit, lan sedhela-sedhela ngetokake sirahe kang lancip kang tansah katon siyap nyokot. Ing ngarepku silit kebo  kang gedhe ngrayap kanthi abot sawise mangan salah sijine arben  kang enak kang thukul akeh ing kono.","t09-c2-03-1":"3. — Lemahe kegelaran kembang alas : kembang primula , kembang pervinka , lan akeh tanduran liya kang ora dakkenal, padha kembang ing antarane gerumbul suket .","t09-c2-04-1":"4. — Ing tlatah kono, truffle meh padha lumrahe karo jamur , lan gembluk  duweke tukang jaga alas kanthi rakus nggoleki apa dheweke bisa nemu sawetara.","t09-tit-10":"Mbebedhag colongan.","t09-c2-05-1":"5. — Aku nyekseni pungkasane adegan kang nyenengake banget. Kanthi bantuan pangambune asu basset , tukang jaga alas  lagi wae ngagetake tukang mbebedhag colongan , pas nalika wong iku tata-tata nggawa buron  kang wis dipateni. Luwih milih ninggal buruane tinimbang kecekel, tukang mbebedhag colongan iku wis mlayu, lan terwelu alas , rusa wadon , kidang  lan celeng  gumlethak ing suket, gawe bungahe tukang jaga alas.","t09-c2-06-1":"6. — Maneka warnane wit kang ana ing alas iku nggumunake. Wit beech  lan wit birch , wit pinus, kang ngasilake damar , wit jati  lan uga akeh liyane nyampurake pang-pangane.","t09-c2-06-2":"Oyot rambat , kang nemplek ing watange wit dhuwur, menehi warna ijo mencorong marang alas , kang nyawiji kanthi becik karo warna kang luwih padhang lan ijo enom saka lumut  panggonan manuk pelatuk  nggoleki serangga.","t09-tit-11":"Pemandangan alas.","t09-c2-07-1":"7. — Wit jati lawas gawe kesengsemku. Oyote  kang gedhe lan mulet, separo metu saka lemah, menehi wujud kang endah temen bab kekuwatan lan kasantosan, lan aku takon marang awakku dhewe kepriye sing duwe  bisa lila negor lan masrahake wit iku marang graji  tukang negor . Watang  kang mesakake, kang wis dicopoti kulite  utawa dibelah wadung  buruh harian , gawe sedhihku.","t09-c2-08-1":"8. — Ing cedhake, tukang gawe areng  tuwa wis nyiyapake tumpukan  areng nganggo sekope, lan wong wadon tuwa nggawa bongkokan  kayu garing saka pang-pange wit kang wis ditegor.","t09-tit-12":"Mbebedhag.","t09-c2-09-1":"9. — Aku arep ngaso sedhela ing omahe tukang jaga alas , nanging, nalika aku tekan cedhake tlaga cilik , panggonan angsa  kang endah nglangi, aku weruh yen banjir  kang lagi wae kelakon wis ngowahi dalan iku dadi rawa tenan. Aku kudu minger, lan, nalika liwat cedhak wit cedar , wit poplar  lan wit elm  kang ana ing pinggire alas, aku weruh metu saka grumbulan  rusa lanang  kang endah banget, kang diburu pepanthan asu buron  kang ora gelem lerem, kang uga disemangati sungu  wong mbebedhag kang nunggang jaran . Kewan kang mesakake iku wis kentekan tenaga. Rusa iku tiba mati ing sawetara jangkah saka aku.","t09-c2-10-1":"10. — Anak lanange tukang jaga alas, kang katarik dening rame-ramene mburu, metu saka omah, lan kita wong loro bali menyang alas. Dheweke wis weruh manuk murai  ing pange wit jati lawas. Dheweke ngira yen susuhe mesthi ndhelik ing godhongan , lan dheweke kepengin njupuk susuh iku.","t09-c2-10-2":"Cukat kaya bajing , dheweke menek saka pang  menyang pang, nanging ora nemu apa-apa lan mung bisa gawe mabure manuk gagak  tuwa kang nyanggong ing ranting . ","t10-apar-1":"GAMBAR No. 10 Segara. — Pelabuhan.","t10-01-1":"1. — Ing mangsa panas, nalika sawetara wong nggoleki tentrem lan hawa adhem ing gunung, liyane luwih seneng menyang pesisir. Mangkono kang kita lakoni taun kepungkur, amarga kita seneng banget marang Samodra .","t10-02-1":"2. — Tumrap aku, aku rumangsa seneng banget nyawang jembare banyu kang tanpa wates kang megar tekan wates langit , lan weruh mangkate kapal uap  kang gedhe temen kanggo lelayaran kang dawa, panggonan para lelungan kang menyang Amerika padha munggah.","t10-03-1":"3. — Mula bapakku, kang ngerti senengku, tansah milih, kanggo nglakoni preinan, pesisir kang tentrem banget, kang manggon cedhak salah sijine pelabuhan perang kita kang gedhe.","t10-03-2":"Nalika kita nginep pungkasan, eskadron kapal teka labuh ing mburine tanggul segara  kang gedhe temen, kang nutup lan ngayomi pelabuhan perang , lan aku bisa nyawang miturut karepku warna-warna kapal perang, kapal selam  cilik kang nyilem lan ilang ing sangisore banyu, lan uga kapal perang lapis waja  kang gedhe temen, kang nganti saiki meh mung wedi marang serangane kapal torpedo .","t10-tit-2":"Kapal-kapal cilik.","t10-04-1":"4. — Kapal torpedo iku wis bisa kanthi trampil nemu titik ringkihe lapis waja logam kang kandel, kanggo nancepake torpedo kang mbebayani, kang bledhosane njalari sirnane kapal — nanging kapal torpedo isih kurang medeni tinimbang kapal selam, amarga kapal panulak torpedo gampang mburu dheweke.","t10-05-1":"5. — Aku uga bisa weruh kapal penjelajah  kang cepet lan lapis waja, kang meh padha ora bisa dilarani karo kapal perang lapis waja kang sanyatane, sawetara kapal angkut , telu utawa papat prau meriem , lan pungkasane siji fregat . Tontonan pepanthan kapal iku, nalika manuver arep ngunggahake jangkar, narik banget.","t10-06-1":"6. — Sepira bedane wangun antarane tumpukan waja kang gedhe iku karo kapal tiang telu kang apik utawa kapal layar  kang luwes kang nganti saiki isih dianggo ing pepanthan kapal dagang kang dakdeleng mlebu pelabuhan, kanthi layar megar, nalika aku mlaku-mlaku ing dermaga . Pancen kapal layar iku kelangan akeh kaunggulane nalika angine nglawan. Kapal-kapal iku kudu ngudhunake kabeh layare kanggo mlebu maneh menyang kolam, lan kapal panarik  perlu kanggo njemput lan nggawa kapal-kapal iku, kaya prau momotan  lumrah, menyang dermaga.","t10-tit-3":"Pelabuhan dagang.","t10-07-1":"7. — Kang narik ing pelabuhan kang dakcritakake iku, yaiku yen pelabuhan kono ora mung isi pelabuhan perang, kang ditata kanthi pagawean raseksa, nanging uga pelabuhan dagang kang nggumunake, kang manggon ing muara kali gedhe.","t10-08-1":"8. — Ilat lemah kang misahake kolam loro iku dibentengi lan dijaga nganggo urut-urutan baterei meriem lan bastion kang maju menyang segara. Wong butuh idin mligi kanggo mlaku-mlaku ing tembok beteng . Aku gampang olehe, liwat pakdheku, kang dadi insinyur ing papan gawe kapal , lan aku lunga nyawang kapal-kapal kang lagi digawe ing sangisore hangar kang jembar.","t10-09-1":"9. — Aku malah nyekseni diluncurake kapal perang lapis waja, lan aku kelingan wektu kang gawe trenyuh kang dirasakake wong akeh nalika tumpukan raseksa iku, kang dieculake dhewe, wiwit mlorot ing rangka kaya ayunan lan banjur ngambang ing banyune kali.","t10-10-1":"10. — Kanggo menyang papan gawe kapal, wong ngliwati lapangan latihan  panggonan para prajurit garnisun saben dina latihan, banjur liwat kreteg cilik  wesi kang nyambungake lapangan parade karo gudhang gegaman .","t10-tit-4":"Gudhang gegaman lan dok.","t10-11-1":"11. — Karo pakdheku, aku nyowani bangunan gedhe iku, kang kebak meriem , mimis gedhe  lan obus. Aku uga weruh pabrik logam  panggonan digawe ketel  kapal uap.","t10-12-1":"12. — Cedhak banget, ana dok  — dok ndandani — lan dok ngambang  kang nggumunake temen, panggonan aku bisa weruh saka cedhak, ing kapal kang lagi didandani, baling-baling , lunas  lan kemudhi  prau.","t10-13-1":"13. — Pelabuhan dagang iku padha pantese disinaoni karo pelabuhan perang, lan aku nglampahi pirang-pirang jam nyawang ing dermaga panggonan ditambatake kapal rodha  kang mudhik ing kali, lan nyawang mlakune derek tiang  kang ngangkat momotan gedhe temen kaya wulu.","t10-tit-5":"Pandhu laut.","t10-14-1":"14. — Aku gumun marang kapal trans-Atlantik  kang metu saka pelabuhan, karo genderane  megar ing angin, dituntun pandhu laut  kang trampil, kang nggumunake anggone bisa ngetutake alur kang ditengeri pelampung tandha  lan cagak tandha, karo nyingkiri prau tongkang  kang rekasa olehe dikemudhi mung nganggo layar pesagine kang siji. Aku bisa mbedakake ing cucuk kapal  kamar  kelas loro, lan ing buritan  ruwang tamu kanggo penumpang kelas siji.","t10-15-1":"15. — Kadhang aku uga nyekseni diisenane prau momotan  nganggo barang kang lagi wae ditumpuk saka gudhang  lan setasiun laut , kang digawa sepur akeh banget ing sepur dermaga .","t10-tit-6":"Ndhayung kanggo seneng-seneng.","t10-16-1":"16. — Aku kerep ndhayung ing dok banyu  panggonan prau  padha ngeyup, lan bungah temen rasaku olehe ngobahake dhayung . Aku munggah ing geladhak  prau layar , aku menek nganggo tampar  ing tiang layar  tekan palang layar , banjur aku mbaleni lelungan nganggo prau balap  ing antarane prau mancing  kang abot, panggonan jala  padha dipepe.","t10-17-1":"17. — Ing dermaga  liwat ing ngarepku barang dagangan  kang maneka warna, kang diwadhahi peti  utawa buntelan gedhe . Kabeh iku dadi momotan  prau gedhe, lan derek  kang kuwat njupuk lan nyelehake ing trek , dene tukang angkutan ngumumake barange lan mbayar pajeg ing pabean .","t10-18-1":"18. — Pungkasane, nalika aku tekan kreteg puter  utawa pintu banyu , liwat ing ngarepe mesin keruk  kang ngresiki kanal , aku mudhun ing dermaga cedhak semafor .","t10-19-1":"19. — Ing sisih sijine dermaga iku pancen sekoci  padha ngrapet, kang nggawa para opsir eskadron menyang dharatan. Nggumunake temen nonton para wong laut ngangkat dhayunge kanthi ajeg, dene prau kang digawa ombak  kanthi gampang ngrapet ing undhak-undhakane papan mudhun. Ing panggonan iku, wong bisa luwih becik nyawang pasang lan obahe pasang lan surut ing pesisir .","t10-tit-7":"Papan kumpulan.","t10-20-1":"20. — Kanggo bali menyang omah, aku numpak trem listrik  kang haltene  ana ing cedhake cagak kang dipasang ing ngarepe papan kumpulane para opsir.","t10-20-2":"Saka balkon  papan kumpulan iku, kang direngga jangkar , meriem lan mimis gedhe, aku kerep weruh kumpulan endah para opsir laut : letnan  karo pedhange, kapten artileri  lan kapten infanteri  karo pedhange. Ing mburine ana kelasi  kang nggawakake teropong yen para opsir kepengin mbedakake apa kang kedadeyan ing kadohan.","t10-21-1":"21. — Aku uga weruh letnan enom  nampa prentahe komandan  utawa laksamana , dene kelasi kepala  ngenteni kanggo nggawa prentah iku menyang kapal.","t10-22-1":"22. — Saka balkon iku, pemandangane endah banget : wong nguwasani kabeh pesisir karo tarube  lan kamar saline , lan wong weruh, ing jame adus, wong-wong kang adus  kang pethakilan bungah ing ngarepe kasino .","t10-23-1":"23. — Ing pucuke pesisir, dharatan iku mbentuk semenanjung  cilik kang akeh watune, panggonan ombak gedhe  teka pecah, lan ing kono dibangun mercusuar  kang ing wayah bengi nuduhake dalan marang para kang lelayaran. Semenanjung iku sesambungan karo dharatan mung liwat tanah genthing kang ciyut banget .","t10-tit-8":"Pemandangan umum pesisir.","t10-24-1":"24. — Tebing curam  megar dawa, kabelah dening segara, kang kanthi sakarepe nggambar ing kono urut-urutan teluk  lan tanjung, kang gawe tebing iku endah banget.","t10-24-2":"Ing dhataran dhuwur , kang nguwasani selat , ana beteng  kang wigati banget lan sawetara « vila ».","t10-25-1":"25. — Selat iku misahake saka bawana pulo  kang mbebayani banget, kang kinubeng karang  lan ombak pecah, panggonan prau lan malah kapal gedhe kadhang kandhas. Sanajan pitulungan cepet teka, lan prau pitulungan enggal tekan, karame kapal iku medeni banget, lan, sajrone prahara ekuinoks, pirang-pirang kapal sirna bareng wong lan barange.","t10-25-2":"Sanajan cedhak karo bebaya iku, pelabuhan iku rame banget diparani para wong laut. ","t11-apar-1":"SERI KATELU GAMBAR No. 11 Kutha lan Monumene. — Kobongan.","t11-tit-1":"Pinggir Kutha.","t11-c1-01-1":"1. — Aku manggon ing kutha gedhe kang dununge 100 kilometer saka Samodra, lan kang sanajan mangkono dadi pelabuhan  kang wigati. Kali kang mbatesi kutha iku ambane 400 meter lan mbentuk kelokan kang endah banget.","t11-c1-02-1":"2. — Kabeh peranganing kutha kang ana ing dermaga  katon sarwa laut lan sarwa pabrik, lan mbentuk pinggir kutha  kang mung dienggoni wong laut lan buruh. Wong-wong iku nyambut gawe ing pabrik  lan ing pabrik gas , kang cerobonge  kang dhuwur lan gasometere katon saka adoh banget.","t11-c1-03-1":"3. — Ing abad tengahan, kutha iku dibentengi, lan wong isih nemu sawetara tilase tembok betenge, mligine gapura  kastil beteng  lawas kang diapit menara  loro kang saiki dianggo pakunjaran.","t11-c1-04-1":"4. — Ing sakabehe kampung iki, kang katon lawas banget, mung siji bangunan kang rada anyar : yaiku pabean . Bangunan iku manggon ing antarane dermaga karo dalan cilik  kang tumuju balai kutha  lawas. Wong gampang ngenali monumen kang keri iku merga menara lonceng  raseksa kang nguwasani kutha kuna iku.","t11-c1-05-1":"5. — Ing sisih sijine dalan, ngadeg bangunan kang digawe sagaya karo pabean : yaiku Bursa . Salah sijine ngarepane madhep alun-alun cilik panggonan kantor bupati . Nyatane, kutha kita, sanajan dudu ibukutha gedhe, tetep dadi ibukutha kabupaten kang wigati.","t11-tit-2":"Peranganing Kutha kang Paling Dhuwur.","t11-c1-06-1":"6. — Garnisune, kang cacahe akeh, manggon ing tangsi  kang jembar lan sehat banget ; tangsi iku megar tekan pager wesine taman kutha . Bulevar  kang tumuju taman iku liwat ing mburine bank tabungan  lan tekan alun-alune katedral .","t11-c1-07-1":"7. — Kabeh monumen iku megar tumumpang kaya amfiteater ing punthuk cilik panggonan uga ana sekolah menengah  kita kang jembar.","t11-c1-07-2":"Yen wong mudhun liwat dalan kang rada mendhak, kang nyambung karo Dalan Gedhe, wong tekan Pengadilan , kang ing ngarepe megar taman umum  kang nyenengake. Taman alun-alun iku ora gedhe banget, nanging gawe ing tengahing kutha oase ijo lan adhem. Mula taman iku rame banget diparani wong kutha kang seneng lungguh ing sangisore tarube warung kopi , kanggo ngrungokake para prajurit musik kang ing dina Kemis lan Minggu main ing panggung bunder  kang diselehake ing antarane palemahan suket lan gerumbulan.","t11-c1-08-1":"8. — Ing salah sijine palemahan suket iku ngadeg reca  prunggu, monumen kang diadegake kanggo pangeling salah sijine wong sakutha kita, kang wis gawe jasa gedhe marang kutha kelairane.","t11-tit-3":"Piranti Angkutan.","t11-c1-09-1":"9. — Nganti saiki kutha kita durung dipadhangi lampu listrik ; kutha kita mung duwe lampu gas . Nanging koran-koran ing kene nganakake kampanye supaya sistem padhang iku dibecikake, kaya wong wis nyampurnakake sistem tarikan trem. Kreta lawas, kang ditarik jaran, sacara praktis wis diganti trem listrik  kang cepet nggawa para lelungan saka pucuking kutha menyang pucuk sijine, kanthi rega kang murah banget.","t11-c1-10-1":"10. — Cedhak Pengadilan ana Bank  panggonan wong ngedhunake surat dagang. Juru tagih bank  lunga nagih utang menyang omahe wong.","t11-tit-4":"Seni lan Kawruh.","t11-c1-11-1":"11. — Bangunan endah kang ngadeg ing cedhake yaiku museum. Museum iku bebarengan isi perpustakaan  kutha, klumpukan ngelmu alam  kang endah, lan museum lukisan  kang apik, kang dadi pameran lestari kang endah banget.","t11-c1-11-2":"Museum iku dibukak kanggo umum kaping pindho saben minggu, nanging wong manca kena nyowani saben dina kanthi menehi juru jagane  sethithik. Tukang lukis  padha teka mrana nyambut gawe. Wong weruh wong-wong iku ing ngarepe sesangganing lukisan, karo palet ing tangan, nyalin lukisan kang misuwur.","t11-c1-12-1":"12. — Ing panggonan kang dhuwur, ing mburine museum, wong wiwit weruh kubah  rumah sakit  lan bangunane sekolah guru  panggonan para guru sekolah desa kita dilatih. Ing alun-alune Teater ana kantor pos  kang manggon ing omah pribadi .","t11-tit-5":"Kobongan.","t11-tit-6":"Bengok Kobongan.","t11-c2-01-1":"1. — Kabar kang medeni sumebar ing sakutha : lagi wae ana kobongan ing teater! Pas nalika aku tekan alun-alun , wong akeh wis nglumpuk ing trotoar  lan ing dalan gedhe . Tukang pos  lan tukang layang  padha metu saka kantor pos. Sopir trem  kepeksa mandhegake kretane supaya kreta ambulans  kutha bisa liwat, kang teka karo ahli bedah  lan juru rawat  kanggo ngrawat wong tatu  kang digawa nganggo tandhu  menyang cedhake kios koran .","t11-c2-02-1":"2. — Kompi infanteri, kang lagi bali saka latihan, mandheg kanggo njaga tata tentrem bareng karo polisi kutha kang nunggang jaran . Para kang nunggang jaran, kang jarane padha njranthal, luwih becik tinimbang prajurit  utawa polisi  anggone mundurake wong kang padha kepengin weruh . Kejaba iku polisi padha repot banget. Salah sijine nuduhake marang polisi kutha  menyang ngendi wong kudu nggawa korban  liyane, yaiku tukang pompa geni kang kendel kang tiba saka andha.","t11-c2-03-1":"3. — Opsir  netepake panggonan pompa uap  kang lagi teka kudu diselehake. Karo ngenteni mesin kang kuwat iku, dheweke enggal-enggal masang pompa tangan  kang selange  kang dawa nyemprotake banyu kaya grojogan menyang geni. Wong nem tukang pompa ngobahake pompa iku, dene kancane, kang nyekel muncrate , ngarahake semprotan  menyang tengahing kobongan.","t11-c2-04-1":"4. — Ing sisih sijine teater, wong wis nyanggongake andha  gedhe. Andha iku mbisakake para tukang pompa nyedhaki ilat geni kang muncrat ing antarane ubengan kukus  ireng.","t11-tit-7":"Lelabuhan kang Kendel.","t11-c2-05-1":"5. — Kobongan  iku lair ing ruwang ngarepe teater , nalika wong lagi gladhi opera kang pagelaran kapisane bakal dianakake sesuk. Begjane mung sethithik wong nonton  kang ana ing ruwang tontonan. Wong-wong kang mesakake iku ngungsi ing balkon , panggonan tukang pompa geni  kang kendel teka nulungi nganggo andha lan tampar.","t11-c2-06-1":"6. — Ing sangisore peristil , panggonan plakat  aweh kabar bab pagelaran, wong weruh para pemain musik  orkestra  padha mlayu karo nggawa alat-alate : biola , suling , selo , trombon , tambur , lan sapanunggalane. Wong ngudi nylametake peranganing perabot .","t11-c2-07-1":"7. — Aktor lanang  lan aktor wadon , penyanyi lanang lan penyanyi wadon kepeksa mlayu karo sandhangan  panggunge. Sang tenor nerangake marang wartawan  kepriye kedadeyane. Juru warta sanalika mlayu teka wiwit wektu kapisan bareng karo para pejabat : bupati , wali kutha , komisaris polisi  lan jaksa , kang bakal nliti kanggo mutusake sapa kang tanggung jawab. ","t12-apar-1":"GAMBAR No. 12 Setasiun. — Sepur. — Kapal. Cathetan. — Tabel jam kang dianggo ing saben negara beda-beda ; mula kita nganggo tuladha jam ing tabel Prancis.","t12-01-1":"1. — Aku lagi wae lelungan liwat Jerman. Sadurunge mangkat, aku tuku buku jam  supaya ngerti jam mangkate sepur. Sawise mesthekake yen sepur kang paling trep bakal mangkat saka Paris jam sanga bengi lan tekan Strasburg jam siji luwih telulas menit, aku nyiyapake lelunganku, lan ing dina esuke aku dieterake menyang setasiun.","t12-02-1":"2. — Nalika aku mlebu aula mangkat kang gedhe, ing mburine pandhita  desa tuwa, kang nyangking tas lelungane , akeh wong kang arep lelungan  wis padha teka.","t12-02-2":"Sarehne aku kepengin ngirim telegram , aku njaluk juru priksa  nuduhake kantor telegraf  marang aku.","t12-03-1":"3. — Sadurunge mlebu ruwang ngenteni , aku lunga tuku karcis  pulang-balik.","t12-04-1":"4. — Aku ora suwe ngenteni ing loket , amarga mung sethithik wong ing kono. Prajurit , kang arep mangkat prei, kanthi grapyak menehake gilirane marang aku, mula aku duwe wektu cukup kanggo njaluk sawetara katrangan marang kepala setasiun , kang lagi ngobrol karo komisaris  pengawasan lan karo polisi  kang lagi tugas.","t12-tit-1":"Ndhaptarake bagasi.","t12-05-1":"5. — Sawise tuku koran ing kios buku , aku njaluk bagasiku  ditimbang, kang lagi wae digawa kuli  nganggo gerobag barang  ; juru tulis  kang ngurusi timbangan  awèh ngerti marang aku yen kopherku aboté telung puluh lima kilogram — dadi ana luwih bobot limang kilogram, kang kudu dakbayar tambahan ing loket bagasi .","t12-06-1":"6. — Sarehne aku kesuwen tekaku, aku duwe wektu longgar kanggo nyawang mlebu-metune para wong lelungan ing setasiun. Sawetara nyelehake utawa njupuk maneh bagasi ciliké ing papan nitipake bagasi  ; liyane maca tabel jam . Wong lelungan kang teka gage-gage menyang lawang metu  karo kopere  ing tangan. Sawetara ngenteni ing papan mbagi bagasi  lan nuduhake karcise  kanggo njupuk maneh kopher, peti  utawa kranjange .","t12-07-1":"7. — Para petugas cukai  kanthi ngati-ati mriksa bungkusan supaya mesthekake apa ana barang kang kudu dilaporake.","t12-08-1":"8. — Sawetara wong lelungan menyang restorasi , panggonan pelayan  kanthi sregep ngladeni. Wong-wong iku kudu gage-gage, amarga sepur  iku sepur ekspres, ora suwe mandheg ing setasiun.","t12-09-1":"9. — Banjur aku menyang peron mangkat lan nggoleki gerbong  langsung supaya ora kepeksa ganti gerbong ing tengah dalan. Aku munggah menyang kreta koridor kang duwe ruwangan  kanggo wong udud lan ruwangan kang dicawisake kanggo « ibu-ibu piyambakan ».","t12-tit-2":"Mangkat ing wayah bengi.","t12-10-1":"10. — Sawise munggah ing undhakan , nutup lawang , nggulung tirai  lan nyelehake bagasi ciliku ing rak jaring , aku lungguh ing bangku . Nalika weruh tukang lampu  ngurubake lampu, aku mikir yen aku bakal nglampahi sewengi ing gerbong, banjur aku ngundang petugas kang ngurusi nyewakake bantal  kanggo njaluk siji.","t12-11-1":"11. — Kondhektur sepur teka mriksa karcis. Aku takon marang dheweke kena apa kita durung mangkat, amarga jame wis pas. Dheweke mangsuli yen kepala sepur  lagi repot nyelehake pit ing gerbong barang . Kejaba iku, kabeh pemanas sikil  durung diganti.","t12-12-1":"12. — Nanging kita sedhela maneh bakal mangkat, amarga tukang geni , ing tendere , wis njupuk areng kanggo nguripake genine lokomotip , lan masinis  mung ngenteni tandhane wakil kepala setasiun  kang ana ing peron .","t12-13-1":"13. — Ketel  lokomotip iku nggereng alon ; cerobonge  ngutahake kukus kang kecampur uwab . Sempritan  kang nyoceki muni seru, lan piston  wiwit obah, nyurung rodha  mesin kang abot iku.","t12-tit-3":"Mangkat!","t12-14-1":"14. — Rikate sepur, kang mlaku ing rel , saya banter ; peron  ilang ; kita ngliwati kakus , lan uga rangkeyan gerbong kang diparkir ing sepur sijine  : gerbong turu , gerbong restorasi , gerbong pos .","t12-15-1":"15. — Banjur, setasiun barang  liwat ing ngarepe mripat kita. Ing sangisore hangar, para petugas ngemot barang  kang dikirim nganggo sepur alon. Wong regu langsir  ing cedhake tandhon banyu  nglangsir gerbong kewan  lan gerbong lantai rata  kanggo nyusun sepur barang .","t12-16-1":"16. — Kita ngliwati persimpangan  kang pungkasan, panggonan tukang wesel ngadeg ; kita ngliwati piring sinyal , lan setasiune ilang ing kadohan.","t12-17-1":"17. — Sedhela maneh kita ngliwati kreteg wesi  kang nyabrangi kali gedhe . Sawise ngliwati kreteg iku, kita ngetutake kali, panggonan kapal panarik  kang kuwat narik prau momotan  kang abot. Kita uga weruh kapal panumpang  nalika lagi ngrapet ing ponton .","t12-18-1":"18. — Sawise ngliwati sawetara setasiun kanthi banter banget, kita ngliwati sawetara trowongan  lan ninggal ing mburi omah cilik kang tanpa wilangan  duweke penjaga palang. Kabuyung dening goyange sepur, aku turu kepati.","t12-tit-4":"Setasiun Deutsch-Avricourt.","t12-19-1":"19. — Aku dumadakan tangi dening swarane petugas kang mbengok : « Deutsch-Avricourt! . Kabeh mudhun! » Banjur ana pamriksan pabean lan kabeh urusan tapel wates kang njelehi. Aku kudu nyocogake jam kanthongku karo jam gedhe  setasiun, kang luwih dhisik sèket lima menit ; lagi wae tangi, aku angel mbedakake jarum gedhe  karo kang cilik  ; papan angkane  dhewe blas ora cetha merga pedhut esuk.","t12-20-1":"20. — Nalika para petugas pabean nindakake pamriksan, aku karo angop maca plakat  kang ngrengga temboke setasiun. Aku sarapan kanggo nglong wektu, ndeleng peta jaringan  sepur Jerman kanggo ngerti sepira adohe kang isih misahake aku karo Strasburg, banjur aku mlebu maneh menyang gerbongku, kakuwatake dening pangarep-arep sedhela maneh tekan tujuane lelunganku. ","t13-apar-1":"GAMBAR No. 13 Hotel. — Restoran. — Warung Kopi.","t13-01-1":"1. — Sawise tekan Royan wingi sore, aku nginep ing « Hotel Samodra » kang wis disaranake marang aku dening kancaku.","t13-01-2":"Aku diwenehi kamar  kang endah, ing lantai  loro, panggonan aku turu kepenak banget .","t13-02-1":"2. — Esuk iki, metu saka kamarku, panggonan batur wadon  wis nggawakake sarapan cilik, aku mlebu kamar udud  kang uga dianggo kamar maca  kanggo maca koran  karo ngudud rokok . Sawise maca, aku mudhun nganggo lift  banjur mlaku-mlaku ing kutha.","t13-03-1":"3. — Sarehne aku lali takon marang juru tulis  hotel bab jam pira panganan disuguhake ing meja bareng , aku bali luwih esuk lan nganggo kesempatan iku kanggo adus ing kamar adus  hotel. Banjur aku maneh menyang kantor kasir  kanggo nelpon salah sijine kancaku. Nanging telepone  lagi dianggo ; weruh bingungku, kasir wadon , kang lagi nyathet rekening  ing buku dhaptar tamu , njaluk marang portir  supaya ngutus bocah hotel  nindakake pesenku nganggo pit .","t13-04-1":"4. — Aku matur nuwun marang dheweke banjur metu kanggo menehi persenan marang kuli  kang wis nggawa saka setasiun ing gerobag tangane  kothak topiku , koperku  lan tas lelunganku . Tukang layang  kang lagi wae teka menehi aku layang .","t13-05-1":"5. — Aku isih ngadeg sawetara wektu ing tlundhake lawang, cedhak kothak layang , nyawang mlaku-mlakune wong ing dalan. Kondhektur  omnibus  lagi ngunggahake ing kretane kopher  wong lelungan  kang lagi diterake sing duwe hotel . Tukang telegraf  enom kanthi ora kesusu nggawa tilgram  kanggo tamu hotel ; wong plesir  karo kamerane  nyampir, lagi maca buku panuntune .","t13-tit-1":"Jam sarapan awan.","t13-06-1":"6. — Ing ngarepe pager wesi, tukang komisi  kang ora ambil pusing ngantuk ing antarane cagak momotane  lan kothak semire , dene tukang umbah  wadon enom kang nggawa kranjang  sandhangan lawon ngguyu weruh polatan sarwa resmine petugas meja  kang ngadeg cedhak lawang.","t13-07-1":"7. — Weruh juru masak  kang metu saka pawone  ing lantai ngisor lemah  kanggo ngutus tukang isah-isah  nindakake pesenan, aku eling yen jam sarapan awan wis meh teka, banjur aku mlebu restoran, ngliwati latar panggonan sopir  markir montore , dene montir  ndandani, miturut pituduhe tukang pit , sepedha motor rodha telu  kang lagi wae tabrakan.","t13-08-1":"8. — Aku takon marang bocah hotel  enom kang nggawa gelas bir , apa meja bareng ana ing sangisore emper, lan merga wangsulane iya, aku njupuk panggonan ing salah sijine meja lan njaluk disuguhi panganan kang enak banget.","t13-tit-2":"Sarapan awan kang enak banget.","t13-09-1":"9. — Pelayan nggawakake menu sarapan awan lan dhaptar anggur marang aku. Aku milih lan mesen minangka panganan awal urang karo mentega, lan minangka pambuka, babat cara Caen. Aku ora mangan iwak, nanging njaluk saporsi pupu wedhus enom, lan minangka panganan sayur, bayem karo krim. Banjur, sarehne ora ana panganan selingan kang cocog karo seneng-senengku, aku njaluk digawakake warna-warna panganan panutup : keju, woh-wohan lan biskuit. Aku uga nambahi anggur Saint-Emilion kang enak banget, lan kanthi marem banget aku ninggal meja sawise menehi pelayan  persenan  kang lumayan.","t13-10-1":"10. — Weruh aku wis siyap mangkat, sing ngurus  ngajak aku munggah menyang balkon kanggo nyawang panorama Samodra  kang endah banget. Ing kadohan wong wiwit weruh prau mancing , kapal layar  lan kapal paket  kang gedhe temen, kang silhuet irenge nyembul ing mendhung  putih ing wates langit . Angin sumilir gawe obahe gendera  kang dipacak ing dhuwure papan jeneng  aula .","t13-tit-3":"Panglipur.","t13-11-1":"11. — Tontonane narik banget, nganti aku mutusake sesuk munggah menyang terase warung kopi karo nggawa teropong loro  utawa teropong .","t13-12-1":"12. — Nalika ninggal balkon, aku menyang warung kopi hotel kanggo ngombe omben-omben  karo main biliar . Tanpa mandheg aku ngliwati ruwang kopi panggonan akeh tamu main catur , dham , domino , triktrak  utawa kertu , lan aku langsung munggah menyang kamar biliar .","t13-13-1":"13. — Nalika permainane wis rampung, aku mudhun menyang lantai ngisor lan njaluk marang pelayan amplop , kertas , prangko , pena  lan mangsi  kanggo nulis layang.","t13-13-2":"Banjur aku ngundang kusir  kang kretane  mandheg ing ngarepe warung kopi. Aku takon marang dheweke bab rega miturut jam utawa sapisan mlaku, lan, bareng kita wis sarujuk bab rega, dheweke mbukakake lawang kreta  kanggo aku lan nglungguhake aku. Dheweke munggah maneh ing joke , enggal-enggal mangkatake jarane nganggo cemeti , lan kita mangkat mlaku-mlaku kang nyenengake. ","t14-apar-1":"GAMBAR No. 14","t14-tit-1":"Dalan. — Para Pedagang.","t14-01-1":"1. — Kancaku Ioannes, kang manggon ing desa, teka nglampahi telung dina ing kulawargaku. Nganti wektu iku dheweke durung tau duwe kesempatan ndeleng kutha gedhe ; mula kita nglampahi kabeh dinane karo mlaku-mlaku, lan aku nerangake marang dheweke apa kang durung diweruhi.","t14-02-1":"2. — Kang kapisan kita lunga nyowani observatorium , kang narik banget kawigatene. Nalika bali liwat dalan  panggonan papan adus Turki , kita kepethuk layadan . Ing ngarepe iring-iringan layadan mlaku para pandhita, ndhisiki kreta layon, panggonan kranda diselehake. Akeh kanca ngeterake kulawarga kang lagi sungkawa.","t14-02-2":"Sawise iring-iringan liwat, kita nyabrang dalan ing ngarepe warung bir  gedhe panggonan akeh tamu ngombe bir ing teras, kaeyuban kanopi kaca .","t14-03-1":"3. — Ioannes gumun banget marang lambang kang dipasang ing antarane tokone bakul ciu  lan tokone bakul musik . Dheweke takon marang aku apa tegese ; aku mangsuli yen iku nuduhake kantor konsul  Inggris, lan aku nuduhake marang dheweke konsul  kang ana ing balkon.","t14-tit-2":"Ndelok-ndelok toko.","t14-04-1":"4. — Mesthi wae kita mandheg ing ngarepe pajangan alat musik, harmonium, orgel lan piano ; kita nyawang tutup buku partitur lan lagu kanggo piano kang ana gambare, lan gumun marang kecapi kayu kang disepuh emas, kang dianggo dadi papan jeneng.","t14-05-1":"5. — Mendhung lebu kang digawe tukang sapu  lan kreta sapu  meksa kita enggal liwat ing ngarepe perabot endah duweke bakul perabot , lan ing ngarepe pajangan tungku lan lampu duweke tukang gawe timah .","t14-06-1":"6. — Kejaba iku, ing panggonan kono, kita kepeksa ninggal trotoar, amarga trotoare kebak buntelan kang lagi diudhunake saka kreta angkutan  kanggo dilebokake ing gudhang  kang lagi wae disewa.","t14-06-2":"Iku ngalang-alangi kita weruh kreta endah duweke tukang gawe kreta , nanging ora ngalang-alangi kita mandheg nyawang tukang pak  kang lagi gawe peti kanggo tanggane, yaiku bakul pit lan montor . Banjur, sarehne wis rada kasep, kita bali menyang omah.","t14-tit-3":"Mlaku-mlaku ing kutha.","t14-07-1":"7. — Ing dina esuke, ibuku ngusulake marang Ioannes supaya dipotret, banjur ibuku ngutus aku ngeterake dheweke menyang tukang potret . Sawise sarapan awan, kita mlebu ing papan gawe sang seniman, panggonan kita kepeksa ngenteni rada suwe. Kanggo nglong wektu, kita nyawang potret  kang gumantung ing tembok.","t14-07-2":"Nalika giliran kita, pagaweane ora suwe, lan sanalika kancaku rampung mapan ing ngarepe kamera , kita mudhun.","t14-08-1":"8. — Ing lantai kapisan, kita weruh liwat lawange tukang cukur , kang menga, kancane lagi ngethok rambute tamu.","t14-08-2":"Tekan ing dalan, kita liwat ing ngarepe toko rokok . Ioannes seneng banget marang lentera  abang lan pipa gedhe kang dianggo papan jeneng , nganti dheweke nubruk wong tuwa loro kang lagi ngobrol karo nyerot bako .","t14-tit-4":"Toko roti manis.","t14-09-1":"9. — Dhuwit kertas lan dhuwit receh saka sakabehe negara kang dipajang ing etalase tukang ijol dhuwit  narik kawigaten kita sedhela, nanging sarehne wis jame mangan cilik, kita mlebu menyang tukang gawe roti manis  tanpa mandheg suwe-suwe.","t14-10-1":"10. — Weruh kabeh panganan legi kang ana ing toko iku — roti tar, roti madu, biskuit lan warna-warna permen — kita angel milih. Pungkasane Ioannes milih roti krim, lan aku mung njupuk tart ceri cilik, amarga panganan gula gawe lara untuku, lan aku babar pisan ora kepengin kerep-kerep nyowani dhokter untu .","t14-tit-5":"Nulis nganggo mesin.","t14-11-1":"11. — Kanggo nuduhake marang kancaku mesin tik kang wis tau dirungu nanging durung diweruhi, kita mlebu kantor  sedulur lanangku . Kita nemu dheweke lagi ndikte layange marang sekretarise , kang dadi juru stenografi. Lagi wae layange rampung, juru ketik  nyalin nganggo mesine. Sarehne ora kepengin nyelani pagaweane sanakku, kita mung sedhela ana ing kono.","t14-12-1":"12. — Ing sangisore kantore sedulurku, manggon tukang jam lan mas-masan  kang gedhe, kang uga tukang gawe emas. Tokone kang endah banget isi akeh jam, jam bandhul, jam kanthong, ranté cilik lan mas-masan kang larang, tuladhane kalung mutiara, gelang mas, anting lan ali-ali kang direngga sesotya lan inten. Salah sijine etalase mligi disedhiyakake kanggo barang emas lan isi klumpukan gedhe piranti mangan salaka.","t14-13-1":"13. — Nalika menggok ing pojoke dalan, aku weruh yen papan jeneng  kang dipasang cedhak nomer omah wis diganti. Aku arep ngucapake pengamatanku kanthi seru, nalika swara bungahe musik prajurit krungu. Kita mlayu mapag resimen, tanpa mikir yen resimen iku bakal liwat ing ngarepe tokone tukang topi  lan tukang sarung tangan , lan yen kita bakal padha becike weruh arak-arakane yen tetep ngadeg ing ngarepe etalase tukang optik , kang kebak kacamata cepit, kacamata gagang lan teropong cilik.","t14-tit-6":"Arak-arakan mlaku.","t14-14-1":"14. — Ing ngarepe resimen  mlaku kepala tambur  kang dietutake para tukang tambur , para tukang trompet  lan kabeh pemain musik. Jendral  kang ana ing alun-alun bareng karo ajudane, mandheg cedhak pancuran  sendhang  kanggo nyekseni arak-arakan.","t14-14-2":"Para opsir staf , kolonel lan letnan kolonel aweh salam nganggo pedhang. Para mayor ana ing ngarepe batalione , lan saben kapten mrentah kompine, dene para letnan, letnan enom lan bintara manggon ing panggonane kang lumrah ing sacedhake anak buahe.","t14-15-1":"15. — Akeh wong liwat padha nglumpuk ing prapatan  ; para pedagang, tukang payung , tukang gawe barang timah , tukang gegaman  padha metu kanggo weruh para prajurit. Kabeh kreta — fiakre , kreta tiang  lan uga tong panyiram  — padha minggir sadawane trotoar.","t14-tit-7":"Adegan ing dalan.","t14-15-2":"Salesman kang mubeng , kang nyangking kothak contone, enggal nyabrang dalan, lan wong-wong kang lungguh ing lantai ndhuwur  omnibus  padha noleh kanggo ngrasakake tontonan iku. Penyanyi keliling  kang mesakake, karo orgel puterane , kepeksa nyelani lagune, amarga swarane ketutupan bunyine tambur.","t14-16-1":"16. — Nalika resimen tekan ing ngarepe toko kain , para tukang jait wadon  lan para tukang jait  ninggal mesin jaite lan pagaweane kanggo nyawang liwat jendhela. Sing duwe toko , kang lagi wae masang sandhangan  anyar ing pajangane, kepeksa nglebokake kain  lan lawon kang dipasang ing trotoar, cedhak bolongan got , wedi yen wong akeh bakal nabrak ; malah bakul mider  tuwa, kang lagi ditawar kaos kaki dening penjaga lawang, kepeksa mlebu lorong kanggo ngrampungake dodolane.","t14-16-2":"Kita ngeterake resimen tekan tangsi, lan, kanthi marem banget marang dinane, kita bali ing jame bujana bengi.","t14-tit-8":"Werna-werna dagang lan pagawean.","t14-17-1":"17. — Ing dina sabanjure, bapakku ngusulake kita nyowani percetakane koran kono. Kita nampa kanthi bungah.","t14-17-2":"Tukang cetak iku uga bakul buku , penerbit, bakul kertas lan tukang jilid. Dheweke masang ing lantai kapisan kantor redaksi  koran, lan uga papan ukir, panggonan tukang litografi  lan tukang ukir tembaga  nyambut gawe, sarta pungkasane papan nyusun huruf, panggonan buruh cetak  ana. Percetakan  kang sanyatane, mesin cetak lan warna-warna mesin ana ing lantai ngisor.","t14-tit-9":"Ioannes akeh takone.","t14-18-1":"18. — Nalika metu saka percetakan, Ioannes gumun banget lan mandheg ing ngarepe kothak kaca cilik kang dipasang ing cagak, adhep-adhepan karo toko benang lan dom , banjur takon kanggo apa kothak iku. Bapakku nerangake marang dheweke yen iku alarm kobongan . Kejaba iku kabeh, ing kutha, gawe gumune kancaku, wiwit sendhang watu  kang prasaja lan sepedha motor rodha telu kanggo momotan  kang entheng, kang dituntun bocah kurir  kang nganggo seragam, nganti kreta pos .","t14-19-1":"19. — Nalika bapakku sedhela ninggal kita kanggo ngomong karo juru narik pajeg , kang mandheg kanggo ngobrol karo advokat  lan notaris , kita seneng-seneng ngetutake nganggo mripat mlaku-mlakune wong ing dalan. Wong kang maneka warna liwat ing ngarepe kita : kancane tukang roti manis , kang nggawa pastel kang endah ing kranjang, teka ing mburine bakul sandhangan  ; tukang urub lentera  lagi ngobrol karo tukang gas  ; suster  kang nyekel tangane bocah lola wadon lagi bali menyang biarane.","t14-tit-10":"Nalika kita bali menyang omah.","t14-20-1":"20. — Pas nalika bapakku nyusul kita, Ioannes ngguyu kepingkel-pingkel weruh rai reged lan sandhangan aneh loro tukang cerobong  kang kebak langes.","t14-21-1":"21. — Aku kepengin tuku tanduran saka bakul kembang  kanggo ibuku, nanging bapakku ngelingake yen tandurane bakal abot banget digawa lan luwih becik tuku jeruk. Kita nyedhaki bakul  iku, lan bareng pengasuh , kang lagi milihake kanggo bocah asuhane, rampung tukune, kita dilayani.","t14-22-1":"22. — Nalika bali menyang omah, kita kepethuk sawetara wong kang tepung : kancane kulawargaku kang wis tuwa, kang nyekeli lengene nyonyah kancane , insinyur  kreteg lan dalan, lan salah sijine sedulurku wadon karo pengasuh bocahe .","t14-22-2":"Banjur kita kepethuk tukang topi wadon  ibuku lan biarawan  loro kang manca ing kutha kono, kang nyedhaki kita kanggo takon marang bapakku bab dalan menyang setasiun. ","t15-apar-1":"GAMBAR No. 15","t15-tit-1":"Pasar. — Panganan.","t15-01-1":"1. — Pedagang kang paling akeh, kang nyedhiyani kita barang kang perlu kanggo pangan kita, padha nglumpuk ing sangisore aula  pasar kang katutupan utawa ing dalan-dalan sacedhake.","t15-02-1":"2. — Bakul daging babi , kang dodol ham , sosis getih , sosis cilik , sosis usus  lan lemak , ngadeg cedhak bakul mentega lan keju , kang pajangane kebak keju Walanda  kang kulite abang, keju Camembert , bunder Gruyère  lan blok mentega  kang seger.","t15-03-1":"3. — Ing ngarepe wong iku, bakul sayur  nawakake marang para tamune tomat  kang endah, kembang kol , salad , kol , waluh , semangka  lan malah jamur . Nanging kancane tukang bir, kang mandhegake kreta kirimane  kang kebak tong bir  pas ing ngarepe pajangane, ngalang-alangi para tamune nyedhak. Ana tukang kebon wadon nggawakake sakranjang artisok  marang dheweke.","t15-tit-2":"Dodol lan Tuku.","t15-04-1":"4. — Ing pasar, rame banget, amarga wis tekan jame dodolan lelang . Para nyonyah omah , kang teka mrana kanggo blanja, mandheg nalika liwat ing ngarepe warunge bakul jeroan , kanggo tuku babat utawa sirah pedhet.","t15-05-1":"5. — Juru masak  kang lemu nawar iwak tuna kang endah banget marang bakul iwak  kang sasenenge dhewe munggahake regane. Dheweke nampa akeh banget welut, iwak sole, iwak trout lan iwak mas. Iwak kode lan kerange seger banget.","t15-tit-3":"Barang murah lan barang larang.","t15-06-1":"6. — Bakul unggas , kang manggon ing cedhake, jujur banget. Yen dheweke dodol kalkun, banyak, bebek utawa mung pitik enom, dheweke njaluk rega kang pantes wae.","t15-07-1":"7. — Ing pojoke alun-alun, ing lantai kapisan, wis sawetara wektu manggon bakul lawon , panggonan para wong tuku wadon tansah mesthi nemu pilihan kang becik banget bab taplak meja, serbet, clemek lan lap. Ing lantai kang padha, tukang ladhing  mbukak papan gawene. Dheweke nglandhepake ladhing para bakul wadon ing aula lan gawe arit saka waja kang paling atos kanggo para tukang kebon.","t15-tit-4":"Toko bumbu.","t15-08-1":"8. — Ing sangisore papan gawene, wis sawetara wektu dibukak toko panganan kang gedhe. Toko iku wis dudu toko bumbu  kang prasaja lan ora wigati kaya biyen, kang mung dodol barang lumrah — teh , coklat , gula batu  lan sabun . Ing kono wong dodol barang apa wae : roti garing, panganan kaleng , ciu , rum, konyak, kirsy, ciu adas lan kurasao. Ing kono wong nemu buron : terwelu alas , manuk turdus , ayam alas , manuk gemak , bebek alas  utawa manuk merak alas , padha gampange karo woh-wohan manca kayata gedhang  lan nanas.","t15-09-1":"9. — Kancane  tukang bumbu kang grapyak banget, siyap menehake apa kang dikarepake wong : selai  saka woh anggur utawa woh quince, gajih , timun acar  utawa sardin  asin.","t15-09-2":"Iku kepenak banget kanggo para tamu wadon , kang nemu, ing sandhinge barang kang paling lumrah, panganan kang paling arang lan woh-wohan kang paling enak : pir  kang akeh banyune, plum , anggur , persik , amandel  lan kenari .","t15-tit-5":"Para Tamu.","t15-10-1":"10. — Beras  lan kacang lentil  ana ing sandhinge peti iwak haring  kang diasapi ; kentang  lan buncis  ana ing cedhake apel , woh figa , plum garing  lan kacang hazel . Ing toko iku wong nemu endhog  anyar lan zaitun  ; mula kranjang  lan jaring blanja  enggal banget kebak.","t15-11-1":"11. — Kopi  saka toko kang becik iku wis oleh jeneng kang pantes ing antarane para batur wadon  lan para juru masak wadon, amarga tukang bumbu  tuwa iku dhewe kang nggoreng kopine kanthi ngati-ati banget.","t15-tit-6":"Tontonan.","t15-12-1":"12. — Ora kabeh wong menyang pasar kanggo blanja. Ing lakune wong kang endah ing dalan cilik kang tumuju aula, wong weruh wong kang maneka warna banget. Ing sandhinge batur tukang daging  kang grapyak, kang nyurung gerobag dorong , iki prajurit loro kang lagi prei lan bangga banget nuduhake seragame kang mencorong : prajurit husar  karo jas dolman biru lan topi cako kang ana wulune, sarta kopral zuaf, kang kathoke mekrok lan sirahe katutupan kopyah fez.","t15-13-1":"13. — Tukang roti , kang ngadeg ing tlundhake toko roti , lagi wae nguleni jladren rotine  lan njupuk saka oven roti bulan sabit , roti manis  lan roti bunder  kang saiki ana ing etalase.","t15-14-1":"14. — Ing dhuwure toko roti manggon tukang jait lawon  kang trampil, kang nyambut gawe karo sawetara tukang bordhir wadon . Ing sandhinge manggon tukang umbah lan nyetrika , kang ngangkani sandhangan lawon  sawise diumbah lan dipepe, lan kang nyetrika nganggo setrika .","t15-tit-7":"Daging, iwak lan sayuran.","t15-15-1":"15. — Ing papan daging , kang ana ing lantai ngisor, wong dodol sakabehing daging — daging wedhus , daging sapi  utawa daging pedhet  — arupa pupu wedhus, bistik, panggangan lan kotelet. Kancane tukang daging  mbedhah kabeh daging iku lan misahake balung sungsum . Ing lawange papan daging ana bakul tiram  kang dodol tiram . Dheweke mbukakake yen dijaluk.","t15-16-1":"16. — Kabeh pedagang iku mbayar ijin utawa pajeg panggonan ; mula polisi  tanpa welas mburu bakul sayur mider wadon  kang mesakake, kang dadi saingane merga ngider nggawa ing kreta ciliké wortel, lobak, lobak putih, prei utawa bongkokan asparagus, kacang polong seger, bayem, jukut asam, selada banyu lan seledri.","t15-tit-8":"Awas polisi!","t15-17-1":"17. — Bocah kang dodol bawang putih  lan brambang ngerti banget yen dheweke uga ora kena dodol barange cedhak pasar. Dheweke mlayu, karo bebaya nyandhung kranjang yuyu, keteng lan urang duweke bakul  urang barong lan lobster.","t15-18-1":"18. — Kabeh wong obah lan rame banget ; nanging iku ora ngalangi wong krungu cetha swarane tukang kaca  kang ngider, lan bengokane tukang areng  kang lagi wae ninggal gerobage sedhela kanggo ngeterake karung areng . ","t16-apar-1":"GAMBAR No. 16 Toko Gedhe. — Pasar. — Dolanan.","t16-01-1":"1. — Taun anyar wis cedhak. Toko-toko gedhe wis nyiyapake pajangan dolanan  lan hadiah taun anyare.","t16-01-2":"Aku njaluk marang Mbah Kakung supaya ngeterake aku menyang pasar kanggo ndeleng pameran kang endah iku, lan panjenengane kersa.","t16-02-1":"2. — Kang kapisan kita mandheg ing ngarepe tameng pajangan gegaman kang apik, kang isi bedhil, topi kepi, pedhang, sabuk kopel lan sapasang epolet, utawa helm, klambi waja  lan pistul . Kabeh iku luwih narik kawigatenku tinimbang lentera ajaib .","t16-tit-1":"Pemandangan kang endah.","t16-03-1":"3. — Ing bagean kang padha ana prajurit jaga  ing pos jagane ; dheweke katon lagi njaga ing ngarepe sakebon binatang saka karton. Sepira akehe kewan ing kono : manuk nuri  ing pancikane, badak  kang ana sungune ing irunge, rusa kutub , manuk unta , kethek  kang lagi nglethus kacang, rubah  kang nggawa lunga pitik, baya  kang mangapake rahange kang gedhe temen, unta , asu greyhound  kang luwes, macan kumbang , banjur kewan loro kang ora dakkenal lan kang jarene cerpelai  lan hiena . Ing kono uga ana macan tutul  lan asu ajag  ; pas ing cedhake ana tikus  cilik kang lucu lan tikus cilik  karet kang cilik banget. Pungkasane kuda nil  lan unta punuk siji  kang bongkok nutup klumpukan iku. Aku mesthi bakal kari ing kono nganti pirang-pirang jam yen ing sandhinge ora ana perkemahan kang endah kang kebak serdadu timah  kang narik kawigatenku.","t16-tit-2":"Prajurit lan perang.","t16-04-1":"4. — Mbah Kakung, kang dadi veteran panyandhang disabilitas  lan kang kudu ninggal tentara merga tatu kang njalari panjenengane nampa medali militer, remen banget nyariyosaken marang aku kampanye perang kang tau dilakoni. Panjenengane bungah nerangake maneka gerakane pasukan mungil iku. Sagerombolan prajurit tenanan kang lagi nyowani pasar — prajurit zeni , prajurit pemburu Alpen  kang sirahe nganggo baret, sersan mayor  infanteri lan sersan artileri  kang pita pangkat mas ing lengen klambine — mandheg ing cedhak kita kanggo ngrungokake katrangan iku.","t16-05-1":"5. — Mbah Kakung, kanthi bangga banget merga kagungan pamireng kang mencorong temen, sanalika nyusun rancangan perang kang jangkep.","t16-05-2":"Kutha kang dibentengi, karo tembok kutha lan parite, dikepung tentara mungsuh, kang, sawise pemboman kang suwe, siyap nyerbu. Nanging sing kekepung, merga kedhesek luwe, nyoba metu nyerang menyang perkemahan para pengepung. Sawise mundurake serangan iku ing peperangan kang sengit ing sakubenge tarub, para pengepung kang menang nglepasake skuadrone kanggo mburu para panyerang kang kalah. Wong-wong iku mundur karo nutupi medan perang nganggo kang padha tiwas lan kang padha tatu. Para tukang usung tandhu nggawa kang keri iku menyang ambulans supaya dirawat dening ahli bedah.","t16-05-3":"Sanajan ana panglawan kang kendel saka sawetara batalion kang wis mbentuk formasi pesagi, kekalahan iku sampurna ; kekarene tentara mlayu karo ninggal akeh tawanan. Mungsuh arep nyampurnakake kemenangane kanthi nduweni kutha iku. Bisa uga iku bakal dadi pungkasane kampanye, lan, sawise gencatan senjata, wong bakal bisa nandhatangani perjanjian damai.","t16-tit-3":"Hadiah kanggo taun anyar.","t16-06-1":"6. — Para prajurit enom, kang ngguyu ngrungokake critane sang veteran kang endah, njaluk katrangan liyane marang panjenengane. Dene aku, aku ngubengi gerai kanggo nyawang gandhewa silang  kang endah lan gandhewa  karo panahe . Ing kono aku nemu klumpukan kewan liyane : manuk kicau  loro, yaiku manuk bulbul lan manuk cikrak otomatis kang ngoceh sakayange, lan sarangkeyan kewan aneh : lawa , ula boa , kura-kura , asu segara , iwak paus  lan iwak hiu  saka karet tiup.","t16-07-1":"7. — Aku ora suwe mandheg nyawang kewan iku, amarga aku weruh apa kang tak-impekake : panggung boneka  kang endah banget karo dekorasi kang mewah lan tirai abang kang nengsemake. Ing panggung, aktor loro katon lagi main peran ing lakon kang narik banget, amarga para penonton cilik saka karton kang dipasang ing balkon utawa kang lungguh ing kursi utama lan ing lantai ngisor ing mburine dirigen, padha keplok-keplok kanthi bungah.","t16-07-2":"Emane, panggung iku regane larang banget.","t16-08-1":"8. — Kejaba iku, milih dolanan iku angel, amarga ing etalase numpuk sakabehing dolanan : Harlekin , Pulcinella , Pierrot , manuk kuwuk  kang ngebutake elare, manuk ireng  kang nyuling, asu pudel kang nggonggong, fonograf  lan dolanan katrampilan. Salah sijine dolanan iki nyenengake banget aku : dolanan iku nggambarake peperangan laut  panggonan kapal diserang bajak laut ing cedhake negara kang ditanduri wit klapa.","t16-09-1":"9. — Aku bisa nyawang kabeh kaelokan iku kanthi gampang banget, amarga mung sethithik wong ing toko, meh mung sawetara wong kang ndelok-ndelok, prajurit kavaleri  siji lan juru tagih  kang masrahake wesel ing kasir utama .","t16-10-1":"10. — Aku takon marang Mbah Kakung bab gunane buku-buku kang diselehake ing rak ing mburine kasir wadon iku ; panjenengane ngendika yen buku-buku iku buku pembukuan.","t16-tit-4":"Ndelok-ndelok keliling toko.","t16-11-1":"11. — Nalika ninggal bagean dolanan, kita menyang bagean pelana kanggo nyawang sedhela pelana , sanggurdi , tali kendhali , wesi kendhali  lan cemeti. Nalika kepala bagean  menehi sawetara katrangan marang Mbah Kakung, aku lunga nyawang pajangan porselen lan kristal , panggonan ana mangkok salad kang apik lan teko  kang alus.","t16-12-1":"12. — Kanggo munggah menyang lantai kapisan, kita liwat ing mburine etalase korset , ing sandhinge bagean kaos kaki, panggonan dipajang kathok jero  kang apik banget. Ing cedhake, pramuniaga wadon  nggawe wong tuku wadon  milih kain  sutra kang endah.","t16-12-2":"Karo munggah andha, aku weruh yen toko iku direngga lampion  Jepang, payung  lan wit palem  kang gedhe banget.","t16-13-1":"13. — Ing lantai kapisan ora akeh kang bisa didelok ; mung perabot , brankas , lemari laci  lan kreta bayi . Nanging pemandangan toko sakabehe nyenengake banget.","t16-14-1":"14. — Ing sangisore sikil kita, aku weruh alat-alat musik : harpa , gitar , mandolin , kornet piston , klarinet , biola karo penggeseke , lan malah genderang gedhe . Rada adoh sethithik, ing bagean alat tulis, mahasiswa  lagi nawar map buku tulis marang pramuniaga . Ing cedhake wong loro iku, aku weruh buku abjad  kang apik.","t16-14-2":"Ing tengahing toko ngadeg wit Natal  kang dhuwur, kebak lilin, pernik lan sakabehing dolanan : jaran kayu , boneka , lan sapanunggalane.","t16-14-3":"Bagean parfum  karo banyu pembersih untune lan maneka lenga wangi nyebar ambu kang wangi banget, kang munggah tekan kita.","t16-tit-5":"Kita tuku sawetara.","t16-15-1":"15. — Sarehne Mbah Kakung wiwit ngraos wektune kesuwen, kita mudhun liwat andha gedhe. Panjenengane mandheg sedhela ing ngarepe papan astronomi  kang nggambarake, kandhane marang aku, komet , grahana rembulan lan srengenge , mata angin karo papat kiblat baku (Lor, Kidul, Wetan lan Kulon), peta belahan bumi loro, planet lan tata surya . Aku ora mudheng apa-apa saka kabeh iku, lan aku luwih kepencut marang seragam berpita bocah pengantar barang  kang liwat, lan marang kipas  endah kang ana ing cedhakku, sandhinge dompet dhuwit receh  lan dompet .","t16-16-1":"16. — Aku uga gumun nyawang ing gerai pena  lan gesper  sabuk, sarta kembang tiruan  kang endah kang ditata luwes ing kranjang. Kembang violet, kembang stok, kembang hiasin , kembang geranium , kembang bakung  lan kembang nasturtium  ditiru kanthi becik banget.","t16-tit-6":"Hadiah saka Mbah Kakung.","t16-17-1":"17. — Aku nyuwun marang Mbah Kakung supaya nukokake aku salah sijine sikat untu  kang ana ing kothak cedhak jepit rambut . Panjenengane kersa, lan aku dhewe lunga mbayar blanjanku ing kasir, panggonan wong lagi nyiyapake kiriman  kang gedhe kanggo pelanggan .","t16-18-1":"18. — Dumadakan ana rame cilik ing antarane wong-wong kang mandheg cedhak barang-barang prunggu  seni. Maling  lagi wae kecekel nalika lagi nyolong dening pengawas , nalika dheweke nyoba nguras duweke wong. Wong enggal ngundang polisi kanggo nyekel dheweke, lan pas nalika kita metu, si pelaku lagi digiring menyang pakunjaran. "},"noto":{"t01-noto-1":"(*) Kanggo jeneng baptis uga disaranake nyalin miturut wujud Latin. Iku siji-sijine dalan kanggo nyingkiri beda-beda kang ora kaetung. Kajaba iku, kepriye milih ing antarane Giovanni, Jean, Johann, Jan, Hans, John, Ivan, lan sapanunggalane? Apa kita bakal nggawe kamus mligi kanggo jeneng baptis? Ayo padha njupuk wujud nominatife saka basa Latin lan ngucap : Ioannes, Ioanna; Iulius, Iulia; Iakobus; Andreas; Lukas. (Gram. Kompleta).","t02-noto-1":"(*) Dolanan bocah asring duwe jeneng kang murni saka bangsane dhewe. Kita ngusahakake menehi jeneng ing basa Ido kanthi becik-becike, ana kalane kanthi ngupaya saka tumindake dhewe kang dadi ciri dolanan iku, ana kalane kanthi milih jeneng bangsa ing negara iki utawa negara kana, yen jeneng mau ora banget-banget kliru. Tuladha : barelo-ludo (Jerman lan Prancis) yaiku rano-ludo  (Inggris), kang ing kono kang dolanan ngupaya nguncalake cakram bunderane liwat cangkeme kodhok wesi kang menga ngadeg ing kothak (barelo) kang bolong. Shultro-salto  beda karo dorso-salto mung ing bab iki : kanggo mlumpat ngliwati sirah, kang mlumpat nyanggong tangane ing pundhake kancane, dene ing « dorso-salto » tangane disanggongake ing gegere thok. — Utawa uga sawetara kang melu padha mbungkuk dene liyane bakal mlumpat ngliwati gegere kanthi nyanggong tangan ing pundhak ; kang kapisan kudu tahan kena tumbukan tanpa ambruk, kang kapindho kudu mlumpat tanpa ilang imbange (Delengen gambare dhewe).","t05-noto-1":"(*) Balk-o = J. Balken, I. joist, P. solive, It. travicello, R. balka, Sp. Port. viga. Oyod teknis kang nganti saiki durung ditampa, nanging pantes diusulake kanggo negesake tembung P. solive, kang dudu trabo (P. poutre) lan dudu uga trabeto. Iku watang kayu pesagi kang nyangga jogan papan lan pyan.","t06-noto-1":"(*) Babo = bocah cilik ; I. baby, P. bébé, It. bambino.","t06-noto-2":"(*) Lambrequino = P. lambrequin, Sp. lambrequines, Port. lambrequins, malah J. I. lambrequins ; dadi J. I. P. Port. Sp.","t07-noto-1":"(*) Bab rinciné pangan, delengen gambar 6 lan 13.","t08-noto-1":"(*) Amarga tembung iku ora cetha : apa iku panen lena, panen anggur, apa panen apel? Bisa uga becik nganggo « mesono » kang diusulake ing Mondo XIV, kaca 242. Nanging nganti saiki oyod anyar iku durung ditampa dening Akademi lan isih ngenteni rembugan miturut pranatan Idis kang lumaku.","t12-noto-1":"(*) Cathetan. — Mesthine gegambaran lelungan iki miturut tapel wates sadurunge perang.","t13-noto-1":"(*) Bab rinciné kamar, delengen gambar No. 6.","t13-noto-2":"(*) Kanthi bantuan dhaptar panganan kang dilebokake ing bausastra, guru bakal gampang ngowah-owahi menu ing ngisor iki.","t16-noto-1":"(*) Delengen gambar No. 6."}}