{"k":{"t01-apar-0":"ਵਿਆਖਿਆ-ਪੁਸਤਿਕਾ ਸੰਲਗਨ ਦੇਲਮਾਸ ਸਹਾਇਕ ਸਾਰਣੀਆਂ ਨਾਲ ❦ ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ ","t01-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 1 ਸਕੂਲ। — ਹਾਈ ਸਕੂਲ। — ਜਮਾਤ। ","t01-tit-1":"ਆਮ ਵੇਰਵਾ।","t01-01-1":"1. — ਇਸ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਅੱਠ ਮੇਜ਼ਾਂ  ਤੇ ਅੱਠ ਬੈਂਚ  ਹਨ। ਹਰ ਬੈਂਚ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ  ਕੁਰਸੀ  ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਚ  ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।","t01-02-1":"2. — ਮੰਚ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਇਕ ਅਲਮਾਰੀ  ਖੜੀ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਲਾ ਫੱਟਾ  ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਾੜਨ  ਤੇ ਚਾਕ ।","t01-02-2":"ਮੰਚ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ (, , ) ਤੇ ਇਕ ਨਕਸ਼ਾ  ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।","t01-03-1":"3. — ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ  ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਜਾਨ  ਕਾਲੇ ਫੱਟੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੈ; ਉਹ ਝਾੜਨ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਮਿਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t01-03-2":"ਪੀਟਰ ਮੰਚ ਕੋਲ ਹੈ; ਉਹ ਲਿਖਤੀ ਅਭਿਆਸ  ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t01-04-1":"4. — ਇਹ ਅਧਿਆਪਕ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਾਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਜਰਮਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੇਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਰੂਸੀ ਜਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) ਬੋਲਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t01-05-1":"5. — ਜਮਾਤ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ। ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਤੇ ਚਾਨਣ ਆਉਣ ਲਈ ਦੋ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨਾਂ  ਵਾਲੀ ਇਕ ਚੌੜੀ ਖਿੜਕੀ ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ।","t01-05-2":"ਇਹ ਜਮਾਤ ਠੰਢੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੱਘੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਅੰਗੀਠੀ  ਰੱਖੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਨਾਲੀ  ਸਮੇਤ।","t01-05-3":"ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੂੰਟੀਆਂ  ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਤੇ ਕੋਟ ਟੰਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।","t01-tit-2":"ਖੇਡ ਦਾ ਵਿਹੜਾ।","t01-06-1":"6. — ਘੜੀ  ਨੌਂ ਵੱਜ ਕੇ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ।","t01-06-2":"ਛੁੱਟੀ  ਹੁਣੇ ਮੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਠ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੁੱਟੀ ਵਿਹੜੇ  ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੇਡਦੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਅਧਿਆਪਕ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।","t01-07-1":"7. — ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਨਿਰੀਖਕ , ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ  ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਕ ।","t01-07-2":"ਨਿਰੀਖਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।","t01-07-3":"ਚੌਥੇ ਬੰਦੇ ਚਪੜਾਸੀ  ਹਨ। ਉਹ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੱਛ ਵਿਚ ਇਕ ਰਜਿਸਟਰ ਦੱਬੀ ਹੋਏ ਹਨ।","t01-08-1":"8. — ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਕਸਰਤ ਦੇ ਸਾਧਨ  ਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ  ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ ਹੈ।","t01-08-2":"ਸਾਰਣੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਦੇ ਕਮਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t01-tit-3":"ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵੇਰਵਾ।","t01-tit-4":"ਚੰਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ।","t01-09-1":"9. — ਮੰਚ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਂਚ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈਨਰੀ , ਸਟੀਫ਼ਨ ਤੇ ਚਾਰਲਸ ਹਨ।","t01-09-2":"ਹੈਨਰੀ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਇਕ ਕਾਪੀ , ਇਕ ਕਿਤਾਬ , ਇਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼  ਤੇ ਇਕ ਕਲਮਦਾਨ  ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ੇ ਹਨ; ਹਰ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਕਈ ਪੈਰੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਸਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ।","t01-09-4":"ਉਸ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਸਟੀਫ਼ਨ  ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਪਾਠ ਆਪਣੀ ਕਾਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਸੋਹਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬੰਦ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਜਿਲਦ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਉਸ ਦਾ ਪਰਕਾਰ  ਪਿਆ ਹੈ।","t01-09-5":"ਚਾਰਲਸ  ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਾਠ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਇਕ ਦਵਾਤ  ਹੈ। ਉਹ ਆਗਿਆਕਾਰ ਹੈ।","t01-10-1":"10. — ਅਗਲੀ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਲੂਈ, ਐਂਟਨੀ ਤੇ ਪਾਲ ਹਨ। ਲੂਈ ਆਪਣਾ ਪਾਠ  ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਂਟਨੀ  ਬਹੁਤ ਬੇਧਿਆਨ ਹੈ; ਅਧਿਆਪਕ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਲ  ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਮਿਲਣਸਾਰ ਤੇ ਉਪਕਾਰੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।","t01-tit-5":"ਮਾੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ।","t01-11-1":"11. — ਹੈਨਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਰਜ  ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾੜਾ ਮੁੰਡਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗਾਲੜੀ, ਬੇਧਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਅਵੱਗਿਆ ਪਾਠ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੱਚੀ ਕਾਪੀ  ਗੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ  ਨਾਲ ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਧੱਬੇ ਪਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਰਬੜ  ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਬਸਤਾ  ਪਾਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੈਨਸਿਲ-ਧਾਰਕ  ਕਿਉਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ?","t01-11-2":"ਉਸ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਐਡਮੰਡ  ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਆਲਸੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤਾ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਬਕਬਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਬੱਸ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।","t01-11-3":"ਇਸ ਬੈਂਚ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਡੋਵਿਕ  ਹੈ। ਉਹ ਮਿਹਨਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਚਿੱਟੇ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਖ਼ਤਾ  ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।","t01-12-1":"12. — ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੂਜੇ ਬੈਂਚ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਨਿੱਕਾ ਐਮਿਲ, ਹਾਲੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਲੇਟ , ਆਪਣੀ ਸਲੇਟੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਪੰਜ  ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।","t01-12-2":"ਉਸ ਕੋਲ ਔਗਸਤ ਤੇ ਬਰਨਾਰਡ  ਹਨ। ਪਿਛਲਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਹੁਤ ਮੈਲਾ-ਕੁਚੈਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।","t01-13-1":"13. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਆਲਸੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਐਲਬਰਟ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੇਮਜ਼  ਸੁਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਆਲਸ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ  ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਣ ਮਾੜਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੁਧਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।","t01-14-1":"14. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ, ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਅਰਨੈਸਟ  ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਤੇ ਨੇਮ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਫੁੱਟਾ  ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੈਨਸਿਲ  ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਹਰਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ।","t01-14-2":"ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ  ਹੋਸਟਲੀਆ ਹੈ; ਉਹ ਵਰਦੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।","t01-14-3":"ਮੌਰਿਸ ਆਪਣੇ ਚਾਕੂ  ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੈਨਸਿਲ ਛਿੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਹੈ।","t01-14-4":"ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਵਿਆਕਰਣ , ਆਪਣੀ ਨੋਟਬੁੱਕ , ਤੇ ਇਕ ਲਿਖਣ ਦਾ ਗੱਦਾ  ਵੀ। ਉਸ ਦਾ ਥੈਲਾ  ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੁੰਜੇ ਪਿਆ ਹੈ।","t01-14-5":"ਜਮਾਤ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੇਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ  ਬੈਠੇ ਹਨ।","t01-tit-6":"ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਤੇ ਸੰਗੀਤ।","t01-15-1":"15. — ਚਿੱਤਰਕਲਾ-ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੇ ਨਮੂਨੇ ਟੰਗੇ ਹਨ ਤੇ ਛੱਤ ਤੋਂ ਇਕ ਛਾਂ-ਢੱਕਣ ਸਮੇਤ ਲੈਂਪ  ਲਟਕਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ  ਬਹੁਤ ਧੀਰਜਵਾਨ ਹਨ; ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ  ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਮੂਰਤੀ  ਵੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t01-16-1":"16. — ਸੰਗੀਤ-ਕਮਰਾ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੰਗੀਤ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਸੁਰ-ਲਿਪੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਸੁਰ  ਗਾਉਣਾ (ਡੋ, ਰੇ, ਮੀ, ਫ਼ਾ, ਸੋਲ, ਲਾ, ਸੀ = C. D. E. F. G. A. B.), ਕੁੰਜੀਆਂ ਪਛਾਣਨਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਗਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਰ-ਲਿਪੀਆਂ ਰਹਿਲ  ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਿਆਨੋ ਵਜਾ ਰਿਹਾ  ਹੈ ਤੇ ਸੰਗੀਤ-ਅਧਿਆਪਕ  ਤਾਲ ਦੇ ਰਹੇ  ਹਨ।","t01-17-1":"17. — ਸਾਨੂੰ ਦਸਤਕਾਰੀ  ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਇਕ ਕੋਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਲੱਕੜ ਛਿੱਲਣਾ ਤੇ ਲੋਹਾ ਰੇਤਣਾ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।","t01-tit-7":"ਵਿਗਿਆਨ-ਕਮਰਾ।","t01-18-1":"18. — ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤ, ਅੰਕ-ਗਣਿਤ, ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਮੀਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਣੀ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਰੇਖਾ-ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਇਕ ਚੱਕਰ , ਇਕ ਵਰਗ , ਇਕ ਤਿਕੋਣ , ਇਕ ਰੇਖਾ ।","t01-18-2":"ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਘਟਾਓ, ਨਾ ਗੁਣਾ: ਉਹ ਭਾਗ ਹੈ।","t01-19-1":"19. — ਮੀਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਕ ਮੀਟਰ , ਇਕ ਤੱਕੜੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਟੇ, ਇਕ ਲਿਟਰ , ਇਕ ਡੈਕਾਲਿਟਰ , ਇਕ ਡੈਸੀਲਿਟਰ ਤੇ ਇਕ ਘਣ ਮੀਟਰ ।","t01-19-2":"ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ  — ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ , ਬਨਸਪਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ , ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ — ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ  ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।","t01-19-3":"ਅਲਮਾਰੀ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕੀ  ਤੇ ਰਸਾਇਣ  ਦੇ ਸਾਧਨ ਰੱਖੇ ਹਨ।","t01-19-4":"ਅਲਮਾਰੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹਨ: ਇਕ ਗੋਲਾ , ਇਕ ਸ਼ੰਕੂ ਤੇ ਇਕ ਭੂ-ਗੋਲਾ ।","t01-19-5":"ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨਕਸ਼ਾ ਟੰਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੰਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ: ਯੂਰਪ , ਏਸ਼ੀਆ , ਅਫ਼ਰੀਕਾ , ਅਮਰੀਕਾ () ਤੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ , ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ । ","t02-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 2 ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ। — ਛੁੱਟੀ। ਖੇਡਾਂ।","t02-tit-0":"ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ। (ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕ ਸੌਖਾ ਪਾਠ।)","t02-01-1":"1. — ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਇਹ ਹਨ: ਸਿਰ, ਧੜ ਤੇ ਅੰਗ।","t02-tit-1":"ਸਿਰ।","t02-02-1":"2. — ਸਿਰ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ: ਖੋਪੜੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਲ ਢਕੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੂੰਹ।","t02-03-1":"3. — ਸਾਡੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਨਾ ਖੋਪੜੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਦਿਮਾਗ਼; ਪਰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t02-04-1":"4. — ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੱਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਸਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਮਨ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖ ਚੰਚਲ ਤੇ ਚੌੜੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ। ਇਕ ਸੰਘਣੀ ਭਰਵੱਟੀ ਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।","t02-05-1":"5. — ਇੱਥੇ ਨੱਕ ਤੇ ਨਾਸਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਨੱਕ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੁੰਘਦੇ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਨੱਕ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੰਨ। ਮੂੰਹ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁਖ ਤੇ ਠੋਡੀ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।","t02-06-1":"6. — ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਖ ਵਿਚ ਦੋ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਉੱਪਰਲਾ ਜਬਾੜਾ ਤੇ ਹੇਠਲਾ ਜਬਾੜਾ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਜੀਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਖ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਜੀਭ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।","t02-07-1":"7. — ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਨੱਕ ਤੇ ਮੁਖ, ਉਂਗਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੰਜਾਂ ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ: ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸ੍ਰਵਣ, ਗੰਧ, ਸੁਆਦ ਤੇ ਸਪਰਸ਼।","t02-08-1":"8. — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।","t02-tit-2":"ਧੜ।","t02-09-1":"9. — ਗਰਦਨ ਸਿਰ ਨੂੰ ਧੜ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਗਲਾ ਤੇ ਧੌਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।","t02-10-1":"10. — ਧੜ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅੰਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਫੇਫੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਦਿਲ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਧੜਕਣੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t02-11-1":"11. — ਪਸਲੀਆਂ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।","t02-12-1":"12. — ਧੜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਪਾਸੇ, ਪਿੱਠ, ਮੋਢੇ ਤੇ ਢਿੱਡ। ਅਸੀਂ ਸੌਣ ਲਈ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਭਾਰ ਲੇਟਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਭਾਰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਢੋਂਦੇ ਹਾਂ।","t02-13-1":"13. — ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਮਿਹਦਾ ਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਚਾਉਣ ਵਿਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।","t02-tit-3":"ਅੰਗ।","t02-14-1":"14. — ਸਾਡੇ ਚਾਰ ਅੰਗ ਹਨ: ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਦੋ ਲੱਤਾਂ। ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈਂਦੇ, ਫੜਦੇ, ਚੁੱਕਦੇ ਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ, ਤੁਰਦੇ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹਾਂ।","t02-15-1":"15. — ਮੋਢਾ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੱਠਾ, ਦੋ-ਸਿਰਾ, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਕ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਟ ਹੱਥ ਦਾ ਜੋੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਨਾੜ (ਤੇ ਇਕ ਧਮਣੀ) ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੈ।","t02-16-1":"16. — ਲੱਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇਹ ਹਨ: ਪੱਟ, ਗੋਡਾ ਤੇ ਗੋਡੇ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਾਸਾ, ਪਿੰਜਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਸ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੈ, ਗਿੱਟਾ ਤੇ ਪੈਰ। ਲੱਤ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪੈਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਤਲੀ ਤੇ ਅੱਡੀ ਹਨ।","t02-17-1":"17. — ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਇਹੋ ਹੈ।","t02-17-2":"ਟਿੱਪਣੀ। — « ਮੇਰਾ ... ਦੁਖਦਾ ਹੈ (ਮੇਰਾ ਸਿਰ, ਆਦਿ) » ਵਾਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾ ਸਕਣਗੇ।","t02-tit-4":"ਕਸਰਤ। (ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ।)","t02-18-1":"18. — ਲਚਕੀਲੇ, ਫੁਰਤੀਲੇ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।","t02-19-1":"19. — ਸਾਰਾ ਹਫ਼ਤਾ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਭਿਆਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਵੇਖੋ ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 1)। ਪਰ ਵੀਰਵਾਰ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਕ ਵੱਡੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਦੌੜਨ ਤੇ ਮੌਜ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।","t02-20-1":"20. — ਸਾਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਸਾਡੇ ਮਾਪੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਭਿਆਸ ਕਸਰਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ  ਹੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t02-21-1":"21. — ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਵੜਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਕਸਰਤ ਦੇ ਸਾਧਨ  ਖੜੇ ਹਨ: ਅਸੀਂ ਪੌੜੀ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਛੱਲਿਆਂ  ਤੇ ਝੂਲੇ ਦੇ ਡੰਡੇ  ਉੱਤੇ ਪੁੱਠੇ ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਰੱਸੇ ਦੀ ਪੌੜੀ  ਜਾਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਰੱਸੇ  ਦੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਹੱਥੋ-ਹੱਥੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।","t02-22-1":"22. — ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘੋੜੇ  ਜਾਂ ਸਮਾਨੰਤਰ ਡੰਡਿਆਂ  ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਟੱਪਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ  ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਕਾਬ ਤੇ ਫ਼ੌਇਲ ਲੈ ਕੇ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ  ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਅੰਤ ਵਿਚ ਡੰਬਲ  ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।","t02-tit-5":"ਖੇਡਾਂ।","t02-23-1":"23. — ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ  ਨਾਲ ਦਿਲ ਪਰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਰੱਸੀ ਟੱਪਦੀਆਂ  ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋਕੇ  ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਸੱਦਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੌਖਾ ਹੀ ਘੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੁੰਗਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਗੇਂਦ ਪਰੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ!","t02-24-1":"24. — ਮੁੰਡੇ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੌਂ ਗੋਲੀਆਂ  ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਗੇਂਦ  ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਡੇਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਾਟੂ  ਤੇ ਬਿਲਬੋਕੇ  ਨੂੰ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਡੱਡੂ ਦੀ ਖੇਡ  ਨੂੰ ਵੀ, ਨਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਬੰਟੇ  ਤੇ ਕੰਧ-ਗੇਂਦ  ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਘਰ  ਦੀ ਕੰਧ ਹੌਲੀ ਗੇਂਦ ਉਛਾਲਣ ਲਈ ਠੀਕ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ।","t02-25-1":"25. — ਨਿੱਕਾ ਜਾਨ ਆਪਣੇ ਬਾਂਸਾਂ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬਹੁਤ ਸਿਆਣਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੰਤੁਲਨ ਖ਼ੂਬ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਸਾਥੀ ਉਸੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਤੇ ਵਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਣ-ਮੀਟੀ  ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਤਲੀ ਦੀ ਖੇਡ  ਵੱਧ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਚਿੜੀ , ਜੋ ਇਕ ਬੱਲੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤਕ ਉੱਡਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।","t02-26-1":"26. — ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਰੁੱਖ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਮੋਢਾ-ਟੱਪ  ਦੀ ਖੇਡ ਜਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਹਰ ਦੇਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ; ਪਰ ਬੱਕਰੀ-ਟੱਪ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਰਹੇ।","t02-tit-6":"ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ।","t02-27-1":"27. — ਅੱਖ-ਮਿਚੌਲੀ  ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੇਢੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t02-28-1":"28. — ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਰਹੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਡ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਖ਼ੁਰਦਰੀ: ਇਹ ਰਿੱਛ  ਹੈ, ਜੋ ਪਤੰਗ  ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਖੇਡ ਤੋਂ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੇਡ ਟੈਨਿਸ  ਤੋਂ ਵੀ, ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਰੌਲੇ ਵਾਲੀ ਹੈ।","t02-29-1":"29. — ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਖੇਡ ਵੱਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸਿਆਣਪ ਤੇ ਫੁਰਤੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਪੀਂਘ  ਮੈਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।","t02-30-1":"30. — ਇਕ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੇਡ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ, ਜੋ ਸੌਖੀ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।","t02-30-1b":"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਫੁੱਟਬਾਲ  ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖੇਡ ਕੈਦੀ-ਅੱਡਾ  ਵੱਧ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਓਨੀ ਹੀ ਸਿਹਤ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਸਖ਼ਤ।","t02-tit-7":"ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਗੇਂਦ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ।","t02-31-1":"31. — ਮੈਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਸਾਈਕਲ  ਚਲਾਉਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।","t02-32-1":"32. — ਅਗਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਮੈਂ ਘੋੜਸਵਾਰੀ  ਸਿੱਖਾਂਗਾ। ਘੋੜਾ ਕਿੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਠੁਮਕਦਾ ਜਾਂ ਸੋਹਣੀ ਦੁਲਕੀ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰਪਟ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਟੱਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ!","t02-33-1":"33. — ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਤੈਰਨਾ  ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਚੁੱਭੀ ਲਾਉਂਦੇ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਕ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਗੁਬਾਰਾ  ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਗਰਮ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਹੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t02-34-1":"34. — ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦੇ ਗਿਣਦੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਾਂਗਾ, ਤੇ ਇਸ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੋਹਣੇ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੀਰਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਨ।","t02-34-2":"ਨੋਟ। — ਅਧਿਆਪਕ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਹਰ ਅਹਿਮ ਖੇਡ ਦਾ ਵੱਧ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵੇਰਵਾ ਦੇ ਕੇ। ","t03-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 3 ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ।","t03-apar-2":"(ਸਾਰਣੀਆਂ 3 ਤੇ 4 ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਚਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਤਾਂ, ਉਮਰਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇ।)","t03-tit-1":"ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t03-tit-2":"ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਬਪਤਿਸਮਾ।","t03-tit-3":"ਬਹਾਰ।","t03-c1-01-1":"1. — ਅਸੀਂ ਬਹਾਰ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਮਾਰਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ — ਸੋਮਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਂ ਬੁੱਧਵਾਰ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਦਸ ਵਜੇ ਹਨ।","t03-c1-02-1":"2. — ਮੌਸਮ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਿਖਰੀ ਹੋਈ। ਸੂਰਜ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਬੱਦਲ  ਨੀਲੇ ਅਸਮਾਨ  ਵਿਚ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।","t03-c1-03-1":"3. — ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਲੇ ਪੱਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਨਹੀਂ। ਪਤਲੇ ਸਫ਼ੈਦੇ  ਤੇ ਉੱਚੇ ਚਨਾਰ  ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਕਲੀਆਂ ਹੀ ਹਨ।","t03-c1-04-1":"4. — ਅਬਾਬੀਲਾਂ  ਮੁੜ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਚੋਟੀ  ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਘੰਟਾ-ਘਰ  ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਘੰਟਾ-ਘਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗਿਰਜੇ  ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।","t03-tit-4":"ਗਿਰਜਾ।","t03-c1-05-1":"5. — ਇਹ ਗਿਰਜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ  ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਘੜੀ  ਨਾਲ। ਨਿੱਕੀ ਸੂਈ  X ਦੇ ਹਿੰਦਸੇ ਉੱਤੇ ਹੈ: ਉਹ ਘੰਟੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਵਾਲੀ  XII (ਦੁਪਹਿਰ) ਉੱਤੇ ਹੈ; ਉਹ ਮਿੰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।","t03-c1-06-1":"6. — ਮੁਨਾਰੇ ਵਿਚ ਘੰਟੇ  ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਛੱਤ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਸਲੀਬ  ਖੜੀ ਹੈ।","t03-c1-07-1":"7. — ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ  ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਗ਼ਲ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਬੂਹਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਦਰੀ , ਆਪਣੇ ਚੋਗ਼ੇ ਵਿਚ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ  ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਘਰ  ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t03-c1-08-1":"8. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਰਹੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ  ਆਪਣੇ ਖੋਤੇ  ਨਾਲ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਮੁੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਪਹੁੰਚਾ ਆਈ ਹੈ।","t03-tit-5":"ਫਲਾਂ ਦਾ ਬਾਗ਼।","t03-c1-09-1":"9. — ਉਸਤਾਦ ਅਲੀਬੋਰੋਂ (ਖੋਤਾ) ਇਸ ਸਵੇਰ ਦੀ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ  ਤੋਂ ਮਹਿਕੀ ਹਵਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ  ਨੂੰ ਢਕੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਆੜੂ ਦੇ ਰੁੱਖ  ਤੇ ਖ਼ੁਬਾਨੀ ਦੇ ਰੁੱਖ  ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਲਾਬੀ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਆਸ ਬੰਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t03-c1-10-1":"10. — ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਿੱਕੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ , ਜੋ ਛੱਤੇ  ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੀਆਂ ਆਪਣਾ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਿਦ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।","t03-c1-11-1":"11. — ਪਰ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਡਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬੱਤਖਾਂ  ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਜਲੂਸ ਹੈ ਜੋ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਪਤਿਸਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t03-c1-12-1":"12. — ਨਿੱਕਾ ਜੇਮਜ਼, ਆਪਣੇ ਪੰਘੂੜੇ  ਵਿਚ, ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਮੈਡਲਿਨ, ਜੋ ਜਲੂਸ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆ ਕੇ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸੰਵਾਰ ਦੇਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਪੁਆ ਦੇਵੇ।","t03-c1-13-1":"13. — ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਦਾ ਕੱਪੜਾ , ਆਪਣੀ ਚੋਲੀ  ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਨਾ  ਪਾ ਕੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਆ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਡਲਿਨ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦਾ ਪੇਟੀਕੋਟ  ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੜਤੀ  ਹੈ।","t03-c1-14-1":"14. — ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ! ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਫੁੱਲ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਲੌਂਗ ਦੇ ਫੁੱਲ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਤਲੀਆਂ  ਬਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਟਿਊਲਿਪ , ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਦੀ ਦੀਆਂ ਸੋਸਨਾਂ  ਜੋ ਗਮਲਿਆਂ  ਵਿਚ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਗਮਲੇ ਕੰਧ  ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਬ  ਜੋ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਵਾੜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਲੂਸ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਕੱਪੜੇ ਤੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।","t03-c1-15-1":"15. — ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵੱਲ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਿਠਾਈਆਂ  ਜਾਂ ਸਿੱਕੇ  ਲੈਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਲਪਕਦੇ ਤੇ ਧੱਕਮ-ਧੱਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰੋ  ਰਿਹਾ ਹੈ।","t03-c1-16-1":"16. — ਦੂਜੇ ਨੇ ਕੁੱਤੇ  ਦਾ ਪੰਜਾ ਮਿੱਧ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੂੰ-ਕੂੰ ਕਰਦਾ ਨੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਕੜੀ  ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੂਚਿਆਂ  ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।","t03-tit-6":"ਬਪਤਿਸਮੇ ਦਾ ਜਲੂਸ।","t03-c1-17-1":"17. — ਜਲੂਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਦਾਈ  ਤੁਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਫੀਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀ ਟੋਪੀ  ਹੈ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬਾਲ  ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਲੇਸ  ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।","t03-c1-18-1":"18. — ਦਾਈ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਧਰਮ-ਪਿਤਾ  ਤੇ ਧਰਮ-ਮਾਤਾ  ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਵੰਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਧਰਮ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦਸਤਾਨੇ  ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਹੈਟ  ਹੈ। ਧਰਮ-ਮਾਤਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁਲਦਸਤਾ  ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।","t03-c1-19-1":"19. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਨੂੰ ਬਾਲ ਦੇ ਚਾਚਾ  ਤੇ ਚਾਚੀ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਚੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਜੀਲੀ ਹੈਟ  ਹੈ, ਚਾਚਾ ਉੱਤੇ ਕਾਲਾ ਲੰਮਾ ਕੋਟ  ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਵਾਸਕਟ। ਫਿਰ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ  ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ  ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬਾਲ ਦੀ ਭੈਣ , ਨਿੱਕੀ ਬਰਥਾ, ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।","t03-c1-20-1":"20. — ਬਰਥਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਰਾ  ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ  ਨੂੰ ਹੱਥ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਿੱਤਰ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।","t03-tit-7":"ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ।","t03-c1-21-1":"21. — ਜਲੂਸ ਕੋਲ ਇਹ ਰਿਹਾ ਇਕ ਮੰਗਤਾ , ਆਪਣੀ ਬੈਸਾਖੀ  ਦੇ ਸਹਾਰੇ। ਉਹ ਖ਼ੈਰਾਤ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t03-c1-22-1":"22. — ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਿਸ਼ਟ  ਮੁੰਡਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ « ਨਮਸਕਾਰ » ਆਖਦਾ ਹੈ।","t03-c1-23-1":"23. — ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਬਪਤਿਸਮੇ ਦਾ ਜਲੂਸ ਨਿਕਲਦਾ ਵੇਖਣ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੂਤੀ ਟੋਪੀ ਪਾਈ ਇਕ ਪੇਂਡੂ ਬੰਦਾ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਪੇਂਡੂ ਤੀਵੀਂ । ਫਿਰ ਇਕ ਬੁੱਢੀ , ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ  ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੱਕੀ ਵਾਲਾ  ਆਪਣੀ ਚੌੜੀ ਨਮਦੇ ਦੀ ਹੈਟ  ਵਿਚ, ਤੇ ਖੜਾਵਾਂ  ਪਾਈ ਇਕ ਜਵਾਨ ਪੇਂਡੂ ਤੀਵੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਤੁਰਨਾ ਸਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ।","t03-c1-24-1":"24. — ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਜੀਵੰਤ ਹੈ।","t03-tit-8":"ਦੂਜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t03-tit-9":"ਸਰਬਜਨਕ ਮੇਲਾ।","t03-tit-10":"ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਦੀ ਦੌੜ।","t03-c2-01-1":"1. — ਗਰਮੀ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਜੂਨ (ਜੁਲਾਈ ਜਾਂ ਅਗਸਤ) ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਤਪਦਾ ਸੂਰਜ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਬੇੜੀ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲਲਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t03-c2-02-1":"2. — ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮਲਾਹ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹ ਰਹੇ ਹਨ।","t03-c2-03-1":"3. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ  ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਸਮੇ (ਬਟਨ) ਖੋਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਬਨੈਣ  ਤੇ ਤੈਰਨ ਦਾ ਜਾਂਘੀਆ  ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਮੇਲੇ ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।","t03-c2-04-1":"4. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭੁੰਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਏ ਹਨ: ਇਕ ਜੋੜੀ ਬੂਟ , ਜੁੱਤੇ , ਜੁਰਾਬਾਂ , ਨਮਦੇ  ਤੇ ਤੀਲਿਆਂ  ਦੀਆਂ ਹੈਟਾਂ ਤੇ ਇਕ ਟਾਈ ।","t03-c2-05-1":"5. — ਇਕ ਜਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੋਟ  ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤੌਲੀਏ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸੂਟ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇਗਾ।","t03-c2-06-1":"6. — ਛੇਵਾਂ ਮੁੰਡਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਟੋਪੀ  ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼  ਲਾਹੀ ਹੈ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਕਾਲਰ , ਨਾ ਆਪਣੇ ਕਫ਼ । ਉਹ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵਾਸਕਟ  ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਲੂਨ  ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੈਲਸਾਂ  ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਦੌੜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।","t03-c2-07-1":"7. — ਜਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਊਠ-ਕਟਾਰਿਆਂ  ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਕ ਪਗਡੰਡੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਢਾ ਜੇਮਜ਼ ਕਾਨਿਆਂ  ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ  ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t03-tit-11":"ਦੌੜ।","t03-c2-08-1":"8. — ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛਤਰੀਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਬੀਬੀਆਂ ਇਕ ਡੂੰਗੀ  ਵਿਚ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੌੜ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੈ। ਹਰ ਬੇੜੀ  ਵਿਚ ਚਾਰ ਚੱਪੂ ਵਾਲੇ  ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਮਲਾਹ  ਪਤਵਾਰ  ਫੜੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬੇੜੀ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੱਪੂ  ਤਾਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੌਲੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਚੱਕਰ ਲਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ।","t03-c2-09-1":"9. — ਕੁਝ ਜਵਾਨ ਪੁਲ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਕੋਲ ਚਿਕਣੇ ਬਾਂਸ  ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲਚਕਦੇ ਤਿਲਕਣੇ ਬਾਂਸ ਉੱਤੇ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਸਰਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਨਿੱਕੀ ਝੰਡੀ  ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਿਘਰਿਆ ਵਿਰੋਧੀ  ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਤੈਰ ਕੇ ਕੰਢੇ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t03-c2-10-1":"10. — ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ  ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਘਾਟ  ਕੋਲ। ਇਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ  ਪੁਲ  ਦੀ ਮੁੰਡੇਰ ਉੱਤੇ ਝੁਕੀ ਤੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਠਸਾਠਸ ਭਰੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਮੁੜ ਕੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਂਸ  ਦੀ ਖੇਡ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਨਾਮ-ਵੰਡਾਈ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਮੁਖੀ ਦੇ ਜਲੂਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ।","t03-c2-11-1":"11. — ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਰਹੇ ਕੁਝ ਛੋਕਰੇ , ਜੋ ਸਾਜ਼ ਵਾਲਿਆਂ  ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਸ਼ਹਿਰ-ਮੁਖੀ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਇਬ ਤੇ ਨਿੱਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਵਾਲੇ  ਤੁਰਦੇ ਹਨ।","t03-tit-12":"ਮੇਲਾ।","t03-c2-12-1":"12. — ਮੇਲੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨ  ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੰਬੂ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਲੱਕੜ ਦੇ ਘੋੜੇ , ਸਰਕਸ , ਜਿੱਥੇ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਸਰਬਜਨਕ ਨਾਚ , ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੱਚਣ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।","t03-c2-13-1":"13. — ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਖਾੜਾ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਮਾ ਸਪੇਨੀ ਬਲਦ-ਬਾਜ਼ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਬਲਦ  ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਝੂਲੇ ਵਾਲੀ ਰੇਲ  ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਤੰਬੂ , ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।","t03-c2-14-1":"14. — ਕੋਲ ਹੀ ਇਹ ਰਿਹਾ ਮੇਲੇ ਦਾ ਰੰਗ-ਮੰਚ , ਜਿੱਥੇ ਹਾਸ-ਨਾਟ ਤੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਦੈਂਤ  ਤੇ ਬੌਣੇ ਦਾ ਤੰਬੂ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਕੱਦ ਦੋ ਮੀਟਰ ਪੰਦਰਾਂ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਕ ਬਾਲ ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ।","t03-c2-15-1":"15. — ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੀ ਗੱਡੀ , ਆਪਣੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ — ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਰ  ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜੇ ਬੜੇ ਤਕੜੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ  ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਯਾਲ ਸੰਘਣੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਜ਼ਿਰਾਫ਼ਾਂ  ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ  ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਇੰਨੀ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।","t03-c2-16-1":"16. — ਜਾਨਵਰ ਸਿਧਾਉਣ ਵਾਲਾ , ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੰਬੂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ","t04-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 4 ਭਰੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ।","t04-tit-1":"ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਾਵਤ।","t04-tit-2":"ਪੱਤਝੜ।","t04-c1-01-1":"1. — ਉਹ ਜਵਾਨ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਜਾਨ, ਵਿਆਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਾਵਤ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਜੋ ਲਾੜੇ ਤੇ ਲਾੜੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।","t04-c1-02-1":"2. — ਅਸੀਂ ਪੱਤਝੜ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ। ਅਕਤੂਬਰ ਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਨੇ ਹਾਲੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਨਹੀਂ ਖੋਹੇ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਤੇ ਮਹਿਕਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਉਸ ਬਰਾਂਡੇ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਗ਼ ਵੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।","t04-c1-03-1":"3. — ਦੂਰ ਟਿੱਬੀ  ਉੱਤੇ ਜਾਨ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਇਕ ਸਜੀਲਾ ਪੇਂਡੂ ਮਕਾਨ , ਹਰਿਆਵਲ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਚੰਗੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਢਲਾਣ ਨੂੰ ਢਕੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅੰਗੂਰ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।","t04-c1-04-1":"4. — ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਤਿੱਤਰਾਂ  ਦਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਉੱਡਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰਾਖੇ  ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਚੌਂਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ, ਕੱਛ ਵਿਚ ਬੰਦੂਕ ਦੱਬੀ ਤੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਥੈਲਾ ਲਟਕਾਈ, ਝਾੜੀਆਂ  ਕੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ  ਨਾਲ। ਉਹ ਜਾਗੀਰ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੋਰ-ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ।","t04-c1-05-1":"5. — ਬਰਾਂਡੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕ ਸਿਧਾਈ ਹੋਈ ਵੇਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਰੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ  ਲਟਕਦੇ ਹਨ।","t04-c1-06-1":"6. — ਮੇਜ਼  ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਗੁਲਦਾਊਦੀ  ਹਨ; ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ  ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦੇ ਕਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।","t04-c1-07-1":"7. — ਖਾਣਾ ਮੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਨੌਕਰ  ਮਿੱਠੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਤੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਦੀ ਹੁਣ ਲੋੜ ਨਹੀਂ — ਚਮਚੇ , ਕਾਂਟੇ , ਛੁਰੀਆਂ , ਵਰਤਾਉਣ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ।","t04-tit-3":"ਪਰਿਵਾਰ।","t04-c1-08-1":"8. — ਸਾਰੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲਾੜੇ ਦੀ ਮਾਂ  ਜਿਸ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਸੁਖੀ ਹੈ।","t04-c1-09-1":"9. — ਇਹ ਵਿਆਹ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੋ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਜਾਨ, ਪਤੀ , ਇਕ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਕਾਮਯਾਬ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇਦਾਰ ਦਾ ਜਵਾਈ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t04-c1-10-1":"10. — ਜੋੜੀ ਜਵਾਨ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਲਾੜੀ , ਮਾਰਥਾ, ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।","t04-c1-11-1":"11. — ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਾ  ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਨੂੰਹ ਲੱਭ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਨ, ਤੇ ਜਾਨ ਦੀ ਸੱਸ  ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਹੀ ਹੈ।","t04-c1-12-1":"12. — ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ  ਬੈਠੇ ਹਨ: ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ, ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ। ਇਕ ਮੁੱਖ ਵੇਟਰ , ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਰੁਮਾਲ ਪਾਈ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t04-tit-4":"ਮਿੱਤਰ।","t04-c1-13-1":"13. — ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਰਹੀ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ , ਲਾੜੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ, ਫਿਰ ਲਾੜੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਰਬਾਲਾ  ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਰਬਾਲੀ  ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾੜੇ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਮਾਰਥਾ ਦੀ ਨਣਦ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮੁਟਿਆਰ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਇਕ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਕੰਗਣ।","t04-c1-14-1":"14. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਗਿਲਾਸ ਚੁੱਕਦੇ ਸੱਜਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ  ਹਨ। ਉਹ ਲਾੜੇ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ। ਉਹ ਵਧਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਵਿਆਹਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸੁਖ ਦੀ ਅਸੀਸ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੂਰੇ ਠਾਠ ਵਿਚ ਹਨ: ਲੰਮਾ ਕੋਟ ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਜੁੱਤੇ । ਉਹ ਦਾਦੀ  ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਹੈ।","t04-c1-15-1":"15. — ਲੰਮੇ ਕੋਟ  ਵਾਲਾ ਉਹ ਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਲੀ ਕਾਲੀ ਮੁੱਛ ਹੈ, ਜਾਨ ਦਾ ਭਣਵੱਈਆ  ਹੈ। ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸਜੀਲੀ ਮੁਟਿਆਰ  ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਥਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਪਿਆਰੀ ਨਿੱਕੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਫੁੱਲ ਦੇਣ ਤੇ « ਸ਼ਾਮ ਨਮਸਕਾਰ » ਆਖਣ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੀਬੀ ਦੇ ਕੰਨ-ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਿਚ ਸਲੀਕਾ ਹੈ।","t04-c1-16-1":"16. — ਉਹ ਨਿੱਕਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੁੜਤੀ  ਤੇ ਆਪਣੀ ਢਿੱਲੀ ਨਿੱਕਰ  ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਅਨੋਖਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਬੜਾ ਤਰਸ ਜੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਯਤੀਮ  ਹੈ। ਬਹੁਤ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਗੁਆ ਲਏ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਉਸ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ  ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਹੀ ਛੜੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਭਲੇ ਬੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਲ ਘੱਟ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨੱਕ-ਐਨਕ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t04-tit-5":"ਮਿੱਠਾ।","t04-c1-17-1":"17. — ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼ ਵਿਛੀ ਇਕ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ, ਮਿੱਠਾ  ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਕ ਵੱਡੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿਚ ਇਹ ਰਹੇ ਫਲ: ਆੜੂ , ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ , ਸੇਬ , ਖ਼ੁਬਾਨੀ  ਤੇ ਅੰਗੂਰ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਨਾਨਾਸ , ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਕੇਕ , ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ  ਤੇ ਸ਼ੈਂਪੇਨ , ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਲੇਟਾਂ  ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਹਨ।","t04-c1-18-1":"18. — ਸ਼ਰਾਬ ਵਰਤਾਉਣ ਵਾਲਾ  ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇਕ ਬੋਤਲ  ਖੋਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੇਚ  ਨਾਲ। ਡਾਟ  ਬੜੀ ਔਖ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਇਕ ਰੁਮਾਲ  ਹੈ।","t04-c1-19-1":"19. — ਖਾਣੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਸਿਗਰਟ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਨਾਚ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੁਰ ਪੈਣਗੀਆਂ।","t04-tit-6":"ਦੂਜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਦਾਦੇ ਦਾ ਜਨਮ-ਦਿਨ।","t04-tit-7":"ਸੌਗਾਤ।","t04-c2-01-1":"1. — ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘ ਗਏ। ਜਾਨ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੱਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਦੋ ਪੋਤਰੇ  ਤੇ ਇਕ ਪੋਤਰੀ । ਅੱਜ ਦਾਦੇ ਦਾ ਜਨਮ-ਦਿਨ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਆਏ ਹਨ।","t04-c2-02-1":"2. — ਨਿੱਕਾ ਪੀਟਰ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਨਿੱਕਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਿੱਲੀ  ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਜੱਤ ਤੇ ਲੰਮੀ ਪੂਛ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਿੱਖੇ ਨਹੁੰ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਤਾੜ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ।","t04-c2-03-1":"3. — ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਗੈਬਰੀਏਲ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਰਸਲ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਓਵਰਕੋਟ  ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਪੇਟੀ  ਵਿਚ, ਪੂਰਾ ਨਿੱਕਾ ਬੰਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੁਰਾਬਾਂ  ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t04-c2-04-1":"4. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਟਾ ਸਿਆਲ ਦਾ ਓਵਰਕੋਟ  ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੱਤ ਵਾਲੇ ਕਾਲਰ  ਸਮੇਤ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ  ਵਿਚ ਇਕ ਗਲੂਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਖੰਭਾਂ  ਨਾਲ ਸਜੀ ਨਮਦੇ ਦੀ ਹੈਟ, ਆਪਣੀ ਜੈਕਟ , ਆਪਣਾ ਜੱਤ ਵਾਲਾ ਗਲੂਬੰਦ  ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਫ਼  ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।","t04-c2-05-1":"5. — ਬਹੁਤ ਪਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਫ਼  ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪੈਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਤ ਨਾਲ ਪਾਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚੰਨ  ਤੇ ਤਾਰੇ  ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹਨ।","t04-tit-8":"ਬੀਮਾਰੀ।","t04-c2-06-1":"6. — ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਅੰਨ੍ਹਾ , ਜੋ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੌਕ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੂਡਲ  ਰਾਹ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੜਾ ਨਿਘਰਿਆ ਹੈ। ਨੌਕਰਾਣੀ  ਜਸਟੀਨ ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਕਾੜ੍ਹੇ ਦਾ ਇਕ ਕਟੋਰਾ  ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਖ਼ੂਬ ਮਿੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ।","t04-c2-07-1":"7. — ਦਾਦੀ , ਜੋ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਨਕ  ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪਰਚੀ  ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ ਜੋ ਵੈਦ  ਨੇ ਹੁਣੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ  ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ।","t04-c2-08-1":"8. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੱਕਰ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੇ ਦੰਦ ਦੀ ਪੀੜ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੁਣ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਵੈਦ ਨੂੰ ਛੇੜ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਕੋਈ ਘੁੱਟ  ਲਿਖ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਚੁਫੇਰੇ ਲੱਭ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਹੈ।","t04-c2-09-1":"9. — ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਨਿੱਘ ਹੈ। ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਅੰਗੀਠੀ  ਵਿਚ ਸੋਹਣੀ ਅੱਗ  ਬਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਬਾਲੇ ਲੈਂਪ  ਦੀ ਕੋਮਲ ਲੋਅ ਵਿਚ ਦਿਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t04-tit-9":"ਦਾਦਾ।","t04-c2-10-1":"10. — ਦਾਦਾ  ਤਕ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਰਾਮ-ਕੁਰਸੀ  ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਪ ਤੇ ਗ਼ਸ਼ ਆਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਿਆਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮੂਨੀਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਸਖ਼ਤ ਪੀੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਾਇਆ ਸੀ।","t04-c2-10-2":"ਤੇ ਉਹ ਔਖ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੱਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕ ਗੱਦੀ  ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਦੀ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਚੌਕੀ  ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਵੀ ਦੁਖਦੀ ਹੈ।","t04-c2-11-1":"11. — ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਘੇ ਡਰੈਸਿੰਗ ਗਾਊਨ  ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਿੱਪੀ ਦੇ ਬਟਨਾਂ  ਸਮੇਤ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉਹ ਨਿੱਕੀ ਯਤੀਮ ਕੁੜੀ  ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਟੋਪੀ, ਆਪਣੀ ਨੀਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ  ਤੇ ਚਾਦਰ  ਵਿਚ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।","t04-c2-12-1":"12. — ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ, ਜਦੋਂ ਜੰਤਰੀ  ਪਹਿਲੀ ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੁੜ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਅਹਿਮ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਗੇ।","t04-c2-13-1":"13. — ਉਹ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੂਰ ਦੇ ਦਿਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪ ਉਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ  ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟੰਗੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਹਨ। ","t05-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 5 ਘਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਣਨਾ।","t05-tit-1":"ਚੰਗੀ ਮੁਲਾਕਾਤ।","t05-01-1":"ਜਾਨ। — ਚਾਚਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।","t05-01-2":"ਚਾਚਾ । — ਇਹ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਬਰਨਾਰਡ ਸਾਹਿਬ  ਬਣਵਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਰਹਿਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।","t05-01-3":"ਜਾਨ। — ਤੇ ਇਸ ਘਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ  ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ?","t05-01-4":"ਚਾਚਾ। — ਭਵਨ-ਕਾਰ  ਨੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ  ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।","t05-01-5":"ਜਾਨ। — ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕੌਣ ਹਨ?","t05-01-6":"ਚਾਚਾ। — ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ, ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ। ਉਹ ਭਵਨ-ਕਾਰ ਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t05-01-7":"ਲੈ! ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ ਠੀਕ ਵੇਲੇ ਆਪਣਾ ਪੈਮਾਨਾ  ਚੁੱਕੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣਾ ਨਕਸ਼ਾ ਚੁੱਕੀ।","t05-01-8":"ਨਮਸਕਾਰ, ਜਨਾਬ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ?","t05-01-9":"ਰੂ ਸਾਹਿਬ। — ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ, ਧੰਨਵਾਦ। ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਨ; ਮੁੰਡਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ!","t05-01-10":"ਚਾਚਾ। — ਸੱਚੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਨਿੱਕਾ ਬੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।","t05-tit-2":"ਮਜ਼ਦੂਰ।","t05-01-11":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ, ਮੇਰੇ ਨਿੱਕੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।","t05-01-12":"ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਹੀ  ਹੈ: ਉਹ ਪੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ  ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਾਲੀ ਵਿਛਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਖਾਲ  ਪੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਨੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਪੁੱਟੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜ ਚੌਹਾਂ ਕੰਧਾਂ ਚੁੱਕ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਹ  ਆਖਦੇ ਹਨ। ਨੀਂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਥਾਂ ਤਹਿਖ਼ਾਨਾ  ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਖਿੜਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ  ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਬੂਹਾ  ਤੇ ਇਕ ਪੌੜੀ।","t05-01-13":"ਰਾਜ  ਕੰਧਾਂ ਚੁੱਕਦਾ ਗਿਆ, ਬੂਹਿਆਂ  ਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ  ਲਈ ਥਾਂ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ।","t05-01-14":"ਜਾਨ। — ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜ ਵਿਖਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ!","t05-01-15":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਧਰ ਤਬੇਲੇ  ਕੋਲ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਾੜ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਧੋਬੀ-ਘਰ  ਦੀ ਕੰਧ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t05-01-16":"ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਕਰਨੀ, ਇਕ ਨਾਂਦ ਤੇ ਇਕ ਸਾਹਲ  ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹਿਣਗੇ।","t05-01-17":"ਜਾਨ। — ਕਿਉਂ ਨਾ ਰਹਿਣਗੇ, ਮੈਂ ਚਾਚਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਕਰਨੀ ਤੇ ਇਕ ਨਾਂਦ ਮੰਗਾਂਗਾ, ਤੇ ਸਾਹਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁਤਲੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾ ਲਵਾਂਗਾ।","t05-tit-3":"ਸਾਮਾਨ।","t05-01-18":"ਚਾਚਾ। — ਵਾਹ, ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ। ਪਰ ਦੱਸ ਤਾਂ ਜਾਨ, ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?","t05-01-19":"ਜਾਨ। — ਤਰਾਸ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਥਰ  ਤੇ ਗਾਰਾ  ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।","t05-01-20":"ਚਾਚਾ। — ਠੀਕ। ਉਸ ਵੱਡੀ ਹੈਟ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਆਪਣੇ ਗੱਡੇ  ਉੱਤੇ। ਉਹ ਗੱਡੇ ਵਾਲਾ  ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਢੀਮੇ  ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੱਡਾ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਥਰ ਤਰਾਸ਼  ਢੀਮਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ਦੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੱਥਰ-ਆਰੀ  ਨਾਲ ਚੀਰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t05-01-21":"ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ  ਗਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਤ , ਚੂਨਾ  ਤੇ ਪਾਣੀ  ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੂਨਾ ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਬੋਰੀ  ਵਿਚ ਹੈ; ਇਕ ਰਾਜ ਦਾ ਸਹਾਇਕ  ਉਸ ਨੂੰ ਠੇਲੇ  ਵਿਚ ਰੇਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ  ਪੰਪ  ਉੱਤੇ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਬਾਲਟੀ  ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਾਰਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗਾਰਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ  ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੌੜੀ ਤੋਂ ਪਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਰਾਜ ਘਰ ਦਾ ਉਹ ਪਾਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t05-01-22":"ਤੇ ਹੁਣ ਦੱਸ, ਜੋ ਮਜ਼ਦੂਰ ਛੱਤ  ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ?","t05-01-23":"ਜਾਨ। — ਉਹ ਛੱਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ  ਹੈ।","t05-tit-4":"ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ।","t05-01-24":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਹਾਂ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਰਖਾਣ  ਆਉਂਦਾ ਹੈ।","t05-01-25":"ਤਰਖਾਣ ਛੱਤ ਦਾ ਢਾਂਚਾ  ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੜੀਆਂ  ਨੂੰ ਕਿੱਲਿਆਂ  ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਉਹ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਆਪਣੀ ਚੌੜੀ ਮਖ਼ਮਲ ਦੀ ਨਿੱਕਰ ਵਿਚ, ਤਰਖਾਣ ਹਨ। ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਕੜੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਕੁਹਾੜੇ  ਨਾਲ ਇਕ ਕਿੱਲਾ ਘੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਿਮਨੀ  ਕੋਲ ਵਾਲਾ ਛੱਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਠੋਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਲੇਟਾਂ । ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਖਪਰੈਲਾਂ ਵਿਛਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t05-01-26":"ਤਬੇਲੇ ਦੀ ਛੱਤ ਖਪਰੈਲਾਂ ਦੀ  ਹੈ, ਘਰ ਦੀ ਸਲੇਟ ਦੀ , ਤੇ ਬਰਾਂਡੇ ਦੀ ਜਸਤ ਦੀ ।","t05-01-27":"ਜਾਨ। — ਕੀ ਜਸਤ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵੀ ਛੱਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ?","t05-01-28":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਸਤ-ਸਾਜ਼  ਜਾਂ ਨਲਸਾਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ — ਉਹੋ ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਵਿਚ ਇਕ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ-ਖਿੜਕੀ  ਬਿਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹੋ ਛੱਤ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ  ਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ  ਵੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਸਤ ਤੇ ਟੀਨ ਨੂੰ ਟਾਂਕਾ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਨੇ ਬਿਜਲੀ-ਰੋਕ  ਤੇ ਹਵਾ-ਸੂਚਕ  ਮੁੰਡੇਰ  ਉੱਤੇ ਗੱਡੇ ਸਨ।","t05-01-29":"ਜਾਨ। — ਤੇ ਕੀ ਘਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ?","t05-tit-5":"ਔਜ਼ਾਰ।","t05-01-30":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ। ਪਲਸਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ  ਇੱਟਾਂ  ਨਾਲ ਉਹ ਕੰਧਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘਰ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਲਸਤਰ  ਛੱਤਾਂ  ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬਰਾਂਡੇ  ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਾਂਗ ਉਸ ਕੋਲ ਵੀ ਇਕ ਕਰਨੀ  ਤੇ ਇਕ ਨਾਂਦ  ਹੈ।","t05-01-31":"ਫਿਰ ਤਰਖਾਣ ਬੂਹੇ, ਖਿੜਕੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼  ਤੇ ਝਿਲਮਿਲਾਂ  ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t05-01-32":"ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀ ਮੇਜ਼  ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਆਰੀ  ਹੈ, ਲੱਕੜ  ਚੀਰਨ ਲਈ, ਇਕ ਰੰਦਾ , ਇਕ ਸ਼ਿਕੰਜਾ , ਇਕ ਛੈਣੀ , ਇਕ ਪਰਕਾਰ  ਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇਕ ਮੁੰਗਲਾ ।","t05-01-33":"ਜਾਨ। — ਓਹੋ, ਤਦੋਂ ਤਾਂ ਤਰਖਾਣ ਹੋਣਾ ਰਾਜ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਜ਼ੇ ਦਾ ਹੈ। ਚਾਚਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀ ਮੇਜ਼, ਇਕ ਆਰੀ ਤੇ ਇਕ ਰੰਦਾ ਦਿਵਾ ਦਿਓਗੇ? ਮੈਂ ਮੇਦੋਰ ਲਈ ਇਕ ਘਰ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।","t05-01-34":"ਚਾਚਾ। — ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ।","t05-01-35":"ਜਾਨ। — ਕਿੰਨੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ! ਤੇ ਉਹ ਬੰਦਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਗਲੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੈ?","t05-tit-6":"ਰੰਗਾਈ।","t05-01-36":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਉਹ ਰੰਗਸਾਜ਼  ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੌੜੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਰੰਗ  ਦੀ ਇਕ ਹਾਂਡੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੁਰਸ਼  ਚੁੱਕੀ। ਉਹ ਅਗਲੇ ਬੂਹੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਰੰਗ ਚਾੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵੱਧ ਟਿਕੇ।","t05-01-37":"ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਧ ਦਾ ਕਾਗਜ਼ ਵੀ ਉਹੋ ਚਿਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t05-01-38":"ਸਜਾਵਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ , ਜੋ ਪੌੜੀ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬਾਲਾਖ਼ਾਨੇ  ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇਕ ਪਰਦਾ  ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t05-01-39":"ਵੱਡੀ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਖੜਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ-ਸਾਜ਼  ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ  ਮਸਾਲੇ  ਨਾਲ ਜਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਜਾ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਜੋ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੈ, ਜੰਦਰਾ-ਸਾਜ਼  ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਜੰਦਰਾ  ਬਿਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰੇਤੀ  ਉਸ ਕੋਲ ਪਈ ਹੈ।","t05-01-40":"ਜਾਨ। — ਜੋ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਹਥੌੜੇ  ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉੱਤੇ ਸੱਟ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਵੀ ਜੰਦਰਾ-ਸਾਜ਼ ਹੈ?","t05-01-41":"ਲਬਲਾਂ ਸਾਹਿਬ। — ਠੀਕ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਲੁਹਾਰ  ਹੈ। ਉਹ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸਾਮਾਨ  ਘੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ  ਲਈ, ਜੋ ਗੱਡੀ-ਖ਼ਾਨੇ  ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਭੱਠੀ , ਇਕ ਆਹਰਣ  ਤੇ ਇਕ ਸੰਨ੍ਹੀ  ਹੈ।","t05-01-42":"ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਦੀ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤਾਰ  ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t05-tit-7":"ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ।","t05-01-43":"ਚਾਚਾ। — ਵਿਹੜੇ  ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ, ਜੰਗਲੇ  ਤੇ ਗੱਡੀ ਦੇ ਫਾਟਕ  ਕੋਲ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਲੀ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿੱਕਾ ਬਾਗ਼  ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹੀ  ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੀ ਬੀਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜੇ  ਨਾਲ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਫੁਹਾਰੇ  ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਆਰੀਆਂ  ਨੂੰ ਸਿੰਜੇਗਾ ਤੇ ਬੂਟੇ ਉੱਗਣਗੇ।","t05-01-44":"ਸਾਈਸ , ਜੋ ਹੁਣੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਬੱਘੀ  ਸਾਫ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਸਪੰਜ, ਇਕ ਹੱਥ-ਪੰਪ  ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਾਲਟੀ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਡੀ-ਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਭਾਰੇ ਅਰਗਲ  ਨਾਲ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।","t05-01-45":"ਲੈ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ; ਸਮਝਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ।","t05-01-46":"ਜਾਨ। — ਹਾਂ ਚਾਚਾ ਜੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ।","t05-01-47":"ਚਾਚਾ। — ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਲਈ। ਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੈਨੂੰ ਨਕਸ਼ਾ ਸਮਝਾਉਣਗੇ ਤੇ ਹਰ ਕਮਰੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਣਗੇ।","t05-tit-8":"ਘਰ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਬਣਤਰ।","t05-apar-2":"(ਨਕਸ਼ਾ ਵੇਖੋ।)","t05-01-48":"ਭਵਨ-ਕਾਰ। — ਆ ਜਾਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।","t05-01-49":"ਚੱਲ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ  ਵਿਚ ਚੱਲੀਏ। ਇਹ ਰਿਹਾ ਘੰਟੀ ਦਾ ਬਟਨ । ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਪੌੜੀਆਂ  ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਡਿਉੜ੍ਹੀ  ਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਦਹਿਲੀਜ਼  ਲੰਘਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਬੂਹੇ  ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਰਹੇ ਅਸੀਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਥੜੇ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ।","t05-01-50":"ਜਾਨ। — ਇਹ ਲਾਂਘਾ ਹੈ।","t05-01-51":"ਭਵਨ-ਕਾਰ। — ਨਹੀਂ, ਇਹ ਡਿਉੜ੍ਹੀ-ਕਮਰਾ  ਹੈ। ਲਾਂਘਾ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਰਹੇ ਬੈਠਕ ਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਕਮਰਾ ; ਖਾਣੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਸੋਈ ਤੇ ਭੰਡਾਰ-ਕਮਰਾ ; ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕਮਰਾ । ਬਰਾਂਡਾ , ਆਪਣੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬੂਹੇ  ਸਮੇਤ, ਬੈਠਕ ਕੋਲ ਹੈ।","t05-01-52":"ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਂਗੇ। ਜੰਗਲਾ  ਫੜੀ ਰੱਖ ਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਗਿਣ। ਚੌਦਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਰਹੀ ਚੌਕੀ : ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ  ਉੱਤੇ ਹਾਂ।","t05-tit-9":"ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ।","t05-01-53":"ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਖ਼ਾਨਾ  ਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਕਮਰਾ ਹਨ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਸੌਣ ਦਾ ਕਮਰਾ , ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖਿੜਕੀਆਂ ਘਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਰੁਖ਼  ਵੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਮਰਾ  ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦਾ ਕਮਰਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਆਲਾ ਹੈ। ਸੌਣ ਦੇ ਕਮਰੇ ਕੋਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਮਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਚੌੜੇ ਛੱਤ ਦੇ ਬਾਰਜੇ  ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰਜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪਖ਼ਾਨਾ  ਹੈ, ਤੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਇਹ ਰਹੀ ਘੰਟੀ , ਜੋ ਖਾਣੇ ਲਈ ਵਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।","t05-01-54":"ਜਾਨ। — ਚੱਲੋ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਚੱਲੀਏ।","t05-01-55":"ਭਵਨ-ਕਾਰ। — ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਛੱਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਚੁਬਾਰੇ  ਤੇ ਭੰਡਾਰ  ਹਨ। ਸਾਡਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਹੁਣ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।","t05-01-56":"ਜਾਨ। — ਧੰਨਵਾਦ ਜਨਾਬ, ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ। ","t06-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 6 ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ, ਖਾਣਾ, ਚਾਨਣ।","t06-apar-2":"ਘਰ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਜਾਨ ਦੇ ਚਾਚਾ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਵੱਸੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਵੇਖੀਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਜਾਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਾਂਗੇ:","t06-tit-1":"ਸੌਣ ਦਾ ਕਮਰਾ।","t06-c1-01-1":"1. — ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਬੇਵੇਲੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੌਕਰਾਣੀ ਕਮਰੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੈ।","t06-c1-02-1":"2. — ਹੱਥ-ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਦੀ ਚੌਕੀ  ਉੱਤੇ ਇੱਧਰ ਉੱਧਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਕੰਘੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਨ ਚਿਲਮਚੀ  ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੱਗ , ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਬੁਰਸ਼ , ਕੰਘੀ , ਸਾਬਣ  ਤੇ ਸਪੰਜ , ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੁਰਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ।","t06-c1-03-1":"3. — ਭੁੰਜੇ, ਚੌਕੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਹ ਰਹੀ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਾਲਟੀ ।","t06-c1-04-1":"4. — ਬਾਹਰਲੇ ਕਮਰੇ  ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਖੂੰਟੀਆਂ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੋ ਛਤਰੀਆਂ , ਜੋ ਛਤਰੀ-ਦਾਨ  ਵਿਚ ਹਨ।","t06-c1-05-1":"5. — ਬੂਹੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਅਲਮਾਰੀ  ਖੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ  ਰੱਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।","t06-c1-06-1":"6. — ਨੌਕਰਾਣੀ  ਪਲੰਘ  ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਬਹਾਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ ਵੇਖ ਲਈਏ। ਮੰਜਾ  ਉੱਤੇ ਇਕ ਚੰਗਾ ਕਮਾਨੀ ਵਾਲਾ ਗੱਦਾ  ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਜਸਟੀਨ ਹੁਣੇ ਉੱਨ ਦਾ ਗੱਦਾ  ਵਿਛਾਏਗੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ  ਤੇ ਕੰਬਲ  ਚੁੱਕੇਗੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਲੰਘ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਲੰਮਾ ਸਿਰਹਾਣਾ  ਤੇ ਸਿਰਹਾਣਾ  ਰੱਖੇਗੀ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਰਜਾਈ  ਨਾਲ ਪਲੰਘ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਦਰੀ  ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਦਿਆਂ  ਤੇ ਛੱਤਰ  ਉੱਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਝਾੜਨ ਫੇਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਧਾ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t06-c1-07-1":"7. — ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਲੰਘ ਕੋਲ ਦੀ ਮੇਜ਼  ਥੋੜੀ ਸੰਵਾਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਅਲਾਰਮ ਘੜੀ  ਵਿਚ ਚਾਬੀ ਭਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਰਾਤ ਦੀ ਬੱਤੀ  ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ  ਹਟਾ ਕੇ ਸ਼ਮ੍ਹਾਦਾਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।","t06-tit-2":"ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਤੇ ਅੰਗੀਠੀ ਦਾ ਸਾਮਾਨ।","t06-c1-08-1":"8. — ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਟੋਕਰੀ , ਜੋ ਤਿਪਾਈ  ਕੋਲ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਵਾਰਨ ਦੀ ਬੜੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਢਾਈ  ਤਹਿ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਮੇਜ਼  ਵਿਚ ਅੰਗੂਠਾ, ਧਾਗਾ , ਸੂਈਆਂ  ਤੇ ਕੈਂਚੀ  ਰੱਖਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਮੇਜ਼ ਦਾ ਢੱਕਣ ਚਾਬੀ  ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।","t06-c1-09-1":"9. — ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੀ ਤਿਪਾਈ-ਮੇਜ਼  ਉੱਤੇ ਜਸਟੀਨ ਸੁਰਾਹੀ  ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਦਲੇਗੀ। ਉਹ ਖੰਡ-ਦਾਨ  ਵਿਚ ਖੰਡ ਪਾਵੇਗੀ, ਖੰਡ ਦੀ ਚਿਮਟੀ  ਸਾਫ਼ ਕਰੇਗੀ ਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਬੁਰਸ਼  ਹਟਾ ਦੇਵੇਗੀ।","t06-c1-10-1":"10. — ਕਮਰੇ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੰਮ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਨ ਦਾ ਪਲੰਘ  ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਦੀ  ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਸਮ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ, ਅੰਗੀਠੀ  ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਕਹੀ , ਚਿਮਟਾ , ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੇਕ  ਤੇ ਸੁਆਹ ਦਾ ਪਰਦਾ  ਸਾਫ਼ ਹਨ; ਅੱਗ ਦਾ ਪਰਦਾ  ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਸੰਦੂਕ  ਬਾਲਣ  ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।","t06-c1-11-1":"11. — ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਅੰਗੀਠੀ ਦੀ ਘੜੀ , ਸ਼ਮ੍ਹਾਦਾਨ  ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੀਆਂ ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ  ਝਾੜਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ, ਫਿਰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ  ਪੂੰਝਣਾ ਪਵੇਗਾ।","t06-c1-12-1":"12. — ਰਿਹਾ ਬਾਲ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ  (ਉਹ babo ), ਉਹ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੈ।","t06-tit-3":"ਬੈਠਕ।","t06-c2-01-1":"1. — ਹੁਣ ਇਹ ਰਹੀ ਬੈਠਕ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਕਮਰਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਕੋਨੇ ਦੀ ਅੰਗੀਠੀ ਇਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੂਰਤੀ  ਤੇ ਦੋ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਦਾਨਾਂ  ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਖ਼ਮਲ ਦੀ ਝਾਲਰ  ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੈ।","t06-c2-02-1":"2. — ਅੰਗੀਠੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾੜੀਆਂ ਗ਼ਲੀਚੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾ ਦੇਣ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਇਕ ਅੱਗ ਦਾ ਜੰਗਲਾ  ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।","t06-c2-03-1":"3. — ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਸਜੀਲੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੇਜ਼  ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖੜੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ  ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।","t06-c2-04-1":"4. — ਖਿੜਕੀ ਉੱਤੇ ਜਾਲੀਦਾਰ ਪਰਦੇ  ਲੱਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੋਰੀਆਂ  ਬੰਨ੍ਹੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਡੋਰੀਆਂ ਖੂੰਟੀਆਂ  ਵਿਚ ਅਟਕੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪਰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਝਾਲਰ-ਪੱਟੀ  ਹੈ।","t06-c2-05-1":"5. — ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਤਾਕ ਵਿਚ ਇਕ ਗਮਲਾ-ਚੌਕੀ  ਵਿਚ ਹਰਾ ਬੂਟਾ  ਹੈ, ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖਜੂਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਤੇਲ ਦੇ ਲੈਂਪ  ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।","t06-c2-06-1":"6. — ਲੈਂਪ ਦੀ ਛਾਂ  ਮਾਰੀਆ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਉਹੋ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮੁਟਿਆਰ  ਜੋ ਪਿਆਨੋ  ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਚੌਕੀ  ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੀ ਬੈਠੀ ਉਹ ਇਕ ਧੁਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਿਆਣੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰ-ਲਿਪੀ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ  ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ: ਉਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰਤੀਬ ਹੈ।","t06-tit-4":"ਸ਼ਰਾਰਤੀ।","t06-c2-07-1":"7. — ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਪਾਲ ਇਕ ਕਿਤਾਬ  ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ  ਵਿਚ। ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ  ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਕਾਬੂ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਰੱਖੀ ਕਿਤਾਬ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਲਮਾਰੀ ਤੋਂ ਲਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਮੂਰਤੀ  ਡੇਗ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t06-c2-08-1":"8. — ਇਹ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇਕ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਇਕ ਬੀਬੀ  ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘਾਉਣ ਆਈ ਹੈ। ਮਾਂ ਸੋਫ਼ੇ  ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਆਰਾਮ-ਕੁਰਸੀ  ਕੋਲ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਉਸ ਕੁਰਸੀ  ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੱਠ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t06-c2-09-1":"9. — ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟੰਗੇ ਵੱਡੇ ਫ਼ਰੇਮ  ਵਿਚ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ  ਹੈ। ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਪਈ ਐਲਬਮ  ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ  ਇਕੱਠੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਹੁਣੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਠ-ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਰਸੀਆਂ  ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹਨ।","t06-c2-10-1":"10. — ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਚੀਨੀ ਫੁੱਲਦਾਨ , ਜੋ ਕਾਗਜ਼ ਕੱਟਣ ਦੀ ਛੁਰੀ  ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਮਾਰੀਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਕੋਨਾ ਭਰਦਾ ਤਹਿ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਰਦਾ  ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਚੀਨ ਤੋਂ ਲਿਆਏ ਸਨ।","t06-c2-11-1":"11. — ਸੋਹਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ  ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀ, ਜੋ ਕੰਧ  ਉੱਤੇ ਟੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਛੱਤ ਦੇ ਝਾੜ-ਫ਼ਾਨੂਸ  ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲੈਂਪ  ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੈਠਕ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਵਿਛਿਆ ਕੋਮਲ ਗ਼ਲੀਚਾ  ਤੇ ਇੰਨੀ ਕੰਮ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘੰਟੀ  ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮਦੇਹ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t06-tit-5":"ਖਾਣੇ ਦਾ ਕਮਰਾ।","t06-c3-01-1":"1. — ਖਾਣੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮਾਰੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਦਾ ਕਮਰਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ  ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਨਿੱਘਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਲੀ  ਪਤਲੀ ਹੈ।","t06-c3-02-1":"2. — ਇਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਬਹੁਤ ਨਹੀਂ। ਕੰਧ ਨਾਲ, ਤਿਪਾਈ  ਦੇ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਸਜਾਵਟੀ ਨਿੱਕਾ ਫੁਹਾਰਾ  ਟੰਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਲ ਹੀ ਸਜਾਵਟੀ ਅਲਮਾਰੀ  ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਠੰਢੇ ਖਾਣੇ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਭਾਂਡੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।","t06-c3-03-1":"3. — ਸੋ ਉੱਪਰਲੇ ਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਭੁੰਨਿਆ ਕੁੱਕੜ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਮੱਛੀ  ਤੇ ਇਕ ਕਟੋਰਾ  ਫਲਾਂ  ਦਾ। ਹੇਠਾਂ ਪਨੀਰ , ਰੋਟੀ  ਤੇ ਤੇਲ-ਸਿਰਕੇ ਦਾ ਦਾਨ  ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਲਾਦ ਸਜਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਤੇਲ, ਸਿਰਕਾ, ਲੂਣ  ਤੇ ਮਿਰਚ । ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕੇਕ  ਹੈ, ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਨ  ਕੋਲ।","t06-c3-04-1":"4. — ਖਾਣੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਘੜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਧ-ਘੜੀ  ਆਖਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇਕ ਚੌਖਟੇ ਵਿਚ ਜੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹਵਾ-ਦਬਾਅ-ਮਾਪ  ਤੇ ਇਕ ਤਾਪ-ਮਾਪ  ਵੀ ਹਨ।","t06-tit-6":"ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਉਣਾ।","t06-c3-05-1":"5. — ਕਮਰੇ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਮ ਦੀ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਬਲੂਤ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਖਟ  ਲੱਗੀ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇਕ ਬੂਹੇ ਦਾ ਪਰਦਾ  ਬਰਾਂਡੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਿਆਲੇ  ਤੇ ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ  ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ  ਉੱਤੇ ਸਜੇ ਹਨ।","t06-c3-06-1":"6. — ਮੇਜ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਛੱਤ ਤੋਂ ਇਕ ਲਟਕਦਾ ਲੈਂਪ  ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਲੋਅ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।","t06-c3-07-1":"7. — ਹੁਣ ਆਪ ਖਾਣੇ ਦੀ ਮੇਜ਼  ਵੇਖੀਏ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਮੇਜ਼ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼  ਉੱਤੇ ਹਰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖੀ ਸੀ ਇਕ ਪਲੇਟ , ਇਕ ਰੁਮਾਲ , ਇਕ ਚਮਚਾ , ਇਕ ਕਾਂਟਾ , ਇਕ ਛੁਰੀ  ਤੇ ਇਕ ਗਿਲਾਸ । ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ  ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਸੁਰਾਹੀ  ਵੀ ਸੀ।","t06-c3-08-1":"8. — ਨੌਕਰ  ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੋਰਬੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ  ਲਿਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸ਼ੋਰਬੇ ਤੋਂ ਭਾਫ਼ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਖਾਣਾ  ਵਰਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਾਸ ਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਹ ਖਾਣੇ ਲਿਆਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਸੀਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ; ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਮਿੱਠੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕੇਗਾ ਕਿ ਮਾਲਕ ਬਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਜ਼ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰ ਕੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਕਮਰਾ ਮੁੜ ਠੀਕ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।","t06-c3-08-2":"ਟਿੱਪਣੀ। — ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਚੀ « ਹੋਟਲ » (ਨੰ. 13) ਤੇ « ਮੰਡੀ » (ਨੰ. 15) ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਾਰਣੀਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।","t06-tit-7":"ਰਸੋਈ।","t06-c4-01-1":"1. — ਅੱਧ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਰਸੋਈ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਗੜਬੜ-ਝਾਲਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਚੁੱਲ੍ਹੇ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ  ਚਟਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਭੁੰਨਣ ਦਾ ਜੰਤਰ  ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਧੀਆ ਭੁੰਨਿਆ ਮਾਸ  ਸੀਖ਼  ਉੱਤੇ ਹੈ ਤੇ ਪੱਕਣ ਨੂੰ ਹੈ।","t06-c4-02-1":"2. — ਧੌਂਕਣੀ  ਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਕਹੀ , ਜੋ ਹੁਣੇ ਕੰਮ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਲੱਕੜਾਂ  ਸਮੇਤ ਭੁੰਜੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।","t06-c4-03-1":"3. — ਅੰਗੀਠੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੰਵਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਲਾਲਟੈਣ , ਦੀਆਸਲਾਈ-ਦਾਨ  ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੀਆਸਲਾਈਆਂ  ਹਨ, ਸ਼ਮ੍ਹਾਦਾਨ  ਤੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸ਼ਮ੍ਹਾਦਾਨ  ਆਪਣੀ ਮੋਮਬੱਤੀ  ਸਮੇਤ — ਸਭ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਹਨ। ਪਰ ਵੱਡੀ ਕੋਲੇ ਦੀ ਟੋਕਰੀ , ਜੋ ਉਸ ਕੋਲੇ  ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ ਜੋ ਰਸੋਇਣ  ਹੁਣੇ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਹੈ, ਰਸੋਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਪਈ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।","t06-c4-04-1":"4. — ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ  ਉੱਤੇ ਇਕ ਤਰੀ  ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੜਨ ਨਾ ਪਾਵੇ।","t06-c4-05-1":"5. — ਤੰਦੂਰ  ਵਿਚ ਇਕ ਕੇਕ ਪੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਚਾਹ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕੜਛੀ  ਤੇ ਝਰਨਾ  ਟੰਗੇ ਹਨ।","t06-tit-8":"ਰਸੋਈ ਦੇ ਭਾਂਡੇ।","t06-c4-06-1":"6. — ਕਮਰੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਟੰਗਿਆ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਸੈੱਟ  ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਤੀਲੀਆਂ , ਦੁੱਧ ਦਾ ਜੱਗ , ਛਾਨਣੀ  ਤੇ ਕੱਦੂਕਸ  ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਾਂਜੇ ਗਏ ਹਨ।","t06-c4-07-1":"7. — ਲੂਣ-ਦਾਨ  ਨਿੱਕੀ ਅਲਮਾਰੀ ਉੱਤੇ ਚਾਹ-ਦਾਨ  ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੋਤਲ  ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਦਰਾਜ਼  ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਚਮਚੇ-ਕਾਂਟੇ ਤੇ ਰਸੋਈ ਦੀਆਂ ਛੁਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।","t06-c4-08-1":"8. — ਝਾੜੂ  ਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਝਾੜਨ  ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਹਨ। ਰਸੋਇਣ ਹੁਣੇ ਕੱਟਣ ਦਾ ਗੁੱਡਾ  ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।","t06-c4-09-1":"9. — ਇਕ ਹੱਥ ਦਾ ਤੌਲੀਆ  ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟੰਗਿਆ ਹੈ, ਕੀਪ  ਕੋਲ। ਰਸੋਈ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀਖ਼-ਜਾਲੀ , ਕਟਾਰ  ਤੇ ਕੱਟਣ ਦਾ ਪਟੜਾ  ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਟਾਰ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਤਾਕ  ਉੱਤੇ, ਹਾਂਡੀਆਂ , ਸਾਲਣ ਦੀ ਦੇਗਚੀ  ਆਪਣੇ ਢੱਕਣ  ਸਮੇਤ, ਤੇ ਕੜਾਹਾ  ਹਨ। ਤਲਣ ਦੀ ਕੜਾਹੀ  ਕੋਲ ਹੀ ਟੰਗੀ ਹੈ।","t06-c4-10-1":"10. — ਇਸ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਟੂਟੀ  ਚਮਕ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲੀ-ਚੌਕੀ , ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਘੜਾ  ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਅਲਮਾਰੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਕੇ ਦਾ ਪੀਪਾ  ਆਪਣੀ ਟੂਟੀ  ਸਮੇਤ, ਕੂੜੇ ਦਾ ਸੰਦੂਕ  ਤੇ ਗੰਦੇ ਭਾਂਡੇ  ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t06-tit-9":"ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ।","t06-c4-11-1":"11. — ਉਹ ਵੱਡਾ ਟੱਬ  ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ  ਧੋਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਢਲੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੜਾਹਾ , ਜੋ ਇੱਟ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼  ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸੇ ਅਲਮਾਰੀ ਦੇ ਹਨ।","t06-c4-12-1":"12. — ਰਸੋਇਣ ਕੋਲ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਿਹਾ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਗੈਸ ਦਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ , ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਪਤੀਲੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਭਾਫ਼  ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਬਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕੌਫ਼ੀ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਰਹੇ ਕੌਫ਼ੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ  ਤੇ ਕੌਫ਼ੀ ਦੀ ਚੱਕੀ ।","t06-c4-13-1":"13. — ਗੈਸ ਦਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਗੈਸ ਦੀ ਟੂਟੀ  ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਲੰਮੀ ਰਬੜ ਦੀ ਨਾਲੀ  ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ।","t06-c4-14-1":"14. — ਦਿਹਾੜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਕ , ਜੋ ਰਸੋਇਣ ਦੀ ਮਦਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਛਿੱਲ ਕੇ ਤੇ ਧੋ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਡੇ  ਵਿਚ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਨਾ ਆਵੇ।","t06-tit-10":"ਗ਼ੁਸਲਖ਼ਾਨਾ। (ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਮਰਾ।)","t06-c5-01-1":"1. — ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਮਰੇ ਜਾਣ ਲੈਣ ਲਈ ਹੁਣ ਇਕੋ ਝਾਤੀ ਬਾਕੀ ਹੈ: ਗ਼ੁਸਲਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਖਣਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਾ ਲੱਗੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਝੱਟ ਵੇਖ ਲਵਾਂਗੇ ਕਿ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਟੱਬ  ਨਾਲ ਇਕ ਚੰਗਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜੰਤਰ  ਹੈ, ਕਿ ਸਾਬਣਦਾਨੀ  ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਕਿ ਤੌਲੀਏ ਦੇ ਡੰਡੇ  ਨਾਲ ਤੌਲੀਏ  ਸੁਕਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।","t06-c5-02-1":"2. — ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ  ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਫੁਹਾਰਾ  ਲਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਡਰ ਦੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਵੇਲੇ ਛਿੱਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦੇਣ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਜਸਤ ਦਾ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਤਸਲਾ  ਸਾਮਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ","t07-apar-1":"ਦੂਜੀ ਲੜੀ ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 7","t07-tit-1":"ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t07-tit-2":"ਸਿਆਲ ਵਿਚ ਪਿੰਡ।","t07-c1-01-1":"1. — ਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਨਵਾਂ-ਪਿੰਡ ਗਿਆ, ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਪਿੰਡ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਨਿਬੇੜਨਾ ਸੀ।","t07-c1-02-1":"2. — ਅਸੀਂ ਉਹ ਡਾਕ ਗੱਡੀ  ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਪਾਲਾ ਬਹੁਤ ਸੀ, ਤੇ ਇੰਨੀ ਔਖੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਸਫ਼ਰ ਰਤਾ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਨਾ ਰਿਹਾ।","t07-c1-03-1":"3. — ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੱਡੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੌਕ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਰਾਂ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਡੀ ਰੋਕਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਸਰਾਂ ਵਾਲਾ  ਆਪਣੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੀ ਚਿਲਮ ਪੀਂਦਾ ਹੋਇਆ।","t07-c1-03-2":"ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਸੱਦਿਆ, ਤੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਚਟਕਦੀ ਵੇਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹਿਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਕਹਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਈ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉੱਤਰੀ ਹਵਾ ਦੀ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਰਹੀ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਬੋਰਡ  ਨੂੰ ਚਰਚਰਾਉਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਚਿਮਨੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਧੂੰਏਂ  ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਵਰੋਲਿਆਂ ਵਿਚ ਉਡਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।","t07-c1-04-1":"4. — ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਾਦੇ ਪਰ ਸੁਆਦੀ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਵਰਤਾਇਆ ਗਿਆ ।","t07-tit-3":"ਕੁਝ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ।","t07-c1-05-1":"5. — ਖਾਣੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੀਮੇ ਦੇ ਏਜੰਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਲੁਹਾਰ  ਕੋਲ ਗਏ, ਜੋ ਸਰਾਂ ਦੀ ਬਗ਼ਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਘੋੜੇ ਦਾ ਨਾਲ ਠੋਕਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਦਾਦ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸੁੰਮ ਆਪਣੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਪਰਨੇ ਉੱਤੇ ਕੱਸ ਕੇ ਫੜੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਲੁਹਾਰ ਭਾਰੇ ਹਥੌੜੇ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ  ਗੱਡਦਾ ਰਿਹਾ।","t07-c1-06-1":"6. — ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਚੀ  ਬੁੱਢੇ ਜੈਕਬ ਕੋਲ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੂਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਘਸੇ ਜੁੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਤਲੇ ਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।","t07-c1-06-2":"ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ: « ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮੈਂ “ਜੁੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ” ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਗਾਹਕ ਹੀ ਨਾ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ “ਮੋਚੀ” ਹਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। »","t07-c1-07-1":"7. — ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹਜਾਮ  ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਾਹਕ ਸਾਰੇ ਬੇਤਸੱਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਉਸਤਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੰਢੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੈਂਚੀ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੀ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹਜਾਮ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਉਸੇ ਤੋਂ ਹਜਾਮਤ ਕਰਾਉਣ ਤੇ ਵਾਲ ਕਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਉੱਤੋਂ ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਰੁੱਖਾ ਵੀ ਹੈ।","t07-c1-08-1":"8. — ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਗੁਆਂਢੀ ਉਸ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ। ਗੱਡੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ , ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਭਲਾ ਬੰਦਾ ਹੈ, ਮਿਹਨਤੀ ਤੇ ਉਪਕਾਰੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਮੁਰੰਮਤ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਸੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।","t07-c1-09-1":"9. — ਬੁੱਢੇ ਜੈਕਬ ਨੂੰ ਕਾਠੀ-ਸਾਜ਼  ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਕੰਮ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਾਜ਼ ਸੀਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।","t07-c1-09-2":"ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। « ਸਾਰੇ ਰਾਜ਼ੀ-ਬਾਜ਼ੀ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਪੋਤਰੀ ਸਕੂਲ  ਵਿਚ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ  ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਚੰਗੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ  ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਉਸ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦਾ। ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ  ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾ ਸਕਦੇ। »","t07-tit-4":"ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ।","t07-c1-10-1":"10. — ਫਿਰ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਕੂਲ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਨਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੱਕੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲੈਣਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਵਿਚਾਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਦਾ ਪਾਲਾ ਪਿਆ, ਚੱਕੀ  ਦੇ ਪੁੜ ਕਣਕ ਨਾ ਪੀਹ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹੀਆ  ਬਰਫ਼  ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਲੇ  ਦੀ ਸੀ।","t07-c1-11-1":"11. — « ਬਣਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਤਾਂ — ਸਾਡਾ ਨਵਾਂ ਗਿਰਜਾ  ਵੇਖਿਆ ਜੇ? ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਕਾਂ , ਜੋ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘੰਟਾ-ਘਰ ਹੁਣ ਪਛਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਕਬਰਸਤਾਨ  ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। »","t07-c1-12-1":"12. — ਕਬਰਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਮੋਚੀ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਯਾਦ ਆ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਤੁਰ ਗਏ। « ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਬਰਾਂ , ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਜਨਾਬ, ਸਰੂ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਜੁੜ ਗਈਆਂ! ਮੌਤ ਸਾਡੇ ਬੁੱਢੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵਿਚ ਸੀ। »","t07-c1-13-1":"13. — « ਉਹ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਨਾਲੇ ਉੱਤੇ ਬਰਫ਼ ਤਿਲਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਏ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਫ਼-ਜੁੱਤੀ  ਦਾ ਤਸਮਾ ਜੋੜ ਦੇਵਾਂ, ਜੋ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। »","t07-c1-14-1":"14. — « ਤੇ ਉਹ ਰਿਹਾ, ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੌਕੀਦਾਰ । ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਪਾਹੀ ਹੈ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਕਾਲ। ਉਸ ਦੇ ਪਟੇ  ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਝਾਲਰ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ  ਦਿਸਦੇ ਹੀ ਉਹ ਨੱਸ ਖੜਦੇ ਹਨ। »","t07-c1-15-1":"15. — « ਓਹੋ! ਉਹ ਰਿਹਾ ਬੁੱਢਾ ਜੋਜ਼ਫ਼, ਨਾਨਬਾਈ ਲਈ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਠੜੀਆਂ ਦੀ ਗੱਡੀ  ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ। — ਠੀਕ ਆਖਿਆ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬੋਲੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਖੱਚਰਾਂ  ਦੀ ਜੋੜੀ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਇਹੋ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ, ਬੁੱਢੇ ਜੈਕਬ। »","t07-c1-16-1":"16. — ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਹੀ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਤਿਲਕ-ਪੱਟੀ  ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ, ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਕਿ ਡਿੱਗਣ  ਉੱਤੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਤੁੜਵਾ ਬੈਠਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਗੱਡੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆਪਣੀ ਸਲੈੱਜ  ਲਿਆਂਦੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਬਿਠਾਇਆ, ਤੇ ਦੌੜ ਪਿਆ।","t07-c1-17-1":"17. — ਦੂਜੇ ਇਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਢੇਰ  ਵੱਲ ਲਪਕੇ, ਜੋ ਪੁਲ  ਕੋਲ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਬੰਦੇ  ਉੱਤੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਟੋਪੀ, ਇਕ ਚਿਲਮ ਤੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲਟਕਿਆ ਇਕ ਬਸਤਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।","t07-c1-18-1":"18. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਲੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਕੋਲ ਗਲੂਬੰਦ  ਤਕ ਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ  ਦੀ ਲੜਾਈ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿੱਘੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁੱਠ ਭਰ ਤਪਦੇ ਚੈਸਟਨਟ  ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਜੈਕਲੀਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਕੋਲੋਂ ਖ਼ਰੀਦਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਚਾਦਰ  ਵਿਚ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।","t07-tit-5":"ਦੂਜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t07-tit-6":"ਬਹਾਰ ਵਿਚ ਖੇਤ ਦਾ ਘਰ।","t07-c2-01-1":"1. — ਸਿਆਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦਾ ਅਸੀਂ ਡੂੰਘੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।","t07-c2-01-2":"ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖੇਤ ਦਾ ਵਿਹੜਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਜੋਸ਼ ਭਰੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ!","t07-c2-02-1":"2. — ਦਿਸਹੱਦੇ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ  ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੰਡ  ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਲ ਕਿਰਨਾਂ  ਨਾਲ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਹਨਤੀ ਹਾਲੀ  ਆਪਣਾ ਖੇਤ  ਵਾਹੁਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਹੈ।","t07-c2-02-2":"ਆਪਣੇ ਹਲ  ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤਕੜਾ ਘੋੜਾ  ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਆੜ  ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੀ ਬੀਜਣ ਵਾਲਾ  ਮੁੱਠ ਮੁੱਠ ਉਹ ਬੀ ਛੱਟੇਗਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲਣਗੇ।","t07-c2-03-1":"3. — ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਾਹ ਕੱਟਣ ਵਾਲਿਆਂ  ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਘਾਹ ਕੱਟ ਲਿਆ ਹੈ, ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ  ਨੂੰ ਪੰਜਿਆਂ  ਤੇ ਖੁਰਪਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰਤ-ਪਰਤ ਕੇ ਸੁਕਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ।","t07-c2-03-2":"ਕੁਝ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਭਾਰੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਔਜ਼ਾਰ ਚੁੱਕੀ। ਦੂਜੇ, ਵੱਧ ਆਲਸੀ, ਮਹਿਕਦੇ ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਪਸਰ ਗਏ ਹਨ।","t07-c2-04-1":"4. — ਤੁਰਦੇ ਤੁਰਦੇ ਉਹ ਮਾਲੀ  ਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਗ਼  ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂਗ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ  ਵਿਚ ਕਲਮ ਲਾਉਂਦਾ। ਆਲੂਬੁਖ਼ਾਰੇ ਦੇ ਰੁੱਖ  ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਰੂੜੀ ਪਾਏ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਗ਼  ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਗੋਭੀ ਤੇ ਸਲਾਦ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।","t07-c2-04-2":"ਨੀਵੀਂ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਮੋਰ  ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੰਭ ਵਿਖਾਉਣ ਨੂੰ ਪੂਛ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੈ।","t07-tit-7":"ਖੇਤ ਦਾ ਵਿਹੜਾ।","t07-c2-05-1":"5. — ਤਬੇਲੇ  ਦੇ ਬੂਹੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਖੁਰਲੀ ਤੇ ਵਿਛਾਉਣ ਦੀ ਪਰਾਲੀ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਘੋੜੀ  ਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਈਸ  ਨੇ ਹੁਣੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਵਛੇਰਾ , ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ੇਦਾਰ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।","t07-c2-06-1":"6. — ਖੂਹ  ਕੋਲ ਗਾਂਵਾਂ  ਉਸ ਲੱਕੜ ਦੀ ਨਾਂਦ  ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਾਟ ਹੈ। ਵੱਛਾ  ਇਸੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਲਦ , ਚਾਰੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਪਾ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੜਿੰਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਕੜੇ ਸਿੰਗਾਂ  ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।","t07-c2-07-1":"7. — ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਨੌਕਰਾਣੀ  ਖੂਹ ਦਾ ਰੱਸਾ  ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਇਕ ਬਾਲਟੀ  ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੋਠੇ  ਕੋਲ ਇਕ ਬੰਦਾ ਖਿੱਲਰੀ ਪਰਾਲੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੇਤ ਦੇ ਘਰ  ਦੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਕੱਤਣ ਵਾਲੀ , ਆਪਣੇ ਚਰਖ਼ੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੱਕਲੇ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸਣ ਜਾਂ ਪਟਸਣ ਕੱਤ ਰਹੀ ਹੈ।","t07-tit-8":"ਖੇਤ ਦਾ ਮਾਲਕ।","t07-c2-08-1":"8. — ਖੇਤ ਦਾ ਮਾਲਕ  ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਹਾਗਾ  ਤੇ ਕਹੀ  ਢਕ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ, ਜੋ ਉਸ ਘਰ  ਕੋਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਤੇ  ਦਾ ਹੈ।","t07-c2-09-1":"9. — ਉਸ ਦੀ ਹਾਕ ਨਾਲ ਇਕ ਕਬੂਤਰ  ਚੌਂਕ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਕਬੂਤਰਖ਼ਾਨੇ  ਵੱਲ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਕੜੀਆਂ  ਵੀ, ਜੋ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਡੱਬੇ  ਵਿਚ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।","t07-c2-10-1":"10. — ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਵਾੜੇ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਹ ਰਿਹਾ ਬੁੱਢਾ ਆਜੜੀ  ਆਪਣਾ ਇੱਜੜ  ਮੋੜਦਾ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ  ਫੜੀ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਓਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਦਾ ਫਿੱਕਾ ਕੁੜਤਾ , ਉਹ ਵਾੜੇ ਵੱਲ ਛੱਤਰੇ , ਭੇਡਾਂ , ਲੇਲੇ , ਬੱਕਰੀਆਂ  ਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਬੱਚੇ  ਹੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਕੁੱਤਾ  ਆਰਗਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੌਂਕ ਕੇ ਪਿਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।","t07-c2-11-1":"11. — ਇਹ ਸਾਰਾ ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਉਸ ਭਲੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ  ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਟੱਲੀ  ਵਜਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਊਸ਼ਾਲਾ  ਦੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t07-c2-12-1":"12. — ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਤ ਦੀ ਮਾਲਕਣ  ਮਧਾਣੀ  ਵਿਚ ਮੱਖਣ ਬਣਾ ਸਕੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਵਧੀਆ ਪਨੀਰ  ਜੋ ਟੱਬ  ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਪਟੜੇ ਉੱਤੇ ਨਿੱਤਰ ਰਹੇ ਹਨ।","t07-c2-13-1":"13. — ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ-ਘਰ  ਖੇਤ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ  ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਉਸ ਵੱਡੀ ਬਾਲਟੀ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਦੇ ਡੱਬੇ  ਧੋਤੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਚੁੱਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।","t07-tit-9":"ਕੁਕੜਖ਼ਾਨਾ।","t07-c2-14-1":"14. — ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕੁਝ ਭੱਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਟਰਕੀ , ਬੱਤਖਾਂ , ਬੱਤਖਾਂ ਦੇ ਨਰ  ਤੇ ਹੰਸ  ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਚੁੰਝਾਂ  ਚੌੜੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬੇਚੈਨ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t07-c2-14-2":"ਕੁੱਕੜ , ਜੋ ਵੱਧ ਲੜਾਕਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਕਲਗੀ  ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪੂਛ  ਦੇ ਖੰਭ ਝਾੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਗੂੰਜਦੀ « ਬਾਂਗ » ਛੱਡਦਾ ਹੈ।","t07-c2-15-1":"15. — ਇਕ ਕੁਕੜੀ-ਮਾਂ  ਗੋਹੇ ਦੇ ਢੇਰ  ਉੱਤੇ ਚੁਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਚੂਚਿਆਂ  ਨਾਲ। ਸੂਰ ਦਾ ਬੱਚਾ  ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਸੂਰੀ  ਵੱਲ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਵਾੜੇ ਕੋਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t07-c2-16-1":"16. — ਆਪਣੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿਚ ਸਹੇ  ਉਹ ਕੋਮਲ ਘਾਹ  ਚਾਅ ਨਾਲ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੀ ਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ, ਡੱਬੇ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਆਂਡੇ  ਲਿਆਉਣ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ","t08-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 8 ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਵਾਢੀ । ਪਿੰਡ ਦਾ ਰੂਪ।","t08-c1-01-1":"1. — ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਿਆੜ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਬੀ ਫੁੱਟ ਪਿਆ; ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਹਰਾ ਬੂਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿੱਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਦਾਣਾ ਬਣਿਆ, ਫਿਰ ਪੱਕਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ।","t08-c1-02-1":"2. — ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਆਏ ਹਨ। ਨੀਲ-ਫੁੱਲ , ਪੋਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ  ਤੇ ਡਿਜਿਟੈਲਿਸ  ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੰਗ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਵਿਰੋਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।","t08-c1-03-1":"3. — ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਪੱਤੇ ਕੱਢ ਲਏ ਹਨ; ਫਲ ਪੱਕ ਗਏ ਹਨ। ਨਿੱਕਾ ਚੈਰੀ ਦਾ ਰੁੱਖ  ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੈਰੀਆਂ  ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਤੋੜਦੇ ਤੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।","t08-c1-04-1":"4. — ਇੱਜੜ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਾਹਰ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।","t08-c1-04-2":"ਲੇਲੇ  ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ  ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਛੱਤਰੇ  ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਸੰਘਣੀ ਉੱਨ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਚਰਾਗਾਹ  ਦਾ ਘਾਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਗੁਲਬਹਾਰ ਖਿੱਲਰੇ ਹਨ।","t08-c1-04-3":"ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਉੱਨ ਲਾਹੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।","t08-tit-2":"ਪਾਲੀ।","t08-c1-05-1":"5. — ਪਾਲੀ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕੋ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ ਦਿਸਹੱਦੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ, ਤੇ ਆਜੜੀ , ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੁਰਾਹੀ  ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤਕ ਚੁੱਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਲਗਦਾ ਹੈ।","t08-c1-06-1":"6. — ਗਰਮੀ ਸਾਹ ਘੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੱਤਾ  ਵੀ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾਲੇ  ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਚੱਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਵਿਚਾਰੇ ਨਿੱਕੇ ਡੱਡੂ  ਨੂੰ ਚੌਂਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਢੇ ਦੇ ਘਾਹ ਵਿਚ ਦੁਬਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਟੱਪ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੰਵਲ  ਖਿੜੇ ਹਨ।","t08-c1-07-1":"7. — ਇਕ ਮਮੋਲਾ  ਉਸ ਨਿੱਕੇ ਚਸ਼ਮੇ  ਕੋਲ ਨ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ  ਤੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t08-tit-3":"ਵਾਢੀ ਦਾ ਕੰਮ।","t08-c1-08-1":"8. — ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਣਕ ਦੀ ਵਾਢੀ ਵੱਡੇ ਪਰਚਾਵੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਲਾਬਾਜ਼ੀਆਂ  ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਢੇਰਾਂ  ਉੱਤੇ, ਵੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ  ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਣਕ ਦਾ ਖੇਤ  ਵੱਢਦੇ ਹਨ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਤਰੀਆਂ  ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਣ  ਉੱਤੇ ਖ਼ੂਬ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਬੱਚੇ ਕਣਕ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਪੂਲੇ  ਜਾਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਠੜੀਆਂ  ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।","t08-c1-09-1":"9. — ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਤ  ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਡੰਠਲ  ਵੱਢਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਾਰੇ ਸਿੱਟੇ  ਚੁੱਕੀ ਹੋਏ ਹਨ; ਤੇ ਨਿੱਕੇ, ਡੰਗਰਾਂ  ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਮੈਦਾਨ  ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਲਿੰਡਨ ਦੇ ਰੁੱਖ  ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਚਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਜਾਲੀ  ਵਿਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤਿੱਤਲੀਆਂ ਫੜਦੇ ਹਨ।","t08-c1-09-2":"ਕੁਝ ਤਾਂ ਗੱਡੀ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਪੂਲੇ ਜਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜੇ  ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t08-c1-10-1":"10. — ਸਾਰੇ ਮੈਦਾਨ  ਵਿਚ, ਜਿੱਥੋਂ ਚੰਡੋਲਾਂ  ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਾਢੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਰੀਬ ਪੁਰਾਣੇ ਔਜ਼ਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ — ਦਾਤਰੀਆਂ, ਦਾਤ ਤੇ ਮੁੰਗਲੀ  — , ਉੱਥੇ ਧਨੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਆਪਣੀ ਕਣਕ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਰਾਈ  ਵੱਢਣ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ  ਨਾਲ ਵਢਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੂਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਠੇ ਤਕ ਢੋਏ ਬਿਨਾਂ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਢੇਰ  ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t08-c1-11-1":"11. — ਫਿਰ ਇਕ ਗਾਹੁਣ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ  ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚਲਦਾ ਇੰਜਣ  ਇਕ ਪੱਟੇ  ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਣਾ ਪਰਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੀਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।","t08-tit-4":"ਤੂਫ਼ਾਨ।","t08-c1-12-1":"12. — ਵਾਢੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅਕਸਰ ਤਿੱਖੇ ਤੂਫ਼ਾਨ  ਟੁੱਟ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਰੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਕ ਤੇਜ਼ ਲਹਿੰਦੀ ਹਵਾ  ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲ  ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਝੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ  ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ  ਦੀਆਂ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੰਗੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਚੀਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਤੇ ਕਦੇ ਗੜੇ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਢਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t08-c1-13-1":"13. — ਅਕਸਰ ਬਿਜਲੀ ਕਿਸੇ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਪੌਣ-ਚੱਕੀ  ਦੀ ਛੱਤ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਖੰਭ  ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ।","t08-c1-14-1":"14. — ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਸਹੱਦੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਚਮਕਦੀ ਪੀਂਘ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਉਹ ਜੀਵਨ ਮੁੜ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਝੁੱਗੀਆਂ  ਵਿਚ ਆ ਲੁਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਮੁੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿਚ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਜੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t08-tit-5":"ਦੂਜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t08-tit-6":"ਸ਼ਿਕਾਰ। — ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ। ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ।","t08-c2-01-1":"1. — ਅਗਸਤ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜਾਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਲਾਕੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਕਿਰਲੀਆਂ  ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁੱਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ  ਆਪਣੇ ਕੁੱਤਿਆਂ  ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।","t08-c2-02-1":"2. — ਉਸ ਨੇ ਮੋਟੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਤਕੜਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੂਟ  ਪਾਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਪੱਟੇ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਗਿੱਲੇ ਘਾਹ ਵਿਚ ਤੁਰਨ ਦੇਣਗੇ ਜਿੱਥੇ ਡੱਡੂ  ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ  ਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਥੈਲਾ  ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਹੈ।","t08-c2-03-1":"3. — ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਉਮੰਗ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਅੰਗੂਰ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਜੀਅ ਕਰੇ ਚਰਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਬੱਕਰੇ  ਨੂੰ ਕਿੱਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ — ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਨੱਸ ਜਾਂਦਾ — ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ  ਤੋਂ ਇਕ ਗੁੱਛਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸ  ਇਕ ਪਿਆਲੇ  ਵਿਚ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਮਸਤ (ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ) ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਦਿਲ ਪਰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਤਾਜ  ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਗੁੰਦਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਢੀਠ ਚਿੜੀਆਂ  ਅੰਗੂਰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਕੋਹਲੂ ਤਕ ਚਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।","t08-c2-04-1":"4. — ਜਦੋਂ ਤਕ ਬੱਚੇ ਦਿਲ ਪਰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗੂਰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ  ਅੰਗੂਰ ਪਿੱਠ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ  ਵਿਚ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਕ ਪੀਪਾ-ਸਾਜ਼  ਪੀਪਿਆਂ  ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੱਟੇ  ਤੇ ਢੱਕਣ  ਠੀਕ ਹਨ, ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਛੱਲੇ  ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੁੰਡ  ਵੀ ਉਸੇ ਨੇ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ਮੀਰ ਉਠਾਉਣ ਨੂੰ ਅੰਗੂਰ  ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t08-c2-05-1":"5. — ਖ਼ਮੀਰ ਉੱਠ ਚੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਕੱਢ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਹਲੂ  ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਪੇਚ  ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੱਸ ਕੇ ਰਸ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਟੱਬ  ਵਿਚ ਵਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ  ਦਿੰਦਾ ਹੈ।","t08-tit-8":"ਬੀਅਰ ਤੇ ਸੇਬ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ।","t08-c2-06-1":"6. — ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ  ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਹੌਪਸ  ਦੀ ਇਕ ਟਾਹਣੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਜਾਵਟੀ ਬੂਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੌਪਸ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t08-c2-07-1":"7. — ਨਿੱਕਾ ਸੇਬ ਦਾ ਰੁੱਖ  ਸੇਬਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੱਕਣ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਸੇਬ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣੇਗੀ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਜਰੇ  ਵਿਚ ਕਨੇਰੀ  ਤੇ ਗੋਲਡਫ਼ਿੰਚ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੜ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਟੱਪੂਸੀਆਂ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।","t08-c2-08-1":"8. — ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਟਿੱਬੀਆਂ ਦੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ, ਵੇਲ ਦੇ ਕਿੱਲਿਆਂ  ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਖੜੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵੇਲ ਦੇ ਮੁੱਢਾਂ  ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ, ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ।","t08-c2-08-2":"ਸਾਰਾ ਵਰ੍ਹਾ ਅੰਗੂਰ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ  ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼  ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ  ਉਹ ਕੁੰਡ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਖੱਚਰਾਂ  ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਗੱਡੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਨ।","t08-tit-9":"ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ।","t08-c2-09-1":"9. — ਇਹੋ ਗੱਲ ਬੰਸੀ ਵਾਲਿਆਂ  ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹੁ ਫੁੱਟਦੇ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਸੀਆਂ  ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਜੰਮੇ ਹਨ।","t08-c2-09-2":"ਮੱਛੀਆਂ  ਕੁੰਡਾ ਫੜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਡੋਰ  ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਗਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿ ਡੋਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।","t08-c2-09-3":"ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਲ ਵਾਲਾ ਮਾਹੀਗੀਰ , ਜੋ ਆਪਣੀ ਬੇੜੀ  ਤੋਂ ਦਰਿਆ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਲ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਫੜਦਾ ਹੈ।","t08-c2-10-1":"10. — ਪੱਤਝੜ ਚੰਗੀ ਸੈਰ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੈ: ਪੈਦਲ, ਘੋੜੇ  ਉੱਤੇ, ਸਾਈਕਲ  ਨਾਲ, ਮੋਟਰ  ਨਾਲ। ਸੜਕਾਂ  ਸਾਫ਼ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕ ਆਖ਼ਰੀ ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਬਾਬੀਲਾਂ  ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜੁੜਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਨਿੱਘੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਉੱਡ ਜਾਣ ਲਈ। ਬੁੱਢੇ ਅਖ਼ਰੋਟ ਦੇ ਰੁੱਖ  ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਖ਼ਰੋਟ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਝੁੰਡ  ਵਿਚ ਖੜੇ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ  ਉੱਤੇ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਨੰਗੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।","t08-c2-11-1":"11. — ਸੂਰਜ  ਦੇਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਵੇਰ ਇਕ ਚੰਗੀ-ਖ਼ਾਸੀ ਠੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਹਾਂ  ਦੇ ਝੁੰਡ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਬੇਰਹਿਮ ਮੌਸਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ","t09-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 9","t09-tit-1":"ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t09-tit-2":"ਪਹਾੜ। — ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ।","t09-c1-01-1":"1. — ਮੈਂ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਤਜ਼ ਵਿਚ ਹਾਂ। ਪਿਰੇਨੀਜ਼ ਦੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀਆਂ ਦੀ ਲਕੀਰ  ਨੀਲੇ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਝਾਲਰ ਵਾਂਗ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ।","t09-c1-02-1":"2. — ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿਰੇਨੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ  ਇੰਨੀ ਉਚਾਈ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਦਰਿਆਵਾਂ  ਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ  ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।","t09-tit-3":"ਪਹਾੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t09-c1-03-1":"3. — ਆਉਣ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਤਜ਼ ਕੋਲ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਬੁਝੇ ਅਗਨ-ਪਰਬਤ  ਤਕ ਗਿਆ। ਮੂੰਹ ਦੇ ਨੰਗੇ ਬੰਜਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਲਾਵੇ ਨੇ ਛੱਡੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਾਲ  ਤੋਂ ਵਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਲਾਵੇ ਦੇ ਕੁਝ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲ ਹੀ ਗਏ।","t09-c1-04-1":"4. — ਪ੍ਰਾਤਜ਼ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਿਲ੍ਹਾ  ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੱਰੇ  ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਈਨ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਟਾਨ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿਚ ਲਗਦੇ ਹਨ।","t09-c1-05-1":"5. — ਇਕ ਵੱਡਾ ਉਕਾਬ , ਜਿਸ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਗੜ੍ਹੀ  ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਅਕਸਰ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੀ ਤਕੜੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ, ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਲੇਲਾ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਦੱਬੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖੰਭ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਰੇ ਬੋਝ ਨਾਲ ਦੇਰ ਤਕ ਤਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।","t09-tit-4":"ਪੈਦਲ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ।","t09-c1-06-1":"6. — ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੈਰ ਕੋ ਦੇ ਝਰਨੇ  ਤਕ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਡਿੱਗਦਾ ਪਾਣੀ ਵਰੋਲਾ ਬਣ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਦੇ ਦਿਆਰ ਦੇ ਜੰਗਲ  ਵਿਚ ਇਕ ਸੋਹਣੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰ  ਤਕ ਚੜ੍ਹੇ, ਤੇ ਮੁਨਾਰੇ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪੰਛੀ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਮੇਟ ਲਿਆ। ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਇਸ ਦੇਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਲੁਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।","t09-c1-07-1":"7. — ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਰੱਸੇ ਵਾਲੀ ਰੇਲ  ਲਈ ਤੇ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਰੁਕੇ, ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ  ਕੋਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਦੇ ਪ੍ਰਾਤਜ਼ ਦੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।","t09-c1-08-1":"8. — ਵਿਚਾਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ! ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਹੇਠਾਂ ਉਸ ਸੁਥਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ  ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਇਕ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਦਾ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਦਾ ਸਿਹਤ-ਘਰ ਹੈ?","t09-c1-08-2":"ਮੌਸਮ ਇੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ ਤੇ ਖਣਿਜ ਪਾਣੀ ਇੰਨਾ ਗੁਣਕਾਰੀ ਕਿ ਸਿਹਤ-ਘਰ  ਵਿਚ ਲਿਆ ਇਲਾਜ ਦਾ ਦੌਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।","t09-tit-5":"ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ।","t09-c1-09-1":"9. — ਸੱਚਮੁੱਚ, ਟਿਕਾਅ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੇਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੁਲ  ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਬਾਗ਼ , ਜਿੱਥੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੜੇ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ  ਜੂਆ-ਘਰ  ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਸ਼ਾਹ-ਰਾਹ  ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t09-c1-10-1":"10. — ਇਕ ਸਾਦਾ ਬੰਨ੍ਹ  ਸੜਕ  ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਵਾਦੀ  ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਨਿੱਕੀ ਝੀਲ  ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਨਾਲੇ  ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t09-c1-11-1":"11. — ਵਾਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਇਕ ਕਾਨ  ਪੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਕਾਨ-ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਉਤਰਦੇ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।","t09-c1-12-1":"12. — ਕਾਨ ਕੋਲ ਇਕ ਵੱਡੀ ਢਲਾਈ-ਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੰਮ ਆ ਜਾਵੇ। ਭੱਠੀ , ਜੋ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤਾਤ ਨਾਲ ਲੱਭਦੇ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਤੇ ਸਸਤੇ ਵਿਚ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਲੱਭਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t09-c1-13-1":"13. — ਕਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਇਕ ਖਾਨ  ਕੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੁੱਢਾ ਖਾਨ ਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੀ ਕਹੀ ਨਾਲ ਜੋ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਾ ਗਰੇਨਾਈਟ ਹੈ, ਨਾ ਪੋਰਫ਼ਰੀ, ਨਾ ਰੇਤਲਾ ਪੱਥਰ, ਸਗੋਂ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਧਾਰਨ ਇਮਾਰਤੀ ਪੱਥਰ।","t09-c1-14-1":"14. — ਇਸ ਦੇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਦਿਆਰ । ਹਰ ਥਾਂ — ਕਿਸੇ ਖੱਡ  ਦੇ ਤਲੇ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਆਬਸ਼ਾਰ  ਦੇ ਕੰਢੇ, ਕਿਸੇ ਗੁਫ਼ਾ  ਜਾਂ ਕਗਾਰ ਕੋਲ — ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਆਪਣਾ ਹਰਾ ਸੁਰ ਜੋੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।","t09-tit-6":"ਪੈਦਲ ਤੁਰਨਾ।","t09-c1-15-1":"15. — ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੰਮੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਲਈ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਪਗਡੰਡੀਆਂ  ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਤੇ ਅਕਸਰ ਕਈ ਕੋਹ, ਪੈਂਡਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਬਿਨਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।","t09-c1-15-2":"ਮੀਲ-ਪੱਥਰ  ਤੇ ਸੇਧ-ਸੂਚਕ  ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਪਹਾੜੀ ਮੁੰਡਾ  ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕੱਛ ਵਿਚ ਝੋਲਾ  ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਇਕ ਮਾਰਮੋਟ  ਚੁੱਕਿਆ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬੰਜਾਰਾ , ਜਿਸ ਦੀ ਜੱਤ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ  ਉਸ ਦੇ ਪਾਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਓੜ੍ਹਨ  ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਸਿਧਾਏ ਰਿੱਛ  ਨੂੰ ਸੰਗਲ ਨਾਲ ਲਈ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।","t09-tit-7":"ਚੜ੍ਹਾਈ।","t09-c1-16-1":"16. — ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਦਿਨ ਮੈਂ ਇਕ ਗਾਈਡ  ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿੱਠੂ  ਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਚੁੱਕੀ, ਕਿਸੇ ਸੱਚੇ ਸੈਲਾਨੀ  ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਚਟਾਨਾਂ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।","t09-c1-17-1":"17. — ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਕੀੜੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ; ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਜੜ , ਜੋ ਚਰਾਗਾਹ  ਵਿਚ ਚਰਦਾ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਚੀੜ੍ਹ , ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਘਰ  ਤਕ, ਹਰੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।","t09-c1-18-1":"18. — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਪਗਡੰਡੀ  ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਮੋਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ  ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਡੰਗਰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।","t09-c1-19-1":"19. — ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਫ਼ਰਨ  ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਅਨੋਖਾ ਪੱਤਾ ਤੇ ਹੀਦਰ  ਦੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਗੁਲਾਬੀ ਟਾਹਣੀ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਿਛਲੀ ਸੈਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਗੁਫ਼ਾ  ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।","t09-tit-8":"ਦੂਜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t09-tit-9":"ਜੰਗਲ। — ਸ਼ਿਕਾਰ।","t09-c2-01-1":"1. — ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਆਨੰਦ ਭਰਿਆ ਦਿਨ ਲੰਘਾਇਆ। ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡੰਗਰਾਂ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ  ਦੇ ਰੁੱਝੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ।","t09-c2-01-2":"ਮੱਕੜੀ , ਜੋ ਦੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣਾ ਜਾਲਾ  ਬੁਣ ਕੇ ਲੰਘਦੀ ਮੱਖੀ  ਫੜਦੀ ਹੈ, ਘੋਗਾ , ਜੋ ਆਪਣਾ ਖੋਲ ਚੁੱਕੀ ਔਖਾ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੌਂਰਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਟੋਹ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਹਨਤੀ ਕੀੜੀ ਜੋ ਭੌਣ  ਕੋਲ ਕੰਮ ਵਿਚ ਜੁਟੀ ਹੈ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿੱਕੇ ਜੀਵ ਅਸਾਧਾਰਨ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।","t09-c2-02-1":"2. — ਇਕ ਸੱਪ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਨਾਗ ਸਮਝਿਆ ਪਰ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੇਕਸੂਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੱਪ ਸੀ, ਇਕ ਮੁੱਢ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁੰਡਲੀ ਮਾਰੇ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਚ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਤਲਾ ਸਿਰ ਕੱਢਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡੰਗਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਲੱਗ  ਭਾਰੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਰਿੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਆਦੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀਆਂ  ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਚੱਟ ਕਰ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤਾਤ ਨਾਲ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।","t09-c2-03-1":"3. — ਜ਼ਮੀਨ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਸੀ: ਪ੍ਰਿਮਰੋਜ਼ , ਪੈਰੀਵਿੰਕਲ  ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੂਟੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਨਾ ਸੀ, ਘਾਹ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ  ਵਿਚਕਾਰ ਖਿੜੇ ਸਨ।","t09-c2-04-1":"4. — ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਟਰੱਫ਼ਲ ਤਕਰੀਬਨ ਓਨਾ ਹੀ ਆਮ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਖੁੰਬ , ਤੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖੇ ਦਾ ਸੂਰ ਦਾ ਬੱਚਾ  ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਲੱਭ ਜਾਵੇ।","t09-tit-10":"ਚੋਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ।","t09-c2-05-1":"5. — ਮੈਂ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਸਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਖੋਜੀ ਕੁੱਤੇ  ਦੇ ਨੱਕ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖੇ  ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਇਕ ਚੋਰ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ  ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਫੜਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਾਰਿਆ ਸ਼ਿਕਾਰ  ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਫੜੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਲੱਗਾ, ਸੋ ਚੋਰ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੱਸ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਹਾ , ਹਿਰਨੀ , ਬਾਰਾਂਸਿੰਗਾ  ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ  ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਪਏ ਰਹਿ ਗਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ।","t09-c2-06-1":"6. — ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੀਚ  ਤੇ ਭੋਜਪੱਤਰ , ਚੀੜ੍ਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੂੰਦ  ਲੱਭਦੀ ਹੈ, ਬਲੂਤ  ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t09-c2-06-2":"ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਆਈਵੀ  ਉੱਚੇ ਜੰਗਲ  ਨੂੰ ਇਕ ਚਮਕਦਾ ਹਰਾ ਰੰਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਕਾਈ  ਦੀ ਫਿੱਕੀ ਕੋਮਲ ਛਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰਾ ਠਕ-ਠਕ ਪੰਛੀ  ਕੀੜੇ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।","t09-tit-11":"ਜੰਗਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t09-c2-07-1":"7. — ਪੁਰਾਣੇ ਬਲੂਤ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ , ਅੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਤੇਜ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਚਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਢਵਾ ਕੇ ਉਸ ਆਰੀ  ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੱਕੜਹਾਰੇ  ਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰੇ ਮੁੱਢ , ਆਪਣੀ ਛਿੱਲ  ਤੋਂ ਛਿੱਲੇ ਜਾਂ ਕੁਹਾੜੇ  ਨਾਲ ਚੀਰੇ, ਜੋ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ  ਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।","t09-c2-08-1":"8. — ਕੋਲ ਹੀ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਕੋਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ  ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹੀ ਨਾਲ ਕੋਲੇ ਦਾ ਇਕ ਢੇਰ  ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਵੱਢੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇਕ ਗੱਠੜੀ  ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।","t09-tit-12":"ਸ਼ਿਕਾਰ।","t09-c2-09-1":"9. — ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖੇ ਦੇ ਘਰ  ਵਿਚ ਥੋੜਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨਿੱਕੇ ਤਾਲ  ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਹੰਸ  ਤਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਾਲ ਦੇ ਇਕ ਹੜ੍ਹ  ਨੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਾ ਚਿੱਕੜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਦਿਆਰ , ਸਫ਼ੈਦਿਆਂ  ਤੇ ਐਲਮ  ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਝਾੜੀ  ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਾਰਾਂਸਿੰਗਾ  ਨੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ  ਲੱਗਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਰਸਿੰਘਾ  ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ  ਦਾ। ਵਿਚਾਰਾ ਡੰਗਰ ਬਿਲਕੁਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਕਦਮਾਂ ਉੱਤੇ ਮਰਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।","t09-c2-10-1":"10. — ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਖੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰੌਲੇ ਨੇ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਬਲੂਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨੀਲਕੰਠ  ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਪੱਤਿਆਂ  ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।","t09-c2-10-2":"ਗਾਲ੍ਹੜ  ਵਾਂਗ ਫੁਰਤੀਲਾ, ਉਹ ਇਕ ਟਾਹਣੀ  ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਟਾਹਣੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਲੱਭਿਆ ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਕਾਂ  ਨੂੰ ਚੌਂਕਾ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਇਕ ਸ਼ਾਖ਼  ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ","t10-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 10 ਸਮੁੰਦਰ। — ਬੰਦਰਗਾਹ।","t10-01-1":"1. — ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਣਾ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਅਸੀਂ ਇਹੋ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਂਸਾਗਰ  ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।","t10-02-1":"2. — ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਦਿਸਹੱਦੇ  ਤਕ ਫੈਲੀ ਉਸ ਵੱਡੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਕਿ ਵੱਡੇ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਜਹਾਜ਼  ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।","t10-03-1":"3. — ਸੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਛੁੱਟੀਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕੋਲ ਦਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕੰਢਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।","t10-03-2":"ਸਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਟਿਕਾਅ ਵਿਚ ਬੇੜਾ ਆ ਕੇ ਉਸ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ-ਰੋਕ  ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੰਗਰ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਜੋ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ  ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਕੂਨ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੱਕ ਸਕਿਆ — ਨਿੱਕੀ ਪਣਡੁੱਬੀ  ਤੋਂ, ਜੋ ਚੁੱਭੀ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼  ਤਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕ ਤਾਰਪੀਡੋ ਕਿਸ਼ਤੀ  ਦੇ ਹੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਡਰਾਉਂਦਾ ਨਾ ਸੀ।","t10-tit-2":"ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ।","t10-04-1":"4. — ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਮੋਟੇ ਧਾਤ ਦੇ ਕਵਚ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਥਾਂ ਲੱਭ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉੱਥੇ ਉਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤਾਰਪੀਡੋ ਗੱਡ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਫਟਣ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਪਣਡੁੱਬੀ ਤੋਂ ਫਿਰ ਵੀ ਘੱਟ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਸੌਖਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।","t10-05-1":"5. — ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਕਵਚਬੰਦ ਕਰੂਜ਼ਰ  ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਅਭੇਦ ਹਨ, ਕਈ ਫ਼ੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ , ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਤੋਪ-ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ , ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਫ਼ਰੀਗੇਟ । ਉਸ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਚੁੱਕਦੇ ਵੇਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ।","t10-06-1":"6. — ਫ਼ੌਲਾਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਢੇਰਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਜੀਲੇ ਤਿੰਨ-ਮਸਤੂਲੀ ਜਾਂ ਸੋਹਣੇ ਬਾਦਬਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ  ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਵਪਾਰੀ ਬੇੜੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘਾਟ-ਬੰਨ੍ਹ  ਉੱਤੇ ਟਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਬਾਦਬਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਉਲਟ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਵੜਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬਾਦਬਾਨ ਸਮੇਟਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ  ਚਾਹੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਮਾਲ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਵਾਂਗ ਘਾਟ ਤਕ ਲੈ ਆਵੇ।","t10-tit-3":"ਵਪਾਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ।","t10-07-1":"7. — ਜਿਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਉਹ ਇਸੇ ਲਈ ਇੰਨੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੁਹਾਣੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵਪਾਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ।","t10-08-1":"8. — ਦੋਹਾਂ ਗੋਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੱਟੀ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦ ਹੈ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਕ ਫੈਲੀ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਤੇ ਬੁਰਜਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਫ਼ਸੀਲਾਂ  ਉੱਤੇ ਟਹਿਲਣ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਆਗਿਆ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸੌਖੀ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਜਹਾਜ਼-ਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ  ਵਿਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਛੱਪਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਣਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵੇਖਣ ਗਿਆ।","t10-09-1":"9. — ਮੈਂ ਇਕ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉਤਰਦੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਰੋਮਾਂਚ ਯਾਦ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਭੀੜ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਢੇਰ, ਆਪਣੇ ਭਰੋਸੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਾਲਣੀ ਉੱਤੇ ਸਰਕਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤਰਨ ਆ ਗਿਆ।","t10-10-1":"10. — ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪਰੇਡ-ਮੈਦਾਨ  ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਹਰ ਦਿਨ ਕਵਾਇਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਉਹ ਪੁਲੀ  ਲੰਘਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰੇਡ-ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਅਸਲਾਖ਼ਾਨੇ  ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।","t10-tit-4":"ਅਸਲਾਖ਼ਾਨਾ ਤੇ ਗੋਦੀਆਂ।","t10-11-1":"11. — ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਦਾਰਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੋਪਾਂ , ਗੋਲਿਆਂ  ਤੇ ਖੋਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਹ-ਸ਼ਾਲਾ  ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਿੱਥੇ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬੌਇਲਰ  ਬਣਦੇ ਹਨ।","t10-12-1":"12. — ਬਹੁਤ ਕੋਲ ਹੀ ਗੋਦੀਆਂ  ਹਨ — ਸੁੱਕੀਆਂ ਗੋਦੀਆਂ — ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਕਰ ਜੋਗ ਤਰਦੀਆਂ ਗੋਦੀਆਂ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮੁਰੰਮਤ ਹੁੰਦੇ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਕੋਲੋਂ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਪੱਖਾ , ਪੇਂਦਾ  ਤੇ ਪਤਵਾਰ  ਵੇਖ ਸਕਿਆ।","t10-13-1":"13. — ਵਪਾਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਵੇਖਣ ਜੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਕਈ ਘੰਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਾਟਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਘਾਏ ਜਿੱਥੇ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਭਾਫ਼ ਜਹਾਜ਼  ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਤਿਪਾਈ ਕਰੇਨ  ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬੋਝ ਖੰਭਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।","t10-tit-5":"ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਮਲਾਹ।","t10-14-1":"14. — ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ  ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ  ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿਆਣਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਮਲਾਹ  ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਇਆਂ  ਤੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਲ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਚੌਕੋਰ ਬਾਦਬਾਨ ਨਾਲ ਬੜੀ ਔਖ ਨਾਲ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ  ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ  ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ  ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ।","t10-15-1":"15. — ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮਾਲ-ਬਰਦਾਰ ਜਹਾਜ਼  ਦੀ ਲਦਾਈ ਵੀ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਦਾਮ  ਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ  ਦਾ ਮਾਲ ਠੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਘਾਟ ਦੀ ਰੇਲ-ਲਾਈਨ  ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੱਡੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।","t10-tit-6":"ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸੈਰ।","t10-16-1":"16. — ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਤਰਦੀ ਗੋਦੀ  ਵਿਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੱਪੂ  ਚਲਾਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਨੰਦ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਟੜੇ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਸੇ ਬਾਦਬਾਨੀ ਕਿਸ਼ਤੀ  ਦੇ, ਰੱਸੀਆਂ  ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮਸਤੂਲ  ਉੱਤੇ ਆੜੇ ਡੰਡਿਆਂ  ਤਕ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਫਿਰ ਇਕ ਡੂੰਗੀ  ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸੈਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ, ਭਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਲ  ਸੁੱਕਣ ਨੂੰ ਟੰਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।","t10-17-1":"17. — ਘਾਟ  ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲ  ਲੰਘਦਾ, ਸੰਦੂਕਾਂ  ਜਾਂ ਗੱਠੜੀਆਂ  ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਉਹ ਮਾਲ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਲਦਾਈ  ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਤਕੜੀਆਂ ਕਰੇਨਾਂ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਟਰੱਕਾਂ  ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਗੀ-ਘਰ  ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਮਹਿਸੂਲ ਤਾਰਦੇ।","t10-18-1":"18. — ਅੰਤ ਵਿਚ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪੁਲ  ਜਾਂ ਜਲ-ਦਰਵਾਜ਼ੇ  ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ  ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਨਹਿਰ  ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੇ ਮਸਤੂਲ  ਕੋਲ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ।","t10-19-1":"19. — ਉਸੇ ਘਾਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬੇੜੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਢੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲ ਨਾਲ ਚੱਪੂ ਚੁੱਕਦੇ ਵੇਖਣਾ ਸੋਹਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਛੱਲ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੌਖੀ ਹੀ ਉਤਰਨ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤਕ ਆ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਜਵਾਰ ਤੇ ਕੰਢੇ  ਉੱਤੇ ਭਾਟੇ ਤੇ ਜਵਾਰ ਦੀ ਚਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।","t10-tit-7":"ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਕਲੱਬ।","t10-20-1":"20. — ਘਰ ਮੁੜਨ ਲਈ ਮੈਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਟਰਾਮ  ਲੈਂਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ  ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਥੰਮ੍ਹ ਉੱਤੇ ਹੈ।","t10-20-2":"ਕਲੱਬ ਦੇ ਬਾਲਾਖ਼ਾਨੇ  ਤੋਂ, ਜੋ ਲੰਗਰਾਂ , ਤੋਪਾਂ ਤੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਜਲ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਮਘਟਾ ਵੇਖਿਆ: ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ , ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ  ਤੇ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ  ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਚਾਂ ਸਮੇਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਮਲਾਹ  ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਰਬੀਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।","t10-21-1":"21. — ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਨਾਇਬ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ  ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਮਾਂਡਰ  ਜਾਂ ਐਡਮਿਰਲ  ਕੋਲੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਕ ਕੁਆਰਟਰ ਮਾਸਟਰ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਤਕ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ।","t10-22-1":"22. — ਉਸ ਬਾਲਾਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ: ਉੱਥੋਂ ਸਾਰਾ ਕੰਢਾ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਤੰਬੂਆਂ  ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ  ਸਮੇਤ, ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ  ਨੂੰ ਜੂਆ-ਘਰ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਟੱਪੂਸੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।","t10-23-1":"23. — ਕੰਢੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਨਾਰਾ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਚਟਾਨੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ  ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਛੱਲਾਂ  ਟਕਰਾ ਕੇ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੁਨਾਰਾ  ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬਹੁਤ ਭੀੜੇ ਡਮਰੂ-ਮੱਧ  ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।","t10-tit-8":"ਕੰਢੇ ਦਾ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t10-24-1":"24. — ਕਗਾਰ  ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਖਾੜੀਆਂ  ਤੇ ਅੰਤਰੀਪਾਂ ਦੀ ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਲੜੀ ਤਰਾਸ਼ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।","t10-24-2":"ਪਠਾਰ  ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਤਣ  ਉੱਤੇ ਝੁਕਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਗੜ੍ਹੀ  ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਕੋਠੀਆਂ।","t10-25-1":"25. — ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਤਣ ਵੱਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਟਾਪੂ  ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਟਾਨਾਂ  ਤੇ ਭਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ ਤਕ ਕਦੇ ਕਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਚਾਅ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੁਰਤੀ ਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਜਹਾਜ਼-ਭੰਨ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮ-ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤੇ ਮਾਲ ਸਮੇਤ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।","t10-25-2":"ਇਸ ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੰਦਰਗਾਹ ਮਲਾਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ","t11-apar-1":"ਤੀਜੀ ਲੜੀ ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 11 ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ। — ਅੱਗ।","t11-tit-1":"ਬਾਹਰਲੀ ਬਸਤੀ।","t11-c1-01-1":"1. — ਮੈਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਫਿਰ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ  ਹੈ। ਜੋ ਦਰਿਆ ਉਸ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚਾਰ ਸੌ ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਲੰਗਰਗਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t11-c1-02-1":"2. — ਘਾਟਾਂ  ਨਾਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇ ਸਨਅਤੀ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਬਾਹਰਲੀ ਬਸਤੀ  ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਲਾਹ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ  ਵਿਚ ਤੇ ਗੈਸ-ਘਰ  ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚਿਮਨੀ  ਤੇ ਗੈਸ-ਟੈਂਕੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t11-c1-03-1":"3. — ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਜੁਗ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸੀਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁਣ ਵੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਬੂਹਾ  ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਗੜ੍ਹ-ਕਿਲ੍ਹੇ  ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁਨਾਰੇ  ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੈਦਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।","t11-c1-04-1":"4. — ਇਸ ਸਾਰੇ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਰਤਾ ਨਵੀਂ ਹੈ: ਚੁੰਗੀ-ਘਰ । ਉਹ ਘਾਟ ਤੇ ਉਸ ਨਿੱਕੀ ਗਲੀ  ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਰ  ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਆਖ਼ਰੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਡੇ ਘੰਟਾ-ਮੁਨਾਰੇ  ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਹੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।","t11-c1-05-1":"5. — ਗਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੁੰਗੀ-ਘਰ ਦੀ ਹੀ ਵਜ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਖੜੀ ਹੈ: ਉਹ ਵਪਾਰ-ਘਰ  ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਮੂੰਹ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਚੌਕ ਵੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਘਰ  ਹੈ। ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਸਲ ਵਿਚ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਕ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ-ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ।","t11-tit-2":"ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ।","t11-c1-06-1":"6. — ਛਾਉਣੀ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੈਰਕਾਂ  ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਗ਼  ਦੇ ਜੰਗਲੇ ਤਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਚੌੜੀ ਸੜਕ  ਇਸ ਬਾਗ਼ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਚਤ ਬੈਂਕ  ਦੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਲੰਘ ਕੇ ਵੱਡੇ ਗਿਰਜੇ  ਦੇ ਚੌਕ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।","t11-c1-07-1":"7. — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਟਿੱਬੀ ਉੱਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ  ਵੀ ਹੈ।","t11-c1-07-2":"ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਹੌਲੀ ਢਾਲ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਉਤਰੋ ਜੋ ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਦਾਲਤ  ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਸਰਬਜਨਕ ਬਾਗ਼  ਹੈ। ਇਹ ਚੌਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਹਰਿਆਵਲ ਤੇ ਠੰਢ ਦਾ ਨਖ਼ਲਿਸਤਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਿਚ ਖ਼ੂਬ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਵਾਘਰ  ਦੇ ਛੱਜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਹਿ ਕੇ ਉਸ ਫ਼ੌਜੀ ਵਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੀਰਵਾਰ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਨ ਤੇ ਕਿਆਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੇ ਵਾਜੇ ਦੇ ਮੰਚ  ਵਿਚ ਵੱਜਦਾ ਹੈ।","t11-c1-08-1":"8. — ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਲਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉੱਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਇਕ ਮੂਰਤੀ  ਖੜੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਚੁੱਕੀ ਯਾਦਗਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਭੋਇੰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।","t11-tit-3":"ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ।","t11-c1-09-1":"9. — ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਸ ਦੇ ਲੈਂਪ  ਹਨ। ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਟਰਾਮਾਂ ਦਾ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਟਰਾਮਾਂ  ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਿਰਾਏ ਵਿਚ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤਕ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।","t11-c1-10-1":"10. — ਅਦਾਲਤ ਕੋਲ ਬੈਂਕ  ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਪਾਰੀ ਹੁੰਡੀਆਂ ਭੰਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਦੇ ਹਰਕਾਰੇ  ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਬਕਾਇਆ ਵਸੂਲਦੇ ਹਨ।","t11-tit-4":"ਕਲਾ ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ।","t11-c1-11-1":"11. — ਕੋਲ ਦੀ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਇਮਾਰਤ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਿਤਾਬ-ਘਰ , ਕੁਝ ਸੋਹਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ  (ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ) ਤੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਤਸਵੀਰ-ਘਰ  ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੱਕੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t11-c1-11-2":"ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਰਾਖੇ  ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਦੇ ਕੇ। ਮੁਸੱਵਰ  ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿਪਾਈਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੰਗ-ਪੱਟੀ ਚੁੱਕੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਉਤਾਰਦੇ।","t11-c1-12-1":"12. — ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਗੁੰਬਦ  ਜੋ ਹਸਪਤਾਲ  ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸਕੂਲ  ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪਾਏ ਸਨ। ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੇ ਚੌਕ ਉੱਤੇ ਇਕ ਡਾਕਘਰ  ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਮਕਾਨ  ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੈ।","t11-tit-5":"ਅੱਗ।","t11-tit-6":"ਅੱਗ ਦੀ ਹਾਕ।","t11-c2-01-1":"1. — ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ: ਰੰਗ-ਮੰਚ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ! ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੈਂ ਚੌਕ  ਪਹੁੰਚਦਾ ਹਾਂ, ਭੀੜ ਪਟੜੀ  ਤੇ ਸੜਕ  ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਡਾਕ ਦੇ ਬਾਬੂ  ਤੇ ਡਾਕੀਏ  ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕ ਟਰਾਮ ਚਾਲਕ  ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟਰਾਮ ਰੋਕਣੀ ਪਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਮਰੀਜ਼-ਗੱਡੀ  ਨਿਕਲ ਸਕੇ, ਜੋ ਇਕ ਜਰਾਹ  ਤੇ ਇਕ ਨਰਸ  ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ  ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟਰੈਚਰ  ਉੱਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਖੋਖੇ  ਕੋਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।","t11-c2-02-1":"2. — ਕਵਾਇਦ ਤੋਂ ਮੁੜਦੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਇਕ ਟੋਲੀ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਖਿਆਂ  ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰੇ। ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਿਪਾਹੀਆਂ  ਜਾਂ ਜ਼ਾਂਦਾਰਮਾਂ  ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨਾਂ  ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਾਂਦਾਰਮ ਵੈਸੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਰੁੱਝੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ  ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ  ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਇਕ ਸੂਰਮਾ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਵਾਲਾ ਜੋ ਪੌੜੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।","t11-c2-03-1":"3. — ਅਫ਼ਸਰ  ਠੀਕ ਠੀਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਪੰਪ  ਹੁਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਕੜੇ ਜੰਤਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਹੱਥ ਦਾ ਪੰਪ  ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਨਾਲੀ  ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਡੋਲ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਛੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਟੂਟੀ  ਫੜੀ ਧਾਰ  ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਧਦਾ ਹੈ।","t11-c2-04-1":"4. — ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਡੀ ਪੌੜੀ  ਖੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਾਟਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲੇ ਧੂੰਏਂ  ਦੇ ਵਰੋਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ।","t11-tit-7":"ਸੂਰਮਗਤੀ ਦੇ ਕੰਮ।","t11-c2-05-1":"5. — ਅੱਗ  ਰੰਗ-ਮੰਚ  ਦੇ ਡਿਉੜ੍ਹੀ-ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲੱਗੀ, ਉਸ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੇਲ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਹਾਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ  ਸਨ। ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬਾਲਾਖ਼ਾਨੇ  ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਮੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਵਾਲੇ  ਪੌੜੀ ਤੇ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨੂੰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।","t11-c2-06-1":"6. — ਡਿਉੜ੍ਹੀ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਸੂਚਨਾ  ਖੇਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਜ਼ ਵਾਲੇ  ਨੱਸਦੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਜ਼-ਮੰਡਲੀ  ਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ ਚੁੱਕੀ: ਵਾਇਲਨ , ਬੰਸਰੀ , ਚੈਲੋ , ਟਰੋਂਬੋਨ , ਢੋਲ , ਵਗ਼ੈਰਾ। ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ  ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t11-c2-07-1":"7. — ਅਦਾਕਾਰਾਂ  ਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ  ਨੂੰ, ਗਵੱਈਆਂ ਤੇ ਗਵੱਈਆਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮੰਚ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ  ਵਿਚ ਹੀ ਨੱਸਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਗਵੱਈਆ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ  ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਖ਼ਬਰਨਵੀਸ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਪਲ ਤੋਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ ਆਇਆ ਸੀ: ਪ੍ਰਬੰਧਕ , ਸ਼ਹਿਰ-ਮੁਖੀ , ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ  ਤੇ ਇਕ ਜੱਜ , ਜੋ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ","t12-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 12 ਸਟੇਸ਼ਨ। — ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ। — ਜਹਾਜ਼। ਟਿੱਪਣੀ। — ਹਰ ਦੇਸ ਵਿਚ ਵੇਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਲਏ ਹਨ।","t12-01-1":"1. — ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਇਕ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਛੁੱਟਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇਕ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸੂਚੀ  ਖ਼ਰੀਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੀ ਗੱਡੀ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਰਾਤ ਨੌਂ ਵਜੇ ਛੁੱਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਟ੍ਰਾਸਬੂਰਗ ਇਕ ਵੱਜ ਕੇ ਤੇਰਾਂ ਮਿੰਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਕ ਗੱਡੀ ਕਰਾ ਲਈ।","t12-02-1":"2. — ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵੜਿਆ, ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਦਰੀ  ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਜੋ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰੀ ਥੈਲਾ  ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਤਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ  ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।","t12-02-2":"ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਤਾਰ  ਘੱਲਣੀ ਸੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਕ ਨਿਗਰਾਨ  ਕੋਲੋਂ ਤਾਰ-ਘਰ  ਪੁੱਛ ਲਿਆ।","t12-03-1":"3. — ਉਡੀਕ-ਕਮਰੇ  ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ ਇਕ ਟਿਕਟ  ਲੈਣ ਗਿਆ।","t12-04-1":"4. — ਟਿਕਟ-ਖਿੜਕੀ  ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾ ਲੱਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਭੀੜ ਘੱਟ ਸੀ। ਛੁੱਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ  ਨੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਸੋ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੇਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਕਿ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ  ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛ ਲਵਾਂ, ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ  ਤੇ ਡਿਊਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਜ਼ਾਂਦਾਰਮ  ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।","t12-tit-1":"ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ।","t12-05-1":"5. — ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਖੋਖੇ  ਤੋਂ ਇਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ  ਤੁਲਵਾਇਆ — ਇਕ ਕੁਲੀ  ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਇਕ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਰੇੜ੍ਹੀ  ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਬਾਬੂ , ਜੋ ਤੋਲ-ਜੰਤਰ  ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸੰਦੂਕ ਪੈਂਤੀ ਕਿੱਲੋ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕਿੱਲੋ ਦਾ ਵਾਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਖਿੜਕੀ  ਉੱਤੇ ਵਾਧੂ ਮਹਿਸੂਲ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।","t12-06-1":"6. — ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਅਮਾਨਤ-ਘਰ  ਵਿਚ ਨਿੱਕੇ ਥੈਲੇ ਰੱਖ ਜਾਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ; ਦੂਜੇ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ  ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਉਂਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨਿਕਾਸ  ਵੱਲ ਕਾਹਲੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਟੈਚੀ  ਚੁੱਕੀ। ਕੁਝ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ  ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਸੀਦ  ਵਿਖਾਉਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਦੂਕ, ਪੇਟੀਆਂ  ਜਾਂ ਟੋਕਰੀਆਂ  ਲੈਣ ਲਈ।","t12-07-1":"7. — ਚੁੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦੇ  ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗੱਠੜੀਆਂ ਪਰਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਜੋਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।","t12-08-1":"8. — ਕੁਝ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਕਮਰੇ  ਵੱਲ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਬੈਰਾ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਵਰਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੱਡੀ , ਜੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸੀ, ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ।","t12-09-1":"9. — ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਰਨ ਦੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕ ਸਿੱਧਾ ਡੱਬਾ  ਲੱਭਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਨਾ ਪਵੇ। ਮੈਂ ਲਾਂਘੇ ਵਾਲੀ ਇਕ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਕੋਠੜੀ  ਹੈ ਤੇ ਇਕ « ਇਕੱਲੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ » ਲਈ ਰੱਖੀ ਹੋਈ।","t12-tit-2":"ਰਾਤ ਦਾ ਤੁਰਨਾ।","t12-10-1":"10. — ਪਾਏਦਾਨ  ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬੂਹਾ  ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਰਦਾ  ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਥੈਲੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਜਾਲੀ  ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੀਟ  ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਲੈਂਪ ਵਾਲੇ  ਨੂੰ ਬੱਤੀਆਂ ਬਾਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਰਾਤ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਲੰਘਾਉਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਿਰਹਾਣੇ  ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਿੰਦੇ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਇਕ ਮੰਗ ਲਿਆ।","t12-11-1":"11. — ਗੱਡੀ ਦਾ ਕੰਡਕਟਰ ਟਿਕਟ ਪਰਖਣ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਰੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਕਿ ਵੇਲਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੱਡੀ ਦੇ ਮੁਖੀ  ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਡੱਬੇ  ਵਿਚ ਸਾਈਕਲਾਂ ਰਖਵਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਰੇ ਪੈਰ ਨਿੱਘੇ ਕਰਨ ਦੇ ਡੱਬੇ  ਹਾਲੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਏ।","t12-12-1":"12. — ਪਰ ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗ ਵਾਲਾ , ਆਪਣੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਡੱਬੇ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਇੰਜਣ  ਦੀ ਅੱਗ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੋਲਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਡਰਾਈਵਰ  ਸਿਰਫ਼ ਨਾਇਬ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ  ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਸੀ, ਜੋ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ  ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸਨ।","t12-13-1":"13. — ਇੰਜਣ ਦਾ ਬੌਇਲਰ  ਹੌਲੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਰਜਦਾ ਸੀ; ਚਿਮਨੀ  ਭਾਫ਼  ਰਲੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਉਗਲਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਸੀਟੀ  ਗੂੰਜੀ ਤੇ ਪਿਸਟਨ  ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਉਸ ਭਾਰੇ ਜੰਤਰ ਦੇ ਪਹੀਏ  ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।","t12-tit-3":"ਤੁਰ ਪਏ!","t12-14-1":"14. — ਗੱਡੀ, ਜੋ ਪਟੜੀਆਂ  ਉੱਤੇ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਗਈ; ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ  ਮੁੱਕ ਗਏ; ਅਸੀਂ ਪਖ਼ਾਨਿਆਂ  ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ, ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੀ ਪਟੜੀ  ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਕੋਲੋਂ ਵੀ: ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ , ਇਕ ਖਾਣੇ ਦਾ ਡੱਬਾ , ਇਕ ਡਾਕ ਦਾ ਡੱਬਾ ।","t12-15-1":"15. — ਫਿਰ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਮਾਲ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ  ਲੰਘਿਆ। ਛੱਪਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਾਰਿੰਦੇ ਹੌਲੀ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਘੱਲਿਆ ਮਾਲ  ਲੱਦ ਰਹੇ ਸਨ। ਡੱਬੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ , ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ  ਕੋਲ, ਡੰਗਰਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ  ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਡੱਬੇ  ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਮਾਲ ਗੱਡੀ  ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ।","t12-16-1":"16. — ਅਸੀਂ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਂਟੇ  ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਾਂਟੇ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਸੀ; ਅਸੀਂ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਚੱਕਰ  ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੂਰ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ।","t12-17-1":"17. — ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੁਲ  ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ ਜੋ ਦਰਿਆ  ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਪੁਲ ਲੰਘ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤਕੜੀਆਂ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਭਾਰੀਆਂ ਮਾਲ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ  ਖਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਇਕ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਜਹਾਜ਼  ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਠੀਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਤਰਦੇ ਘਾਟ  ਨਾਲ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।","t12-18-1":"18. — ਕਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਲੰਘ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਸੁਰੰਗਾਂ  ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਫਾਟਕ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਕੋਠੜੀਆਂ  ਛੱਡਦੇ ਗਏ। ਗੱਡੀ ਦੇ ਝੂਟੇ ਵਿਚ ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ ਮੈਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ।","t12-tit-4":"ਡੌਇਚ-ਆਵਰੀਕੂਰ ਸਟੇਸ਼ਨ।","t12-19-1":"19. — ਮੈਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਕਾਰਿੰਦੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕੂਕ ਰਿਹਾ ਸੀ: « ਡੌਇਚ-ਆਵਰੀਕੂਰ! ਸਾਰੇ ਉਤਰੋ! » ਇਹ ਚੁੰਗੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸੀ ਤੇ ਹੱਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਝੰਜਟ ਭਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਘੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਘੜੀ  ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣੀ ਪਈ, ਜੋ ਪੰਜਾਹ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਅੱਗੇ ਸੀ; ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਸੂਈ  ਤੇ ਨਿੱਕੀ  ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਔਖਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਡਾਇਲ  ਤਾਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਧੁੰਦਲਾ ਸੀ।","t12-20-1":"20. — ਜਦੋਂ ਤਕ ਚੁੰਗੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮੈਂ ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ  ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ ਜੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੇਲਾ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕੀਤਾ, ਜਰਮਨ ਜਾਲ  ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਟ੍ਰਾਸਬੂਰਗ ਹਾਲੇ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤਕ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ","t13-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 13 ਹੋਟਲ। — ਖਾਣੇ ਦਾ ਘਰ। ਕਹਿਵਾਘਰ।","t13-01-1":"1. — ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਾਮ ਰੁਆਯਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੈਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਠਹਿਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।","t13-01-2":"ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਕਮਰਾ  ਮਿਲਿਆ, ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ  ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਤਾ ।","t13-02-1":"2. — ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣਾ ਕਮਰਾ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਨੌਕਰਾਣੀ  ਮੇਰਾ ਨਾਸ਼ਤਾ ਲੈ ਆਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਸਿਗਰਟ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ  ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕਮਰੇ  ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਖ਼ਬਾਰ  ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਇਕ ਸਿਗਰਟ  ਪੀਂਦੇ ਹੋਏ। ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਲਿਫ਼ਟ  ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਟਹਿਲਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।","t13-03-1":"3. — ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੋਟਲ ਦੇ ਬਾਬੂ  ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਂਝੀ ਮੇਜ਼  ਉੱਤੇ ਖਾਣਾ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਆਇਆ ਤੇ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਕਮਰੇ  ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਗੱਲੇ  ਉੱਤੇ ਮੁੜਿਆ। ਪਰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ  ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮੈਨੂੰ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ , ਜੋ ਇਕ ਬਿੱਲ  ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਦੀ ਵਹੀ  ਵਿਚ ਚਾੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਰਾਖੇ  ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਛੋਕਰੇ  ਨੂੰ ਘੱਲ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ  ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਆਵੇ।","t13-04-1":"4. — ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਕੁਲੀ  (ਫੁਟਕਲ ਕੰਮ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੱਥ-ਰੇੜ੍ਹੀ  ਉੱਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਟੋਪੀ ਦਾ ਬਕਸਾ , ਮੇਰਾ ਅਟੈਚੀ  ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਫ਼ਰੀ ਥੈਲਾ  ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਡਾਕੀਆ , ਜੋ ਠੀਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਚਿੱਠੀ  ਫੜਾਈ।","t13-05-1":"5. — ਮੈਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੀ ਪੇਟੀ  ਕੋਲ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਹੋਰ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਗਲੀ ਦੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਵੇਖਦਾ। ਚਾਲਕ , ਜੋ ਓਮਨੀਬੱਸ  ਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸੰਦੂਕ  ਲੱਦ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ  ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੋਟਲ ਵਾਲਾ  ਵਿਦਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਜਵਾਨ ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ  ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਹਲੀ ਦੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਲਈ ਇਕ ਤਾਰ  ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਇਕ ਸੈਲਾਨੀ , ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕੈਮਰਾ  ਲਟਕਾਈ, ਆਪਣੀ ਰਾਹ-ਦਸੇਰੀ  ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।","t13-tit-1":"ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵੇਲਾ।","t13-06-1":"6. — ਜੰਗਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ ਫੇਰੀ ਵਾਲਾ  ਆਪਣੇ ਢੋਣ ਦੇ ਕੁੰਡਿਆਂ  ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੇ-ਪਾਲਿਸ਼ ਦੀ ਪੇਟੀ  ਵਿਚਕਾਰ ਊਂਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਇਕ ਜਵਾਨ ਧੋਬਣ , ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਟੋਕਰੀ  ਚੁੱਕੀ, ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਮੁੱਖ ਵੇਟਰ  ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਕਲ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।","t13-07-1":"7. — ਰਸੋਈਏ  ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰਸੋਈ  ਤੋਂ, ਜੋ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ  ਵਿਚ ਹੈ, ਇਕ ਰਸੋਈ ਦੇ ਛੋਕਰੇ  ਨੂੰ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਘੱਲਣ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਕੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਵਿਹੜਾ ਲੰਘ ਕੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਮੋਟਰ ਚਾਲਕ  ਆਪਣੀ ਮੋਟਰ  ਖੜੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਇਕ ਮਿਸਤਰੀ  ਸਾਈਕਲ ਵਾਲੇ  ਦੇ ਦੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕ ਮੋਟਰ-ਤਿਪਹੀਆ  ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।","t13-08-1":"8. — ਇਕ ਜਵਾਨ ਵੇਟਰ  ਕੋਲੋਂ, ਜੋ ਬੀਅਰ ਦੇ ਗਿਲਾਸ  ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸਾਂਝੀ ਮੇਜ਼ ਬਰਾਂਡੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਂ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਮੰਗਵਾਇਆ।","t13-tit-2":"ਇਕ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ।","t13-09-1":"9. — ਬੈਰਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪਰਚਾ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਿਆਇਆ। ਮੈਂ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਝੀਂਗੇ ਮੰਗਵਾਏ, ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਰਤਾਵੇ ਵਿਚ ਕਾਨ ਵਰਗੀ ਓਝੜੀ। ਮੈਂ ਮੱਛੀ ਨਾ ਲਈ, ਪਰ ਭੇਡ ਦੀ ਰਾਣ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਗਿਆ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਚ ਮਲਾਈ ਵਾਲੀ ਪਾਲਕ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮਿੱਠੇ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਭਾਇਆ, ਮੈਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ: ਪਨੀਰ, ਫਲ ਤੇ ਬਿਸਕੁਟ। ਮੈਂ ਨਾਲ ਇਕ ਵਧੀਆ ਸੈਂਤ-ਏਮਿਲਿਓਂ ਸ਼ਰਾਬ ਜੋੜੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤਸੱਲੀ ਪਾ ਕੇ ਬੈਰੇ  ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼  ਦੇ ਕੇ ਮੇਜ਼ ਛੱਡੀ।","t13-10-1":"10. — ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ  ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਲਾਖ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਵਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ  ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੱਕਾਂ। ਦੂਰ ਨਿੱਕੀਆਂ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ , ਬਾਦਬਾਨੀ ਜਹਾਜ਼  ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਜਹਾਜ਼  ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਲੀ ਛਾਂ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ  ਉੱਤੇ ਉੱਭਰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਦਿਸਹੱਦੇ  ਉੱਤੇ ਸਨ। ਇਕ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਉਸ ਝੰਡੇ  ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਬੋਰਡ  ਦੇ ਉੱਤੇ ਗੱਡਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਬੋਰਡ ਹਾਲ  ਦਾ ਹੈ।","t13-tit-3":"ਪਰਚਾਵਾ।","t13-11-1":"11. — ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇੰਨਾ ਦਿਲਚਸਪ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕਹਿਵਾਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਂਗਾ, ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਰਬੀਨ  ਜਾਂ ਇਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ  ਲੈ ਕੇ।","t13-12-1":"12. — ਬਾਲਾਖ਼ਾਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਹਿਵਾਘਰ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਇਕ ਪੀਣ ਦੀ ਚੀਜ਼  ਪੀਣ ਤੇ ਬਿਲੀਅਰਡ  ਦੀ ਇਕ ਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡਣ। ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿਵਾਘਰ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਹਕ ਸ਼ਤਰੰਜ , ਚੌਪੜ , ਡੋਮੀਨੋ , ਬੈਕਗੈਮਨ  ਜਾਂ ਤਾਸ਼  ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਬਿਲੀਅਰਡ ਕਮਰੇ  ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।","t13-13-1":"13. — ਖੇਡ ਮੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਬੈਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇਕ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ , ਕੁਝ ਕਾਗਜ਼ , ਇਕ ਡਾਕ-ਟਿਕਟ , ਇਕ ਕਲਮ  ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਆਹੀ  ਮੰਗੀ।","t13-13-2":"ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਕ ਕੋਚਵਾਨ  ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੱਘੀ  ਕਹਿਵਾਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਘੰਟੇ ਤੇ ਫੇਰੇ ਦਾ ਭਾਅ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਸੌਦਾ ਤੈਅ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੱਘੀ ਦਾ ਬੂਹਾ  ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ  ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਆਪਣੇ ਚਾਬੁਕ  ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕ ਆਨੰਦ ਭਰੀ ਸੈਰ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ","t14-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 14","t14-tit-1":"ਸੜਕ। — ਦੁਕਾਨਦਾਰ।","t14-01-1":"1. — ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਨ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਘੁੰਮਦੇ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।","t14-02-1":"2. — ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਰਸਦਗਾਹ  ਵੇਖਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਸੜਕ  ਤੋਂ ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ ਤੁਰਕੀ ਹਮਾਮ  ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਸਸਕਾਰ  ਮਿਲਿਆ। ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਜਲੂਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੁਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਮੁਰਦਾ ਗੱਡੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਾਬੂਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਸੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਰਹੇ ਸਨ।","t14-02-2":"ਜਲੂਸ ਦੇ ਲੰਘ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨੇ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੜਕ ਲੰਘੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਹਕ ਛੱਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੀਅਰ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਛਤਰੀ  ਦੀ ਓਟ ਵਿਚ।","t14-03-1":"3. — ਜਾਨ ਉਸ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਵਪਾਰੀ  ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਸਾਜ਼ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ  ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੌਂਸਲਖ਼ਾਨੇ  ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲਾਖ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਕੌਂਸਲ  ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।","t14-tit-2":"ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੇਖਣਾ।","t14-04-1":"4. — ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਾਜ਼ਾਂ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮਾਂ, ਆਰਗਨਾਂ ਤੇ ਪਿਆਨੋ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕ ਗਏ; ਅਸੀਂ ਸੁਰ-ਲਿਪੀਆਂ ਤੇ ਪਿਆਨੋ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸਰਵਰਕ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬੀਣਾ ਤੱਕੀ।","t14-05-1":"5. — ਝਾੜੂ ਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ  ਤੇ ਝਾੜੂ ਦੀ ਗੱਡੀ  ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰੀ  ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ  ਦੀ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਲੈਂਪਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਕੋਲੋਂ ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਜਾਈਏ।","t14-06-1":"6. — ਉਸੇ ਥਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਟੜੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਠੜੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕੀ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਸਾਮਾਨ ਢੋਣ ਦੀ ਗੱਡੀ  ਤੋਂ ਲਾਹੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੁਕਾਨ  ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਈਆਂ ਜਾਣ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਸੀ।","t14-06-2":"ਇਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੱਡੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ  ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਰੁਕ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ  ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣੋਂ ਨਾ ਰੁਕੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਮੋਟਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ  ਲਈ ਇਕ ਪੇਟੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਘਰ ਮੁੜ ਆਏ।","t14-tit-3":"ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸੈਰ।","t14-07-1":"7. — ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਾਨ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚਵਾਏ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਤਸਵੀਰਸਾਜ਼  ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ। ਖਾਣੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਸੀਂ ਕਾਰੀਗਰ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਵੇਲਾ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਟੰਗੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ  ਵੇਖੀਆਂ।","t14-07-2":"ਸਾਡੀ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਾ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕੈਮਰੇ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹਿ ਚੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਏ।","t14-08-1":"8. — ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਹਜਾਮ  ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਇਕ ਗਾਹਕ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t14-08-2":"ਫਿਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ  ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ। ਜਾਨ ਨੂੰ ਲਾਲ ਲਾਲਟੈਣ  ਤੇ ਬੋਰਡ  ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਵੱਡੀ ਚਿਲਮ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਾ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਬੁੱਢੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਸਵਾਰ ਦੀ ਚੁਟਕੀ  ਲੈਂਦੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।","t14-tit-4":"ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ।","t14-09-1":"9. — ਸਰਾਫ਼  ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਸਜੇ ਹਰ ਦੇਸ ਦੇ ਨੋਟ ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਨੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਹ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਰੁਕੇ ਹਲਵਾਈ  ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਵੜ ਗਏ।","t14-10-1":"10. — ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ — ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਕ, ਸੁੰਢ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਬਿਸਕੁਟ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਥੋਂ ਚੋਣ ਹੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਜਾਨ ਨੇ ਮਲਾਈ ਦੇ ਕੇਕ ਲਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਚੈਰੀ ਦੀ ਟਿੱਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦੰਦ ਦੁਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ  ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਰਤਾ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।","t14-tit-5":"ਟੰਕਣ।","t14-11-1":"11. — ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਵੇਖਿਆ ਨਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਫ਼ਤਰ  ਵਿਚ ਗਏ ਜੋ ਮੇਰੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ  ਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਕੱਤਰ  ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਲਿਖਵਾਉਂਦੇ ਲੱਭਿਆ, ਜੋ ਆਸ਼ੂਲਿਪਿਕ ਹੈ। ਇਕ ਖ਼ਤ ਮੁੱਕਦੇ ਹੀ ਇਕ ਟੰਕਕ  ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਰੁਕੇ।","t14-12-1":"12. — ਮੇਰੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਵੱਡੇ ਘੜੀਸਾਜ਼ ਤੇ ਜੌਹਰੀ  ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘੜੀਆਂ, ਅੰਗੀਠੀ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ, ਜੇਬ-ਘੜੀਆਂ, ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਗਣ, ਕੰਨ-ਫੁੱਲ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ। ਇਕ ਖਿੜਕੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਮਚਿਆਂ-ਕਾਂਟਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।","t14-13-1":"13. — ਸੜਕ ਦਾ ਮੋੜ ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਨੰਬਰ ਕੋਲ ਲੱਗੀ ਨਾਂ ਦੀ ਪੱਟੀ  ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਖਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਫ਼ੌਜੀ ਵਾਜੇ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਅਸੀਂ ਰਜਮੰਟ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ, ਇਹ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਉਹ ਟੋਪੀ ਵਾਲੇ  ਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਵਾਲੇ  ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਐਨਕ ਵਾਲੇ  ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ, ਜੋ ਨੱਕ-ਐਨਕਾਂ, ਐਨਕਾਂ ਤੇ ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ।","t14-tit-6":"ਸਲਾਮੀ ਪਰੇਡ।","t14-14-1":"14. — ਰਜਮੰਟ  ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਢੋਲ-ਮੁਖੀ  ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਢੋਲ ਵਾਲੇ , ਬਿਗਲ ਵਾਲੇ  ਤੇ ਸਾਰਾ ਵਾਜਾ। ਜਰਨੈਲ , ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਨਾਲ ਚੌਕ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ  ਕੋਲ ਰੁਕ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਫੁਹਾਰੇ  ਦੀ ਹੈ, ਪਰੇਡ ਵੇਖਣ ਲਈ।","t14-14-2":"ਅਮਲੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ , ਕਰਨਲ ਤੇ ਨਾਇਬ ਕਰਨਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੇਜਰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ  ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਨ ਤੇ ਹਰ ਕਪਤਾਨ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ, ਨਾਇਬ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਆਮ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨ।","t14-15-1":"15. — ਚੁਰਾਹੇ  ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਹੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਦੁਕਾਨਦਾਰ — ਛਤਰੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ , ਰੰਗਰੇਜ਼ , ਬੰਦੂਕਸਾਜ਼  — ਸਿਪਾਹੀ ਵੇਖਣ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਹਰ ਗੱਡੀ — ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਬੱਘੀਆਂ , ਨਿੱਜੀ ਗੱਡੀਆਂ  ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੱਡੀ  ਵੀ — ਪਟੜੀ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।","t14-tit-7":"ਸੜਕ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼।","t14-15-2":"ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਚੁੱਕੀ ਇਕ ਸਫ਼ਰੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ  ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਸੜਕ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪਟੜੇ  ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਓਮਨੀਬੱਸ  ਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਕੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਇਕ ਵਿਚਾਰੇ ਗਲੀ ਦੇ ਗਵੱਈਏ  ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਪੇਟੀ-ਵਾਜਾ  ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਢੋਲਾਂ ਦੇ ਰੌਲੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੱਬ ਦਿੱਤੀ।","t14-16-1":"16. — ਜਦੋਂ ਰਜਮੰਟ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਤਾਂ ਸਿਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ  ਤੇ ਦਰਜ਼ੀ  ਆਪਣੀਆਂ ਸਿਲਾਈ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚੋਂ ਝਾਕਣ ਲੱਗੇ। ਦੁਕਾਨਦਾਰ , ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਆਪਣੀ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸੂਟ  ਰੱਖੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ  ਤੇ ਲਿਨਨ ਦੇ ਉਹ ਥਾਨ ਹਟਾਉਣੇ ਪਏ ਜੋ ਪਟੜੀ ਉੱਤੇ ਨਾਲੀ ਦੇ ਮੂੰਹ  ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਸਨ, ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਕਿ ਭੀੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਫੇਰੀ ਵਾਲੇ  ਤਕ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਚੌਕੀਦਾਰਨੀ ਕੁਝ ਜੁਰਾਬਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ-ਭਾਅ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਵਿਕਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਡਿਉੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਵੜਨਾ ਪਿਆ।","t14-16-2":"ਅਸੀਂ ਰਜਮੰਟ ਨਾਲ ਬੈਰਕਾਂ ਤਕ ਗਏ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤਸੱਲੀ ਪਾ ਕੇ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਘਰ ਮੁੜ ਆਏ।","t14-tit-8":"ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਵਪਾਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇ।","t14-17-1":"17. — ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਛਾਪਾਖ਼ਾਨਾ ਵਿਖਾ ਲਿਆਉਣ। ਅਸੀਂ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਮੰਨ ਲਿਆ।","t14-17-2":"ਉਹ ਛਾਪੇ ਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ , ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਿਲਦਸਾਜ਼ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਮਰਾ  ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਕਮਰਾ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਥਰ-ਛਾਪਕ  ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਨੱਕਾਸ਼  ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਦਾ ਕਮਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਖਰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ  ਹਨ। ਅਸਲੀ ਛਾਪਾਖ਼ਾਨਾ , ਛਾਪਣ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜੰਤਰ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਹਨ।","t14-tit-9":"ਜਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।","t14-18-1":"18. — ਛਾਪਾਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ ਜਾਨ ਬੜੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਇਕ ਥੰਮ੍ਹ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਨਿੱਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿਰਿਆਨੇ ਵਾਲੇ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਸੂਚਨਾ  ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਲਈ ਅਚਰਜ ਸੀ, ਸਧਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਲ  ਤੇ ਉਸ ਹੌਲੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਤਿਪਹੀਏ  ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰਦੀ ਪਾਈ ਇਕ ਛੋਕਰਾ  ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਡਾਕ ਦੀ ਗੱਡੀ  ਤਕ।","t14-19-1":"19. — ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਹਿਸੂਲ ਵਸੂਲਣ ਵਾਲੇ  ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਗਏ, ਜੋ ਇਕ ਵਕੀਲ  ਤੇ ਇਕ ਮੁਨਸ਼ੀ  ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਰੁਕੇ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਸੜਕ ਦੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਦਿਲ ਪਰਚਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਲੰਘੇ: ਇਕ ਹਲਵਾਈ ਦਾ ਛੋਕਰਾ , ਜੋ ਇਕ ਟੋਕਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਈ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਇਕ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀ  ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ; ਇਕ ਬੱਤੀ ਬਾਲਣ ਵਾਲਾ  ਇਕ ਗੈਸ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ  ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਇਕ ਸਾਧਵੀ  ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਯਤੀਮ ਕੁੜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਆਪਣੇ ਮੱਠ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਹੀ ਸੀ।","t14-tit-10":"ਮੁੜਦੇ ਵੇਲੇ।","t14-20-1":"20. — ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆ ਰਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਜਾਨ ਦੋ ਚਿਮਨੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ  ਦੇ ਕਾਲਖ਼ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੇ ਅਨੋਖੇ ਭੇਸ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਪਿਆ।","t14-21-1":"21. — ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਫੁੱਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਕੋਲੋਂ ਇਕ ਬੂਟਾ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਢੋਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕੁਝ ਸੰਤਰੇ ਲੈ ਲੈਣੇ ਚੰਗੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵਾਲੀ  ਕੋਲ ਗਏ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕਾ , ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਲਈ ਕੁਝ ਛਾਂਟ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਖ਼ਰੀਦ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ, ਤਦੋਂ ਸਾਡੀ ਵਾਰੀ ਆਈ।","t14-22-1":"22. — ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਕਈ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਮਿਲੇ: ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਹੇਲੀ, ਆਪਣੀ ਸੰਗਣੀ  ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ, ਪੁਲਾਂ ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਤੇ ਮੇਰੀ ਇਕ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਆਪਣੀ ਆਇਆ  ਨਾਲ।","t14-22-2":"ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਟੋਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ  ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ ਤੇ ਦੋ ਸਾਧੂਆਂ  ਕੋਲੋਂ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਓਪਰੇ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਰਾਹ ਪੁੱਛਣ ਆਏ। ","t15-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 15","t15-tit-1":"ਮੰਡੀ। — ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ।","t15-01-1":"1. — ਜੋ ਵਪਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਲੋੜ ਦਾ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਢਕੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਹਾਲ  ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੋਲ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ।","t15-02-1":"2. — ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਕਸਾਈ , ਜੋ ਹੈਮ , ਲਹੂ ਦੀ ਸੌਸੇਜ , ਸੌਸੇਜ , ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੌਸੇਜ  ਤੇ ਚਰਬੀ  ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਖਣ ਤੇ ਪਨੀਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਕੋਲ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਠੇਲਾ ਲਾਲ ਛਿੱਲ ਵਾਲੇ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਪਨੀਰਾਂ , ਕਾਮਾਂਬੇਰ , ਗਰੂਯੇਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚੱਕਰਾਂ  ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਮੱਖਣ ਦੀਆਂ ਪੇੜੀਆਂ  ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ।","t15-03-1":"3. — ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਟਮਾਟਰ , ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ , ਸਲਾਦ , ਬੰਦ ਗੋਭੀ , ਕੱਦੂ , ਖ਼ਰਬੂਜ਼ੇ  ਤੇ ਖੁੰਬਾਂ  ਤਕ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਕ ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਢੋਣ ਦੀ ਗੱਡੀ , ਜੋ ਬੀਅਰ ਦੇ ਪੀਪਿਆਂ  ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸ ਦੇ ਠੇਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੀ। ਇਕ ਬਾਗ਼ਬਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ-ਚੱਕ  ਦੀ ਇਕ ਟੋਕਰੀ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।","t15-tit-2":"ਵੇਚਣਾ ਤੇ ਖ਼ਰੀਦਣਾ।","t15-04-1":"4. — ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਲਾਮੀ  ਦਾ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ  ਇੱਥੇ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਓਝੜੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਦੇ ਠੇਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕ ਕੇ ਓਝੜੀ ਜਾਂ ਇਕ ਵੱਛੇ ਦਾ ਸਿਰ ਖ਼ਰੀਦਦੀਆਂ ਹਨ।","t15-05-1":"5. — ਇਕ ਮੋਟਾ ਰਸੋਈਆ  ਮੱਛੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਨਾਲ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਟੂਨਾ ਦਾ ਮੁੱਲ-ਭਾਅ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਭਾਅ ਵਧਾਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਬਾਮ, ਸੋਲ, ਟ੍ਰਾਊਟ ਤੇ ਕਾਰਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੇਪ ਆਈ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਡ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹਨ।","t15-tit-3":"ਸਸਤਾ ਮਾਲ ਤੇ ਮਹਿੰਗਾ।","t15-06-1":"6. — ਉਸ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਕੁਕੜੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਬਹੁਤ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਟਰਕੀ, ਕੋਈ ਹੰਸ, ਕੋਈ ਬੱਤਖ ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਕੁਕੜੀ ਵੇਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਜਬ ਭਾਅ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀ।","t15-07-1":"7. — ਚੌਕ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ, ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲੀ  ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਰੀਦਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼, ਰੁਮਾਲ, ਪਰਨੇ ਤੇ ਤੌਲੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚੋਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਇਕ ਛੁਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ  ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ ਲਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਡੀ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਂਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਲੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੜੇ ਫ਼ੌਲਾਦ ਤੋਂ ਛਾਂਗਣ ਦੀਆਂ ਦਾਤਰੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।","t15-tit-4":"ਕਿਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ।","t15-08-1":"8. — ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਵੇਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵੱਡੀ ਖਾਣੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸਾਦੀ ਨਿੱਕੀ ਕਿਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ  ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਮਾਲ ਵੇਚਦੀ ਸੀ — ਚਾਹ , ਚਾਕਲੇਟ , ਡਲੀ ਦੀ ਖੰਡ  ਤੇ ਸਾਬਣ । ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਕਦਾ ਹੈ: ਕੁਰਕੁਰੇ ਬਿਸਕੁਟ, ਡੱਬਾਬੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ , ਸ਼ਰਾਬਾਂ , ਰਮ, ਬਰਾਂਡੀ, ਕਿਰਸ਼, ਅਨੀਸੇਤ ਤੇ ਕੁਰਾਸਾਓ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਸਹਾ , ਚਿੜੀਆਂ , ਤਿੱਤਰ , ਬਟੇਰ , ਜੰਗਲੀ ਬੱਤਖ  ਜਾਂ ਤਿੱਤਰ-ਮੋਰ  — ਜਿੰਨੇ ਨਿੱਘੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੇਲੇ  ਤੇ ਅਨਾਨਾਸ।","t15-09-1":"9. — ਇਕ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰੀ ਕਿਰਿਆਨੇ ਦਾ ਕਾਰਿੰਦਾ  ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ ਉਹੋ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਮੁਰੱਬਾ , ਕਰੌਂਦੇ ਦਾ ਜਾਂ ਬਿਹੀ ਦਾ, ਚਰਬੀ , ਖੀਰੇ  ਜਾਂ ਲੂਣੀ ਸਾਰਡੀਨ ।","t15-09-2":"ਇਹ ਗਾਹਕਾਂ  ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੌਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸਧਾਰਨ ਮਾਲ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਟਾਵਾਂ ਅਗੇਤਾ ਮਾਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਆਦੀ ਫਲ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ: ਰਸੀਲੀਆਂ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ , ਆਲੂਬੁਖ਼ਾਰੇ , ਅੰਗੂਰ , ਆੜੂ , ਬਦਾਮ  ਤੇ ਅਖ਼ਰੋਟ ।","t15-tit-5":"ਗਾਹਕ।","t15-10-1":"10. — ਚੌਲ  ਤੇ ਮਸਰ  ਧੂੰਏਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈਰਿੰਗ  ਦੇ ਡੱਬੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਹਨ; ਆਲੂ  ਤੇ ਸੇਮ  ਸੇਬਾਂ , ਅੰਜੀਰਾਂ , ਸੁੱਕੇ ਆਲੂਬੁਖ਼ਾਰਿਆਂ  ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਬਦਾਮਾਂ  ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ੇ ਆਂਡੇ  ਤੇ ਜ਼ੈਤੂਨ  ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਟੋਕਰੀਆਂ  ਤੇ ਜਾਲੀ ਦੇ ਥੈਲੇ  ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।","t15-11-1":"11. — ਇਸ ਵਧੀਆ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਕੌਫ਼ੀ  ਨੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ  ਤੇ ਰਸੋਇਣਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗਾ-ਖ਼ਾਸਾ ਨਾਂ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਢਾ ਕਿਰਿਆਨੇ ਵਾਲਾ  ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭੁੰਨਦਾ ਹੈ।","t15-tit-6":"ਵੇਖਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ।","t15-12-1":"12. — ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਡੀ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਹਾਲ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਉਸ ਨਿੱਕੀ ਗਲੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਭਲੇ ਬੁੱਚੜਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ  ਕੋਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਇਕ ਠੇਲਾ  ਧੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਹੇ ਦੋ ਛੁੱਟੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਸਿਪਾਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿਖਾਉਣ ਦਾ ਬੜਾ ਮਾਣ ਹੈ: ਹੁਸਾਰ  ਆਪਣੇ ਨੀਲੇ ਦੋਲਮਾਨ ਤੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਕੋ ਵਿਚ, ਤੇ ਜ਼ੁਆਵ ਦਾ ਹੌਲਦਾਰ ਢਿੱਲੀ ਨਿੱਕਰ ਵਿਚ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ੇਜ਼ ਲਾਈ।","t15-13-1":"13. — ਨਾਨਬਾਈ , ਜੋ ਨਾਨਬਾਈਖ਼ਾਨੇ  ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ  ਦਾ ਆਟਾ ਗੁੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਤੋਂ ਉਹ ਕਰੋਸਾਂ , ਨਿੱਕੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ  ਤੇ ਗੋਲ ਰੋਟੀਆਂ  ਕੱਢੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ।","t15-14-1":"14. — ਨਾਨਬਾਈਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸਿਆਣੀ ਸਿਲਾਈ ਵਾਲੀ  ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਕਢਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ  ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਧੋਬਣ ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ  ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੱਪੜੇ  ਧੋ ਕੇ ਤੇ ਸੁਕਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਫ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤਰੀ  ਨਾਲ ਦਬਦੀ ਹੈ।","t15-tit-7":"ਮਾਸ, ਮੱਛੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ।","t15-15-1":"15. — ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਕਸਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ  ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਵਿਕਦਾ ਹੈ — ਭੇਡ ਦਾ , ਗਾਂ ਦਾ  ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਦਾ  — ਰਾਣਾਂ, ਚਾਪਾਂ, ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ। ਕਸਾਈ ਦਾ ਛੋਕਰਾ  ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਕੱਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁੱਦੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ  ਵੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਸਾਈ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸਿੱਪੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਖੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਪੀਆਂ  ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।","t15-16-1":"16. — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਲਾਇਸੰਸ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦਾ ਮਹਿਸੂਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਲਈ ਸਿਪਾਹੀ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ  ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਤਰਸ ਦੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਰੇੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗਾਜਰਾਂ, ਮੂਲੀਆਂ, ਸ਼ਲਗਮ, ਗੰਦਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਠੜੀਆਂ, ਤਾਜ਼ੇ ਮਟਰ, ਪਾਲਕ, ਖੱਟੀ ਬੂਟੀ, ਜਲ-ਕੁੰਭੀ ਤੇ ਧਨੀਆ ਢੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।","t15-tit-8":"ਸਿਪਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚੋ!","t15-17-1":"17. — ਥੋਮ  ਤੇ ਗੰਢੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਖ਼ੂਬ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਡੀ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਵੇਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਨੱਸ ਖੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਕਿ ਝੀਂਗਾ-ਮੱਛੀ ਤੇ ਲਾਬਸਟਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ  ਦੀ ਕੇਕੜਿਆਂ, ਕ੍ਰੇਫ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਝੀਂਗਿਆਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਉਲਟਾ ਦੇਵੇ।","t15-18-1":"18. — ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ-ਸਾਜ਼  ਦੀ ਹਾਕ ਸਾਫ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ, ਨਾ ਉਸ ਕੋਲੇ ਵਾਲੇ  ਦੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਇਕ ਕੋਲੇ ਦੀ ਬੋਰੀ  ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਛੱਡੀ ਹੈ। ","t16-apar-1":"ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 16 ਵੱਡੀ ਦੁਕਾਨ। — ਮੰਡੀ। ਖਿਡੌਣੇ।","t16-01-1":"1. — ਨਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ  ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਸੌਗਾਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਜਾਵਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।","t16-01-2":"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਵਟ ਵੇਖਣ ਮੰਡੀ ਲੈ ਚੱਲੋ, ਤੇ ਉਹ ਮੰਨ ਗਏ।","t16-02-1":"2. — ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੁਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਈਫ਼ਲ, ਇਕ ਝਾਲਰ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ, ਇਕ ਕਿਰਚ, ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਪੇਟੀ ਤੇ ਇਕ ਜੋੜੀ ਮੋਢੇ ਦੇ ਫੁੰਮਣ ਸਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕ ਖੋਦ, ਇਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕਵਚ  ਤੇ ਇਕ ਪਿਸਤੌਲ । ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਲਾਲਟੈਣਾਂ  ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਭਾਇਆ।","t16-tit-1":"ਵੇਖਣ ਜੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ।","t16-03-1":"3. — ਉਸੇ ਸ਼ੋਅਬੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪਹਿਰੇਦਾਰ  ਆਪਣੀ ਪਹਿਰੇ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਸੀ; ਉਹ ਗੱਤੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਕਿੰਨੇ ਜਾਨਵਰ ਸਨ ਉੱਥੇ! ਆਪਣੇ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਤੋਤਾ , ਨੱਕ ਉੱਤੇ ਸਿੰਗ ਵਾਲਾ ਇਕ ਗੈਂਡਾ , ਇਕ ਬਾਰਾਂਸਿੰਗਾ , ਇਕ ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ਼ , ਇਕ ਬਾਂਦਰ  ਜੋ ਅਖ਼ਰੋਟ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਲੂੰਬੜੀ  ਜੋ ਇਕ ਕੁਕੜੀ ਚੁੱਕੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇਕ ਮਗਰਮੱਛ  ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਜਬਾੜੇ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਇਕ ਊਠ , ਇਕ ਸਜੀਲਾ ਗਰੇਹਾਊਂਡ , ਇਕ ਤੇਂਦੂਆ , ਤੇ ਫਿਰ ਦੋ ਜਾਨਵਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਨਾ ਸੀ, ਜੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਇਕ ਨਿਓਲਾ  ਤੇ ਇਕ ਲੱਕੜਬੱਗਾ  ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਚੀਤਾ  ਤੇ ਇਕ ਬਘਿਆੜ  ਵੀ ਸੀ; ਕੋਲ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਨਿੱਕੇ ਚੂਹੇ  ਤੇ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਚੂਹੀਆਂ  ਸਨ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਦਰਿਆਈ ਘੋੜਾ  ਤੇ ਇਕ ਕੁੱਬ ਵਾਲਾ ਊਠ  ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਘੰਟਿਆਂ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੇ ਕੋਲ ਹੀ ਟੀਨ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ  ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੜਾਅ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਨਾ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ।","t16-tit-2":"ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ਜੰਗ।","t16-04-1":"4. — ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਜੋ ਅਪਾਹਜ ਸਾਬਕਾ ਸਿਪਾਹੀ  ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ਖ਼ਮ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ੌਜ ਛੱਡਣੀ ਪਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਤਗ਼ਮਾ ਦਿਵਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਿੱਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਚਾਲਾਂ ਸਮਝਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਮੰਡੀ ਵੇਖਣ ਆਏ ਅਸਲੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਟੋਲਾ — ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਿਪਾਹੀ , ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਹੌਲਾ ਸਿਪਾਹੀ  ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਵਿਚ, ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਹੌਲਦਾਰ  ਤੇ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਇਕ ਹੌਲਦਾਰ , ਜਿਸ ਦੀ ਆਸਤੀਨ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਰੀ ਸੀ — ਉਹ ਵੀ ਵੇਰਵਾ ਸੁਣਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰੁਕ ਗਏ।","t16-05-1":"5. — ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਇੰਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਲੱਭ ਕੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੱਟ ਜੰਗ ਦੀ ਇਕ ਪੂਰੀ ਵਿਉਂਤ ਘੜ ਸੁੱਟੀ।","t16-05-2":"ਉਹ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦ ਸ਼ਹਿਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਸੀਲਾਂ ਤੇ ਖਾਈਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਪਰ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਮਜਬੂਰ, ਘੇਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਾਹਰ-ਵਾਰ ਕਰ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਤੰਬੂਆਂ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹੱਲੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਘੇਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਦਸਤੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਘੱਲੇ। ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ, ਰਣ-ਭੋਇੰ ਨੂੰ ਮੁਰਦਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛਾ ਕੇ। ਸਟਰੈਚਰ ਵਾਲੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਤਕ ਲੈ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਰਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ।","t16-05-3":"ਕੁਝ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੌਕੋਰ ਵਿਊਹ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਹਾਰ ਪੂਰੀ ਸੀ; ਬਚੀ ਫ਼ੌਜ ਨੱਸ ਗਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ। ਵੈਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੋ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਇਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਅਮਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦੇ।","t16-tit-3":"ਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਸੌਗਾਤਾਂ।","t16-06-1":"6. — ਉਹ ਜਵਾਨ ਸਿਪਾਹੀ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਰੰਗੀਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਰਿਹਾ ਮੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਾਊਂਟਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਕੇ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਕਮਾਨ  ਤੇ ਇਕ ਧਨੁਸ਼  ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ  ਸਮੇਤ ਵੇਖਣ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਿਲਿਆ: ਦੋ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ , ਇਕ ਚਾਬੀ ਵਾਲੀ ਬੁਲਬੁਲ ਤੇ ਫੁਦਕੀ ਜੋ ਗਲਾ ਪਾੜ ਕੇ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਅਨੋਖੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਤਾਰ — ਇਕ ਚਮਗਿੱਦੜ , ਇਕ ਅਜਗਰ , ਇਕ ਕੱਛੂ , ਇਕ ਸੀਲ , ਇਕ ਵ੍ਹੇਲ  ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਕ ਸ਼ਾਰਕ ।","t16-07-1":"7. — ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵੱਧ ਦੇਰ ਨਾ ਰੁਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦਾ ਸੀ: ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਠਪੁਤਲੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ , ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਪਟ ਤੇ ਇਕ ਸੋਹਣੇ ਲਾਲ ਪਰਦੇ ਸਮੇਤ। ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਦੋ ਅਦਾਕਾਰ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੱਬਿਆਂ ਦੇ ਗੱਤੇ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਗਲੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਾਜ਼-ਚਾਲਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾੜੀ ਵਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।","t16-07-2":"ਅਫ਼ਸੋਸ, ਉਹ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ।","t16-08-1":"8. — ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਨਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ: ਹਾਰਲੇਕਿਨ , ਪੋਲੀਸ਼ੀਨੇਲ , ਪਿਏਰੋ , ਖੰਭ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਉੱਲੂ , ਸੀਟੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਕਾਲਕੰਠ , ਭੌਂਕਦੇ ਪੂਡਲ, ਇਕ ਗ੍ਰਾਮੋਫ਼ੋਨ  ਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖਿਡੌਣਾ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਇਆ: ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੜਾਈ  ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।","t16-09-1":"9. — ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬੜੇ ਸਕੂਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹੀ ਸਨ — ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮੁੱਠ ਭਰ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ, ਇਕ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸਿਪਾਹੀ , ਤੇ ਇਕ ਵਸੂਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ , ਜੋ ਮੁੱਖ ਗੱਲੇ  ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੁੰਡੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।","t16-10-1":"10. — ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਾਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਵਹੀਆਂ ਹਨ।","t16-tit-4":"ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਝਾਤੀ।","t16-11-1":"11. — ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਅਬਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਾਠੀ-ਸਾਜ਼ੀ ਵੱਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਠੀਆਂ , ਰਕਾਬਾਂ , ਲਗਾਮਾਂ , ਦਹਾਣਿਆਂ  ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਚਾਬੁਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਲਈਏ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਸ਼ੋਅਬੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ  ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ, ਮੈਂ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ  ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੇ ਸਲਾਦ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚਾਹ-ਦਾਨ  ਸਨ।","t16-12-1":"12. — ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਮਰਬੰਦਾਂ  ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਲੰਘੇ, ਜੋ ਜੁਰਾਬਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅਬੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਿੱਕਰਾਂ  ਵਿਛੀਆਂ ਸਨ। ਕੋਲ ਹੀ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਕ  ਇਕ ਗਾਹਕ  ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ  ਚੁਣਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।","t16-12-2":"ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੁਕਾਨ ਜਾਪਾਨੀ ਲਾਲਟੈਣਾਂ , ਛਤਰੀਆਂ  ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਖਜੂਰਾਂ  ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੈ।","t16-13-1":"13. — ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਾ ਸੀ: ਸਿਰਫ਼ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ , ਤਿਜੌਰੀਆਂ , ਦਰਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ  ਤੇ ਬਾਲ-ਗੱਡੀਆਂ । ਪਰ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਪਰਚਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।","t16-14-1":"14. — ਆਪਣੇ ਹੇਠਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਜ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ: ਬੀਣਾਂ , ਗਿਟਾਰ , ਮੈਂਡੋਲਿਨ , ਕਾਰਨੇਟ , ਕਲੈਰਿਨੇਟ , ਆਪਣੇ ਗਜ਼  ਸਮੇਤ ਵਾਇਲਨ ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਢੋਲ  ਤਕ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ  ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ  ਨਾਲ ਇਕ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਥੈਲੇ ਦਾ ਮੁੱਲ-ਭਾਅ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਕਾਇਦੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ  ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।","t16-14-2":"ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਉੱਚਾ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦਾ ਰੁੱਖ  ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੁਫੇਰੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਟੰਗੇ ਸਨ: ਲੱਕੜ ਦੇ ਘੋੜੇ , ਗੁੱਡੀਆਂ , ਵਗ਼ੈਰਾ।","t16-14-3":"ਅਤਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ , ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਮੰਜਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਅਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਛੱਡਦੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਤਕ ਉੱਠ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।","t16-tit-5":"ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਖ਼ਰੀਦਦੇ ਹਾਂ।","t16-15-1":"15. — ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਵੇਲਾ ਲੰਮਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਵੱਡੀ ਪੌੜੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ। ਉਹ ਇਕ ਤਾਰਾ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਸੂਚੀ  ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਲ ਭਰ ਰੁਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਪੂਛਲ ਤਾਰੇ , ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ , ਚੌਹਾਂ ਸੇਧਾਂ (ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ) ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੇਧ-ਚੱਕਰ, ਦੋਹਾਂ ਅੱਧ-ਗੋਲਿਆਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਇਆ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਸ ਸਾਮਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ  ਦੀ ਗੋਟੇ ਵਾਲੀ ਵਰਦੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਜੋ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ  ਵਿਚ, ਬਟੂਇਆਂ  ਤੇ ਜੇਬੀ ਬਟੂਇਆਂ  ਕੋਲ।","t16-16-1":"16. — ਮੈਂ ਕਾਊਂਟਰ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਖੰਭ  ਤੇ ਪੇਟੀ ਦੇ ਬਕਸੂਏ  ਵੀ ਤੱਕੇ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਬਣਾਉਟੀ ਫੁੱਲ  ਜੋ ਟੋਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਨ। ਬਨਫ਼ਸ਼ੇ, ਗੁਲ-ਸ਼ਬੋ, ਸੁੰਬਲ , ਜੇਰੇਨੀਅਮ , ਕੰਵਲ  ਤੇ ਨਸਤਰਨ  ਦੀ ਨਕਲ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਸੀ।","t16-tit-6":"ਦਾਦੇ ਦੀ ਸੌਗਾਤ।","t16-17-1":"17. — ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਬੁਰਸ਼ਾਂ  ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖ਼ਰੀਦ ਦਿਓ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੰਨਾਂ  ਕੋਲ ਇਕ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਸਨ। ਉਹ ਮੰਨ ਗਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਗੱਲੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤਾਰਨ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੈਕਟ  ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਗਾਹਕ  ਲਈ।","t16-18-1":"18. — ਅਚਾਨਕ ਕਲਾਤਮਕ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਬੁੱਤਾਂ  ਕੋਲ ਖੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਇਕ ਚੋਰ  ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ  ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੇਬ ਕੱਟਦੇ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਨਿਕਲ ਹੀ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਮੁਜਰਮ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। "},"noto":{"t01-noto-1":"(*) ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੋ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਹੋ ਇਕ ਢੰਗ ਹੈ। ਫਿਰ, Giovanni, Jean, Johann, Jan, Hans, John, Ivan ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੀਏ ਵੀ ਕਿਵੇਂ? ਕੀ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਕੋਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਲਾਤੀਨੀ ਕਰਤਾ-ਰੂਪ ਲੈ ਲਵੋ ਤੇ ਆਖੋ: Ioannes, Ioanna; Iulius, Iulia; Iakobus; Andreas; Lukas. (ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਆਕਰਣ)।","t02-noto-1":"(*) ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਕਸਰ ਬਿਲਕੁਲ ਕੌਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਦੋ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਿਆ ਉਵੇਂ ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਨ — ਕਦੇ ਉਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਊ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ: ਪੀਪੇ ਦੀ ਖੇਡ (ਜਰਮਨ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) ਉਹੋ ਡੱਡੂ ਦੀ ਖੇਡ  (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗੋਲ ਟਿੱਕੀਆਂ ਮੋਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸੰਦੂਕ (ਪੀਪੇ) ਉੱਤੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹੀ ਖੜੇ ਧਾਤ ਦੇ ਡੱਡੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੋਢਾ-ਟੱਪ  ਬੱਕਰੀ-ਟੱਪ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨੀ ਕੁ ਵੱਖਰੀ ਹੈ: ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਟੱਪਣ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ « ਬੱਕਰੀ-ਟੱਪ » ਵਿਚ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। — ਜਾਂ ਫਿਰ, ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਟੱਪਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡੋਲੇ ਧੱਕਾ ਜਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਗੁਆਏ ਟੱਪਣਾ (ਸਾਰਣੀ ਹੀ ਵੇਖੋ)।","t05-noto-1":"(*) Balk-o = ਜਰਮਨ Balken, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ joist, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ solive, ਇਤਾਲਵੀ travicello, ਰੂਸੀ balka, ਸਪੇਨੀ ਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ viga। ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਧਾਤੂ ਜੋ ਹਾਲੇ ਅਪਣਾਈ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ solive ਦਾ ਅਰਥ ਦੇਣ ਲਈ ਸੁਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ trabo (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ poutre) ਹੈ ਨਾ ਨਿੱਕੀ ਕੜੀ। ਉਹ ਚੌਕੋਰ ਘੜੀ ਲੱਕੜ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਫ਼ਰਸ਼ ਤੇ ਇਕ ਛੱਤ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।","t06-noto-1":"(*) Babo = ਨਿੱਕਾ ਬਾਲ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ baby, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ bébé, ਇਤਾਲਵੀ bambino।","t06-noto-2":"(*) Lambrequino = ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ lambrequin, ਸਪੇਨੀ lambrequines, ਪੁਰਤਗਾਲੀ lambrequins, ਤੇ ਜਰਮਨ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵੀ lambrequins — ਅਰਥਾਤ ਜਰਮਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਤੇ ਸਪੇਨੀ, ਸਭਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ।","t07-noto-1":"(*) ਖਾਣੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਸਾਰਣੀਆਂ 6 ਤੇ 13 ਵੇਖੋ।","t08-noto-1":"(*) ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ: ਸਣ ਦੀ ਵਾਢੀ? ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ? ਸੇਬਾਂ ਦੀ? ਸ਼ਾਇਦ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕਿ « mesono » ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਲਾਹ Mondo XIV, ਸਫ਼ਾ 242 ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਤਕ ਉਸ ਨਵੀਂ ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਹ ਇਦੋ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਮ ਨੇਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਹਿਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਹੈ।","t12-noto-1":"(*) ਟਿੱਪਣੀ। — ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਬਿਆਨ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਸੀ।","t13-noto-1":"(*) ਸੌਣ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 6 ਵੇਖੋ।","t13-noto-2":"(*) ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਪਰਚੇ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਣਗੇ।","t16-noto-1":"(*) ਸਾਰਣੀ ਨੰ. 6 ਵੇਖੋ।"}}