{"t01-apar-0":"VERKLARENDE HANDLEIDING BY die Delmas-hulptabelle ❦ EERSTE REEKS","t01-apar-1":"TABEL Nr. 1 Die skool, die liseum, die klaskamer.","t01-tit-1":"Algemene beskrywing.","t01-01-1":"1. — Hierdie tabel stel ’n **klaskamer** in ’n **liseum** voor. In hierdie klaskamer staan agt **tafels** (18) en agt **banke** (32) . Op elke bank sit drie leerlinge. Die **onderwyser** (7) sit op ’n **stoel** (8) by sy **kateder** (6) .","t01-02-1":"2. — Links van die kateder staan ’n **kas** (15) met **glasdeure**. Regs is die **swartbord** (1) met die **spons** (2) en die **kryt** (3) .","t01-02-2":"Bo die kateder hang **muurplate** ( 9 , 11 , 12 ) en ’n **kaart** (10) .","t01-03-1":"3. — Nie al die leerlinge sit op hulle **plek** (17) nie. Jan (4) staan by die bord, hy hou die spons vas en vee die **meetkundige figure** uit.","t01-03-2":"Pieter is naby die kateder, hy versamel die **skryfwerk** (5) en bring dit na die onderwyser toe.","t01-04-1":"4. — Hierdie onderwyser is die onderwyser van die **lewende tale**. Hy leer die leerlinge om vreemde tale te praat, te lees en te skryf **(Duits, Engels, Spaans, Italiaans, Russies** of **Frans)**.","t01-05-1":"5. — Die klaskamer is baie ruim en baie helder. Agterin is ’n breë **venster** met twee **boligte** (78) en die **glasdeur** om dit te lug en te verlig.","t01-05-2":"Hierdie klaskamer is nie koud nie. In die middel staan daar, om dit te verwarm, ’n baie goeie **stoof** (46) met sy **pyp** (45) .","t01-05-3":"Teen die muur is **kapstokhake** (58) vasgemaak, daaraan hang die pette en die jasse van die skoliere.","t01-tit-2":"Die speelplek","t01-06-1":"6. — Die **horlosie** (63) wys vyf minute oor nege.","t01-06-2":"Die **pouse** (76) het pas geëindig en die les begin weer. Die speelruimte lê op die **binnehof** (75) . Ons sien ’n paar leerlinge wat speel. ’n **Ondermeester** (74) hou toesig oor hulle.","t01-07-1":"7. — Op die binnehof sien ons boonop verskillende persone, naamlik die **inspekteur** (73) , die skoolhoof **(rektor)** (71) en die **sensor** (72) .","t01-07-2":"Die inspekteur inspekteer die skole, die rektor lei die liseum, die sensor hou toesig oor die studies.","t01-07-3":"Die vierde persoon is die **portier** (77) . Hy dra ’n register onder sy arm om die afwesiges in te skryf.","t01-08-1":"8. — Agterin die binnehof staan die **gimnastiektoestelle** (70) en die werkplek vir die **handearbeid** (69) .","t01-08-2":"Regs van die tabel begin ons die **lokale** vir **musiek** en **tekene** sien.","t01-tit-3":"Uitvoerige beskrywing.","t01-tit-4":"Die goeie leerlinge.","t01-09-1":"9. — Die leerlinge van die eerste bank regs van die kateder is **Hendrik** (*) , **Stefanus** en **Karel**.","t01-09-2":"Hendrik is baie oplettend en werksaam, hy luister na die onderwyser. Op sy tafel het hy ’n **skrif** (28) , ’n **boek** (29) , ’n **woordeboek** (30) en ’n **pennehouer** (31) . Sy boek het baie **bladsye**, elke hoofstuk bevat verskeie **paragrawe** en elke **reël** baie **woorde**.","t01-09-4":"Sy buurman Stefanus (24) is ywerig. Hy skryf in sy skrif die les vir die volgende keer aan. Hy het ’n mooi **handskrif**. Sy boek is toe. Ons sien net die **omslag** (27) . Naby hom lê sy **passer** (26) .","t01-09-5":"Karel (23) hou sy boek in sy hand, hy maak dit oop om sy les weer te lees. Hy het, soos elke leerling, ’n **inkpot** (25) voor hom. Hy is gehoorsaam.","t01-10-1":"10. — By die tafel langsaan is **Lodewyk**, **Antonius** en **Paulus**. Lodewyk sê sy les (22) op en antwoord op die **vrae** van die onderwyser. Antonius (21) is baie onoplettend, die onderwyser straf hom selfs somtyds. Paulus (20) is ’n goeie **maat**, vriendelik en hulpvaardig. Hy is baie oplettend.","t01-tit-5":"Die slegte leerlinge.","t01-11-1":"11. — Agter Hendrik sit **Georg** (38) . Hy is nie ’n slegte kêrel nie, maar hy is **praterig**, onoplettend en baldadig. Sy **ligsinnigheid** en **ongehoorsaamheid** veroorsaak **steurnis** tydens die les en dikwels verdien hy ’n streng **waarskuwing**. Sy **kladskrif** (35) is vuil, hy **bemors** dit met ink met sy **pen** (34) , daarom gebruik hy altyd sy **uitveër** (36) ; sy **boeksak** (33) is geskeur, want hy is baie slordig. Waarom bring hy sy **potloodhouer** (37) na die klaskamer van die lewende tale toe?","t01-11-2":"Sy buurman Edmund (39) hou nie van hom nie. Hy is weliswaar ’n bietjie traag, maar hy is stil en rustig. Hy praat nie; maar in plaas van te luister, lees hy liewer die **verhale** uit sy **leesboek**.","t01-11-3":"Die derde leerling van hierdie bank is **Lodewyk** (40) . Hy is vlytig. Hy skryf op ’n wit **vel papier**. Voor hom het hy sy **vloeipapier** (41) neergelê.","t01-12-1":"12. — Die leerlinge van die tweede bank, links van die onderwyser, is baie jonk. Die eerste, die klein **Emiel**, kan nog nie baie goed skryf nie, hy bring sy **lei** (42) , sy **griffel** en sy **spons** (43) saam.","t01-12-2":"Langs hom is **August** en **Bernard** (44) . Hierdie een werk goed, maar sy **kleredrag** is baie slordig.","t01-13-1":"13. — Agter hulle sit drie **luiaards**. **Albert** leer sy lesse nie. **Jakobus** (47) slaap in plaas van te luister. Sy **luiheid** besorg hom **verwyte** en selfs **strawwe**. Ten slotte is **Christiaan** (48) te ligsinnig. Hy **gedra** hom sleg en doen glad geen moeite om hom te verbeter nie.","t01-14-1":"14. — Sy bure, daarenteen, is welopgevoed. **Ernst** (51) hou van orde en reëlmaat, hy gebruik altyd sy **liniaal** (50) en sy **potlood** (49) . Hy is ’n **dagskolier**.","t01-14-2":"**Frans** (52) is ’n **koshuisleerling**, hy dra ’n uniform, eet en slaap in die liseum. Hy is ’n goeie **maat**.","t01-14-3":"Maurits maak sy **potlood** skerp met sy **knipmes** (56) , hy is baie sorgsaam.","t01-14-4":"Hy bring al sy boeke saam, sy **grammatika** (55) , sy **notaboekie** (54) , en selfs ’n **skryfonderlegger** (53) . Sy **skooltas** (57) staan op die vloer agter hom.","t01-14-5":"Die twee tafels agterin die klaskamer word deur **goeie leerlinge** (19) beset.","t01-tit-6":"Tekene en musiek.","t01-15-1":"15. — In die **tekenkamer** is daar sierlike **modelle** teen die muur opgehang en ’n **lamp** (62) met ’n **skerm**, wat aan die plafon hang. Die **onderwyser** (60) is baie geduldig, hy verbeter die **tekeninge** (61) van die leerlinge en leer hulle om ’n **borsbeeld** (59) na die natuur te teken.","t01-16-1":"16. — Die **musieklokaal** lyk baie interessant. Daarin leer ’n mens **musiek** lees, die **toonlere** (67) solfeer wat op die **notebalk** geskryf is (do, re, mi, fa, sol, la, si = C. D. E. F. G. A. B.), die **sleutels** ken en bekoorlike **melodieë** sing. Die musiekstukke word op die **lessenaar** (65) gesit. Een van die leerlinge **speel klavier** (64) en die **musiekonderwyser** (66) **slaan die maat** (68) .","t01-17-1":"17. — Ons begin ’n hoek van die **werkplek** vir **handearbeid** (69) sien, waar die seuns mag leer om hout te skaaf en yster te vyl. Dit bestaan nie in alle liseums nie.","t01-tit-7":"Die lokaal vir die wetenskappe.","t01-18-1":"18. — Die onderwyser van wiskunde leer die leerlinge **meetkunde, rekenkunde, berekening** en die **metrieke stelsel**. Ons sien op die bord die vernaamste meetkundige figure: die **sirkel** (a) , die **vierkant** (b) , die **driehoek** (c) , die **lyn** (d) .","t01-18-2":"Ons sien ook ’n **bewerking**, dit is nie ’n **optelling** nie, ook nie ’n **aftrekking** nie, ook nie ’n **vermenigvuldiging** nie, dit is wel ’n **deling** (e) .","t01-19-1":"19. — Op die bord van die metrieke stelsel sien ons: die **meter** (a) , die **weegskaal** (b) en haar **gewigte**, die **liter** (e) , die **dekaliter** (f) , die **desiliter** en die **kubieke meter** (d) .","t01-19-2":"Die leerlinge studeer ook **natuurwetenskap** (11) , dierkunde (a) , plantkunde (b) , geologie (c) en **geskiedenis** (12) .","t01-19-3":"In die kas is die toestelle vir **fisika** (15) en vir **chemie** (16) .","t01-19-4":"Op die kas is: ’n **bol** (14) , ’n **keël** en ’n **aardbol** (13) .","t01-19-5":"Bo die tabelle hang ’n **kaart** wat die vyf werelddele voorstel: **Europa** (e) , **Asië** (g) , **Afrika** (f) , **Amerika** ( a b ) en **Oseanië** (h) en die twee groot oseane, die **Stille Oseaan** (c) en die **Atlantiese Oseaan** (d) .","t02-apar-1":"TABEL Nr. 2 Die menslike liggaam. — Die pouse. — Die speletjies.","t02-tit-0":"Die menslike liggaam. *(Eenvoudige les in die natuurwetenskap.)*","t02-01-1":"1. — Die vernaamste dele van die menslike liggaam is: die **kop**, die **romp** en die **ledemate**.","t02-tit-1":"Die kop.","t02-02-1":"2. — Die kop bevat twee dele: die **skedel**, wat die **brein** bevat en wat die **hare** bedek, en die **gesig**.","t02-03-1":"3. — Op ons tekening sien ons nie die skedel of die brein nie; maar ons sien baie duidelik die belangrike dele van die gesig.","t02-04-1":"4. — Hier is eers die **voorkop**, wat ’n kragtige verstand aandui, ’n denke wat altyd werk. Die **slape** is baie vry. Die **oog** is lewendig en wyd oop. ’n Digte **wenkbrou** en lang **ooghare** beskerm dit.","t02-05-1":"5. — Hier is verder die **neus** en die **neusgate**. Die neus dien ons om te ruik en om asem te haal. Aan weerskante van die neus is die **wange**, verder weg die **ore**. Die onderste deel van die gesig bestaan uit die **mond** en die **ken**.","t02-06-1":"6. — Ons sien hulle nie baie goed nie, want die **snor** en die **wangbaard** verberg hulle vir ons. Maar ons weet dat die mond die twee **lippe** het, die **bokaak** en die **onderkaak** met hulle **tande**, en die **tong**. Met die mond praat en eet ons. Met die tong proe ons die voedsel.","t02-07-1":"7. — Die oog, die oor, die neus en die mond is, net soos die vingers, die organe van die vyf sintuie: die **gesig**, die **gehoor**, die **reuk**, die **smaak**, die **tas**.","t02-08-1":"8. — Die kop is dus een van die interessantste dele van die menslike liggaam.","t02-tit-2":"Die romp.","t02-09-1":"9. — Die **nek** verbind die kop met die romp. Dit bevat die **keel** en die **agternek**.","t02-10-1":"10. — Die romp bevat ook baie noodsaaklike organe. In die **bors** is die **longe**, waarmee ons asem haal, en die **hart**, wat die middelpunt van die lewe is. Wanneer die hart ophou klop, sterf die lewende wese.","t02-11-1":"11. — Die **ribbes** hou die bors op.","t02-12-1":"12. — Die ander dele van die romp is die **sy**, die **rug**, die **skouers** en die **buik**. Ons lê op ons sy of op ons rug om te slaap, ons dra die vragte op ons skouers.","t02-13-1":"13. — In die buik is die **maag** en die **ingewande**. Hulle dien ons om die voedsel te verteer.","t02-tit-3":"Die ledemate.","t02-14-1":"14. — Ons het vier **ledemate**: twee **arms** en twee **bene**. Met die arms neem, hou, lig en versamel ons die voorwerpe; met die bene staan, loop en hardloop ons.","t02-15-1":"15. — Die **skouer** verbind die arm met die liggaam. ’n Baie sterk **spier**, die biseps, beweeg die arm wat die **elmboog** met die **voorarm** verbind. Die **gewrig** vorm die lit van die **hand**, wat eindig met die **vingers** en die **naels**. Op die hand onderskei ons ’n **aar** (en ’n slagaar) waarin die **bloed** vloei.","t02-16-1":"16. — Die dele van die been is: die **dy**, die **knie** en die **knieholte**, die **kuit**, waarvan die **vleis** met die **vel** bedek is, die **enkel** en die **voet**. Die **bene** van die been is baie dik en baie sterk. Aan die punt van die voet is die **tone**. Die ander dele is die **voetsool** en die **hakskeen**.","t02-17-1":"17. — So is die byna volledige beskrywing van die menslike liggaam.","t02-17-2":"*Nota.* — *Met behulp van die uitdrukking: « ek het pyn aan... (die kop ens.) » sal die onderwyser hierdie hele woordeskat weer kan gebruik uit die oogpunt van die goeie of slegte* **liggaamstoestand**.","t02-tit-4":"Gimnastiek. *(Vertelling deur een van die leerlinge.)*","t02-18-1":"18. — Om lenig, rats en gesond te wees, moet ons ons bene en ons arms oefen. Daarom speel ons en beoefen ons **gimnastiek**.","t02-19-1":"19. — Gedurende die week vind hierdie twee oefeninge op die binnehof van die liseum plaas (sien tabel nr. 1). Maar Donderdae en Sondae gaan ons na ’n groot **grasveld**, waar ons plek het om te hardloop en ons te vermaak.","t02-20-1":"20. — Ons meesters en ons ouers vergesel ons soms daarheen; maar dit is die **gimnastiekonderwyser** (12) wat die oefeninge lei.","t02-21-1":"21. — Op die grasveld, links van die ingang, staan die **gimnastiektoestelle** (1) , ons klim teen die **leer** (2) op, ons swaai onderstebo aan die **ringe** (3) en aan die **sweefstok** (4) , ons trek ons met die hande op tot bo aan die **touleer** (5) of aan die **tou met knope** (6) .","t02-22-1":"22. — Intussen spring ons maats oor die **houtperd** (7) of oor die **brug met gelyke leggers** (11) . Ander **boks** (8) of **skerm** (9) met maskers en met ’n **floret**. Laastens **lig ander gewigte** (10) .","t02-tit-5":"Die speletjies.","t02-23-1":"23. — Rondom die turners speel seuntjies en dogtertjies allerlei **speletjies**. Die dogtertjies vermaak hulle met hulle **hoepel** (14) ; hulle spring **tou** (13) of nooi hulle broers en neefs vir ’n partytjie **kroukie** (15) . Hulle is verruk wanneer hulle die **bal** van die teenstander wegstoot op die oomblik dat hy dink hy sal maklik deur die hekkie gaan!","t02-24-1":"24. — Die seuns verkies die speletjies wat meer krag vra. Hulle speel graag **kegels** (16) wat hulle behendig met ’n **bal** (17) omgooi. Hulle versmaai ook nie die **tol** (18) en die **balletjie-en-bekertjie** (19) of selfs die **padda** (20) nie. Maar hulle gunstelingspeletjies is die **albasters** (21) en die **muurbal** (22) , want die muur van die **broeikas** (26) is baie geskik om die ligte bal te laat terugspring.","t02-25-1":"25. — Die klein Jan, wat op sy **stelte** (24) loop, is baie behendig en weet baie goed hoe om sy ewewig te hou. Naby hom speel ’n paar maats **wegkruipertjie** (25) in daardie broeikas en agter die **heining**. Ander verkies die **raai-wie-geslaan-het** (28) of die **pluimbal** (29) wat van die een **raket** na die ander vlieg.","t02-26-1":"26. — In die middel van die grasveld staan twee bome. Aan die voet van een van die twee het sewe of agt seuns ’n partytjie **skouersprong** (30) (*) gereël. Hierdie spel is nie in alle lande bekend nie; maar almal weet wat die **rugsprong** is, wat die seuns hierdie keer nie speel nie.","t02-tit-6":"Die speletjies in die buitelug.","t02-27-1":"27. **Blindemol** (31) is ook baie vermaaklik; dogtertjies en seuntjies sit om die beurt die **blinddoek** oor hulle oë en gryp die onhandiges wat hulle laat vang.","t02-28-1":"28. — In die middel van die grasveld, hier is ’n baie Franse maar effens ruwe spel: dit is die **beer** (32) , wat veel meer lawaai maak as die so rustige spel van die **vlieër** (33) of selfs as die Engelse spel **tennis** (34) .","t02-29-1":"29. — Hierdie laaste sport is die vreugde van die groot leerlinge. Ons onderwysers self beoefen dit graag. Dit vra groot behendigheid en ratsheid en dit beval my baie. Ek laat die spel van die **swaai** (35) aan die dogtertjies oor.","t02-30-1":"30. — Ek hou nie van ’n ander Engelse spel wat maklik gevaarlik sou word nie.","t02-30-1b":"Ek bedoel die **voetbal** (36) wat my ouer broer bly maak. Ek verkies ons ou **aanjaagspel** (38) , net so gesond en werklik minder ru.","t02-tit-7":"Fietsry en balonspel.","t02-31-1":"31. — Ek ry ook graag op my **fiets** (37) om die grasveld.","t02-32-1":"32. — Volgende jaar sal ek **perdry** (39) leer. Hoe mooi is ’n perd wat sierlik stap of draf, en wat in galop oor die hindernisse spring!","t02-33-1":"33. — In die somer leer ons **swem** (40) . Ons duik en bad met genot in die helder en vars water van die rivier. Soms laat ons op die ou end ’n papier **ballon** (41) op, wat statig in die lug styg sodra dit met warm lug gevul is.","t02-34-1":"34. — Daar is ook nog baie ander speletjies, maar ek sou nie klaarkom om hulle op te noem nie, en uit hierdie opsomming sien ’n mens dat ons op Donderdae nie te veel verveeld raak op ons mooi grasveld nie.","t02-34-2":"L.W. — *Die onderwyser sal hierdie hoofstuk maklik aanvul deur elkeen van die belangrikste speletjies uitvoeriger te beskryf.*","t03-apar-1":"TABEL Nr. 3 Kinderjare en jeug.","t03-apar-2":"(Tabelle 3 en 4 is so saamgestel dat hulle in vier **gesinstonele** die wesenlike begrippe oor die **weer**, die **ouderdom**, die **gesin**, die **kleredrag** en die **stand** aanbied.)","t03-tit-1":"*Eerste tafereel.*","t03-tit-2":"Doopplegtigheid in ’n dorp.","t03-tit-3":"Die lente.","t03-c1-01-1":"1. — Ons is in die **lente**, in die maande **Maart**, **April** of **Mei**, op die dae van die **week**: **Maandag**, **Dinsdag** of **Woensdag**. Dit is **tienuur** in die oggend.","t03-c1-02-1":"2. — Die **weer** is mooi, die **lug** suiwer. Die son skyn. ’n Paar **wolkies** (2) styg op in die blou **hemel** (1) .","t03-c1-03-1":"3. — Die **bome** het nog skaars **blare**. Die skraal **populiere** (3) en die hoë **plataan** (17) het tot nou toe net knoppe.","t03-c1-04-1":"4. — Die **swaeltjies** (4) kom terug en vlieg met vrolike getjirp om die **spits** (7) van die **kloktoring** (5) wat die **kerk** (6) van die dorp bekroon.","t03-tit-4":"Die kerk.","t03-c1-05-1":"5. — Baie eenvoudig is daardie kerk met sy groot **portaal** (13) en dik **horlosie** (8) . Die klein **wyser** (9) is op die syfer X, dit dui die **ure** aan. Die **groot een** (10) is op XII (middel); dit dui die **minute** aan.","t03-c1-06-1":"6. — In die kloktoring lui die **klokke** (11) vrolik. Bo op die dak staan ’n klein klip **kruis** (12) .","t03-c1-07-1":"7. — Die kerk het nie net ’n groot **portaal** (13) nie, dit het ook ’n sydeurtjie. Deur hierdie deurtjie kom meneer die **pastoor** (15) , geklee in sy **toga**, uit die **sakristie** (14) en gaan na die **pastorie** (19) toe.","t03-c1-08-1":"8. — Naby hom, hier is die **melkvrou** (24) met haar **donkie** (23) . Sy kom terug van die stad, waarheen sy goeie melk vir die kinders gebring het.","t03-tit-5":"Die boord.","t03-c1-09-1":"9. — Meneer Aliboron (die donkie) is heeltemal tevrede met daardie oggendloop. Hy snuif met genot die lug in wat deur die geur van die **blomme** (20) balsem is, wat die **vrugtebome** (18) van die naburige **boord** bedek. Heeltemal pienk en wit is daardie **perskebome** (18) en **appelkoosbome** (19) , en hulle laat ’n goeie oes hoop.","t03-c1-10-1":"10. — Intussen gaan die klein **bye** (22) van die **byekorf** (21) daarheen om gonsend hulle soet **heuning** te gaan buit.","t03-c1-11-1":"11. — Maar wat gebeur? Hier kom die kinders van die dorp aangehardloop en jaag die verskrikte **ganse** (25) weg. Dit is die uitkoms van die stoet uit die kerk na die **doop** van die notaris se seun.","t03-c1-12-1":"12. — Die klein Jakobus, in sy **wieg** (26) , word wakker van die vrolike gelui van die klokke, en sy sussie Magdalena, wat ook die doopstoet wil sien, vra haar moeder om te kom haar hare kam en haar klere aantrek op die drumpel van die huis.","t03-c1-13-1":"13. — Die moeder stem in. Sy sit haar **kopdoek** (28) , haar **lyfie** (29) en haar **voorskoot** (30) aan, en sy kom sit op ’n stoeltjie voor die deur. Magdalena het net haar **onderrok** (31) en haar **borsrokkie** (32) .","t03-c1-14-1":"14. — Hoe gelukkig is sy! Sy vergeet haar geliefde blomme, haar **angeliere** (34) , waarop die **skoenlappers** (35) gaan sit, haar **tulpe** (36) , haar **lelietjies** (37) , in **potte** (38) , op die **muur** (33) , en haar **rose** (39) wat so ’n mooi heining vorm. Sy beskou die ryk klere van die dames van die gevolg.","t03-c1-15-1":"15. — Die kinders van die dorp let nie veel op die klere nie. Hulle storm en stamp mekaar om **lekkers** (55) of **geldstukke** (52) te kry. Een van hulle huil (40) .","t03-c1-16-1":"16. — ’n Ander een het op die poot van die **hond** (42) getrap, wat kermend wegvlug en die **hen** (43) en haar **kuikentjies** (44) wegjaag.","t03-tit-6":"Die doopstoet.","t03-c1-17-1":"17. — Voor die gevolg loop die **min** (45) . Sy het ’n mooi **kappie** (46) met lang rooi linte. Sy dra die **pasgeborene** (47) heeltemal in **kant** (48) geklee.","t03-c1-18-1":"18. — Agter die min kom die **peetoom** (49) en die **peettante** (53) . Hulle deel die lekkers en geldstukke uit. Die peetoom het **handskoene** (51) en ’n **keil** (50) . Die peettante hou ’n mooi **ruiker** (54) in haar hand.","t03-c1-19-1":"19. — Agter hulle sien ons die **oom** (56) en die **tante** (58) van die kind. Die tante het ’n elegante **hoed** (59) , die oom ’n swart **geklede jas** (57) en ’n wit onderbaadjie. Hier is dan die **neef** (60) en die **niggie** (61) . Hierdie een hou die **sussie** (62) van die pasgeborene, die klein Berta, aan die hand.","t03-c1-20-1":"20. — Die ander **boetie** (63) van Berta loop agteraan. Hy gee sy hand aan ’n **familielid** (64) . Die **vriende** (65) van die gesin kom daarna.","t03-tit-7":"Die toeskouers.","t03-c1-21-1":"21. — Naby die stoet, hier is ’n **bedelaar** (66) wat op sy **kruk** (67) steun. Hy vra ’n aalmoes (hy bedel).","t03-c1-22-1":"22. — Aan die ander kant is ’n klein seuntjie wat baie **beleefd** (68) is. Hy groet en sê « **goeiedag** » vir die mense wat hy ken.","t03-c1-23-1":"23. — Die dorpenaars het uit hulle huise gekom om die doopstoet te sien. Ons sien ’n **boer** (69) met sy **katoenmus** en langsaan ’n **boerin** (70) . Dan ’n **ou vrou** (71) wat op haar **kierie** (72) steun. Laastens die **meulenaar** (73) met sy groot **vilthoed** (74) en ’n jong boerin met **klompe** (75) aan haar voete, wat haar kindjie leer loop.","t03-c1-24-1":"24. — Daardie toneel is baie vermaaklik.","t03-tit-8":"*Tweede tafereel.*","t03-tit-9":"Openbare fees.","t03-tit-10":"Waterspele en roeiwedvaarte.","t03-c2-01-1":"1. — Die **somer** het gekom. Die warm son van die maand **Junie** (Julie of **Augustus**) spoor die jongmense aan om te bad en te roei.","t03-c2-02-1":"2. — Op die regteroewer van die rivier trek die roeiers hulle uit om aan die waterspele en roeiwedvaarte deel te neem.","t03-c2-03-1":"3. — Een van hulle trek sy **skoene** (1) uit; hy maak hulle los (hy knoop hulle oop). Sy twee maats is reeds gereed. Van nou af het hulle net hulle **gebreide hemp** (2) en **swembroek** (3) . Hulle gesels terwyl hulle op hulle vriende wag. Hulle praat oor die kermis en oor die fees wat op die ander oewer plaasvind.","t03-c2-04-1":"4. — Op die grond, naby hulle, lê die **klere** van hulle maats: ’n paar **stewels** (4) , **skoene** (5) , **kouse** (6) , **vilt-** (7) en **strooihoede** (8) en ’n **das** (9) .","t03-c2-05-1":"5. — Een van die jongmanne het sy **baadjie** (10) sorgvuldig gevou. Hy sit dit op ’n handdoek, waarin sy buurman gou albei **klere** sal toemaak.","t03-c2-06-1":"6. — Die sesde seun is laat. Hy het nog sy **pet** (11) op sy kop. Hy het nie sy **hemp** (12) , of sy **boordjie** (13) , of sy **mansjette** (14) uitgetrek nie. Hy hou sy **onderbaadjie** (17) in die hand en het nog sy **broek** (16) en **kruisbande** (15) . Hy sal beslis nie gereed wees vir die volgende wedloop nie.","t03-c2-07-1":"7. — Naby die jongmanne lei ’n paadjie, waarlangs baie **dissels** (18) staan, na die oewer van die rivier, waar vader Jakobus tussen die **riete** (19) die **vuurwerk** (20) voorberei wat hulle die aand sal afskiet.","t03-tit-11":"Die wedloop.","t03-c2-08-1":"8. — Op die rivier vaar ’n paar dames, wat hulle met hulle sambrele beskut, in ’n **boot** (21) . Hulle volg die wedloop wat baie interessant is. In elke **skuit** (22) roei vier **roeiers** (24) met al hulle kragte, terwyl die **stuurman** (26) die **roer** (25) hou en die brose roeiboot stuur. Die **roeispane** (23) slaan die water op maat en die ligte bote vaar met duiselingwekkende snelheid.","t03-c2-09-1":"9. — ’n Paar jongmanne stry, naby die pilaar van die brug, om die prys van die **seilboom** (28) . Een van hulle loop versigtig op die buigsame en gladde boom om die klein **vlaggie** (29) te bereik wat aan die punt vasgemaak is. Sy ongelukkige **mededinger** (30) het in die water geval. Hy swem om aan wal te kom.","t03-c2-10-1":"10. — Ouer jongmanne **hou ’n boottoernooi** (32) naby die **kaai** (33) . Al hierdie spele word bygewoon deur ’n talryke **publiek** (31) wat teen die **reling** van die **brug** (27) leun en op die **oewer** saamgedrom is. ’n Paar toeskouers draai hulle egter om, om die spel van die **prysmas** (45) te volg of om die **burgemeestersgevolg** te bewonder wat vir die **uitdeling** van die pryse kom.","t03-c2-11-1":"11. — Eers is hier ’n paar **straatseuns** (35) wat voor die **musikante** (36) loop; dan kom die **burgemeester** (37) , die adjunkte en die **gemeenteraad** van die dorpie. Laastens loop die **brandweermanne** (38) .","t03-tit-12":"Die kermis.","t03-c2-12-1":"12. — Baie mense is op die **kermisplein** (39) . ’n Mens kom die verskillende **tente** sien: die **houtperde** (40) , die **sirkus** (41) waar die vertoning reeds begin het; die **openbare bal** (42) , waar die jongmanne en die jongmeisies van die stad die plesier van die **dans** geniet.","t03-c2-13-1":"13. — Agterin sien ons die **arena** (44) waar die dapper Spaanse **stiervegter** teen die woedende **bul** (45) veg, dan die **glybaan op spore** (49) , die **skietbaan** (46) waar ’n mens jou oefen om **vuurwapens** te gebruik en na die **teiken** te skiet.","t03-c2-14-1":"14. — Naby, hier is die **kermisteater** (47) waarin die **blyspel** en die **treurspel** gespeel word. Baie naby is die tent van die **reus** (48) en van die **dwerg**. Die **lengte** van die eerste is twee meter en vyftien sentimeter; die tweede is skaars so groot soos ’n kind.","t03-c2-15-1":"15. — Laastens, hier is die groot **dieretuin** (50) met sy **wilde diere**, sy **tier** (51) met magtige **kloue**, sy **leeu** (52) met ’n digte **maanhare**, sy twee **kameelperde** (53) en sy **olifant** (54) wat sy **slurp** so behendig gebruik.","t03-c2-16-1":"16. — Die **temmer** (55) wat daardie diere afrig, staan by die deur van die tent.","t04-apar-1":"TABEL Nr. 4 Volwassenheid en ouderdom.","t04-tit-1":"*Eerste tafereel.* Die bruilofsmaal.","t04-tit-2":"Die herfs.","t04-c1-01-1":"1. — Die jongmense het groter geword. Een van hulle, Jan, trou. Ons is by die **bruilofsmaal** wat om dieselfde tafel die gesinne van die egpaar bymekaarbring.","t04-c1-02-1":"2. — Ons is in die **herfs**, in die maand **September**. Die koue wind van **Oktober** en van **November** het die platteland nog nie van sy groen **blaredak** beroof nie. Die aandlug is lou en geurig; daarom vind die ete onder die **veranda** (8) by die tuin plaas.","t04-c1-03-1":"3. — Ver weg, op die **heuwel** (3) , staan die huis van Jan se ouers, ’n elegante **kasteel** (1) wat in die groen weggesteek is; mooi wingerde, wat uitstekende wyn lewer, bedek die helling van die heuweltjie. Die wynboer bewerk en versorg hulle.","t04-c1-04-1":"4. — Bo die wingerde vlieg ’n vlug **patryse** (2) verby wat deur die nadering van die **veldwagter** (5) verskrik is. Hierdie een, met sy **geweer** onder die arm en ’n **wildsak** oor die skouer, deursoek die **bosse** (4) met sy **hond** (6) . Hy hou toesig oor die landgoed en keer dat die wildstropers die wild uitroei.","t04-c1-05-1":"5. — Buite die **veranda** klim ’n **leiwingerd** op waaraan digte **druiwetrosse** (7) hang.","t04-c1-06-1":"6. — Die mooi herfsblomme wat die **tafel** (16) versier, is **krisante** (9) ; die **vader** (10) van die bruid het een daarvan in die knoopsgat van sy manelpak gesit.","t04-c1-07-1":"7. — Die maaltyd loop ten einde. Die **bediende** (11) begin die nagereg-skottels bring en sal binnekort die verskillende dele van die eetgerei wegneem, **lepels** (14) , **vurke** (12) , **messe** (13) , **skottels** (15) wat ’n mens nie meer nodig het nie.","t04-tit-3":"Die familie.","t04-c1-08-1":"8. — Almal lyk vrolik, en die glimlag waarmee die **moeder** (17) van die bruidegom na haar kinders kyk, bewys haar geluk.","t04-c1-09-1":"9. — Hierdie huwelik verenig twee ryk gesinne van die streek. Jan, die **eggenoot** (18) , is die **seun** van ’n groot grondeienaar en hy word die **skoonseun** van ’n bekwame nyweraar.","t04-c1-10-1":"10. — Die **egpaar** is jonk en tog was hulle lank reeds **verloof**. Die **jong vrou** (19) , Marta, is bekoorlik in haar **wit rok** wat met lemoenbloeisels versier is.","t04-c1-11-1":"11. — Haar **skoonvader** (20) is baie gelukkig om so ’n vriendelike **skoondogter** te hê, en die **skoonmoeder** (21) van Jan glimlag as sy haar **dogter** so mooi sien.","t04-c1-12-1":"12. — Aan die punt van die tafel sit die ander **genooides** (22) , **familie, vriende, neefs, niggies**. ’n **tafelhoof** (23) , met ’n servet onder die arm, bedien hulle ywerig.","t04-tit-4":"Die vriende.","t04-c1-13-1":"13. — Aan die regterkant van die tafel is ’n **jongmeisie** (24) , ’n **vriendin** van die jong bruid, dan die **broer** van hierdie een, wat haar **strooijonker** (25) is. Hy gesels met sy **strooimeisie** (26) , die suster van die bruidegom, wat deur hierdie huwelik die **skoonsuster** van Marta word. Sy is ’n bekoorlike jongmens. Sy het mooi **juwele**, ’n **pêrelhalssnoer** en ’n goue **armband**.","t04-c1-14-1":"14. — Naby hulle is die meneer wat staan en sy glas oplig ’n **vriend** (27) van die gesin. Hy is een van die **getuies van die bruidegom**. Hy stel ’n **heildronk** in, drink op die **gesondheid** van die jong egpaar en wens hulle lange geluk toe. Hy is in ’n plegtige pak geklee, in ’n manelpak, met **gelakte skoene** (28) . Hy is die metgesel van die **ouma** (29) wat ’n **weduwee** is.","t04-c1-15-1":"15. — Die jongman in ’n **manelpak** (31) , met ’n dun swart snor, is die **swaer** (30) van Jan. Hy is ’n voortreflike ingenieur. Hy sit langs ’n baie elegante **jong dame** (33) , die **ouer suster** van Marta en die moeder van die fyn dogtertjie wat kom, terwyl sy haar arm aan haar neef gee, om ’n blom aan te bied en haar ’n **goeienaand** te **wens**. Daardie dame het baie mooi **oorringe** en ’n elegante **hoofbedekking**.","t04-c1-16-1":"16. — Die klein neef, so vreemd met sy **bloes** (36) en sy bofferige **broekie** (37) , is baie beklaenswaardig. Hy is ’n **weeskind** (35) . Baie jonk het hy sy vader en sy moeder verloor. Sy oom is sy **voog** (38) en het ongetroud gebly om die arme kind op te voed. Hy is ’n goedhartige man. Hy is ’n bietjie kaal en baie kortsigtig; hy gebruik ’n **knypbril**.","t04-tit-5":"Die nagereg.","t04-c1-17-1":"17. — Agter die gaste, op ’n tafel wat met ’n **tafeldoek** bedek is, is die **nagereg** (39) voorberei. In ’n groot skaal is daar vrugte, **perskes** (40) , **pere** (41) , **appels** (42) , **appelkose** (43) en **druiwe** (44) . Naby, **pynappels** (45) , ’n mooi **koek** (46) , **likeurbottels** (48) en **sjampanje** (49) en ook stapels skoon **borde** (47) .","t04-c1-18-1":"18. — Die **kelderman** (50) trek ’n **bottel** (52) ou wyn oop met ’n **kurktrekker** (51) . Die **kurkprop** (53) lyk baie moeilik om uit te trek. Daardie kelderman het ’n **servet** (54) onder sy arm.","t04-c1-19-1":"19. — Na die ete sal die here na die rookkamer gaan, en die dames sal hulle vir die bal gaan gereedmaak.","t04-tit-6":"*Tweede tafereel.* Die oupa se verjaardag.","t04-tit-7":"Die besoek.","t04-c2-01-1":"1. — Tien jaar het verbygegaan, Jan se ouers het oud geword en is baie lief vir hulle drie kleinkinders, twee **kleinseuns** (2) en een **kleindogter** (3) . Omdat dit vandag **die oupa se verjaardag** is, kom die kinders hulle ’n gelukkige naamdag toewens.","t04-c2-02-1":"2. — Die klein Pieter is nog baie jonk, hy is net drie jaar oud. Hy sien die **kat** (1) nader kom. Hy wil sy mooi sagte **pels** en sy lang **stert** streel, hy dink nie daaraan dat onder die sierlike **pote** kwaadaardige skerp naels wegkruip wat hom miskien sal krap nie.","t04-c2-03-1":"3. — Sy sussie Gabriela, wat hom die hand gee, is veel ernstiger, en Marcellus met sy groot **jas** (4) en leer **gordel** (5) lyk ’n bietjie manlik geword, ondanks sy kort broekie wat sy **kouse** (6) laat sien.","t04-c2-04-1":"4. — Hulle vader het sy dik winter**oorjas** (7) met ’n **pelskraag** (8) aangetrek en in sy **sak** (9) het hy ’n serp. Sy vrou het haar vilthoed wat met **vere** (10) versier is, haar **jakkie** (11) , haar **boa** (12) en haar **mof** (13) .","t04-c2-05-1":"5. — Dit is baie koud, want die winter heers. Die **sneeu** (19) het die hele dag geval en die dakke van die huise is heeltemal wit. Saam met die **nag** word die koue nog skerper. In die hemel skyn die **maan** (17) en die **sterre** (18) en dring deur **die duisternis**.","t04-tit-8":"Die siekte.","t04-c2-06-1":"6. — Die arme **blinde** (20) wat die plein voor die **apteek** (16) oorsteek, gelei deur sy **poedel** (21) , is baie ongelukkig. Justina, die **diensmeisie** (14) , bring uit die kombuis ’n **bak** (15) baie warm **kruietee** wat mildelik gesoet is.","t04-c2-07-1":"7. — Die **ouma** (23) , wat haar **bril** (26) op die tafel wil gaan soek om die **voorskrif** (27) te lees wat die **dokter** (25) pas geskryf het, staan uit haar leunstoel op en steun op haar **kierie** (24) .","t04-c2-08-1":"8. — Dikwels ly sy aan **ongesteldhede, duiselings, verkoue, tandpyne**, haar bene is swak en haar oë is nie meer baie goed nie. Ten spyte daarvan spot sy graag met haar ou **dokter** wat haar altyd ’n **drankie** (28) wil voorskryf. Vandag is sy baie bly, want sy het haar jong gesin om haar.","t04-c2-09-1":"9. — Dit is gesellig in die goed toegemaakte kamer. In die marmer **kaggel** (29) vlam ’n **pragtige vuur** (30) , en ’n mens voel gelukkig in die sagte **lig** van die **lamp** (31) wat sopas aangesteek is.","t04-tit-9":"Die oupa.","t04-c2-10-1":"10. — Selfs die **oupa** (33) het vergeet dat hy siek was, dat sy **rumatiek** hom aan sy **leunstoel** (34) vasmaak en dat hy gister nog **koors en floutes** gehad het. Hy onthou nie meer dat hy die laaste winter aan **longontsteking** gely het en dat ’n hees en pynlike **hoes** hom baie laat ly het nie.","t04-c2-10-2":"En tog is hy baie moeilik gesond gemaak. Van nou af gaan dit ’n bietjie beter met hom. Maar sy been, wat hy op ’n **kussing** (38) laat rus wat op ’n klein **bankie** (39) gesit is, maak hom ook seer.","t04-c2-11-1":"11. — Wanneer hy sorgvuldig in sy warm **kamerjas** (35) met dik perlemoen**knope** (36) toegedraai is en wanneer hy naby hom, om die koerant vir hom te lees, die klein **weesdogtertjie** (40) het wat in ’n wit **kappie**, in ’n blou **rokkie** (42) en ’n **skouermanteltjie** (41) geklee is, kla hy nie.","t04-c2-12-1":"12. — Elke jaar, wanneer die **kalender** (43) weer die **datum** van die eerste **Desember** aandui, wag hy ongeduldig op sy **kleinkinders**, want hy weet dat hulle daardie belangrike **datum** nie sal vergeet nie.","t04-c2-13-1":"13. — Met ontroering onthou hy die tyd baie lank gelede toe hy self die roemryke keiserlike **maarskalk** ’n gelukkige naamdag gaan toewens het, wie se **portret** (44) teen die muur hang en wat die **oupagrootjie** van sy kinders is.","t05-apar-1":"TABEL Nr. 5 Die huis en sy bou.","t05-tit-1":"’n Gelukkige ontmoeting.","t05-01-1":"Jan. — Oom, ek wil graag weet hoe ’n mens ’n **huis** bou.","t05-01-2":"Die oom (80) . — Dit is baie maklik, my vriend, kom saam met my, ek sal jou die een wys wat meneer Bernardus (79) laat bou en waarin ek sal woon.","t05-01-3":"Jan. — Wie het dan die **plan** (76) van hierdie huis geteken?","t05-01-4":"Die oom. — Die **argitek** (75) ; hy het ’n baie duidelike tekening voorgelê wat goedgekeur is, en die **aannemer** (77) het die werk begin.","t05-01-5":"Jan. — En wie is die aannemer?","t05-01-6":"Die oom. — Dit is meneer Wit, die vader van jou vriend Jakobus. Hy lei die werkers saam met meneer Rooi, die argitek.","t05-01-7":"Wel! Hier kom meneer Wit net betyds met sy **liniaal** (78) , en meneer Rooi met sy plan.","t05-01-8":"Goeiedag, menere. Hoe gaan dit met u?","t05-01-9":"Meneer Rooi. — Baie goed, dankie. Goeiedag, Jan, hoe het hierdie kind gegroei!","t05-01-10":"Die oom. — Ja, waarlik, hy is ’n klein man. Hy is baie ernstig, ’n mens moet hom oor alles inlig wat hy sien. Vandag wil hy weet hoe ’n mens ’n huis bou.","t05-tit-2":"Die werkers.","t05-01-11":"Meneer Wit. — Wel, kom saam met my, my maatjie, ek sal dit vir jou dadelik verduidelik, want ek is baie lief vir kinders wat hulle wil laat onderrig.","t05-01-12":"Jy sien daardie werker wat ’n **graaf** (82) in die hand hou: hy is ’n **grondwerker** (81) . Hy grawe ’n **sloot** (46) om die waterpype te lê. Hy het ook die grond uitgegrawe op die plek waar die huis staan, sodat die messelaar die vier **mure** kan oprig. Die deel van daardie mure wat in die grond is, word die **fondamente** (2) genoem. Die ruimte tussen die fondamente vorm die **kelder** (3) . Daardie kelder het ’n klein venster wat die **keldervenster** (5) genoem word, ’n **deur** (4) en ’n trappie.","t05-01-13":"Die **messelaar** (108) het aangehou om die mure te bou en openinge vir die **deure** (8) en die **vensters** (17) gelaat.","t05-01-14":"Jan. — Maar daardie messelaar sien ek nie!","t05-01-15":"Mnr. Wit. — Hy het nou klaar in die huis gewerk. Hy is naby die **stal** (54) , op sy **steier** (110) , hy bou die muur van die **waskamer** (56) .","t05-01-16":"Hy het ’n troffel, ’n bak en ’n **skietlood** (109) . Maar jy sal daardie name nie onthou nie.","t05-01-17":"Jan. — Sekerlik wel, want ek sal dadelik by my oom ’n klein troffel en ’n bak vra, en ek sal self ’n skietlood met ’n toutjie maak.","t05-tit-3":"Die materiaal.","t05-01-18":"Die oom. — Ha! baie goed. Maar sê my, Jan, wat het ’n mens nodig om ’n huis te bou?","t05-01-19":"Jan. — ’n Mens het **kapklippe** (59) en **messelklei** (65) nodig.","t05-01-20":"Die oom. — Juis, sien daardie man met die groot hoed, op sy **wa** (136) . Hy is die **wadrywer** (135) . Elke dag bring hy **klipblokke** (60) hierheen. Hy laai sy wa op die werf af, en die **klipkappers** (83) kap die blokke en saag hulle met hulle **klipsaag** (85) . ’n **Handlanger** (146) dra hulle na die messelaar wat hulle inpas.","t05-01-21":"Intussen berei die **aanmaker** (87) die messelklei voor. Hy het **sand** (62) , **kalk** (63) en **water** (64) nodig. Die kalk is naby hom in ’n **sak** (71) , ’n **messelaarskneg** (111) bring vir hom die sand op ’n **kruiwa** (112) en die **leerling** (113) staan by die pomp (58) . Hy maak ’n **emmer** (114) vol. Die messelklei sal gou gereed wees. Die **kleidraer** (107) neem dit en dra dit met die leer op tot op die steier, waar ’n messelaar werk wat daardie kant van die huis klaarmaak.","t05-01-22":"En nou, hoe word die werker genoem wat aan die **dak** (31) werk?","t05-01-23":"Jan. — Hy is die **dakdekker** (118) .","t05-tit-4":"Die dak van die huis.","t05-01-24":"Mnr. Wit. — Ja, maar eers kom die **timmerman** (115) .","t05-01-25":"Die timmerman maak die **dakstoel** (35) . Hy voeg die **balke** (37) met **penne** (117) saam. Daardie werkers, daar bo, met hulle wye fluweelbroeke, is timmermans. Die een hou ’n balkie vas, en die ander sny ’n pen met sy **byl** (116) . Die een wat naby die **skoorsteen** (41) is, is die dakdekker. Hy spyker latte op die (*) leggers, en **leiklip** (66) op die latte. Soms lê hy teëls.","t05-01-26":"Die dak van die stal is met **teëls gedek** (55) , dié van die huis is met **leiklip gedek** (32) en dié van die veranda is van **sink** (24) .","t05-01-27":"Jan. — Werk die dakdekker ook aan die sinkdakke?","t05-01-28":"Mnr. Wit. — Nee, maar die **sinkwerker** (121) of die **loodgieter**, die een wat ’n **dakvenster** (38) op die dak van die huis sit. Hy sit ook die **afvoerpype** (43) en die **dakgeute** (42) . Hy soldeer die sink en die blik aanmekaar. Hy het die **weerligafleier** (40) en die **weerhaan** (39) op die **gewel** (36) vasgemaak.","t05-01-29":"Jan. — Is die huis dan klaar?","t05-tit-5":"Die gereedskap.","t05-01-30":"Mnr. Wit. — Nie heeltemal nie. Die **gipswerker** (99) bou met **bakstene** (61) die mure wat dit in verskillende kamers verdeel. Hy smeer **gips** (70) aan die **plafonne** (26) en die mure. Nou werk hy aan die plafon van die **veranda** (33) . Hy het, soos die messelaar, ’n **troffel** (100) en ’n **bak** (101) .","t05-01-31":"Daarna maak die skrynwerker die deure, die vensters, die **parkette** (16) en die **hortjies** (19) .","t05-01-32":"Nou werk hy op die werf by sy **werkbank** (90) . Hy het ’n **saag** (94) om die hout (69) te saag, ’n **skaaf** (91) , ’n **klamp** (92) , ’n **beitel** (94 bis) , ’n **passer** (95) en ’n houthamer **(95 bis)**.","t05-01-33":"Jan. — Ha! maar dit is lekkerder om te skrynwerk as om te messel. Oom, jy sal vir my ’n werkbank, ’n saag en ’n skaaf koop, want ek sal binnekort ’n hok vir Medor maak.","t05-01-34":"Die oom. — Ja, seuntjie.","t05-01-35":"Jan. — Hoe tevrede is ek! En wie is dit wat naby die voordeur staan?","t05-tit-6":"Die verfwerk.","t05-01-36":"Mnr. Wit. — Hy is die **verwer** (102) . Hy staan op sy leer met ’n pot **verf** (103) en sy **kwas** (104) . Hy verf die hout van die voordeur sodat dit langer hou.","t05-01-37":"Hy plak ook die papiere in die vertrekke.","t05-01-38":"Die **behanger** (107) wat op ’n **leer** (106) is, op die **balkon** (28) , sit ’n **rolgordyn** (29) op.","t05-01-39":"Die werker wat naby die groot venster staan, is die **glasmaker** (96) . Hy maak die **ruite** (18) met **stopverf** (73) vas. Daardie ander werker, wat naby die kelderdeur kniel, is ’n **slotmaker** (97) . Hy sit ’n **slot** (6) in. Sy **vyl** (98) lê naby hom.","t05-01-40":"Jan. — Is daardie werker wat met sy **hamer** (84) op ysterwerk slaan ook ’n slotmaker?","t05-01-41":"Mnr. Wit. — Om juister te wees, hy is ’n smid (125) . Hy smee **ysterwerk** (67) vir die **elektrisiën** (124) wat op die dak van die **rytuigskuur** (51) is. Hy het ’n **smidsvuur** (126) , ’n **aambeeld** (127) en ’n **tang** (128) .","t05-01-42":"Die elektrisiën maak die **koper** (44) **draad** van die telefoon vas.","t05-tit-7":"Die tuinbou.","t05-01-43":"Die oom. — Agterin die **werf** (45) , naby die **hek** (47) en die **poort** (48) , sien jy die **tuinier** (129) . Hy maak die **tuintjie** (49) gereed. Hy het die grond met sy **spitgraaf** (131) omgespit, hy saai sade en hark met die **hark** (130) . Daarna sal hy met sy **gieter** (132) die **beddings** (50) natgooi en die plante sal groei.","t05-01-44":"Die **staljong** (133) wat pas die perd versorg en vir hom kos gegee het, maak die **rytuig** (52) skoon met ’n spons, ’n **handpomp** (134) en ’n emmer water. Daarna sal hy dit weer in die rytuigskuur inbring en die deur met die dik **grendel** (53) toemaak.","t05-01-45":"Nou is jy tevrede, dink ek, jy het genoeg verduidelikings gehad.","t05-01-46":"Jan. — Ja, oom, maar ek sou graag die binnekant van die huis wou sien.","t05-01-47":"Die oom. — Dit sal môre gebeur. Meneer Rooi sal die plan vir jou verduidelik en jou die naam van elke kamer aandui.","t05-tit-8":"Die binne-indeling van die huis.","t05-apar-2":"*(Sien die plan.)*","t05-01-48":"Die argitek. — Kom, Jan, ek sal jou dadelik die verskillende dele van die huis laat verken.","t05-01-49":"Kom ons gaan die **grondverdieping** (7) binne. Hier is die knoppie van die **klokkie** (11) . Ons klim die drie **trappies** (14) van die **stoep** (9) op, ons gaan oor die **drumpel** (10) van die **voordeur** (8) en hier staan ons aan die voet van die **trap** (13) .","t05-01-50":"Jan. — Dit is die gang.","t05-01-51":"Die argitek. — Nee, dit is die **voorportaal** (12) . Die **gang** (a) is aan die punt. Regs is die **sitkamer** (b) en die **eetkamer** (c) , teenoor die eetkamer is die **kombuis** (d) en die **bediendekamer** (e) , dan vooraan die **studeerkamer** (f) . Die **veranda** (23) met sy **glasdeur** (25) is naby die sitkamer.","t05-01-52":"Ons sal nou die trap opklim. Hou jou aan die **leuning** (15) vas en tel die trappies. Daar is veertien. Hier is die **gang** (m) , ons is op die eerste **verdieping** (27) .","t05-tit-9":"Die eerste verdieping.","t05-01-53":"Teenoor die trap is die **kleinhuisie** (20) en die **kleedkamer** (j) . Regs ’n mooi **slaapkamer** (g) met twee vensters op die **voorgewel** (1) van die huis. Links is die **badkamer** (1) en die **gastekamer** (i) met ’n groot **alkoof** (h) . Naby die slaapkamer is die **kinderkamer** (k) . Dit lê aan ’n ruim **terras** (21) . Onder hierdie terras is ’n ander kleinhuisie (20) en, teen die muur, hier is die **klok** (22) wat vir die ete lui.","t05-01-54":"Jan. — Kom ons gaan na die **tweede verdieping**.","t05-01-55":"Die argitek. — Daar is nie ’n tweede verdieping nie. Onder die dak is daar net **solderkamers** (33) en die solder (34) . Ons het die verkenning klaargemaak, ons kan weer afgaan.","t05-01-56":"Jan. — Dankie, meneer, dit is baie interessant. Ek sal dadelik vir my vader alles vertel wat ek gesien het.","t06-apar-1":"TABEL Nr. 6 Die huis van binne, die meubels, die voeding, die verligting.","t06-apar-2":"Die huis is klaar. Jan se oom het in sy nuwe woning ingetrek, waarvan ons die indeling ken. Kom ons kyk nou hoe hy sy huis gemeubileer het. Ons sal eers verken:","t06-tit-1":"Die slaapkamer.","t06-c1-01-1":"1. — Ons kom ongeleë, want die kamermeisie is besig om die **kamer** skoon te maak.","t06-c1-02-1":"2. — Op die **waskastjie** (1) is hier en daar verskillende voorwerpe waarmee ’n mens hom was, hom kam, kortom sy toilet maak. Dit is die **waskom** (2) en die **waterkan** (3) , die **haarborsel** (4) , die **kam** (5) , die **seep** (6) en die **spons** (7) , laastens ’n **flessie** (8) vir die vloeibare tandmiddel.","t06-c1-03-1":"3. — Op die vloer, voor die waskastjie, hier is die **emmer** (9) om die vuil water op te vang.","t06-c1-04-1":"4. — Ons sien in die **voorkamer** (10) ’n paar **klerehake** (13) en twee **sambrele** (11) in die **sambreelstaander** (12) .","t06-c1-05-1":"5. — Aan die ander kant van die deur is die **spieëlkas** (14) wat die **linne** (15) bevat.","t06-c1-06-1":"6. — Kom ons maak gebruik daarvan dat die **kamermeisie** (16) die **bed** (17) opmaak, om die verskillende dele daarvan te verken. Die **bedkatel** (20) bevat ’n goeie **veermatras** (21) waarop Justina dadelik ’n wol **matras** (22) sal sit. Daarna sal sy van die stoele die twee **lakens** (23) en die **kombers** (24) neem. Dan sal sy aan die koppenent die **dwarskussing** (25) en die **kopkussing** (26) sit wat saam met die **veerkombers** (27) op die **bedmatjie** (32) lê. Sy gebruik ’n veerkwas om die **gordyne** (19) en die **bedhemel** (18) af te stof en hier is ’n deel van die werk klaar.","t06-c1-07-1":"7. — Dan sal sy die **bedkassie** (28) ’n bietjie moet opruim, die **wekker** (29) moet opwen, die **naglampie** (30) moet gereedmaak, die **kers** (31) moet afhaal om die kandelaar skoon te maak.","t06-tit-2":"Die werkmandjie en die kaggeltoebehore.","t06-c1-08-1":"8. — Die **werkmandjie** (34) naby die **bankie** (33) het ook baie nodig om opgeruim te word. Sy sal die **borduurwerk** (35) moet opvou, in die **werktafeltjie** (38) die **vingerhoed**, die **gare** (36) , die **naalde** (37) en die **skêr** (39) moet toemaak en die deksel van die tafeltjie met die **sleutel** (40) moet sluit.","t06-c1-09-1":"9. — Op die **eenpoottafeltjie** (41) in die middel sal Justina die water van die **karaf** (42) vernuwe. Sy sal **suiker** in die **suikerpot** (43) sit, die **suikertangetjie** (44) skoonmaak en die **klereborsel** (46) wegneem.","t06-c1-10-1":"10. — Die regterkant van die kamer sal minder werk van haar vra, want die **lang leunstoel** (47) en sy **kussing** (48) is op hulle regte plek, en omdat dit nie koud weer is nie, is niks verskuif onder die toebehore van die **kaggel** (49) nie. Die **skopgraaf** (50) , die **tang** (51) , die **vuurhonde** (55) , die **asrand** (56) is skoon; die **vuurskerm** (54) is nie verskuif nie en die **houtkis** (52) is goed van **blokke** (53) voorsien.","t06-c1-11-1":"11. — Tog sal sy die **slingerhorlosie** (57) , die **kandelabers** (58) en die **sakgoeddosies** (59) moet afstof, en laastens die **spieël** (60) moet afvee.","t06-c1-12-1":"12. — Wat die **wieg** (61) van die kindjie (van die babatjie (*) ) betref, dit is reeds gereed.","t06-tit-3":"Die sitkamer.","t06-c2-01-1":"1. — Nou hier is die sitkamer. Dit is ’n baie mooi **kamer**. Die kaggel, wat in die regterhoek staan, is met ’n fyn **beeldjie** (1) versier, met twee mooi **vase** (3) en met ’n fluweel **lambrekyn** (2) (*) gedrapeer.","t06-c2-02-1":"2. — Om te keer dat die vonke van die vuurherd die mat aan die brand steek, het ’n mens ’n koper **vonkskerm** (4) voor die vuurherd gesit.","t06-c2-03-1":"3. — Naby is ’n elegante **skryftafeltjie** (5) vir dames oop. Daarop skryf die **vrou van die huis** (23) haar briewe.","t06-c2-04-1":"4. — Die venster is met **glasgordyne** (6) met **koorde** (8) versier wat aan die **haakjies** (7) vasgehaak is, en met stof-oorgordyne wat **bo gedrapeer** (9) is.","t06-c2-05-1":"5. — In die vensternis bevat ’n **potbedekker** (11) ’n groen **plant** (10) , ’n pragtige palm waarvan die blare hulle byna tot by die **paraffienlamp** (12) uitstrek.","t06-c2-06-1":"6. — Die **lampskerm** (13) van die lamp is deur Maria gereëlgemaak, die bekoorlike **jongmeisie** (14) wat by die klavier (15) sit. Sy sit baie regop op die **bankie** (16) en studeer ’n musiekstuk. Sy is baie bekwaam en sorgsaam, soos haar **musiekkas** (17) bewys, wat volmaak opgeruim is.","t06-tit-4":"Die deugniet.","t06-c2-07-1":"7. — Haar broer, Paulus, soek ’n **boek** (19) in die **boekrak** (18) . Hy is ’n **jongmens** (20) , beweeglik en ondraaglik. Terwyl hy hom aan die boekrak vashaak om die boek te bereik wat te hoog is, waag hy dit om die **borsbeeld** (21) wat bo staan te laat val.","t06-c2-08-1":"8. — Hy maak gebruik daarvan, om daardie dwaasheid te doen, dat sy moeder besig is om met ’n vriendin te gesels, ’n **dame** (22) wat ’n paar dae in haar huis kom deurbring het. Die moeder sit op die **rusbank** (24) naby die **leunstoel** (25) , en haar vriendin is op die **sitplek** (27) waarvan ’n mens net die **rugleuning** (26) sien.","t06-c2-09-1":"9. — Die groot **raam** (30) wat teen die muur hang, bevat die **portret** (29) van ’n familielid. In die **album** (32) wat op die tafel gesit is, is die **foto’s** (33) van die ander gesinslede bymekaargebring. Die kinders het dit pas deurgeblaai, want die **stoele** (31) staan nog om die tafel saam.","t06-c2-10-1":"10. — Die **Chinese vaas** (34) van porselein, wat naby die **papiermes** (35) staan, is aan Maria vir haar naamdag geskenk, en die **skerm** (36) wat die hoek van die kamer versier, is deur haar oom uit China gebring.","t06-c2-11-1":"11. — Vrolik gemaak deur die pragtige **skilderye** (37) wat teen die **muur** (42) vasgehaak is, verlig deur die **plafonkroonlugter** (38) , waarvan die **elektriese lampe** (39) saans vrolik skyn, lyk daardie sitkamer baie aangenaam. Die sagte **mat** (40) wat op die parket uitgesprei is, en die so maklike **elektriese klokkie** (41) voltooi sy gerief.","t06-tit-5":"Die eetkamer.","t06-c3-01-1":"1. — Die etensklok het gelui. Die hele gesin, behalwe Maria, is om die tafel bymekaar. Die eetkamer is aangenaam verwarm deur die uitstekende **stoof** (1) van erdewerk, met ’n dun **pyp** (2) .","t06-c3-02-1":"2. — Daardie kamer het nie veel meubels nie. Langs die muur hang, bo die **bankie** (4) , ’n sierlike **fonteintjie** (3) . Baie naby is die **buffet** (5) waarop ’n mens die koue geregte sit, die nagereg-skottels, en die verskillende tafelgerei wat ’n mens nie dadelik nodig het nie.","t06-c3-03-1":"3. — So sien ons op die boonste plank ’n **gebraaide hoender** (7) , ’n **vis** (8) en ’n **skaal** (10) met **vrugte** (9) . Onder is die **kaas** (11) , die **brood** (12) , die **flessiestaander** (13) wat alles bevat wat nodig is om die slaai aan te maak: die olie, die asyn, die **sout** (14) en die **peper** (15) . Laastens, op die onderste plank is ’n **koek** (17) naby die **mosterdpotjie** (16) .","t06-c3-04-1":"4. — Die eetkamerhorlosie, wat ’n mens die **muurhorlosie** (20) noem, het ’n baie eienaardige vorm. Dit is in ’n houtraam ingebou wat boonop ’n **barometer** (19) en ’n **termometer** (18) bevat.","t06-tit-6":"Die bediening van die ete.","t06-c3-05-1":"5. — Teen al die mure van die kamer is **houtpanele** (21) van gewaste eikehout aangebring. ’n Stof **deurgordyn** (22) sluit die deur wat toegang tot die veranda gee, goed genoeg. Daar sal die gesin na die ete koffie gaan drink. Die **koppies** (24) en die **pierings** (25) is reeds gereed op die **skottelkas** (23) .","t06-c3-06-1":"6. — Bo die tafel is ’n **hanglamp** (26) aan die plafon vasgemaak waarvan die baie helder lamp saans die hele eetkamer verlig.","t06-c3-07-1":"7. — Kom ons verken nou die **eettafel** (27) self. Toe die gesin ingekom het, was die tafelgerei gereed. Op die **tafeldoek** (28) is, op die plek van elke tafelgenoot, ’n **bord** (33) , ’n **servet** (29) , ’n **lepel** (34) , ’n **vurk** (35) , ’n **mes** (36) en ’n **glas** (32) gesit. Daar was ook **bottels** (30) vir wyn en ’n **karaf** (31) vir water.","t06-c3-08-1":"8. — Die **bediende** (39) het eers die **sopkom** (37) gebring, waarin nog ’n bietjie sop damp. Nou bedien hy die eerste **gereg** (38) , ’n vleisgereg. Daarna sal hy dié aanbied wat ons reeds genoem het, laastens, na die **nagereg**, sal hy gebruik maak daarvan dat sy werkgewers na die veranda gegaan het, om die tafelgerei weg te neem en die eetkamer weer op te ruim.","t06-c3-08-2":"*Nota.* — *Die gewone woorde wat op die voeding betrekking het, word hier baie beknop aangedui. Die lys sal op die twee tabelle « Die hotel » (nr. 13) en « Die mark » (nr. 15) aangevul word.*","t06-tit-7":"Die kombuis.","t06-c4-01-1":"1. — In die kombuis, waarna ons deur die half oop deur begin kyk, sien ons ’n skilderagtige wanorde. Voor die **vuurherd** (1) , waarin ’n **vuur** (3) knetter, is ’n **braaispit** (5) opgestel. ’n Mooi **braaistuk** (7) is **aan die spit gesteek** (6) en braai gaar.","t06-c4-02-1":"2. — Die **blaaspyp** (8) en die **koolskopgraaf** (9) , wat ’n mens pas gebruik het, het op die vloer bly lê net soos die **blokke** (10) .","t06-c4-03-1":"3. — Die bokant van die kaggel is opgeruim; die **lantern** (11) , die **vuurhoutjiedosie** (13) , waarin die **vuurhoutjies** (12) is, die **kandelaar** (14) en die **blaker** (15) met ’n **kers** (16) is op hulle plek. Maar die groot **koolemmer** (18) , vol **steenkool** (17) wat die **kokkin** (23) pas in die kelder volgemaak het, het in die middel van die kombuis bly staan.","t06-c4-04-1":"4. — Waarlik, die arme vrou moet haas sodat die ete betyds gereed is. Nou is sy by die **kookstoof** (19) en roer ’n **sous** (24) wat nie te veel moet aanbrand nie.","t06-c4-05-1":"5. — In die **oond** (20) bak ’n koek wat sy vir die kinders se tussenete voorberei het. Bo die kookstoof hang die **potlepel** (21) en die **skuimspaan** (22) .","t06-tit-8":"Die vaatwerk.","t06-c4-06-1":"6. — Die **kookgerei** (25) , wat agterin die kamer opgehang is, is baie skoon. Die mooi koper **kastrolle** (26) , die **melkkan** (27) , die **sif** (28) en die **rasper** (29) is sorgvuldig skoongemaak.","t06-c4-07-1":"7. — Die **soutbakkie** (30) is op die skottelkas gesit naby die **teepot** (31) en die **oliefles** (32) . Die **laai** (33) bevat waarskynlik die eetgerei en die kombuismesse.","t06-c4-08-1":"8. — Die **besem** (34) en die **veerkwas** (35) staan in ’n hoek. Die kokkin het pas die **kapblok** (36) gebruik, sy het dit naby die venster laat staan.","t06-c4-09-1":"9. — ’n **Handdoek** (37) hang teen die muur, naby die **tregter** (38) . In daardie deel van die kombuis is die **rooster** (39) , die **kapmes** (40) en die **kapplank** (41) weggesit. Verder, bo die kapmes, op ’n **plank** (42) , is daar **potte** (43) , die **kookpot** (44) met sy **deksel** (45) en die **ketel** (46) . Die **pan** (47) hang naby.","t06-c4-10-1":"10. — Net die koper **kraan** (48) werp ’n glans in hierdie hoek. Die **opwasbak** (49) waarop die dik **kruik** (50) gesit is, is waarskynlik baie gerieflik met sy klein kassie, waarin ’n mens die **asynvaatjie** (51) met sy **kraantjie** (52) bewaar, die **afvalbak** (53) en die **vuil borde** (54) .","t06-tit-9":"Ander voorwerpe in die kombuis.","t06-c4-11-1":"11. — Die **balie** (55) waarin ’n mens die **groente** (58) was, en die gietyster **ketel** (56) wat op die **teëlvloer** (57) gesit is, het waarskynlik ook hulle plek in daardie kassie.","t06-c4-12-1":"12. — Die kokkin kom sekerlik nie stowe kort nie, want hier is boonop, op die hoek van die tafel, ’n **gasstofie** (59) waarop water in ’n klein kastrol warm word. Die **stoom** (60) wat daaruit ontsnap, dui vir ons aan dat dit waarskynlik kook. Vermoedelik sal hierdie water vir die koffie gebruik word, want hier is op die ander punt van die tafel die **koffiekan** (64) en die **koffiemeul** (63) .","t06-c4-13-1":"13. — Die stofie is met die **gasbrander** (62) verbind deur ’n lang **rubberpypie** (61) .","t06-c4-14-1":"14. — Die **dagmeisie** (66) wat die kokkin kom help, maak die groente vir die ete gereed. Wanneer hulle skoongemaak en gewas is, sal sy hulle in die **bak** (65) sit terwyl sy op die uur wag om hulle te kook.","t06-tit-10":"Die badkamer. *(Die baaikamer.)*","t06-c5-01-1":"1. — Ons het nog net een onbeskeidenheid oor om die vernaamste kamers van die woning te leer ken: om die inrigting van die badkamer te sien. Dit sal nie lank duur nie, want dit is nie groot nie, en ons sal gou weet dat die **bad** (1) ’n goeie **badverwarmer** (2) het, dat die **seepbakkie** (3) binne bereik van die badende se hand is en dat die **handdoekrak** (5) die **handdoeke** (4) sekerlik maklik sal laat droog word.","t06-c5-02-1":"2. — Daardie kamer het sy mure met **teëls** (6) bedek, wat dit moontlik gemaak het om ’n **stortapparaat** (7) te installeer sonder om enigsins te vrees dat die water, wat tydens sy gebruik terugspat, die mure sal beskadig. ’n Sink **bakkie** (8) wat vir die voetbaddens dien, voltooi die meubels.","t07-apar-1":"TWEEDE REEKS TABEL Nr. 7","t07-tit-1":"*Eerste tafereel.*","t07-tit-2":"Die dorp in die winter.","t07-c1-01-1":"1. — Tydens die nuwejaarsvakansie het ek my vader vergesel na Nuwestad, ’n dorpie waar hy ’n paar handelsake moes afhandel.","t07-c1-02-1":"2. — Ons het die **poskoets** (11) gebruik wat tussen die stad en daardie dorpie ry; maar omdat dit baie koud was, was daardie reis in ’n min gerieflike voertuig nie baie aangenaam nie.","t07-c1-03-1":"3. — Daarom het ons ’n ware plesier gevoel toe ons die **koetsier** sy wa op die plein sien stilhou het, voor die **herberg** (2) van die *Wit Beer*. Die **herbergier** (4) het op die drumpel van sy huis op ons gewag terwyl hy kalm sy **pyp** gerook het.","t07-c1-03-2":"Hy het ons genooi om in te kom en ek het my nie laat vra om my voor die takkiesvuur te gaan sit wat in die vuurherd geknetter het nie. Toe het ek erg gespot met die skerp **noordewind** wat die ou **uithangbord** (3) laat kraak het en **die rook** (1) wat uit die skoorsteen kom in swart warrelinge weggedra het.","t07-c1-04-1":"4. — Dit was die uur van die middagete. Sonder om langer te wag, het ons die eenvoudige maar smaaklike maaltyd wat vir ons bedien is goed geëet (*) .","t07-tit-3":"’n Paar besoeke.","t07-c1-05-1":"5. — Na die ete het ek my vader vergesel, wat ’n versekeringsagent is, na sy kliënte. Eers het ons die **smid** (5) besoek, wat naby die herberg woon. Hy was besig om ’n perd te beslaan. Ek het die krag van sy maat bewonder wat die **hoef** van die perd stewig op sy leer voorskoot gehou het, terwyl die smid die **hoefyster** (6) met sterk hamerhoue vasgemaak het.","t07-c1-06-1":"6. — Daarna het ons na die **skoenmaker** (7) van die dorp gegaan, die ou Jakobus. Hoewel hy ’n pragtige **stewel** as uithangbord het, is hy tevrede om ou gate-skoene van nuwe sole te voorsien.","t07-c1-06-2":"Die ou man het lag-lag vir ons gesê: « In die stad was ek ’n \"skoenmaker\" en ek het geen kliënte gehad nie. Hier is ek ’n \"skoenlapper\" en die werk is baie. »","t07-c1-07-1":"7. — Hy het met ons gepraat oor sy buurman die **barbier** (8) , oor wie die kliënte nie tevrede is nie. Sy **skeermesse** is altyd geskaar en sy **skêre** sny nooit goed nie. Maar omdat hy die enigste barbier van die dorp is, is ’n mens natuurlik gedwing om hom jou te laat skeer en jou hare te laat sny. Buitendien is hy ’n gierige en onvriendelike man.","t07-c1-08-1":"8. — Gelukkig lyk die ander **bure** nie soos hy nie. Byvoorbeeld die **wamaker** (9) is ’n goedhartige man, werksaam en hulpvaardig. Dit is ’n plesier om ’n wa deur hom te laat regmaak. Sy werk is altyd afgewerk.","t07-c1-09-1":"9. — Ou Jakobus het ook nie oor die **saalmaker** (10) gekla nie, wat hy soms help om die **tuie** te stik wanneer die werk dring.","t07-c1-09-2":"My vader het hom oor sy gesin gevra: « Almal gaan dit goed. My kleindogter is in die **skool** (12) . Haar **onderwyseres** (13) is baie tevrede oor haar, sy is ’n goeie **leerling** (14) . Sy is nie soos my stoute seun nie; hy dink net aan speel. Die **onderwyser** (15) kry dit nie reg om hom iets te leer nie. »","t07-tit-4":"Dorpsgesels.","t07-c1-10-1":"10. — Die ou man het ons daarna die nuus van die dorp vertel. Hulle gaan ’n nuwe skool bou, want dié wat in die **gemeentehuis** ingerig is, het te klein geword. Buitendien is dit maklik, want dit sal genoeg wees om ’n deel van die **meulenaar** se tuin te koop. Dit sal baie voordelig wees vir die arme man. Weens die koue kan die **meulstene** van die **meul** (16) nie meer die koring maal nie, want die **wiel** (17) is deur die **ys** (25) van die **stroompie** (23) vasgevries.","t07-c1-11-1":"11. — « Wat geboue betref, het u ons nuwe **kerk** (18) gesien? Dit is baie skilderagtig onder sy sneeumantel. Die **kraaie** (19) , wat hulle ou kloktoring nie meer herken nie, sit treurig op die groot boom van die **kerkhof** (20) . »","t07-c1-12-1":"12. — Daardie gedagte aan die kerkhof het die skoenmaker aan die mense herinner wat my vader geken het en wat verlede jaar gesterf het. « Hoeveel **grafte** (21) , my goeie meneer, is by die ander gevoeg, onder die **sipres** (22) ! Die dood het ons ou notaris weggemaai. Al die dorpenaars was by sy **begrafnis**. »","t07-c1-13-1":"13. — « Hier is sy opvolger wat op die stroompie skaats. Hy het pas gekom om die riem van sy **skaats** (26) deur my te laat regmaak, wat gebreek het. »","t07-c1-14-1":"14. — « Hier is ook op die oewer van die stroompie die nuwe **veldwagter** (27) . Hy is ’n oud-gendarm wat die deugniete van die dorp skrik aanjaag. Hulle vlug sodra hulle sy **kamaste** (29) en sy **kepie** (28) sien. »","t07-c1-15-1":"15. — « Ha! hier is die ou Josef wat ’n **karretjie met takkebosse** (30) vir die bakker bring. — Dit is waar, het my vader gesê, ek herken sy span **muile** (31) . Ek moet juis met hom praat, ek sal die geleentheid gebruik. Tot siens, vader Jakobus. »","t07-c1-16-1":"16. — Net toe ons uitgaan, het die kinders van die dorp die skool verlaat en hardloop-hardloop na die **glybaan** (33) gestorm met die gevaar om te val en ’n lid te breek in die **val** (34) . Een van hulle het sy **slee** (32) by die wamaker gaan haal, een van sy maats daarin laat sit, en hardloop-hardloop vertrek.","t07-c1-17-1":"17. — Ander het na ’n **sneeuhoop** (37) naby die **brug** (40) gestorm en die **sneeuman** (39) begin bombardeer wat hulle die vorige dag opgerig het en waarop hulle ’n hoed, ’n pyp en ’n skooltas oor die skouer gesit het.","t07-c1-18-1":"18. — Hulle gee min om vir die vriesende wind en die koue. Die meeste het nie eers ’n **serp** (35) nie en, om hulle weer warm te maak na die geveg met **sneeuballe** (38) , is ’n handvol baie warm **kastaiings** (42) vir hulle genoeg, gekoop by die ou **verkoopster** Jakobina, wat van koue bewe onder haar te dun **tjalie** (43) .","t07-tit-5":"*Tweede tafereel.*","t07-tit-6":"Die plaaswerf in die lente.","t07-c2-01-1":"1. — Ondanks al die plesiere van die winter groet ons met diepe vreugde die terugkoms van die **lente**.","t07-c2-01-2":"Hoe ’n vrolike prentjie lyk ’n plaaswerf, saans, in die maand Mei!","t07-c2-02-1":"2. — Aan die horison gaan die son (1) stadig lê en oorstroom die **platteland** (3) met sy purper **strale** (2) . Die ywerige **ploeër** (6) haas hom om sy **land** (4) te ploeg.","t07-c2-02-2":"Met sy **ploeg** (5) wat aan ’n kragtige **perd** (7) ingespan is, trek hy die **voor** (8) waarin die **saaier** (9) met vol hand die **saad** sal gooi wat die goue are sal lewer.","t07-c2-03-1":"3. — Die **maaiers** (11) met hulle sense het die gras van die weiland gemaai, die hooiers het die **hooi** (10) laat droog word deur dit met **vurke** (12) en harke om te keer, en hier kom hulle terug.","t07-c2-03-2":"Sommige loop voor die swaar wa wat deur osse getrek word; hulle dra hulle gereedskap op die skouer. Ander, luier, het hulle gerieflik op die geurige hooi gaan lê.","t07-c2-04-1":"4. — Terwyl hulle verbygaan, groet hulle vriendelik die **tuinier** (16) wat in die **boord** (13) besig is om die **vrugtebome** te snoei en die **peerbome** (14) te ent. Die **pruimbome** (15) begin blom, en in die goed bemeste **groentetuin** (17) staan die groente, kool en slaai reeds goed.","t07-c2-04-2":"Op die muurtjie sprei ’n mooi **pou** (18) sy stert oop om sy pragtige vere te laat bewonder.","t07-tit-7":"Die plaaswerf.","t07-c2-05-1":"5. — Die deure van die **stal** (19) is oop en ’n mens sien die ruif en die **strooisel** (23) van die **merrie** (21) wat die **staljong** (20) pas uitgespan het. Die **vulletjie** (22) , so komiek met sy lang bene, volg sy moeder met bokspronge.","t07-c2-06-1":"6. — Naby die **put** (29) gaan die **koeie** (25) in die hout **trog** (26) drink wat vir hulle as drinkplek dien. Die **kalf** (24) gebruik die geleentheid om te suip, en die **bul** (27) , wat die goeie geur van die voer ruik, bulk vrolik en lig trots sy kop met sy magtige **horings** (28) op.","t07-c2-07-1":"7. — Almal werk. Die **diensmeisie** (32) hou die **tou** (31) van die put in die hand. Sy skep water met ’n **emmer** (30) om die vee te laat drink. Naby die **skuur** (33) hark ’n man die strooi bymekaar en voor die deur van die **woonhuis** (34) spin ’n ou **spinster** (35) met haar spinnewiel en haar **spinrok** die **vlas** of die **hennep** soos in die ou tyd.","t07-tit-8":"Die boer.","t07-c2-08-1":"8. — Die **boer** (36) lei al daardie werk en gee opdragte aan sy knegte. Hy beveel aan om die **eg** (40) en die **pik** (39) onder dak te bring wat ’n mens naby die **hok** (38) van die **hond** (37) vergeet het.","t07-c2-09-1":"9. — Sy geroep laat ’n **duif** (41) skrik, wat met volle vlerke in die **duiwehok** (42) invlieg, en die **henne** (43) wat haas om in die **hoenderhok** (44) terug te gaan.","t07-c2-10-1":"10. — Voor die **skaapkraal** (48) , hier is die ou **herder** (45) wat sy **trop** (49) terugbring. Terwyl hy sy **herderstaf** (46) vashou, wat hom nooit ontbreek nie, net so min as sy verbleikte **bloes** (47) , lei hy na die kraal die **ramme** (50) , **ooie** (53) , **lammers** (54) , **bokke** (51) en **boklammers** (52) . Sy getroue **hond** (55) Argus kom laaste en spoor met sy geblaf die agterblyers aan.","t07-c2-11-1":"11. — Al daardie geraas en beweging steur nie die rus van die goeie **melkkoei** (56) wat haar **klokkie** (57) laat klingel nie, terwyl ’n mens haar voor die deur van die **stal** (58) melk.","t07-c2-12-1":"12. Sy lyk of sy verstaan dat sy haar melk moet gee, sodat die **boerin** (60) **botter** in die **karring** (61) kan gereedmaak of die uitstekende **kase** (64) wat van die plank drup wat op die **kuip** (63) gesit is.","t07-c2-13-1":"13. — Die hele **melkery** (59) word baie skoon gehou deur die **plaaskneg** (65) wat pas die **melkkanne** (62) in die groot emmer gewas het wat hy in die hand dra.","t07-tit-9":"Die hoenderwerf.","t07-c2-14-1":"14. — Met sy dik houtskoene loop hy ’n bietjie lomp, en so jaag hy die **kalkoen** (68) , die **eende** (66) , die **eendmannetjies** (67) en die **ganse** (69) weg wat **hulle bekke** (70) wyd oopmaak en onrustig skreeu.","t07-c2-14-2":"Die **haan** (71) , meer strydlustig, rig sy rooi **kam** (72) op, skud die vere van sy **stert** (73) en laat ’n klinkende « kukeleku » hoor.","t07-c2-15-1":"15. — ’n **Klukhen** (74) krap op die **mishoop** (81) met haar **kuikentjies** (75) . Die **varkie** (78) vlug na sy moeder, die enorme **sog** (77) wat ons naby die varkhok sien.","t07-c2-16-1":"16. — In hulle hokke eet die **konyne** (79) gulsig die fyn **gras** (80) wat die boer se dogter vir hulle bring. Johanna is baie lief vir haar konyne en, nadat sy elke dag die vars **eiers** (76) in die hoenderhok gaan haal het, kom sy haar maatjies besoek.","t08-apar-1":"TABEL Nr. 8 *Eerste tafereel.* Die oes (*) . — Die aansigte van die platteland.","t08-c1-01-1":"1. — Met die **somer** het die aansig van die platteland nog ’n keer verander. Die saad wat aan die voor toevertrou is, het gekiem; ’n groen plantjie het uit die grond gekom en are gekry. Die graan het gevorm, daarna het dit ryp geword en van nou af hoef ’n mens dit net te oes.","t08-c1-02-1":"2. — Die **veldblomme** is oop. **Koringblomme** (1) , **papawers** (2) en **vingerhoedjies** (3) meng by die eenvormige skakering van die koringlande die vrolike teenstelling van hulle vars **kroonblare**.","t08-c1-03-1":"3. — Die vrugtebome het hulle met blare getooi; die vrug het ryp geword. Die klein **kersieboom** (4) is oorvloedig van mooi **kersies** (5) wat die kinders met groot plesier pluk en eet.","t08-c1-04-1":"4. — Van nou af kan die vee die hele dag in die buitelug deurbring.","t08-c1-04-2":"Die **lammers** (6) het groter geword en mooi **ooie** (7) en mooi **ramme** (8) met ’n digte wolvag geword. Hulle wei rustig die **gras** van die **weiveld** (9) wat met **madeliefies** bont gemaak is.","t08-c1-04-3":"Binnekort sal ’n mens **daardie** diere begin skeer om hulle **wol** te kry waarvan die laken van ons klere gemaak word.","t08-tit-2":"Die herder.","t08-c1-05-1":"5. — Die **herder** (10) lyk of hy min op hulle let. Hy gee net om vir die storm wat aan die horison verbygaan, en die **skaapwagter** (13) , wat ’n **draailier** (14) na sy lippe bring, lyk nog onbesorgder.","t08-c1-06-1":"6. — Die hitte is drukkend; want die **hond** (15) kom ook sy dors les; hy lek die vars water van die **stroompie** (16) en laat ’n arme **paddatjie** (17) skrik wat in die oewergras weggekruip het. Hierdie een spring in die helder water waar die **waterlelies** (18) blom.","t08-c1-07-1":"7. — ’n **Kwikstertjie** (19) bad by die **fonteintjie** (20) wat tussen twee klippe uitspuit, en kruip weg onder die **doringstruike** (21) en die **haagdoringbosse** (22) .","t08-tit-3":"Die oes.","t08-c1-08-1":"8. — Vir die plattelandse kinders is die koringoes ’n baie vermaaklike tyd. Hulle **buitel** (24) vrolik op die **strooihope** (23) , hulle help die **oesers** (26) en terwyl dié die **koringland** (27) met hulle **sense** (25) maai wat goed met die **slypsteen** (30) geslyp is, versamel hulle die koring en bind dit in **gerwe** (31) of in **bondeltjies** (32) .","t08-c1-09-1":"9. — Soms laat ’n mens die grootstes onder hulle toe om met ’n **sekel** (12) die **goue halms** (28) te sny wat die swaar **are** (29) vol graan dra; en die kleintjies, wat die **vee** (33) oppas wat in die **weiveld** (34) onder die skaduwee van die groot **lindeboom** (35) wei, vang met hulle **net** (36) die mooi **skoenlappers**.","t08-c1-09-2":"Sommige klim selfs op die **waentjie** (37) om die gerwe te rangskik wat met ’n **vurk** (38) aan hulle aangegee word.","t08-c1-10-1":"10. — Op die hele **vlakte** (39) waar die **lewerikke** (41) opvlieg, heers die lewendigheid. Almal is met die oes besig. Maar terwyl die armes aanhou om die ou werktuie te gebruik, **sense, sekels** en **dorsvleëls** (40) , laat die ryk eienaars hulle koring of hulle **rog** (43) met ’n **maaimasjien** (42) maai. Daarna, omdat hulle nie die gerwe na die skuur hoef te dra nie, maak ’n mens groot **gerfhope** (44) .","t08-c1-11-1":"11. — Dan bring ’n mens ’n **dorsmasjien** (47) aan wat ’n **trekstoommasjien** (45) met ’n **dryfriem** (46) beweeg, en so word die graan van die **strooi** geskei sonder om die land te verlaat waar dit gesaai is.","t08-tit-4":"Die storm.","t08-c1-12-1":"12. — Dikwels gebeur **groot storms** (53) in die oestyd. Eers word die gerommel van die **donder** van ver gehoor; ’n **stormwind uit die weste** (54) begin waai en buig hygend die dikste bome van die **bos** (49) . Swart **wolkmassas** (56) bestorm die hemel; hulle word deurkruis deur die verblindende sigsaglyne van die **weerlig** (55) . Die **reën** en soms die **hael** begin val en plet die oeste wat gereed is om gemaai te word.","t08-c1-13-1":"13. — Dikwels steek die weerlig ’n gebou aan die brand. So is die dak van die **windmeul** (50) verlede jaar tot as verbrand en twee van sy **groot vlerke** (51) verbrysel.","t08-c1-14-1":"14. — Na ’n paar uur word die kalmte weer gebore. ’n Blink **reënboog** (52) verskyn aan die horison en die natuur hervat sy lewe wat ’n paar oomblikke onderbreek is. Die plattelanders, wat in die **hutte** (48) geskuil het, begin weer werk en probeer dapper om die skade te herstel wat hulle pas gely het.","t08-tit-5":"*Tweede tafereel.*","t08-tit-6":"Die jag. — Die druiweoes. — Die visvangs.","t08-c2-01-1":"1. — Teen die einde van **Augustus** of in die middel van **September**, volgens die streke, val die opening van die jagseisoen. Skaars het die eerste sonstrale die **akkedisse** (2) uit hulle gat laat kom, of die **jagter** (5) gaan op pad met sy **honde** (4) .","t08-c2-02-1":"2. — Hy het sy stewige **jagpak** (9) van dik laken aangetrek, hom met leer **kamaste** geskoei waarmee hy sal kan loop in die vogtige gras waar die **paddas** (1) wegkruip; hy het sy **geweer** (6) en sy **wildsak** (10) geneem, en hier vertrek hy.","t08-c2-03-1":"3. — Die ywer van die agtervolging bring hom in die middel van ’n wingerd waar die druiweoes baie lewendig is. Die kinders van die wynboer, wat gewoonlik die bokke op die pad oppas, laat hulle vandag op goeie geluk wei, en nadat hulle ’n ou **bok** (3) aan ’n paal vasgemaak het, wat nie sou nalaat om sy vryheid te gebruik om te ontsnap nie, ken hulle op hulle beurt aan hulleself ’n deel aan die plesier toe. Die een gryp ’n tros druiwe in ’n **oesmandjie** (12) en vermaak hom deur die **sap** (14) in ’n bekertjie (13) te laat loop om mos te maak (wyn wat nie gegis het nie). Die ander kap sy hare met ’n **blarekrans** (15) wat hy pas gevleg het. Naby hulle kom skaamtelose **mossies** (16) selfs voor die pers om die druiwe te buit.","t08-c2-04-1":"4. — Terwyl die kinders hulle vermaak, werk die manne. Die **druiweplukkers** (18) bring die druiwe in **rugmandjies** (17) in die kelder; ’n **kuiper** (19) maak die **vate** (20) reg, gaan na of die **duie** (22) en die **bodems** (21) in goeie toestand is, en vervang die gebreekte **hoepels** (23) . Hy het ook aan die **kuipe** (25) gewerk waarin ’n mens die **druiwe** (26) gooi om hulle te laat gis.","t08-c2-05-1":"5. — Wanneer die gisting klaar is, tap ’n mens die wyn af en sit die oorskiet op die **pers** (28) , en deur geleidelik met die groot **skroef** (29) te klem, pers ’n mens die sap uit wat in ’n **kuipie** (32) loop, en nog kry ’n mens **wyn** (31) .","t08-tit-8":"Bier en appelwyn.","t08-c2-06-1":"6. — Teen die muur van die **kelder** (27) klim ’n tak **hop** (30) op. Daar is dit net ’n sierplant, maar in party lande, waar die wingerdstok baie skaars is, word die hop gekweek om **bier** te maak.","t08-c2-07-1":"7. — Die klein **appelboom** (33) is gelaai met appels wat, wanneer hulle ryp is, uitstekende **appelwyn** sal lewer. In sy **hok** (34) kyk die **kanarie** (35) en die **putter** (36) met afgunstige oë na die mossies wat vry rondbaljaar.","t08-c2-08-1":"8. — So ver ’n mens kan sien, op die helling van die heuwels, staan **wingerdpale** (40) in rye wat die pragtige **wingerdstokke** (39) dra, gelaai met swaar **trosse**.","t08-c2-08-2":"Die hele jaar het die **wynboer** (42) gewerk om sy **wingerd** (38) te versorg en nou word hy vir sy moeite beloon met ’n mooi oes. Die **druiweplukstervroue** (41) maak die kuipe vol wat op die waentjie gesit is wat deur **muile** (43) getrek word, en almal is vrolik.","t08-tit-9":"Die visvangs.","t08-c2-09-1":"9. — Net so is dit met die **hengelaars** (44) wat van die oggend af aan die oewer van die water kom sit het met hulle **hengelstokke** (45) .","t08-c2-09-2":"Die **vis** (47) hap die **hoek** sodra hulle hulle **lyn** (46) in die water laat sak, en skaars het hulle tyd om die **aas** te vernuwe of ’n nuwe slagoffer spartel aan die punt van die lyn.","t08-c2-09-3":"Tog vang die **netvisser** (48) , wat van sy **boot** (49) die **werpnet** in die middel van die **rivier** (50) gooi, meer visse.","t08-c2-10-1":"10. — Die herfs is die seisoen van die goeie uitstappies: te voet, **te perd** (52) , **per fiets** (53) , **per motor** (54) . Die **paaie** (51) is skoon en ’n mens gebruik die laaste mooi dae, want hier kom die **swaeltjies** (56) reeds op die dakke bymekaar om met volle vlerke na warmer lande te vlieg. Die blaredak van die ou **okkerneutboom** (57) word geel, die **neute** val en die hoë **bome** wat in ’n groep soos ’n **ruiker** (58) op die **hoogte** (59) staan, sal binnekort hulle blare verloor.","t08-c2-11-1":"11. — Die son (60) kom later op, die dae word korter, ’n taamlik bytende koue begin snags gevoel word, in die **oggend**, en hier verlaat vlugte **houtsnippe** (61) reeds ons ongasvrye streke.","t09-apar-1":"TABEL Nr. 9","t09-tit-1":"*Eerste tafereel.*","t09-tit-2":"Die berg. — Die badplaas.","t09-c1-01-1":"1. — Ek is al agt dae in Pratz. Ek kan nie al die bewondering uitdruk wat ek gevoel het toe ek voor die wonderlike **bergketting** (1) van die Pireneë gestaan het nie, waarvan die **kam** (2) soos ’n reusagtige festoen teen die blou hemel afsteek.","t09-c1-02-1":"2. — Ek het my nie voorgestel dat die Pireneese **toppe** (3) so ’n groot **hoogte** bereik nie, en ek het verstom gestaan voor die pragtige **gletsers** (5) en die besneeude **spitse** (4) waarop sulke verskriklike **lawines** afrol.","t09-tit-3":"Berglandskap.","t09-c1-03-1":"3. — Reeds die dag ná my aankoms het ek na die ou uitgedoofde **vulkaan** (6) gegaan wat naby Pratz is. Op die dor en ontblote rande van die **krater** sien ’n mens nog goed die spore van die deurgang van die **lawa** wat etlike eeue gelede oor die **berghang** (7) gevloei het. Ek kon op een van die **hange** ’n paar brokstukke van daardie lawa vind.","t09-c1-04-1":"4. — Pratz lê op die grens, en die **vesting** (8) wat die **bergpas** (27) verdedig wat Frankryk van Spanje skei, herinner heeltemal aan daardie ou kastele aan die oewer van die Ryn wat lyk of hulle van bo op hulle rots na ’n **prooi** loer.","t09-c1-05-1":"5. — ’n Enorme **arend** (9) wat sy nes nie ver van die **fort** (8) af het nie, trek dikwels my aandag. Daardie **roofvoël**, wie se **snawel** sterk is, bring dikwels ’n lammetjie of ’n bokkie na sy kleintjies wat hy met sy **kloue** vashou. So groot is sy **vlerke** dat hy lank met sy swaar vrag kan sweef.","t09-tit-4":"Die uitstappier.","t09-c1-06-1":"6. — Daar is die aangenaamste wandeling die uitstappie na die waterval (10) van «Kau». Die **waterval** val kolkend af en verdwyn dan as ’n mooi **spruitjie** in ’n **sparbos** (11) wat wes van die stad lê. Ons het deur daardie bos opgeklim tot by die **weerkundige observatorium** (12) , en van die kruin van die **uitkykpunt** af het ons die hele **panorama** van die streek aanskou. Die **landskap** is wonderlik, en die **natuur** lyk of sy al die skatte waaroor sy beskik aan die land uitdeel.","t09-c1-07-1":"7. — Om af te klim het ons die **kabelspoor** (13) gebruik, en ons het by ’n klein **stasie** naby die **ruïnes** (14) van ’n ou **feodale kasteel** stilgehou wat eertyds deur die here van Pratz bewoon is.","t09-c1-08-1":"8. — Arme kasteel! Wat dink dit seker wanneer dit onder hom die koketterige **badplaas** (15) sien wat nou ’n modieuse **termale kuuroord** is?","t09-c1-08-2":"Die **klimaat** is so aangenaam, die **mineraalwater** so werksaam, dat die **kuur** wat in die **sanatorium** (17) gebruik word ’n ware plesier is.","t09-tit-5":"Aangename badplaas.","t09-c1-09-1":"9. — Origens het ’n mens alles gedoen om die verblyf aangenaam te maak. ’n Groot **viaduk** (16) is gebou om ’n spoorweg moontlik te maak; die **park** (18) van die **termale inrigting**, waar **konserte** gehou word, is op ’n bekoorlike wyse aangelê. Etlike sierlike «**villa**»’s (19) is rondom die casino (21) gebou, en ’n baie goed onderhoue **grootpad** (22) maak die verbindings baie makliker.","t09-c1-10-1":"10. — ’n Eenvoudige **talud** (23) skei die **pad** (20) van die eintlike **vallei** (25) , in die diepte waarvan ’n sierlike klein **meer** (26) lê wat ’n helder **spruit** (24) voed.","t09-c1-11-1":"11. — Aan die ander kant van die vallei word ’n **ystermyn** (28) ontgin. Etlike kere het ek die **mynwerkers** gaan sien wat in die **skag** afdaal, en ek het selfs die **gang** binnegegaan waar hulle hulle dag deurbring deur die **erts** te ontgin wat die **metaal** bevat.","t09-c1-12-1":"12. — ’n Belangrike **gietery** is naby die myn gebou om die rykdomme wat daaruit gehaal word dadelik te benut. Die **hoogoond** (29) , wat met die **steenkool** verhit word wat hier oorvloedig is, maak dit moontlik om vinnig en goedkoop **gietyster** te verkry.","t09-c1-13-1":"13. — Nie ver van die myn af grawe ’n mens ’n **steengroef** (30) uit. Nóg **graniet**, nóg **porfier**, nóg selfs **sandsteen** kap die ou **klipkapper** met sy **houweel** los, maar eenvoudige **boustene** vir die bou van huise.","t09-c1-14-1":"14. — Een van die mooiste sierade van daardie land is die **sparre** (31) . Oral in die diepte van ’n **kloof** (32) , aan die oewer van ’n **bergstroom** (33) , van ’n **afgrond** (34) of van ’n krans, gee hulle fyn naalde ’n groen tint.","t09-tit-6":"Te voet gaan.","t09-c1-15-1":"15. — Ek maak van my vakansie gebruik om **lank** te wandel. Die **paaie** (35) wat oor die berg kronkel maak dit moontlik om, sonder om op die afstand te let, etlike **kilometers** en dikwels etlike **myriameters** af te lê.","t09-c1-15-2":"**Mylpale** (36) en **wegwysers** (37) merk die paaie waarop ’n mens dikwels ’n jong **bergbewoner** (38) teëkom met ’n **knapsak** (40) aan sy sy, wat ’n **marmot** (39) dra, of een of ander **sigeuner** (41) wie se **pelsmus** (42) vreemd kontrasteer met die ou geskeurde **kap** (43) . Hy lei aan ’n **ketting** ’n afgerigte **beer** (44) .","t09-tit-7":"Bergklim.","t09-c1-16-1":"16. — Byna elke dag gaan ek saam met ’n **gids** (48) **bergklim** oefen, en ek is baie trots wanneer ek met die **sak** (47) op my rug en die «**alpenstok**» in die hand, soos ’n ware **toeris** (46) , die **rotse** (45) bestorm.","t09-c1-17-1":"17. — Van die kruin van ’n berg af lyk die inwoners van die vlakte nie groter as miere nie; ’n **trop skape** (50) wat in ’n **weiveld** (49) wei lyk soos ’n speelding vir kinders. ’n **Denneboom** (51) of ook ’n **houthuisie** (52) lyk skaars soos ’n vlek op die groenigheid.","t09-c1-18-1":"18. — Tydens daardie uitstappies kom ons dikwels op die **voetpad** (53) ’n **gemsjagter** (54) teë wat die dier wat hy pas geskiet het op sy skouer dra.","t09-c1-19-1":"19. — Ek het in my herbarium ’n baie merkwaardige tak **varing** (55) en ’n mooi rooskleurige takkie **heide** (57) gesit wat ek by die ingang van ’n klein **grot** (56) tydens my laaste wandeling gepluk het.","t09-tit-8":"*Tweede tafereel.*","t09-tit-9":"Die woud. — Die jag.","t09-c2-01-1":"1. — Gister het ek ’n heerlike dag in die woud deurgebring. Die bedrywigheid wat heers onder die diere en die **insekte** (5) deur wie dit bewoon word, het my baie geïnteresseer.","t09-c2-01-2":"Die **spinnekop** (1) wat sy **web** (2) tussen twee takke weef om die verbygaande **vlieg** (3) te vang, die **slak** (4) wat moeisaam sy dop dra, die vlieënde hert wat na sy prooi soek, die vlytige mier baie ywerig by die **miershoop** (6) , al daardie kleintjies het geloop, gekom, gewerk met buitengewone vlyt.","t09-c2-02-1":"2. — ’n **Slang** (7) wat ek op die eerste gesig vir ’n **adder** aangesien het, maar wat niks anders as ’n eenvoudige **ringslang** was nie, het onder ’n boomstam weggekruip en het van tyd tot tyd sy fyn koppie uitgesteek wat altyd gereed gelyk het om te byt. Voor my het ’n groot **naakslak** (8) swaar gekruip nadat hy een van die smaaklike **aarbeitjies** (11) verslind het wat daar oorvloedig groei.","t09-c2-03-1":"3. — Die grond was met **bosblomme** bekleed; **sleutelblomme** (9) , **maagdepalms** (10) en baie ander plante wat ek nie geken het nie, het tussen **grasbossies** (12) geblom.","t09-c2-04-1":"4. — In daardie streek is die **truffel** byna so algemeen soos die **sampioen** (14) , en ’n **varkie** (13) wat aan ’n boswagter behoort, het gulsig gesoek of hy ’n paar daarvan sou kon vind.","t09-tit-10":"Wildstropery.","t09-c2-05-1":"5. — Ek het die **einde** bygewoon van ’n tafereel wat my baie vermaak het. Met behulp van die reuk van sy **basset** (15) het die **boswagter** (16) pas ’n **wildstroper** (22) oorval op die oomblik toe dié hom gereedgemaak het om die **wild** (17) saam te neem wat hy doodgemaak het. Omdat hy eerder sy buit wou prysgee as om hom te laat aankeer, het die wildstroper gevlug, en ’n **haas** (18) , ’n **hinde** (19) , ’n **ree** (20) en ’n **wildevark** (21) het op die gras gelê tot vreugde van die boswagter.","t09-c2-06-1":"6. — Die verskeidenheid van die bome wat die woud bevat is verstommend. Die **beuke** (23) en die **berke** (26) , die **dennebome**, wat die **harpuis** (27) lewer, die **eike** (29) en ook baie ander meng hulle takke.","t09-c2-06-2":"Die **klimop** (24) , wat aan die stam van die hoë bome vasklou, kleur die **opgaande bos** (25) met blinkende groenigheid, wat hom aangenaam verenig met die helderder en bleekgroen tint van die **mos** (31) waarin die **groenspeg** (30) insekte soek.","t09-tit-11":"Woudlandskap.","t09-c2-07-1":"7. — Die ou eike het my bekoor. Hulle groot verwronge **wortels** (32) , wat half uit die grond gekom het, gee hulle ’n pragtige voorkoms van krag en fleur, en ek vra myself af hoe die **eienaar** (35) dit oor sy hart kan kry om hulle te laat afkap en aan die **saag** (34) van die **houtkapper** (33) oor te lewer. Die arme **stamme** (36) , gestroop van hulle **bas** (37) of gekloof deur die **byl** (38) van die **dagloner** (39) , bedroef my.","t09-c2-08-1":"8. — Naby het ’n ou **houtskoolbrander** (41) met sy **graaf ’n hoop** (42) houtskool voorberei, en ’n ou vrou het ’n **bondel** (40) **dooie hout** van takkies van die afgekapte bome saamgedra.","t09-tit-12":"Jag.","t09-c2-09-1":"9. — Ek wou ’n paar oomblikke in die **boswagtershuis** (46) gaan rus, maar toe ek naby die **dammetjie** (43) gekom het waarop ’n mooi **swaan** (45) swem, het ek opgemerk dat ’n onlangse **oorstroming** (44) die pad in ’n ware **moeras** verander het. Ek moes omdraai, en toe ek verby die **seder** (49) , die **populiere** (48) en die **olm** (47) gegaan het wat aan die rand van die woud staan, het ek uit ’n **kreupelbos** (54) ’n pragtige **takbok** (50) sien uitkom, agtervolg deur ’n hardnekkige **meute** (51) wat ook deur die **horing** (53) van die **jagters te perd** (52) opgesweep is. Die arme dier was heeltemal uitgeput. Dit het sterwend ’n paar treë van my af neergeval.","t09-c2-10-1":"10. — Die seun van die boswagter, wat deur die lawaai van die **jag te perd** gelok is, het uit die huis gekom en ons twee het na die woud teruggegaan. Hy het ’n **ekster** (56) op ’n tak van ’n ou eik gesien. Hy het gemeen dat haar nes seker in die **loof** (58) verborge is, en hy wou die nes vang.","t09-c2-10-2":"Rats soos ’n **eekhoring** (61) het hy van **tak** (55) tot tak geklim, maar hy het niks gevind nie en het net daarin geslaag om ’n ou **kraai** (60) te laat opvlieg wat op ’n **takkie** (57) gesit het.","t10-apar-1":"TABEL Nr. 10 Die see. — Die hawe.","t10-01-1":"1. — In die somer, terwyl sommige rus en koelte op ’n berg soek, gaan ander liewer na die kus. So het ons verlede jaar gedoen, want ons hou baie van die **Oseaan** (1) .","t10-02-1":"2. — Wat my betref, ek voel ’n groot genot wanneer ek daardie onmeetlike watervlakte aanskou wat hom tot by die **horison** (2) uitstrek, en wanneer ek die enorme **stoomskepe** (3) vir ’n lang **oortog** sien vertrek waarop die reisigers inskeep wat na Amerika gaan.","t10-03-1":"3. — Daarom kies my vader, wat my neiging ken, om die vakansie deur te bring altyd ’n baie rustige strand wat naby een van ons groot **oorlogshawens** lê.","t10-03-2":"Tydens ons laaste verblyf het die **eskader** agter die enorme **seewering** (4) kom anker gooi wat die **oorlogshawe** (5) afsluit en beskerm, en dit het my na wens geluk om die verskillende **oorlogskepe** te bewonder, die klein **duikboot** (10) wat duik en onder die water verdwyn en ook die enorme **pantserskip** (9) wat tot nou toe byna net die aanvalle van die **torpedoboot** (8) gevrees het.","t10-tit-2":"Die klein skepe.","t10-04-1":"4. — Laasgenoemde het al baie **handig** die swak punt van die dik metaalpantser weet te vind om daar die gevaarlike **torpedo** in te steek, waarvan die ontploffing die ondergang van die skip veroorsaak, maar tog was dit minder te vrees as die duikboot, want die torpedojaers agtervolg dit maklik.","t10-05-1":"5. — Ek kon ook die vinnige gepantserde **kruisers** (6) sien, byna net so onkwesbaar soos die egte pantserskip, etlike **transportskepe** (12) drie of vier **kanonneerbote** (7) en ten slotte ’n **fregat** (11) . **Die skouspel van daardie vloot, wanneer dit manoeuvreer om die anker te lig, is die boeiendste.**","t10-06-1":"6. — Watter verskil in bou tussen daardie groot staalmassas en die elegante **driemasters** of die sierlike **seilskepe** (13) wat nou nog in die koopvaardyvloot gebruik word en wat ek met al hulle seile die hawe sien binnevaar het toe ek op die **kaai** (14) gewandel het. Waarlik, hulle het baie van hulle voordele verloor **wanneer** die **wind** teen was. Hulle moes al die seile stryk om weer die bassin binne te vaar en ’n **sleepboot** (16) was nodig om hulle te gaan haal en hulle, soos eenvoudige **vragskuite** (17) , na die kaai te bring.","t10-tit-3":"Die handelshawe.","t10-07-1":"7. — Wat boeiend is aan die hawe waaroor ek praat, is dat dit nie net ’n oorlogshawe bevat nie, kunsmatig deur reusagtige werke aangelê, maar ook ’n wonderlike **handelshawe** wat in die **monding** van ’n groot rivier lê.","t10-08-1":"8. — Die landtong wat die twee bassins skei, is versterk en verdedig deur ’n reeks **batterye** en **bastions** wat in die see vooruitspring. ’n Mens het ’n besondere verlof nodig om op die **walle** (15) te wandel. Ek kon dit maklik kry, deur my oom, wat ingenieur van die **skeepswerwe** (18) is, en ek het die skepe gaan besoek wat ’n mens onder wye loodse bou.","t10-09-1":"9. — Ek het selfs die tewaterlating van ’n pantserskip bygewoon en ek onthou die aangrypende oomblik wat die hele skare gevoel het toe die reusagtige massa, aan homself oorgelaat, oor sy wiegvormige raamwerk begin gly het en op die water van die rivier kom dryf het.","t10-10-1":"10. — Om na die skeepswerwe te gaan, steek ’n mens die **oefenterrein** (19) oor waar die soldate van die garnisoen elke dag kom oefen, ’n mens gaan oor ’n yster **bruggie** (20) wat die paradeplein met die **arsenaal** (21) verbind.","t10-tit-4":"Die arsenaal en die dokke.","t10-11-1":"11. — Saam met my oom het ek daardie groot gebou besoek vol **kanonne** (22) , **koeëls** (23) en **granate**. Ek het ook die **metaalfabriek** (24) gesien waarin die **ketels** (25) van die stoomskepe vervaardig word.","t10-12-1":"12. — Baie naby is die **dokke** (26) — herstelddokke — en die baie merkwaardige **drywende dokke** (27) waarin ek van baie naby, op ’n skip wat herstel word, die **skroef** (28) , die **kiel** (29) en die **roer** (30) van ’n boot kon sien.","t10-13-1":"13. — Die handelshawe is net so bestudeerwaardig soos die oorlogshawe, en ek het baie ure deurgebring met gaap op die kaaie waar die **radbote** (31) gemeer lê wat die rivier weer opvaar, en met kyk hoe die **mashyskrane** (32) werk, wat soos vere enorme vragte oplig.","t10-tit-5":"Die loods.","t10-14-1":"14. — Ek het die **transatlantiese skepe** (34) bewonder wat die ree uitvaar, met hulle **vlae** (35) in die volle wind, gelei deur ’n handige **loods** (36) wat wonderlik weet om die **vaargeultjie** te volg wat met **boeie** (40) en **bakens** gemerk is, terwyl hy die **ligters** (41) vermy wat hulle moeisaam met hulle enigste vierkantige seil laat stuur. Ek het op die **voorskip** (37) — die boeg — die **hutte** (39) van die tweede klas onderskei, en op die **agterskip** (38) — die spieël — die salonne vir die passasiers van die eerste klas.","t10-15-1":"15. — Soms het ek ook die laai bygewoon van ’n **vragskuit** (42) waarin die ware van die **pakhuis** (43) en van die **seestasie** (44) pas opgestapel is, aangevoer deur die talle treine van die **kaailyn** (45) .","t10-tit-6":"Roei vir plesier.","t10-16-1":"16. — Dikwels het ek in die **vlotdok** (53) geroei, waarin die **bote** (46) kom skuil, en dit was ’n vreugde vir my om die **roeispaan** (47) te hanteer. Ek het op die **dek** (48) van ’n **seilboot** (49) geklim, ek het langs **toue** (52) in die **mas** (51) tot in die **ra’s** (50) geklouter, daarna het ek my tog **met ’n jol** (54) herhaal tussen swaar **vissersbote** (55) , waar die **nette** (56) droog word.","t10-17-1":"17. — Op die **kaai** (58) het die mees uiteenlopende **ware** (59) voor my verbygetrek, in **kiste** (60) of in **bale** (61) . Hulle het die **vrag** (63) van die **ligters** gevorm, en kragtige **krane** (62) het hulle afgehaal en op **vragwaens** (64) neergesit terwyl die **vragryers** hulle aangegee en die regte in die **doeanekantoor** (65) betaal het.","t10-18-1":"18. — Ten slotte, toe ek by die **draaibrug** (66) of by die **sluis** (69) gekom het, terwyl ek verby die **baggermasjien** (68) gegaan het wat die **kanaal** (67) skoonmaak, het ek op die kaai naby die **seinpaal** (70) aan wal gegaan.","t10-19-1":"19. — Aan die ander kant van daardie kaai kom juis die **sloepe** (71) aanlê wat die offisiere van die eskader aan land bring. Dit is ’n bewonderenswaardige skouspel om die matrose in die maat hulle roeispane te sien oplig, terwyl die boot wat deur die **golf** (72) gedra word, maklik by die trap van die aanlêplek kom. Op daardie plek kan ’n mens die **gety** en die beweging van **vloed** en **eb** op die **strand** (73) beter waarneem.","t10-tit-7":"Die offisiersklub.","t10-20-1":"20. — Om huis toe terug te keer het ek die **elektriese trem** (74) gebruik waarvan die **halte** (75) naby die **paal** is wat voor die klub van die offisiere staan.","t10-20-2":"Van die **balkon** (76) van die klub af, versier met **ankers** (77) , kanonne en koeëls, het ek dikwels ’n skitterende versameling seeoffisiere gesien: **luitenante** (78) met hulle degen, **kapteins van die artillerie** (79) en van die **infanterie** (80) met hulle **sabel**. Agter hulle het ’n **matroos** (81) gestaan wat vir hulle ’n **verkyker** gebring het wanneer hulle wou onderskei wat in die verte gebeur.","t10-21-1":"21. — Ek het ook jong **onderluitenante** (82) gesien wat die bevele van hulle **kommandant** (83) of van die **admiraal** (84) ontvang het, terwyl ’n **kwartiermeester** (85) gewag het om hulle na die skip te bring.","t10-22-1":"22. — Van daardie balkon af is die uitsig pragtig: ’n mens oorsien die hele strand met sy **tente** (86) en **badhuisies** (87) , en ’n mens sien, op die uur van die bad, die **baaiers** (88) wat vrolik dartel voor die **casino** (89) .","t10-23-1":"23. — Aan die uiteinde van die strand vorm die kus ’n klein rotsagtige **skiereiland** (91) , waar die **brandergolf** (92) hom kom breek en waarop ’n **vuurtoring** (93) gebou is wat snags die weg aan die skeepvaarders wys. Daardie skiereiland is met die land net deur ’n baie nou **landengte** (90) verbind.","t10-tit-8":"Algemene gesig op die kuste.","t10-24-1":"24. — Die **steilkus** (94) strek hom uit, oopgeskeur deur die see, wat daarin grillig ’n reeks **baaie** (95) en **voorgebergtes** (kape) teken, wat hom hoogs skilderagtig maak.","t10-24-2":"Op die **plato** (96) , wat die **(see)engte** (98) oorheers, staan ’n baie belangrike **fort** (97) en enkele « villa’s ».","t10-25-1":"25. — Daardie engte skei van die vasteland ’n baie gevaarlike **eiland** (99) , omring deur **riwwe** (100) en **branders**, waar bote en selfs groot skepe soms strand. Ondanks die gereedheid van die hulp en die vinnige aankoms van die **reddingsbote**, is daardie **skipbreuke** verskriklik, en tydens die **storms** van die nagewening het etlike skepe met mense en ware vergaan.","t10-25-2":"Ondanks daardie nabyheid word **die hawe** baie deur die seelui besoek.","t11-apar-1":"DERDE REEKS TABEL Nr. 11 Die stad en sy gedenktekens. — Die brand.","t11-tit-1":"Die voorstad.","t11-c1-01-1":"1. — Ek woon in ’n groot stad wat 100 kilometer van die Oseaan af lê, en wat tog ’n **hawe** (1) van die eerste rang is. Die rivier wat dit omsoom het ’n breedte van 400 meter en vorm ’n baie mooi ree.","t11-c1-02-1":"2. — Die hele deel van die stad wat aan die **kaaie** (2) lê, lyk heeltemal maritiem en nywerheidsagtig, en vorm ’n **voorstad** (3) wat net deur seelui en werkers bewoon word. Dié werk in die **fabrieke** (4) en in die **gasfabriek** (5) waarvan die hoë **skoorsteen** (6) en die **gashouer** van baie ver af gesien word.","t11-c1-03-1":"3. — In die middeleeue was die stad versterk, en ’n mens vind nog enkele oorblyfsels van sy walle, veral die **poort** (8) van die ou **versterkte kasteel** (7) geflankeer deur sy twee **torings** (9) wat nou as **gevangenis** gebruik word.","t11-c1-04-1":"4. — In daardie hele **wyk,** wat baie oud lyk, is net een gebou betreklik modern: dit is die **doeanekantoor** (10) . Dit lê tussen die kaai en die **straatjie** (11) wat na die ou **stadhuis** (12) lei. ’n Mens herken daardie laaste gedenkteken maklik aan die reusagtige **kloktoring** (13) wat die ou stad oorheers.","t11-c1-05-1":"5. — Aan die ander kant van die straat **staan** ’n gebou wat in dieselfde styl as die doeanekantoor gebou is: dit is die **Beurs** (14) . Een van sy gewels kyk uit op ’n klein plein waar die **prefektuurgebou** (15) is. Ons stad is naamlik, sonder om ’n hoofstad te wees, tog ’n belangrike departementshoofstad.","t11-tit-2":"Die hoogste deel van die stad.","t11-c1-06-1":"6. — Die garnisoen, redelik talryk, is in ruim, baie gesonde **kaserne** (16) gehuisves; hulle strek tot by die hek van die **gemeentepark** (17) . Die **boulevard** (19) wat na daardie park lei loop agter die **spaarbank** (18) verby en eindig op die plein van die **katedraal** (20) .","t11-c1-07-1":"7. — Al daardie gedenktekens strek hulle soos ’n amfiteater uit op ’n heuweltjie waar ook ons ruim **liseum** (21) staan.","t11-c1-07-2":"As ’n mens langs ’n effens hellende pad afdaal wat by die Groot straat aansluit, kom ’n mens by die **Geregshof** (22) waarvoor ’n aangename **openbare tuin** (26) hom uitstrek. Daardie **plantsoen** is nie baie groot nie, maar dit maak in die middel van die stad ’n oase van groenigheid en koelte. Daarom word dit baie deur die stedelinge besoek wat graag onder die tentdak van die **kafee** (25) kom sit, om te luister na die soldate-musikante wat Donderdae en Sondae in die **kiosk** (27) speel wat tussen die grasperke en die struikgroepe staan.","t11-c1-08-1":"8. — Op een van daardie grasperke staan ’n brons **standbeeld** (28) , ’n gedenkteken opgerig ter nagedagtenis van een van ons stadsgenote wat groot dienste aan sy geboortestad bewys het.","t11-tit-3":"Die vervoermiddels.","t11-c1-09-1":"9. — Tot nou toe word ons stad nog nie met elektriese lig verlig nie, dit het net **gaslampe** (29) . Maar die **plaaslike pers** voer ’n veldtog sodat daardie beligtingstelsel verbeter word, **soos** ’n mens al **die trekstelsel van die** tremme volmaak het. **Die** ou rytuie, **getrek** deur **perde,** is prakties vervang deur **elektriese tremme** (31) wat die reisigers vinnig van die een uiteinde van die **stad na die ander** bring, teen ’n baie **goedkoop** prys.","t11-c1-10-1":"10. — Naby die Geregshof is die **Bank** (32) waar ’n mens die handelswaardes verdiskonteer. Die **bankbeamptes** (33) gaan die skulde by die huise self in.","t11-tit-4":"Kuns en onderwys.","t11-c1-11-1":"11. — Die mooi gebou wat daarnaas staan, is die **museum.** Dit bevat tegelyk die **biblioteek** (34) van die stad, die mooi **natuurwetenskaplike versamelings** (35) (Natuurmuseum) en ’n sierlike **skildermuseum** (36) wat ’n pragtige blywende **tentoonstelling** vorm.","t11-c1-11-2":"Dit gaan twee keer per week vir die publiek oop, maar die vreemdelinge mag dit enige dag besoek teen ’n fooitjie aan die **bewaker** (37) . Die **skilders** (38) kom daar werk. ’n Mens sien hulle **voor** hulle esel, met ’n **palet** in die hand, besig om die beroemde skilderye af te skryf.","t11-c1-12-1":"12. — Op die hoogte, agter die museum, begin ’n mens die **koepel** (40) van die **hospitaal** (39) te sien en die geboue van die **normaalskool** (41) waarin die onderwysers van ons gemeenteskole opgelei is. Op die Teaterplein is ’n **poskantoor** (43) wat in ’n **private huis** (42) gevestig is.","t11-tit-5":"Die brand.","t11-tit-6":"Brandkreet.","t11-c2-01-1":"1. — ’n Verskriklike gerug versprei hom deur die stad: daar het pas brand in die teater uitgebreek! Op die oomblik dat ek op die **plein** (96) aankom, is die skare al op die **sypaadjie** (46) en op die **rypad** (47) versamel. Die **posbeamptes** (44) en die **briewebestellers** (45) kom by die poskantoor uit. ’n **Trembestuurder** (48) moes sy tremwa laat stilhou om ’n stedelike **ambulans** (50) te laat verbygaan, wat met ’n **chirurg** (52) en ’n **verpleër** (51) aankom om ’n **gewonde** (53) te versorg wat op ’n **draagbaar** (54) naby die **koerantkiosk** (55) gebring is.","t11-c2-02-1":"2. — ’n Kompanie infanterie, wat van die oefeninge af teruggekeer het, het stilgehou om die ordediens te verseker saam met die **berede stadspolisie** (61) . **Die ruiters,** wie se perde steier, laat, beter as die **soldate** (57) of die **gendarmes** (63) , die **nuuskieriges** (56) agteruitgaan. Origens het die gendarmes dit baie besig. Een van hulle wys die **polisiemanne** (64) waarheen ’n mens ’n ander **beseerde** (65) moet vervoer, ’n dapper brandweerman wat van ’n leer afgeval het.","t11-c2-03-1":"3. — **Die offisier** (66) gee die plek noukeurig aan waar ’n mens die **stoomspuit** (67) moet plaas wat aankom. Terwyl hy op daardie kragtige masjien wag, het hy ’n **handspuit** (68) in stelling gebring waarvan die lang **slang** (69) die water soos ’n stortvloed op die vuur werp. Ses brandweermanne bedien dit, terwyl hulle maat, wat die **straalpyp** (70) vashou, die **straal** (71) na die middelpunt van die brand rig.","t11-c2-04-1":"4. — Aan die ander kant van die teater het ’n mens die groot **leer** (72) teen gesit. Dit maak dit vir die brandweermanne moontlik om die vlamme te nader wat tussen warrelinge van swart **rook** (75) opspuit.","t11-tit-7":"Dapper dade.","t11-c2-05-1":"5. — **Die brand** (74) het in die voorportaal van die **teater** (73) ontstaan, terwyl ’n mens **die opera** geoefen het waarvan die eerste **opvoering** môre sou plaasgevind het. Gelukkig was daar maar min **toeskouers** (76) in die saal. Die ongelukkiges het na die **balkon** (77) gevlug waar dapper **brandweermanne** (86) hulle met ’n leer en toue te hulp kom.","t11-c2-06-1":"6. — Onder die **peristiel** (78) , waar die **plakkaat** (79) oor die opvoering inlig, sien ’n mens die **musikante** (81) van **die orkes** (80) vlug, terwyl hulle hulle instrumente saamdra: **viool** (81) , **fluit** (82) , **tjello** (83) , **tromboon** (84) , **trom** (85) , ens.. ’n Mens probeer ’n deel van die **meubels** (87) red.","t11-c2-07-1":"7. — **Die akteurs** (89) en **die aktrises** (88) , **sangers** en **sangeresse** moes in hulle **toneelkostuum** (90) vlug. Die tenoor verduidelik aan ’n **joernalis** (92) hoe dit gebeur het. **Die verslaggewer** het dadelik van die eerste oomblik af aangehardloop saam met die gesagsdraers: die **prefek** (91) , die **burgemeester** (93) , die **polisiekommissaris** (94) en die **geregtelike amptenaar** (95) , wat ondersoek sal instel om oor die verantwoordelikhede te oordeel.","t12-apar-1":"TABEL Nr. 12 Die stasie. — Die spoorweë. — Die skepe. Nota. — *Die uurroosters wat in elke land gebruik word is verskillend, ons gebruik dus as voorbeeld die ure van die* **Franse tabel.**","t12-01-1":"1. — Ek het pas deur Duitsland gereis. Voor die vertrek het ek ’n **spoorboekie** (15) gekoop om die uur van vertrek van die treine te weet. Nadat ek vasgestel het dat die gunstigste trein om nege-uur die aand uit Parys sou vertrek en om een-uur dertien in Straatsburg sou aankom, het ek my reis voorberei, en die volgende dag het ek my na die stasie laat bring.","t12-02-1":"2. — Toe ek die groot vertrekhal binnegegaan het, agter ’n ou plattelandse **priester** (2) wat sy **reissak** (3) in die hand gedra het, het baie **reisigers** (1) al aangekom.","t12-02-2":"Omdat ek ’n **telegram** (5) wou stuur, het ek my deur ’n **kontroleur** (6) **die telegraafkantoor** (4) laat aanwys.","t12-03-1":"3. — Voordat ek die **wagkamer** (7) binnegegaan het, het ek my van ’n **kaartjie** (9) heen en terug gaan voorsien.","t12-04-1":"4. — Ek het nie lank by die **loket** (8) gewag nie, want daar was min mense. ’n **Soldaat** (10) , wat met verlof vertrek het, was so hoflik om sy beurt aan my af te staan, sodat ek genoeg tyd gehad het om ’n paar inligtings by die **stasiemeester** (13) te vra, wat met die **kommissaris** (12) van die toesig en met die diensdoende **gendarme** (11) gepraat het.","t12-tit-1":"Die inskrywing van die bagasie.","t12-05-1":"5. — Nadat ek ’n koerant by die **boekwinkel** (14) gekoop het, het ek my **bagasie** (17) laat weeg wat ’n **kruier** (16) pas op ’n **bagasiekar** (19) aangevoer het; **die beampte** (22) wat met die **weegbrug** (21) belas is, het my laat weet dat my koffer vyf en dertig kilogram weeg; dit het ’n **oorgewig** van vyf kilogram gemaak, waarvoor ek ’n bybetaling skuld, by die **loket** van die bagasie (23) .","t12-06-1":"6. — Omdat ek te vroeg was, het ek vrye tyd gehad om die verkeer van die reisigers op die stasie te bekyk. Sommige het hulle handbagasie by die **bagasiebewaarplek** (25) afgegee of afgehaal; ander het die **uurroosters** (26) geraadpleeg. Die aankomende reisigers het hulle na die **uitgang** (32) gehaas met hulle **koffer** (24) in die hand. Enkeles het by die **bagasie-uitgifte** (27) gewag en hulle **bewys** (29) getoon om hulle koffers, **kiste** (28) of **mandjies** (30) terug te kry.","t12-07-1":"7. — **Die beamptes van die aksyns** (33) het die pakke sorgvuldig ondersoek om vas te stel of ’n mens iets aan te gee het.","t12-08-1":"8. — Sommige reisigers het na die **buffet** (34) gegaan, waar ’n **kelner** (35) hom beywer het om hulle te bedien. Hulle moet haas, want die **trein** (36) , wat ’n sneltrein is, sal nie lank op die stasie bly nie.","t12-09-1":"9. — Daarna het ek na die vertrekperron gegaan en ’n deurgaande **wa** (37) gesoek om nie gedwing te wees om tydens die reis van wa te verwissel nie. Ek het in ’n gangrytuig geklim wat ’n **kompartement** (38) vir rokers bevat en ’n kompartement wat vir «dames alleen» gereserveer is.","t12-tit-2":"Vertrek in die nag.","t12-10-1":"10. — Nadat ek die **trapplank** (40) opgeklim, die **deurtjie** (39) toegemaak, die **gordyntjie** (41) opgerol en my handbagasie op die **net** (43) gesit het, het ek op die **bankie** (42) gaan sit. Toe ek die **lampenis** (44) die lampe sien aansteek het, het ek gedink dat ek ’n nag in die wa sou moet deurbring en ek het die beampte geroep wat met die verhuur van die **hoofkussings** (45) belas is om een daarvan te vra.","t12-11-1":"11. — Die kondukteur van die trein het die kaartjies kom nagaan. Ek het hom gevra waarom ons nog nie vertrek het nie, want dit is die regte uur. Hy het my geantwoord dat die **treinleier** (46) besig is om fietse in die **bagasiewa** (47) te laat sit. Boonop het ’n mens nog nie al die voetwarmers (48) verwissel nie.","t12-12-1":"12. — Maar ons sou gou vertrek, want die **stoker** (50) , op sy **tender** (49) , het steenkool gevat om die vuur van die **lokomotief** (54) aan te wakker, en **die masjinis** (51) het net op die sein van die **onderstasiemeester** (52) gewag, wat op die **perron** (53) was.","t12-13-1":"13. — Die **ketel** (56) van die lokomotief het dof gegrom; die **skoorsteen** (55) het strome rook uitgebraak vermeng met **stoom** (60) . ’n Skerp **fluit** (59) het weerklink en die **suiers** (58) het begin beweeg en die **wiele** (57) van die swaar masjien aangedryf.","t12-tit-3":"Vertrek!","t12-14-1":"14. — Die snelheid van die trein, wat op die **spore** (64) geloop het, is versnel; die **perrons** (65) het verdwyn; ons het verby die **gemakhuisies** (66) gegaan, en ook ’n ry waens wat op die ander **spoor** (63) gerangeer staan: **slaapwaens** (67) , ’n **eetwa** (68) , ’n **poswa** (69) .","t12-15-1":"15. — Daarna het die **goederestasie** (71) voor ons oë verbygetrek. Onder die loodse het beamptes die **goedere** (72) gelaai wat met ’n stadige trein versend word. **Rangeerders** (76) naby die **waterreservoir** (73) het **veewaens** (75) en **plat waens** (79) gerangeer om ’n **goederetrein** (80) saam te stel.","t12-16-1":"16. — Ons het oor die laaste **wissel** (78) gegaan, waarby die wisselwagter gestaan het; ons het verby die **seinskyf** (86) gekom en die stasie het in die verte verdwyn.","t12-17-1":"17. — Gou het ons oor ’n **ysterbrug** (74) gery wat oor die **rivier** (81) loop. Nadat ons daardie brug oorgesteek het, het ons langs die stroom gery, waarop kragtige **sleepbote** (82) swaar **vragskuite** (83) getrek het. Ons het boonop ’n **passasiersskip** (84) gesien toe dit by ’n **ponton** (85) aangelê het.","t12-18-1":"18. — Nadat ons blitsvinnig verby etlike stasies gegaan het, het ons deur ’n paar **tonnels** (87) gery en agter ons ontelbare **huisies** (88) van **oorwegwagters** gelaat. Gewieg deur die skud van die trein het ek diep aan die slaap geraak.","t12-tit-4":"Stasie Deutsch-Avricourt.","t12-19-1":"19. — Ek is skielik wakker gemaak deur die stem van ’n beampte wat geroep het: «Deutsch-Avricourt! (*) . Almal uitklim!» Die inspeksie van die doeane en al die vervelige formaliteite van die grens het plaasgevind. Ek moes my sakhorlosie gelykstel met die **groot klok** (89) van die stasie, wat vyf en vyftig minute voorgeloop het; skaars wakker, het ek die **groot wyser** (90) moeilik van die **klein een** (91) onderskei; die **wyserplaat** (92) self was heeltemal verward deur die oggendmis.","t12-20-1":"20. — Terwyl die doeanebeamptes hulle inspeksie gedoen het, het ek gapend die **plakkate** (93) ontsyfer wat die stasiemure versier. Ek het ontbyt geëet om die tyd te verdryf, die kaart van die Duitse **net** (94) geraadpleeg om te sien hoeveel afstand my nog van Straatsburg skei, en ek het my wa weer binnegegaan, versterk deur die hoop om gou die doel van my reis te bereik.","t13-apar-1":"TABEL Nr. 13 Die hotel. — Die restaurant. — Die kafee.","t13-01-1":"1. — Nadat ek gisteraand in Royan aangekom het, het ek my intrek geneem in die «*Hotel van die Oseaan*» wat deur ’n vriend by my aanbeveel is.","t13-01-2":"’n Mens het my ’n mooi **kamer** (2) gegee, op die tweede **verdieping** (1) waar ek baie goed geslaap het (*) .","t13-02-1":"2. — Vanoggend, toe ek my kamer uitgegaan het waarin die **diensbode** (3) die ontbyt gebring het, het ek die **rookkamer** (5) binnegegaan wat ook as **leeskamer** (4) gebruik word om die **koerante** (6) te lees, terwyl ek ’n **sigaret** (8) gerook het. Ná die lees het ek met die **hysbak** (9) afgegaan en deur die stad gaan wandel.","t13-03-1":"3. — Omdat ek vergeet het om die **beampte** (12) van die hotel te vra op watter uur die maaltye aan die **gemeenskaplike tafel** (11) opgedien word, het ek vroeg teruggekom en dit benut om in die **badkamer** (10) van die hotel te gaan bad. Daarna het ek weer na die **kassa** (15) gegaan om een van my vriende te bel. Maar die **telefoon** (13) was besig; toe die **kassierster** (14) , wat ’n **rekening** (17) in die **reisigersregister** (16) ingeskryf het, my verleentheid sien, het sy die **portier** (18) gevra om die **joggie** (19) te stuur om my boodskap **per fiets** (20) te doen.","t13-04-1":"4. — Ek het haar bedank en uitgegaan om ’n fooitjie te gee aan die **kruier** (24) (die sjouer) wat van die stasie af op sy **handkar** (25) my **hoededoos** (26) , **my koffer** (27) en **my reissak** (28) gebring het. Die **briewebesteller** (21) wat pas aangekom het, het my ’n **brief** (22) gegee.","t13-05-1":"5. — Ek het nog ’n rukkie op die drumpel van die deur gebly, naby die **briewebus** (23) , om na die verkeer op die straat te kyk. Die **kondukteur** (30) van die **omnibus** (29) het op sy wa die **koffer** (31) gelaai van ’n **reisiger** (32) van wie die **hotelhouer** (33) afskeid geneem het. ’n Jong **telegrambesteller** (35) het sonder haas ’n **telegram** (34) vir ’n gas van die hotel gebring; ’n **toeris** (36) met sy **fototoestel** (38) oor die skouer het sy **reisgids** (37) geraadpleeg.","t13-tit-1":"Etenstyd.","t13-06-1":"6. — Voor die hek het ’n sorgelose **boodskapper** (39) gedommel tussen sy **draaghaak** (40) en sy **poetsdoos** (41) , terwyl ’n jong **wasvrou** (42) wat ’n **mandjie** (43) linnegoed gedra het, gelag het oor die plegtige gesig van die **tafelbeampte** (44) wat by die deur gestaan het.","t13-07-1":"7. — Toe ek die **kok** (45) sien wat sy **kombuis** (47) in die **kelderverdieping** (48) uitgekom het om ’n **skottelwasser** (46) ’n boodskap te laat doen, het ek onthou dat die uur van die ete naby is en ek het die restaurant binnegegaan, terwyl ek oor die binnehof gestap het waarop ’n **motoris** (50) sy **motor** (49) weggesit het, terwyl ’n **masjinis** (52) volgens die aanwysings van die **fietsryer** (53) ’n **petroldriewiel** (51) herstel het wat pas ’n ongeluk gehad het.","t13-08-1":"8. — Ek het ’n jong **joggie** (54) gevra wat **bierglase** (55) gedra het, of die gemeenskaplike tafel onder die veranda staan, en op sy bevestigende antwoord het ek plek by een van die tafels ingeneem en my ’n uitstekende maaltyd laat gee.","t13-tit-2":"’n Uitstekende ete.","t13-09-1":"9. — Die kelner het my die spyskaart (*) van die ete en die wynlys gebring. Ek het gekies en as **voorgereg garnale** met **botter** bestel, en, as tussengereg, **pens op die wyse van Caen**. Ek het nie **vis** geëet nie, maar ’n porsie **lamsboud** gevra, en, as **groenteskottel, spinasie** met room. Daarna, omdat geen van die **tussengeregte** my beval het nie, het ek verskillende nageregte laat bring, **kaas**, **vrugte** en **koekies**. Ek het boonop ’n uitstekende **Saint-Émilion-wyn** bygevoeg, en baie tevrede oor my maaltyd het ek die tafel verlaat nadat ek die **kelner** (57) ’n mooi **fooitjie** (59) gegee het.","t13-10-1":"10. — Toe die **bestuurder** (60) my gereed sien om te vertrek, het hy my voorgestel om na die balkon te gaan om die pragtige panorama van die **Oseaan** (62) te bewonder. In die verte het ’n mens **vissersbootjies** (63) , **seilskepe** (64) en ’n enorme **pakketboot** (65) begin sien waarvan die swart buitelyn teen die wit **wolke** (67) van die **horison** (66) uitstaan. ’n Ligte bries het die **vlag** (70) laat golf wat bo die **uithangbord** (69) van die **saal** (68) vasgesteek is.","t13-tit-3":"Vermaak.","t13-11-1":"11. — Die skouspel was so boeiend dat ek besluit het om môre op die terras van die kafee te klim en ’n **toneelkyker** (71) of ’n **verkyker** (72) saam te neem.","t13-12-1":"12. — Toe ek die balkon verlaat het, het ek na die kafee van die hotel gegaan om ’n **drankie** (73) te sluk, terwyl ek ’n **partytjie biljart** (75) gespeel het. Sonder om stil te hou het ek deur die kafeesaal gegaan waarin baie verbruikers **skaak** (78) , **dambord** (79) , **dominostene** (80) , **triktrak** (81) of **kaarte** (82) gespeel het, en ek het reguit na die **biljartsaal** (74) opgegaan.","t13-13-1":"13. — Toe die partytjie klaar was, het ek na die grondverdieping afgegaan en by die kelner ’n **koevert** (84) , **papier** (83) , ’n **posseël** (85) , ’n **pen** (87) en **ink** (86) gevra om ’n brief te skryf.","t13-13-2":"Daarna het ek ’n **koetsier** (92) geroep wie se **rytuig** (88) voor die kafee stilgehou het. Ek het hom na die prys volgens die ure of vir een rit gevra, en toe ons dit oor die prys eens was, het hy vir my die **rytuigdeur** (89) oopgemaak en my ingehelp. Hy het weer op die **bok** (91) geklim, die perde vinnig met ’n **sweepie** (93) laat wegtrek en ons het vir ’n bekoorlike rit vertrek.","t14-apar-1":"TABEL Nr. 14","t14-tit-1":"Die straat. — Die winkeliers.","t14-01-1":"1. — My vriend Jan, wat op die platteland woon, het drie dae by my familie kom deurbring. **Tot** dan toe het hy nie die geleentheid gehad om ’n groot stad te sien nie; daarom gebruik ons al ons dae om te wandel, en ek verduidelik aan hom wat hy nie ken nie.","t14-02-1":"2. — Eers het ons die **sterrewag** (1) gaan besoek, wat hom baie geboei het. Toe ons deur die **straat** (3) teruggekom het waar die **Turkse bad** (2) is, het ons ’n **begrafnis** (4) teëgekom. Voor die **lykstoet** het die **geestelikheid** geloop, wat die **lykswa** voorafgegaan het waarin die **kis** gesit is. Baie vriende het die **rouende** familie vergesel.","t14-02-2":"Nadat die stoet verby was, het ons die straat oorgesteek voor die groot **bierhuis** (5) waarin baie **verbruikers** **bier** op die terras gedrink het, beskut deur die geglaasde **sonskerm** (6) .","t14-03-1":"3. — Jan was verstom oor die **wapenskild** wat tussen die winkel van die **likeurmaker** (7) en dié van die **musiekhandelaar** (10) gehang het. Hy het my na die betekenis daarvan gevra; ek het geantwoord dat dit die Engelse **konsulaat** (8) aandui, en ek het hom op die **konsul** (9) gewys wat op die balkon is.","t14-tit-2":"Verkenning van die winkels.","t14-04-1":"4. — Natuurlik het ons voor die uitstalling van die **musiekinstrumente,** **harmoniums,** **orrels** en **klaviere** stilgehou; ons het na die geïllustreerde omslae van die **partiture** en van die **musiekstukke** vir klavier gekyk, en die **lier** van verguldde hout bewonder wat as uithangbord dien.","t14-05-1":"5. — Die stofwolke wat die **straatveërs** (11) en die **veegwa** (12) gemaak het, het ons gedwing om vinnig verby die mooi **meubelstelle** van die **meubelhandelaar** (13) te loop en verby die uitstalling van **kaggels** en **lampe** van die **blikslaer** (14) .","t14-06-1":"6. — Origens is ons op daardie plek gedwing om die sypaadjie te verlaat, want dit was versper deur pakke wat ’n mens uit ’n **verhuiswa** (16) gehaal het om hulle in ’n **pakhuis** (15) te sit wat pas verhuur is.","t14-06-2":"Dit het ons belet om die mooi rytuie van die **rytuigmaker** (17) te sien, maar het ons nie belet om stil te hou om na die **pakker** (19) te kyk wat ’n kis vir sy buurman gemaak het, die **handelaar in fietse en motors** (18) . Daarna, omdat dit al effens laat was, het ons huis toe teruggekeer.","t14-tit-3":"Wandeling deur die stad.","t14-07-1":"7. — Die volgende dag het my moeder aan Jan voorgestel dat hy afgeneem word, daarna het sy my opdrag gegee om hom na die **fotograaf** (20) te vergesel. Ná die ete het ons die **werkplek** van die kunstenaar binnegegaan, waar ons taamlik lank moes wag. Om ons besig te hou het ons na die **portrette** (22) gekyk wat teen die muur hang.","t14-07-2":"Toe dit ons beurt was, het die werk nie lank geduur nie, en sodra my vriend klaar was om voor die **fototoestel** (21) te poseer, het ons afgegaan.","t14-08-1":"8. — Op die eerste verdieping het ons deur die deur van die **haarkapper** (23) , wat oop is, sy kneg gesien wat die hare van ’n klant geknip het.","t14-08-2":"Toe ons in die straat aangekom het, het ons voor die **tabakwinkel** (24) verbygegaan. Jan was so vermaak deur die rooi **lantern** (25) en die **dik pyp** wat as **uithangbord** (26) gebruik word, dat hy teen twee ou here gebots het wat gepraat het terwyl hulle **snuiftabak gebruik** (27) .","t14-tit-4":"Die banketbakkery.","t14-09-1":"9. — Die **banknote** en **muntstukke** uit alle lande wat in die **uitstalvenster** van die **wisselaar** (29) uitgestal was, het ons aandag ’n paar oomblikke getrek, maar omdat dit die uur vir die versnapering was, het ons by die **banketbakker** (31) ingegaan sonder om langer stil te hou.","t14-10-1":"10. — Toe ons al die **lekkernye** sien wat die winkel bevat het, **koeke, heuningkoeke, koekies** en allerhande **lekkers,** kon ons nie maklik kies nie. Uiteindelik het Jan die **roomkoekies** gekies, en ek het net ’n klein **kersietert** gevat, want die soetgoed **maak my tande seer,** en ek verlang glad nie om te dikwels die **tandarts** (30) te gaan besoek nie.","t14-tit-5":"Masjienskryf.","t14-11-1":"11. — Om aan my vriend ’n **skryfmasjien** te wys waarvan hy hoor praat het, maar wat hy nie geken het nie, het ons die **skryfkamer** (32) van my **neef** (34) binnegegaan. Ons het hom aangetref terwyl hy sy briewe aan sy **sekretaris** (35) gedikteer het, wat **stenograaf** is. Skaars was ’n brief klaar of ’n **masjienskrywer** (33) het dit met sy masjien oorgeskryf. Omdat ons nie die besighede van my bloedverwant wou onderbreek nie, het ons net ’n paar oomblikke by hom gebly.","t14-12-1":"12. — Onder die kantoor van my neef woon ’n groot **horlosiemaker-juwelier** (37) wat boonop goudsmid is. Sy pragtige winkel bevat baie **horlosies, pendules, sakhorlosies,** **kettinkies** en kosbare **juwele,** byvoorbeeld **pêrelsnoere,** goue **armbande, oorringe** en **vingerringe** versier met **edelstene** en **diamante**. Een van die uitstalvensters is besonder vir die **goudwerk** gereserveer en bevat ’n belangrike versameling silwer **eetgerei**.","t14-13-1":"13. — Toe ons om die hoek van die straat gedraai het, het ek opgemerk dat ’n mens die **plaatjie** (36) verwissel het wat naby die **nommer** van die huis sit. Ek wou my opmerking hardop sê, toe die vrolike klanke van **die** militêre musiek gehoor is. Ons het die regiment tegemoet begin hardloop, sonder om te bedink dat **dit** voor die winkels van die **hoedemaker** (39) en van die **handskoenmaker** (40) sou verbygaan, en dat ons net so goed geplaas sou gewees het om sy parade te sien as ons voor die uitstalvenster van die **optikus** (38) gebly het, heeltemal voorsien van **knypbrille, lorgnette** en **kykers**.","t14-tit-6":"Marsparade.","t14-14-1":"14. — Voor die **regiment** (41) het die **tamboermajoor** (42) geloop, gevolg deur die **tamboerspelers** (43) , die **horingblasers** (44) en die hele **musiekkorps**. Die **generaal** (45) , wat met sy adjudant op die plein was, het naby die **waterstraal** (49) van die **fontein** (48) stilgehou om die **parade** by te woon.","t14-14-2":"**Die stafoffisiere** (46) , die **kolonel** en die **luitenant-kolonel** het hom met die degen gegroet. **Die majoors** was voor hulle **bataljons** (47) en elke **kaptein** het sy **kompanie** aangevoer, terwyl die **luitenante,** **onderluitenante** en **onderoffisiere** hulle gewone plek by hulle manne ingeneem het.","t14-15-1":"15. — Baie verbygangers het hulle op **die kruispad** (50) versamel; die winkeliers, die **sambreelmaker** (51) , die **verwer** (53) , die **wapensmid** (54) het uitgekom om die **soldate** te sien. Al die voertuie, **huurrytuie** (52) , **herewaens** (57) en ook die **sproeiwa** (56) , het hulle langs die sypaadjie gestel.","t14-tit-7":"Tonele langs die straat.","t14-15-2":"’n **Handelsreisiger** (55) wat sy **monsterkoffers** in die hand gedra het, het vinnig die straat oorgesteek, en die mense wat op die **imperiaal** (59) van die **omnibus** (58) gesit het, het hulle omgedraai om die skouspel te geniet. ’n Arme **straatsanger** (60) met sy **draaiorrel** (61) moes sy **liedjie** onderbreek, want die lawaai van die tamboere het sy stem oorstem.","t14-16-1":"16. — Toe die regiment voor die **stofwinkel** (64) aangekom het, het die **naaisters** (63) en die **kleremakers** (62) hulle **naaimasjiene** en hulle werk verlaat om deur die venster te kyk. **Die winkelier** (65) , wat pas nuwe **pakke** (66) in sy **uitstalling** gesit het, moes die **lakens** (67) en die **linne** binnetoe laat sit wat op die sypaadjie gestaan het, naby die **rioolopening** (68) , uit vrees dat die skare hulle sou omgooi; selfs ’n ou **smous** (69) , by wie ’n portierster kouse afgeding het, is gedwing om ’n gang binne te gaan om sy verkoop klaar te maak.","t14-16-2":"Ons het die regiment tot by die kaserne vergesel **en,** baie tevrede oor ons dag, het ons op die uur van die aandete teruggekeer.","t14-tit-8":"Verskillende bedrywe en beroepe.","t14-17-1":"17. — Die volgende dag het my vader ons voorgestel om die drukkery van die plaaslike koerant te besoek. Ons het dit geesdriftig aanvaar.","t14-17-2":"Die **drukker** is ook **boekhandelaar** (70) **(=boekverkoper),** **uitgewer,** **papierhandelaar** en **boekbinder**. Hy het op die eerste verdieping die **redaksie** (71) van die koerant ingerig, en ook die **graveerwerkplek,** waarin die **litograwe** (72) en die **kopergraveurs** (73) werk, ten slotte die **setwerkplek,** waarin die **drukwerkers** (74) is. Die eintlike **drukkery** (75) , die **drukperse** en die verskillende masjiene is op die grondverdieping.","t14-tit-9":"Jan vra baie vrae.","t14-18-1":"18. — Toe ons die drukkery uitgekom het, het Jan baie verstom stilgehou voor ’n klein geglaasde kassie wat op ’n suil gesit is, teenoor die **garingwinkel** (77) , en gevra waarvoor dit gebruik word. My vader het aan hom verduidelik dat dit ’n **brandmelder** (76) is. Origens was alles in die stad vir my vriend ’n verwondering, van die eenvoudige **klipfontein** (78) en die ligte **besteldriewiel** (80) wat deur ’n **joggie** (79) in livrei bestuur word, tot die **poswa** (81) .","t14-19-1":"19. — Terwyl my vader ons ’n paar oomblikke verlaat het om met die **belastinggaarder** (83) te praat, wat stilgehou het om met ’n **advokaat** (82) en ’n **notaris** (84) te gesels, het ons ons vermaak deur die verkeer op die straat met die oë te volg. Die mees uiteenlopende mense het voor ons verbygegaan: ’n **banketbakkerskneg** (85) , wat in ’n mandjie ’n pragtige **pastei** gedra het, het agter ’n **klerehandelaar** (86) gekom; ’n **lanternaansteker** (87) het met ’n **gasman** (88) gepraat, ’n **non** (89) wat ’n weeskind aan die hand gehou het, was op pad terug na haar klooster.","t14-tit-10":"Op ons terugweg huis toe.","t14-20-1":"20. — Op die oomblik dat my vader hom weer by ons gevoeg het, het Jan hardop gelag toe hy die vuil gesig en die vreemde flenterklere van twee **skoorsteenveërs** (91) sien wat heeltemal met roet bedek was.","t14-21-1":"21. — Ek wou by die **blommeverkoopster** (92) ’n plant vir my moeder koop, maar my vader het my daarop gewys dat dit baie swaar sou wees om saam te dra en dat dit beter sou wees om **lemoene** aan te skaf. Ons het die **verkoopster** (94) genader en toe die **goewernante** (93) , wat vir haar pleegkind gekies het, haar aankoop klaar gehad het, het ons ons laat bedien.","t14-22-1":"22. — Toe ons huis toe teruggekeer het, het ons etlike kennisse teëgekom: ’n ou vriendin van my familie, wat haar arm op haar **geselskapsdame** (95) gesteun het, die **ingenieur** (96) van die brûe en paaie, en een van my niggies met haar **kinderoppasser** (98) .","t14-22-2":"Daarna het ons die **modemaakster** (97) van my moeder teëgekom en twee **monnike** (99) wat vreemd aan die stad was, wat na ons toe gekom het om my vader na die pad na die stasie te vra.","t15-apar-1":"TABEL Nr. 15","t15-tit-1":"Die mark. — Die eetware.","t15-01-1":"1. — Die meeste handelaars wat vir ons die ware lewer wat vir ons voeding nodig is, versamel hulle onder die **hal** (1) van die **oordekte mark** of in die aangrensende strate.","t15-02-1":"2. — Die **varkslagter** (2) , wat **ham** (3) , **bloedwors** (4) , **worsie** (5) , **pensworsie** (6) en **spek** (7) verkoop, staan naby die **botter- en kaasverkoopster** (8) , wie se uitstalling voorsien is van **Hollandse kase** (9) met ’n rooi kors, van **Camembertkase** (10) , van **Gruyèreskywe** (11) en van vars **botterblokke** (12) .","t15-03-1":"3. — Voor haar bied ’n **groenteverkoopster** (13) aan haar klante mooi **tamaties** (14) , **blomkole** (15) , **slaai** (16) , **kopkole** (17) , **murgpampoentjies** (19) , **spanspekke** (18) en selfs **sampioene** (20) aan. Maar ’n **bierkneg**, wat sy **afleweringswa** (21) gelaai met **biervate** (22) juis voor haar uitstalling laat stilhou het, belet haar klante om te nader. ’n Tuinierster bring vir haar ’n groot mandjie **artisjokke** (23) .","t15-tit-2":"Verkoop en koop.","t15-04-1":"4. — Op die mark is die bedrywigheid groot, want die uur van die **veiling** (24) het aangebreek. Die **huisvroue** (26) , wat daarheen vir hulle inkopies kom, hou in die verbygaan stil voor die stalletjie van die **pensverkoopster** (25) , om **pens** of ’n **kalfskop** te koop.","t15-05-1":"5. — ’n Vet **kok** (27) ding af op ’n baie mooi **tuna** by die **visverkoopster** (28) wat na haar goeddunke haar (verkoop)pryse verhoog. Sy het ’n groot hoeveelheid **palings, tonge, forelle** en **karpe** gekry. Haar **kabeljou** en **mossels** is baie vars.","t15-tit-3":"Goedkoop en duur ware.","t15-06-1":"6. — Die **pluimveeverkoopster** (29) , wat naby haar gevestig is, is baie nougeset. Wanneer sy ’n **kalkoen, ’n gans, ’n eend** of ’n gewone **hoender** verkoop, vra sy net die regte prys.","t15-07-1":"7. — Op die hoek van die plein, op die eerste verdieping, is sedert kort ’n **linneverkoper** (30) gevestig by wie die koopsters altyd seker is om ’n baie mooi verskeidenheid **tafeldoeke,** **servette, voorskote** en **handdoeke** te vind. Op dieselfde verdieping het ’n **messemaker** (31) sy werkplek gevestig. Hy slyp die **messe** van die verkoopsters in die hal en maak vir die tuiniers **snoeimesse** van die hardste **staal.**","t15-tit-4":"Die kruidenierswinkel.","t15-08-1":"8. — Onder sy werkplek is sedert kort ’n groot lewensmiddelewinkel oopgemaak. Dit is al nie meer die eenvoudige en onbelangrike **kruidenierswinkel** (32) van vroeër nie, wat net die gangbare ware verkoop het, **tee** (33) , **sjokolade** (34) , **broodsuiker** (37) en **seep** (38) . Daar verkoop ’n mens enige ware, **bros koekies**, **konserwe** (35) , **likeure** (36) , **rum,** **konjak, kirsch, anysdrank** en **curaçao.** Daar vind ’n mens wild: **haas** (39) , **lysters** (40) , **patryse** (41) , **kwartels** (42) , **wilde eend** (43) of **fisant** (44) , net so maklik soos uitheemse vrugte soos **pisangs** (46) en **pynappels.**","t15-09-1":"9. — ’n Baie hulpvaardige **kruidenierskneg** (45) is gereed om te gee wat ’n mens verlang: **konfyt** (47) van aalbessies of van kwepers, **vet** (48) , **agurkies** (49) of gesoute **sardientjies** (50) .","t15-09-2":"Dit is baie gerieflik vir die **kliënte** (51) , wat naas die gangbaarste ware die seldsaamste eerstelinge en die smaaklikste vrugte vind: sappige **pere** (52) , **pruime** (53) , **druiwe** (54) , **perskes** (55) , **amandels** (56) en **neute** (57) .","t15-tit-5":"Die klantekring.","t15-10-1":"10. — Die **rys** (58) en die **lensies** (59) staan langs die kis met gerookte **harings** (60) ; die **aartappel** (61) en die **boontjie** (63) is naby die **appels** (62) , **vye** (64) , **gedroogde pruime** (65) en **haselneute** (66) . ’n Mens vind in daardie winkel vars **eiers** (67) en **olywe** (68) ; daarom word **mandjies** (70) en **boodskapnette** (73) blitsvinnig gevul.","t15-11-1":"11. — Die **koffie** (72) van daardie uitstekende firma het onder die **diensmeisies** (69) en die **kokkinne** ’n verdiende naam verwerf, want die ou **kruidenier** (71) rooster dit self met die grootste sorg.","t15-tit-6":"Die skouspele.","t15-12-1":"12. — Nie almal gaan na die mark om hulle te bevoorraad nie. In die skilderagtige verkeer op die straatjie wat na die hal lei, sien ’n mens die mees uiteenlopende mense. Naas ’n vriendelike **slagtersbediende** (75) , wat ’n **kruiwa** (74) voor hom uitstoot, is daar twee soldate met verlof wat heeltemal trots is om hulle blinkende uniform te wys: die **husaar** (76) met ’n blou **dolman** en ’n **sjako met pluim**, en die **soeaafkorporaal,** met wye broek en die kop bedek met ’n **fes.**","t15-13-1":"13. — Die **bakker** (80) , wat op die drumpel van die **bakkery** (78) staan, het pas die deeg van sy **brood** (79) geknie en uit die oond die **croissants** (81) , die **broodjies** (82) en die **ronde brode** (83) gehaal wat in die uitstalvenster is.","t15-14-1":"14. — Bo die bakkery woon ’n bekwame **linnenaaister** (84) wat etlike **borduursters** (85) in diens het. Naas haar woon ’n **wasvrou-strykster** (86) , wat die **linnegoed** (88) styf nadat sy dit gewas en gedroog het, en wat dit met ’n **strykyster** (87) glad maak.","t15-tit-7":"Vleis, vis en groente.","t15-15-1":"15. — In die **slaghuis** (89) , wat op die grondverdieping lê, verkoop ’n mens allerhande **vleis, skaapvleis** (90) , **beesvleis** (94) of **kalfsvleis** (92) as **skaapboude, biefstukke, gebraad** en **kotelette.** Die **slagterskneg** (93) sny al daardie vleis op en sit die **murgbene** (96) apart. By die deur van die slaghuis is ’n **oesterverkoopster** (97) wat **oesters** (98) verkoop. Sy maak hulle oop as ’n mens dit verlang.","t15-16-1":"16. — Al daardie handelaars betaal ’n patent of ’n staangeld; daarom vervolg die **polisieman** (100) sonder genade die arme **groentesmouse** (99) wat met hulle meeding deur met hulle karretjies **wortels, radysies, rape, prei** of **aspersiebondels, vars ertjies, spinasie, suring, bronkors** en **pietersielie** rond te vent.","t15-tit-8":"Pas op vir die polisieman!","t15-17-1":"17. — Die seun wat **knoffel** (101) en **uie** verkoop, weet baie goed dat ook hy sy ware nie naby die mark mag verkoop nie. Hy vlug en loop daarby gevaar om die mandjie **krappe,** **varswaterkrewe** en **garnale** van die **verkoper** (102) van **langoeste** en **seekrewe** om te gooi.","t15-18-1":"18. — Almal beweeg hulle en maak baie lawaai; maar dit belet nie om die stem van die rondtrekkende **glasmaker** (103) duidelik te hoor nie, of die kreet van die **kolehandelaar** (104) wat pas ’n paar oomblikke sy karretjie verlaat het om ’n **sak steenkool** (105) te lewer.","t16-apar-1":"TABEL Nr. 16 Die groot warenhuis. — Die basaar. — Die speelgoed.","t16-01-1":"1. — Die nuwe jaar kom nader. Die groot warenhuise het hulle uitstallings van **speelgoed** (1) en nuwejaarsgeskenke gereedgemaak.","t16-01-2":"Ek het my oupa gevra of hy my na die basaar wou bring om daardie mooi uitstalling te sien, en hy het daarin toegestem.","t16-02-1":"2. — Eers het ons voor mooi wapenskilde stilgehou wat ’n **geweer**, ’n **kepie**, ’n **sabel**, ’n **degengordel** en ’n paar **epoulette** bevat, of ’n **helm**, ’n **kuras** (3) en ’n **pistool** (4) . Dit alles het my baie meer geboei as die **towerlanterns** (2) .","t16-tit-1":"Mooi gesigte.","t16-03-1":"3. — In dieselfde afdeling was ’n **skildwag** (5) in sy **skilderhuisie**; hy het gelyk of hy wag hou voor ’n hele menasserie van karton. Hoeveel diere was daar: ’n **Papegaai** (6) op sy stok, ’n **renoster** (7) met ’n horing op die neus, ’n **rendier** (8) , ’n **volstruis** (9) , ’n **aap** (10) wat ’n neut kraak, ’n **jakkals** (11) wat ’n hen wegdra, ’n **krokodil** (12) wat met enorme kake gaap, ’n **kameel** (13) , ’n elegante **windhond** (14) , ’n **panter** (15) , daarna twee diere wat ek nie geken het nie en wat, na wat gesê word, ’n **wesel** (16) en ’n **hiëna** (17) is. Ook was daar ’n **luiperd** (18) en ’n **wolf** (21) ; heel naby was lieflike **rotjies** (19) en piepklein **muisies** (20) van rubber. Laastens het ’n **seekoei** (22) en ’n boggelrige **dromedaris** (23) die versameling afgesluit. Ek sou daar nog meer ure gebly het as daar nie langsaan ’n pragtige kamp vol **loodsoldaatjies** (29) was wat my aandag getrek het nie.","t16-tit-2":"Soldate en oorlog.","t16-04-1":"4. — My oupa, wat **invalide** (24) is en wat die leër moes verlaat weens ’n **wond** waarvoor hy die **militêre medalje** gekry het, hou baie daarvan om vir my te vertel van die **veldtogte** waaraan hy deelgeneem het. Hy was gelukkig terwyl hy die verskillende bewegings van die klein leër in miniatuur verduidelik het. ’n Groep egte soldate wat die basaar besoek het: ’n **geniesoldaat** (25) , ’n **Alpejagter** (26) met die kop bedek met ’n **baret**, ’n **sersant-majoor** (27) van die infanterie en ’n **artilleriesersant** (28) met ’n goue **tres** op die mou, het naby ons stilgehou om na die verduidelikings te luister.","t16-05-1":"5. — My oupa, heeltemal trots omdat hy so ’n blinkende gehoor gehad het, het ’n volledige slagplan geïmproviseer.","t16-05-2":"Die versterkte stad, met sy **walle** en **gragte,** is beleër deur die **vyandelike leër,** wat ná ’n lang **bombardement** gereed was om te **bestorm.** Maar die **beleërdes,** deur die honger gedwing, het ’n **uitval** na die **kampement** van die **beleëraars** gewaag. Nadat hulle die **aanval** met ’n hardnekkige **geveg** rondom die **tentekamp** afgeslaan het, het die **oorwinnende** beleëraars hulle **eskadrons** uitgestuur om die **oorwonne** aanvallers te agtervolg. Dié het hulle **teruggetrek** en die **slagveld** met **dooies** en **gewondes** bedek. **Draagbaardraers** het laasgenoemdes na die **ambulans** weggedra om hulle deur die **chirurg** te laat versorg.","t16-05-3":"Ondanks die heldhaftige verset van ’n paar **bataljons** wat ’n **vierkant** gevorm het, was die **nederlaag** volledig, die res van die leër het **gevlug** en baie **gevangenes** agtergelaat. Die vyand het sy **oorwinning** gaan voltooi deur die stad te beset. Miskien sal dit die einde van die veldtog wees en sal dit ná ’n **wapenstilstand** moontlik wees om ’n **vredesverdrag** te teken.","t16-tit-3":"Geskenke vir nuwejaar.","t16-06-1":"6. — Die jong soldate, wat gelag het terwyl hulle na die skilderagtige verhaal van die veteraan geluister het, het hom nog ’n paar verduidelikings gevra. Wat my betref, ek het om die winkel geloop om na ’n mooi **kruisboog** (32) en ’n **boog** (33) met sy **pyl** (31) te kyk. Daar het ek ’n ander versameling diere gevind: twee **sangvoëls** (34) : ’n outomatiese **nagtegaal** en ’n **grasmossie** wat uit volle keel gesing het, en ’n reeks vreemde diere: ’n **vlermuis** (35) , ’n **boa** (36) , ’n **skilpad** (37) , ’n **rob** (38) , ’n **walvis** (39) en ’n **haai** (40) van vergulde leer.","t16-07-1":"7. — Ek het nie lank stilgehou om na hulle te kyk nie, want ek het begin sien waarvan ek gedroom het: ’n pragtige **marionetteater** (41) met skitterende **dekors** en ’n verruklike rooi **gordyn.** Op die **toneel** het twee akteurs gelyk of hulle ’n **rol** speel in ’n baie boeiende **toneelstuk,** want die klein kartonne **toeskouers** wat in die loges opgestel was of op die **leunstoele** en in die **parterre** agter die **orkesleier** gesit het, het lewendig geklap.","t16-07-2":"Jammer genoeg het daardie teater baie duur gekos.","t16-08-1":"8. — Origens was dit moeilik om die speelgoed te kies, want in die uitstalvensters was allerhande speelgoed opgestapel: ’n **Harlekyn** (42) , ’n **Pulcinella** (43) , ’n **Pierrot** (44) , **uile** (45) wat met die vlerke slaan, fluitende **merels** (46) , blaffende **poedels**, ’n **fonograaf** (47) en **geduldspeletjies.** Een van daardie speelgoedstukke het my baie vermaak: dit het ’n **seeslag** (48) voorgestel waarin ’n **skip** deur **seerowers** aangeval is naby ’n land beplant met **klapperpalms.**","t16-09-1":"9. — Ek kon al daardie wonders baie maklik bekyk, want net min mense was in die warenhuis, skaars ’n paar slenteraars, ’n **dragonder** (49) en ’n **invorderaar** (50) wat ’n **wissel** by die vernaamste **kas** (51) aangebied het.","t16-10-1":"10. — Ek het my oupa gevra waarvoor die boeke dien wat op planke agter die **kassierster** lê; hy het my geantwoord dat dit **boekhouboeke** is.","t16-tit-4":"Gapery om die winkel.","t16-11-1":"11. — Toe ons die speelgoedafdeling verlaat het, het ons na die saalmakery gegaan om ’n blik te werp op die **saals** (53) , **stiebeuels** (54) , **tooms** (55) , **bitte** (56) en **rysweepe.** Terwyl die **afdelingshoof** (57) ’n paar inligtings aan my oupa gegee het, het ek die uitstalling van die **porselein en kristal** (58) gaan bekyk waar mooi **slaaikomme** en fyn **teepotte** (59) is.","t16-12-1":"12. — Om na die eerste verdieping te gaan, het ons agter die uitstalvenster van die **korsette** (60) verbygegaan, naas die kousafdeling, waar baie mooi **onderbroeke** (63) uitgestal was. Naby het ’n **winkeljuffrou** (61) ’n **koopster** (62) mooi sy **weefsels** (64) laat kies.","t16-12-2":"Terwyl ek met die trap opgeklim het, het ek opgemerk dat die warenhuis versier is met Japanse **lampions** (65) , **sonskerms** (66) en reusagtige **palmbome** (70) .","t16-13-1":"13. — Op die eerste verdieping was daar nie veel om te sien nie; net meubels (*) , **brandkaste** (67) , **laaikaste** (68) , **kinderwaentjies** (69) . Maar die geheelbeeld van die warenhuis was baie **vermaaklik.**","t16-14-1":"14. — Aan ons voete het ek die musiekinstrumente gesien: **harpe** (71) , **kitare** (72) , **mandoliene** (73) , **klepkornette** (74) , **klarinette** (75) , viole met hulle **strykstok** (76) en selfs ’n **grootrom** (77) . Effens verder, by die papierafdeling, het ’n **student** (78) by die **winkelbediende** (79) oor ’n skrifsak afgeding. Naby hulle het ek ’n mooi **abc-boek** (80) onderskei.","t16-14-2":"In die middel van die warenhuis is ’n hoë **Kersboom** (81) opgerig wat heeltemal voorsien was van kersies, snuisterye en allerhande speelgoed: **houtperde** (82) , **poppe** (83) , ens..","t16-14-3":"Die **parfumerie** (84) met sy **tandmiddels** en verskillende **parfums** het ’n baie goeie geur versprei wat na ons toe uitgewasem het.","t16-tit-5":"Ons koop iets.","t16-15-1":"15. — Omdat my oupa die tyd te lank begin vind het, het ons met die groot trap afgegaan. Hy het effens stilgehou voor ’n **sterrekundige tabel** (85) wat, het hy vir my gesê, **komete** (a) , **maan- en soneklipse** (b) , ’n windroos met die **vier windstreke** (c) **(Noord, Suid, Oos en Wes)**, ’n kaart van die twee **halfronde** (d) , die **planete** (e) en die **sonnestelsel** (f) voorstel. Ek het niks van dit alles verstaan nie, en ek is baie meer geboei deur die met tresse versierde livrei van ’n **loopjoggie** (86) wat verbygegaan het, en deur die mooi **waaiers** (87) wat naas my was, naby die **beursies** (88) en die **briewetasse** (89) .","t16-16-1":"16. — Ek het op die uitstalling ook **vere** (90) en **gordelgespe** (91) bewonder, die mooi **kunsblomme** (94) wat sierlik in mandjies gerangskik was. Die **viooltjies**, **violiere**, **hiasinte** (95) , **geraniums** (96) , **lelies** (97) en **kappertjies** (98) was baie goed nagemaak.","t16-tit-6":"’n Geskenk van my oupa.","t16-17-1":"17. — Ek het my oupa gevra om vir my een van die **tandeborsels** (92) te koop wat in ’n doos naas **haarspelde** (93) was. Hy het toegestem en ek het self my aankoop by die kas gaan betaal, waarnaas ’n belangrike **besending** (100) vir ’n **klant** (99) voorberei is.","t16-18-1":"18. — Skielik het ’n ligte opskudding ontstaan onder die mense wat naby die artistieke **bronswerk** (101) stilgehou het. ’n **Dief** (102) is pas op heterdaad deur ’n **inspekteur** (103) betrap terwyl hy iemand probeer besteel het. ’n Mens het gesorg dat ’n polisieman laat kom word om hom te **arresteer,** en net toe ons uitgegaan het, is die oortreder na die gevangenis gebring."}