{"t01-apar-0":"AZALPEN-LIBURUXKA DELMASEN laguntza-taulentzat ❦ LEHEN SAILA","t01-apar-1":"1. TAULA Eskola. — Lizeoa. — Ikasgela.","t01-tit-1":"Deskribapen orokorra.","t01-01-1":"1. — Taula honetan lizeoko **ikasgela** bat ageri da. Ikasgela honetan zortzi **mahai** (18) eta zortzi **banku** (32) daude. Banku bakoitzean hiru ikasle eserita daude. **Irakaslea** (7) **aulki** batean (8) eserita dago bere **katedraren** (6) atzean.","t01-02-1":"2. — Katedraren ezkerrean beirazko **armairu** bat (15) dago. Eskuinean, **arbela** (1) , bere **trapuarekin** (2) eta **klarionarekin** (3) .","t01-02-2":"Katedraren gainean **horma-irudiak** ( 9 , 11 , 12 ) eta **mapa** bat (10) zintzilik daude.","t01-03-1":"3. — Ikasle guztiak ez daude beren **lekuetan** (17) . Joanes (4) arbelaren ondoan zutik dago; trapua eskuan darama eta **geometria-irudiak** ezabatzen ari da.","t01-03-2":"Petri katedraren ondoan zutik dago; **idazlanak** (5) biltzen ari da irakasleari eramateko.","t01-04-1":"4. — **Irakasle** hau **hizkuntza modernoetakoa** da. Ikasleei atzerriko hizkuntzetan hitz egiten, irakurtzen eta idazten erakusten die **(alemana, ingelesa, gaztelania, italiera, errusiera** edo **frantsesa)**.","t01-05-1":"5. — Ikasgela oso handia eta oso argitsua da. Barrenean **leiho** zabal bat dago, bi **aireztapen-leihorekin** (78) , eta **beirazko ate** bat, gela aireztatzeko eta argitzeko.","t01-05-2":"Ikasgela honetan ez da hotzik egiten. Erdian, gela berotzeko, **berogailu** oso on bat (46) dago, bere **ke-hodiarekin** (45) .","t01-05-3":"Trenkadan **esekitokiak** (58) iltzatuta daude; haietan ikasleen kapelak eta berokiak zintzilikatzen dira.","t01-tit-2":"Jolastokia.","t01-06-1":"6. — **Erlojuak** (63) bederatziak eta bost markatzen ditu.","t01-06-2":"**Jolasaldia** (76) amaitu berri da, eta ikasgaia berriro hasten ari da. Jolasaldia **jolastokian** (75) igarotzen da. Zenbait ikasle jolasean ikusten ditugu. **Zaintzaileak** (74) begiratzen die.","t01-07-1":"7. — Jolastokian beste jende bat ere ikusten dugu: **ikuskatzailea** (73) , **zuzendaria** (71) eta **ikasketaburua** (72) .","t01-07-2":"Ikuskatzaileak eskolak aztertzen ditu, zuzendariak ikastetxea gobernatzen du, ikasketaburuak ikasleen lanari begiratzen dio.","t01-07-3":"Laugarrena **atezaina** (77) da. Erregistroa besapean darama, faltak markatzeko.","t01-08-1":"8. — Jolastokiaren barrenean **gimnasia-tresnak** (70) eta **eskulanaren** (69) lantegia daude.","t01-08-2":"Taularen eskuinean ozta-ozta ikusten dira **musikako** eta **marrazketako** **ikasgelak**.","t01-tit-3":"Deskribapen zehatza.","t01-tit-4":"Ikasle onak.","t01-09-1":"9. — Katedraren eskuinean, lehen bankuko ikasleak **Henrike** (*) , **Estepan** eta **Karlos** dira.","t01-09-2":"Henrike oso adi eta oso saiatua da; irakasleari entzuten dio. Mahai gainean **koaderno** bat (28) , **liburu** bat (29) , **hiztegi** bat (30) eta **arkatz-ontzi** bat (31) ditu. Bere liburuak **orrialde** asko ditu; kapitulu bakoitzean **paragrafo** batzuk daude, eta **lerro** bakoitzean **hitz** asko.","t01-09-4":"Estepan bere aldamenekoa (24) langilea da. Hurrengorako emandako ikasgaia koadernoan idazten ari da. **Idazkera** bikaina du. Bere liburua itxita dago. **Azala** (27) baino ez zaio ikusten. Haren ondoan bere **konpasa** (26) datza.","t01-09-5":"Karlosek (23) liburua eskuan dauka; irekitzen ari da, ikasgaia berriro errepasatzeko. Ikasle orori bezala, aurrean **tintontzi** bat (25) du. Esanekoa da.","t01-10-1":"10. — Hurrengo mahaian **Ludobiko, Anton** eta **Paulo** daude eserita. Ludobikok bere **ikasgaia** (22) errezitatzen du eta irakaslearen **galderei** erantzuten die. Anton (21) oso adigabea da; batzuetan irakasleak zigortu ere egiten du. Paulo (20) lagun ona da, atsegina eta prestua. Oso adi dago.","t01-tit-5":"Ikasle txarrak.","t01-11-1":"11. — Henrikeren atzean **Jurgi** (38) dago eserita. Ez da mutil gaiztoa, baina **berritsua** da, adigabea eta ezin geldi egon daitekeena. Bere **arinkeriak** eta **desobedientziak** **nahastea** sartzen dute ikasgaian, eta sarritan **ohartarazpen** zorrotza merezi du. Bere **zirriborroa** (35) zikina dago; **tinta-orbanak** egiten ditu bere **lumaz** (34) , eta horregatik etengabe darabil bere **goma** (36) ; bere **motxila** (33) urratuta dago, hain da zabarra. Zertarako dakar bere **idazluma** (37) hizkuntza modernoen ikasgelara?","t01-11-2":"Bere aldamenekoak, Edmundek (39) , ez du maite. Egia da pixka bat alferra dela, baina isila eta lasaia da. Ez da berritsua; entzun beharrean, **ipuinak** irakurtzea nahiago du bere **irakurgai-liburuan**.","t01-11-3":"Banku honetako hirugarren ikaslea **Ludwig** (40) da. Saiatua da. **Paper-orri** zuri baten gainean idazten du. Aurrean **xurgapapera** (41) jarri du.","t01-12-1":"12. — Irakaslearen ezkerrean, bigarren bankuko ikasleak oso txikiak dira. Lehena, **Emil** txikia, ez da oraindik ondo idazten trebea; bere **arbeltxoa** (42) , bere **arbel-arkatza** eta bere **belakia** (43) dakartza.","t01-12-2":"Haren ondoan **Augusto** eta **Bernardo** (44) daude. Azken honek ondo lan egiten du, baina **itxura** oso zabarra du.","t01-13-1":"13. — Haien atzean hiru **alfer** daude eserita. **Albertok** ez ditu ikasgaiak ikasten. **Jakobe** (47) lo dago entzun beharrean. Bere **alferkeriak** **errietak** eta **zigorrak** ere ekartzen dizkio. Azkenik, **Kristian** (48) arinegia da. Gaizki **portatzen** da eta ez da zuzentzen saiatzen.","t01-14-1":"14. — Haien aldamenekoak, aitzitik, ondo portatzen dira. **Ernestok** (51) ordena eta zehaztasuna maite ditu; beti darabiltza bere **erregela** (50) eta bere **arkatza** (49) . **Kanpo-ikaslea** da.","t01-14-2":"**Frantzisko** (52) **barne-ikaslea** da; uniformea darama, ikastetxean jaten eta lo egiten du. **Lagun** ona da.","t01-14-3":"Mauriziok bere **arkatza** zorrozten du bere **kanibetaz** (56) ; oso zuhurra da.","t01-14-4":"Bere liburu guztiak dakartza, bere **gramatika** (55) , bere **ohar-koadernoa** (54) eta bere **ohar-bloka** ere (53) . Bere **kartera** (57) lurrean datza, haren atzean.","t01-14-5":"Ikasgelaren barreneko bi mahaiak **ikasle onek** (19) betetzen dituzte.","t01-tit-6":"Marrazketa eta musika.","t01-15-1":"15. — **Marrazketa-gelan** horman **eredu** ederrak daude zintzilik, eta sabaitik **lanpara** bat (62) dilindan dago, bere **pantailarekin**. **Irakaslea** (60) oso pazientziatsua da; ikasleen **marrazkiak** (61) zuzentzen ditu eta **bustoa** (59) naturaletik marrazten erakusten die.","t01-16-1":"16. — **Musika-gela** oso atsegina dirudi. Han **notak** irakurtzen, **eskala-mailak** (67) kantatzen — **pentagraman** idatziak (do, re, mi, fa, sol, la, si = C. D. E. F. G. A. B.) — , **giltzak** ezagutzen eta **doinu** zoragarriak kantatzen ikasten da. Notak **atrilaren** gainean (65) jartzen dira. Ikasleetako batek **pianoa jotzen du** (64) , eta **musika-irakasleak** (66) **konpasa markatzen du** (68) .","t01-17-1":"17. — Ozta-ozta ikusten da **eskulanaren** (69) lantegiaren izkina, non haurrek zura lantzen eta burdina limatzen ikas dezaketen. Ez dago eskola guztietan.","t01-tit-7":"Natur zientzien ikasgela.","t01-18-1":"18. — Matematikako irakasleak **geometria,** **aritmetika, kontuak** eta **sistema metrikoa** irakasten dizkie ikasleei. Taulan geometriako irudi nagusiak ikusten ditugu: **zirkulua** (a) , **karratua** (b) , **triangelua** (c) , **marra** (d) .","t01-18-2":"**Eragiketa** bat ere ikusten dugu; ez da **batuketa**, ez **kenketa**, ez **biderketa**: **zatiketa** (e) da.","t01-19-1":"19. — Sistema metrikoaren taulan hauek ikusten ditugu: **metroa** (a) , **balantza** (b) eta bere **pisuak**, **litroa** (e) , **dekalitroa** (f) , **dezilitroa** eta **metro kubikoa** (d) .","t01-19-2":"Ikasleek **natur zientziak** (11) ere ikasten dituzte — zoologia (a) , botanika (b) , geologia (c) — eta **historia** (12) .","t01-19-3":"Armairuan **fisikarako** (15) eta **kimikarako** (16) tresnak daude.","t01-19-4":"Armairuaren gainean hauek daude: **esfera** (14) , **konoa** eta **globoa** (13) .","t01-19-5":"Taulen gainean **mapa** bat dago zintzilik, munduaren bost zatiak erakusten dituena: **Europa** (e) , **Asia** (g) , **Afrika** (f) , **Amerika** ( a b ) eta **Ozeania** (h) , eta bi ozeano handiak — **Barea** (c) eta **Atlantikoa** (d) .","t02-apar-1":"2. TAULA Giza gorputza. — Jolasaldia. — Jokoak.","t02-tit-0":"Giza gorputza. *(Natur zientzien ikasgai erraza.)*","t02-01-1":"1. — Giza gorputzaren zati nagusiak hauek dira: **burua**, **enborra** eta **gorputz-adarrak**.","t02-tit-1":"Burua.","t02-02-1":"2. — Buruak bi zati ditu: **garezurra**, zeinaren barruan **garuna** dagoen eta zeina **ileak** estaltzen duen, eta **aurpegia**.","t02-03-1":"3. — Gure marrazkian ez da garezurrik ez garunik ikusten; aitzitik, oso argi ikusten dira aurpegiaren zati garrantzitsuak.","t02-04-1":"4. — Hona hemen lehenik **bekokia**, adimen sendoa eta etengabe lanean ari den pentsamendua adierazten dituena. **Lokiak** oso agerian daude. **Begia** bizia eta zabal irekia da. **Bekain** lodi batek eta **betile** luzeek babesten dute.","t02-05-1":"5. — Hona hemen **sudurra** eta **sudur-zuloak** ere. Sudurra usaintzeko eta arnasa hartzeko balio digu. Sudurraren bi aldeetan **masailak** daude, eta urrunago **belarriak**. Aurpegiaren beheko zatia **ahoak** eta **kokotsak** osatzen dute.","t02-06-1":"6. — Gaizki ikusten dira, **biboteak** eta **bizarrak** ezkutatzen baitizkigute. Baina badakigu ahoan bi **ezpain** daudela, **goiko masailezurra** eta **beheko masailezurra** beren **hortzekin**, eta **mihia**. Ahoaz hitz egiten eta jaten dugu. Mihiaz janariaren zaporea sentitzen dugu.","t02-07-1":"7. — Begia, belarria, sudurra eta ahoa, hatzekin batera, bost zentzumenen organoak dira: **ikusmenarena**, **entzumenarena**, **usaimenarena**, **dastamenarena** eta **ukimenarena**.","t02-08-1":"8. — Burua da, beraz, giza gorputzaren zatirik bitxienetako bat.","t02-tit-2":"Enborra.","t02-09-1":"9. — **Lepoak** burua enborrarekin lotzen du. Haren barnean **eztarria** eta **garondoa** daude.","t02-10-1":"10. — Enborrean ere organo beharrezko asko dago. **Bularrean** **birikak** daude, zeinekin arnasa hartzen dugun, eta **bihotza**, bizitzaren erdigunea. Bihotzak taupadak eteten dituenean, izaki bizidunak hil egiten dira.","t02-11-1":"11. — **Saihetsek** bularra eusten dute.","t02-12-1":"12. — Enborraren beste zatiak **saihetsaldea**, **bizkarra**, **sorbaldak** eta **sabela** dira. Saihetsaldean edo bizkarrean etzaten gara lo egiteko, eta zamak sorbaldan eramaten ditugu.","t02-13-1":"13. — Sabelean **urdaila** eta **hesteak** daude. Janaria digeritzeko balio digute.","t02-tit-3":"Gorputz-adarrak.","t02-14-1":"14. — Lau **gorputz-adar** ditugu: bi **beso** eta bi **hanka**. Besoekin gauzak hartzen, eusten, jasotzen eta biltzen ditugu; hankekin zutik egoten, ibiltzen eta korrika egiten dugu.","t02-15-1":"15. — **Sorbaldak** besoa gorputzarekin lotzen du. **Gihar** oso sendo batek, biburuduna, besoa mugitzen du, eta **ukondoak** besoa **besaurrearekin** lotzen du. **Eskumuturrak** **eskuaren** artikulazioa osatzen du, eta eskua **hatzetan** eta **azazkaletan** amaitzen da. Eskuan **zaina** ikusten da (eta arteria), zeinetik **odola** igarotzen den.","t02-16-1":"16. — Hankaren zatiak hauek dira: **izterra**, **belauna** eta **belaun-zuloa**, **bernazakia**, zeinaren **haragia** **larruazalak** estaltzen duen, **orkatila** eta **oina**. Hankaren **hezurrak** oso lodiak eta oso sendoak dira. Oinaren muturrean **oin-hatzak** daude. Beste zatiak **zola** eta **orpoa** dira.","t02-17-1":"17. — Halakoa da giza gorputzaren deskribapen ia osoa.","t02-17-2":"*Oharra.* — *«(burua eta abar) min dut» esapidearen bidez irakasleak hiztegi hau guztia berriro landu ahal izango du* **gorputzeko osasunaren** *aldetik, ona edo txarra*.","t02-tit-4":"Gimnasia. *(Ikasleetako batek kontatua.)*","t02-18-1":"18. — Malguak, trebeak eta osasuntsuak izateko, hankak eta besoak landu behar dira. Horregatik jolasten gara eta **gimnasia** egiten dugu.","t02-19-1":"19. — Astean zehar bi jarduera horiek eskolako jolastokian egiten dira (ikus 1. taula). Baina ostegunetan eta igandeetan zelai handi batera ateratzen gara, non korrika egiteko eta ondo pasatzeko lekua baitago.","t02-20-1":"20. — Gure irakasleak eta gurasoak batzuetan gurekin etortzen dira; baina ariketak **gimnasia-irakasleak** (12) zuzentzen ditu.","t02-21-1":"21. — Zelaian, sarreraren ezkerrean, **gimnasia-tresnak** (1) daude: **eskaileratik** (2) gora igotzen gara, **eraztunetan** (3) eta **trapezioan** (4) burua behera zabuka aritzen gara, **soka-eskaileraren** (5) edo **korapilodun sokaren** (6) gaineraino besoez igotzen gara.","t02-22-1":"22. — Bitartean gure lagunak **zurezko zaldiaren** (7) edo **barren** (11) gainetik jauzi egiten dute. Beste batzuk **boxeatzen** (8) edo **eskriman** (9) aritzen dira, maskara jantzita eta **floretarekin**. Beste batzuek, azkenik, **halterak** (10) jasotzen dituzte.","t02-tit-5":"Jokoak.","t02-23-1":"23. — Gimnasten inguruan mutilak eta neskak **joko** askotara jolasten dira. Neskak beren **uztaiarekin** (14) olgatzen dira; **soka-saltoan** (13) aritzen dira, edo nebei eta lehengusinei deitzen diete **kroket** (15) partida bat egitera. Zein pozik jotzen duten aurkariaren **bola** beren **zurezko mailuaz**, hark arkua erraz igaroko duela uste duen unean!","t02-24-1":"24. — Mutilek joko bizkorragoak nahiago dituzte. Gogotik jolasten dira **boloetara** (16) , zeinak trebeki botatzen baitituzte **bolaz** (17) . Ez dituzte gutxiesten **ziba** (18) eta **bilboketa** (19) ere, ezta **igela** (20) ere. Baina beren jokorik maiteenak **kanikak** (21) eta **pilota hormaren kontra** (22) dira, **negutegiaren** (26) horma egokia baita pilota arina harengandik itzultzeko.","t02-25-1":"25. — Joanes txikia oso trebea da bere **makil-hanketan** (24) , eta oreka bikain eusten du. Haren ondoan lagun batzuk **ezkutaketan** (25) ari dira negutegi horretan eta **hesiaren** atzean. Beste batzuek **itsumandoka eskuz** (28) edo **bolantea** (29) nahiago dituzte, zeina **erraketa** batetik bestera hegan baitoa.","t02-26-1":"26. — Zelaiaren erdian bi zuhaitz hazten dira. Haietako baten oinean zazpi edo zortzi mutilek **sorbalda gaineko jauzian** (30) (*) hasi dute jokoa. Joko hau ez da herrialde guztietan ezaguna; baina denek dakite zer den **astoka**, zeinera haurrak orain ez baitira jolasten.","t02-tit-6":"Aire zabaleko jokoak.","t02-27-1":"27. — **Itsumandoka** (31) ere joko oso alaia da; neskak eta mutilak txandaka **zapia** jartzen dute begietan eta harrapatzen uzten duten baldarrak harrapatzen dituzte.","t02-28-1":"28. — Zelaiaren erdian — hona hemen joko erabat frantsesa, zakar samarra bada ere: **hartza** (32) da, **kometaren** (33) joko baketsua baino askoz zaratatsuagoa, eta ingelesen **tenis** (34) jokoa baino ere bai.","t02-29-1":"29. — Azken kirol hau ikasle handienen atsegina da. Gure irakasleek berek ere gogotik heltzen diote. Trebetasun eta bizkortasun handia eskatzen du, eta oso maite dut. **Zabua** (35) neskei uzten diet.","t02-30-1":"30. — Ez zait gustatzen arriskutsu bihur daitekeen beste ingeles joko bat ere.","t02-30-1b":"**Futbolaz** (36) ari naiz, nire anaia zaharrenaren poza. Nahiago dut gure **presoen** (38) joko zaharra, osasuntsu bezain zakartasun gutxiagokoa.","t02-tit-7":"Bizikleta eta pilota-jokoak.","t02-31-1":"31. — Neuk ere gogotik ematen diot itzulia zelaiari **bizikletan** (37) .","t02-32-1":"32. — Datorren urtean **zaldiz ibiltzen** (39) ikasiko dut. Zein ederra den zaldia, pausoan edo trostan dotore doanean eta oztopoak lauhazka gainditzen dituenean!","t02-33-1":"33. — Udan **igeri egiten** (40) ikasten dugu. Urpean sartzen gara eta gozamenez bainatzen ibaiko ur garbi eta freskoan. Batzuetan amaieran paperezko **globo** bat (41) botatzen dugu, zeina handikiro igotzen baita airera, aire beroz bete bezain laster.","t02-34-1":"34. — Beste joko asko ere badago, baina inoiz ez nuke amaituko haiek zerrendatzen, eta kontakizun labur honetatik ageri da gure zelai ederrean ostegunak batere aspergarriak ez direla.","t02-34-2":"N.~B. — *Irakasleari ez zaio zaila izango kapitulu hau osatzea, jokorik garrantzitsuenetako bakoitza zehatzago deskribatuz.*","t03-apar-1":"3. TAULA Haurtzaroa eta Gaztaroa.","t03-apar-2":"(3. eta 4. taulak lau **familia-eszenatan** **eguraldiari**, **adinari**, **familiari**, **jantziari** eta **osasunari** buruzko oinarrizko hitz-altxorra emateko prestatu dira.)","t03-tit-1":"*Lehen agerraldia.*","t03-tit-2":"Bataioa herrian.","t03-tit-3":"Udaberria.","t03-c1-01-1":"1. — **Udaberrian** gaude, **martxoan**, **apirilean** edo **maiatzean**, **astearen** egunetako batean — **astelehenean**, **asteartean** edo **asteazkenean**. Goizeko **hamarrak** dira.","t03-c1-02-1":"2. — **Eguraldia** bikaina da, **airea** garbia. Eguzkiak distiratzen du. **Hodei** txiki batzuk (2) igotzen dira **zeru** urdinean (1) .","t03-c1-03-1":"3. — **Zuhaitzek** ia ez dute **hostorik**. **Makal** lerdenak (3) eta **platano** garaia (17) kimuz bakarrik estalita daude oraindik.","t03-c1-04-1":"4. — **Enarak** (4) itzuli dira eta oihu alaiez biraka dabiltza **orratzaren** (7) inguruan: **kanpandorrearena** (5) da, zeina herriko **elizaren** (6) gainean altxatzen baita.","t03-tit-4":"Eliza.","t03-c1-05-1":"5. — Oso xumea da eliza hau, **atari** handi batekin (13) eta **erloju** handi batekin (8) . **Orratz txikia** (9) X zenbakian dago: **orduak** adierazten ditu. **Handia** (10) XII.ean dago (eguerdia); **minutuak** adierazten ditu.","t03-c1-06-1":"6. — Kanpandorrean **kanpaiak** (11) alai jotzen ari dira. Teilatuaren gainean harrizko **gurutze** txiki bat (12) dago.","t03-c1-07-1":"7. — Elizak ez du atari handia bakarrik (13) ; alboko ate txiki bat ere badu. Ate horretatik **apaiza** (15) , bere **sotanaz** jantzia, **sakristiatik** (14) irteten da eta **apaiz-etxera** (19) abiatzen.","t03-c1-08-1":"8. — Haren ondoan **esnedun emakumea** (24) dago, bere **astoarekin** (23) . Hiritik itzultzen ari da, non haurrentzat bere esne ona eraman baitu.","t03-tit-5":"Fruta-baratzea.","t03-c1-09-1":"9. — Gris jauna (astoa) oso pozik dago goizeko paseo honekin. Gozamenez arnasten du **lorez** (20) usaindutako airea, zeinak alboko baratzeko **fruta-arbolak** (18) estaltzen baititu. Arrosaz eta zuriz jantzita daude **mertxikondo** horiek (18) eta **abrikotondo** horiek (19) , eta uzta ona agintzen dute.","t03-c1-10-1":"10. — Bitartean **erle** txikiak (22) , **erlauntzakoak** (21) , hara doaz beren **ezti** gozoa biltzera, lanean burrunbaka.","t03-c1-11-1":"11. — Baina zer gertatu da? Hara herriko haurrak korrika datoz eta **antzara** izutuak (25) sakabanatzen dituzte. Segizio hau elizatik ateratzen da, notarioaren semearen **bataioaren** ondoren.","t03-c1-12-1":"12. — Jakobe txikia bere **sehaskan** (26) esnatzen da kanpaien soinu alaiaz, eta haren arreba Madalenak, zeinak segizioa ere ikusi nahi baitu, amari eskatzen dio atarian orraz eta janz dezan.","t03-c1-13-1":"13. — Amak baietz dio. Bere **buruko zapia** (28) , bere **jaka** (29) eta bere **mantala** (30) janzten ditu eta aulki baxu batean esertzen da atearen aurrean. Madalenak **gona** (31) eta **gerruntzea** (32) baino ez ditu soinean.","t03-c1-14-1":"14. — Zein zoriontsu dagoen! Ahaztu egiten ditu bere lorerik maiteenak, bere **krabelinak** (34) , zeinen gainean **tximeletak** (35) pausatzen baitira, bere **tulipak** (36) , bere **ezkilaloreak** (37) **loreontzietan** (38) **hormaren** (33) gainean, eta bere **arrosak** (39) , zeinek hesi hain ederra osatzen baitute. Segizioko andreen jantzi aberatsei begira geratzen da.","t03-c1-15-1":"15. — Herriko mutilek gutxi begiratzen diete jantziei. Aurrera oldartzen dira eta elkar bultzatzen dute **gozokiak** (55) edo **txanponak** (52) lortzeko. Haietako bat negarrez ari da (40) .","t03-c1-16-1":"16. — Beste batek **txakur** baten (42) hanka zapaldu du, eta hura zaunkaka ihes doa eta **oiloa** (43) bere **txitekin** (44) ihesi jartzen du.","t03-tit-6":"Bataio-segizioa.","t03-c1-17-1":"17. — Segizioaren buruan **inudea** (45) doa. **Txano** eder bat (46) darama, zinta luzeekin. **Jaioberria** (47) darama, **parpailaz** (48) beterik.","t03-c1-18-1":"18. — Inudearen atzetik **aitabitxia** (49) eta **amabitxia** (53) datoz. Gozokiak eta txanponak banatzen dituzte. Aitabitxiak **eskularruak** (51) eta **kapelu garaia** (50) ditu. Amabitxiak **lore-sorta** eder bat (54) darama eskuan.","t03-c1-19-1":"19. — Haien atzetik haurraren **osaba** (56) eta **izeba** (58) ikusten dira. Izebak **kapela** dotore bat (59) darama; osabak **lebita** beltza (57) eta txaleko zuria. Urrunago **lehengusua** (60) eta **lehengusina** (61) datoz. Azken honek eskutik darama jaioberriaren **arreba** (62) , Berta txikia.","t03-c1-20-1":"20. — Bertaren beste **neba** (63) atzetik doa. **Ahaide** bati (64) ematen dio besoa. Haien atzetik familiaren **lagunak** (65) datoz.","t03-tit-7":"Begiluzeak.","t03-c1-21-1":"21. — Segizioaren ondoan **eskale** bat (66) dago, bere **makuluan** (67) bermatua. Limosna eskatzen du.","t03-c1-22-1":"22. — Beste aldean mutil oso **adeitsu** bat (68) dago. Txapela altxatzen du eta **«egun on»** esaten die ezagutzen dituenei.","t03-c1-23-1":"23. — Herritarrak etxeetatik atera dira bataio-segizioa ikustera. **Nekazari** bat (69) ikusten dugu, **paperezko txanoz** jantzia, eta haren ondoan **nekazari emakume** bat (70) . Gero **emakume zahar** bat (71) , bere **makilan** (72) bermatua. Azkenik **errotaria** (73) , **feltrozko kapela** zabal batekin (74) , eta nekazari gazte bat **eskalapoiekin** (75) , bere haurtxoari ibiltzen erakusten ari dena.","t03-c1-24-1":"24. — Oso koadro bizia da.","t03-tit-8":"*Bigarren agerraldia.*","t03-tit-9":"Herri-jaia.","t03-tit-10":"Ur-jokoak eta estropadak.","t03-c2-01-1":"1. — **Uda** iritsi da. **Ekaineko** (**uztaileko** edo **abuztuko**) eguzki kiskalgarriak gazteak erakartzen ditu bainatzera eta txalupan ibiltzera.","t03-c2-02-1":"2. — Ibaiaren eskuineko ertzean arraunlariak biluzten ari dira, ur-jokoetan eta estropadetan parte hartzeko.","t03-c2-03-1":"3. — Haietako batek bere **oinetakoak** (1) eranzten ditu; lokarriak askatzen (botoiak askatzen) dizkie. Haren bi lagun prest daude jada. **Elastikoa** (2) eta **bainu-galtzak** (3) baino ez dituzte soinean orain. Berriketan ari dira, lagunen zain. Feriaz eta beste ertzeko jaiaz ari dira.","t03-c2-04-1":"4. — Lurrean, haien ondoan, lagunen **arropa** datza: **bota** **pare** bat (4) , **zapatilak** (5) , **galtzerdiak** (6) , **feltrozko** (7) eta **lastozko** (8) kapelak eta **gorbata** bat (9) .","t03-c2-05-1":"5. — Gazteetako batek txukun tolestu du bere **jaka** (10) . Eskuoihal baten gainean jartzen du, zeinean haren aldamenekoak berehala bilduko baititu beren bi **jantziak**.","t03-c2-06-1":"6. — Seigarren mutila berandutzen ari da. Buruan **txapela** (11) du oraindik. Ez du erantzi ez **alkandora** (12) , ez **lepokoa** (13) , ez **eskumuturrekoak** (14) . Bere **txalekoa** (17) eskuan darama eta oraindik **galtzak** (16) eta **tiranteak** (15) ditu soinean. Hurrengo lasterketara ez da iritsiko, seguru asko.","t03-c2-07-1":"7. — Gazteen ondoan **karduz** (18) betetako bidezidor bat urera jaisten da, non Jakobe zaharrak **lezken** artean (19) **su artifizialak** (20) prestatzen baititu, arratsean botatzeko.","t03-tit-11":"Estropada.","t03-c2-08-1":"8. — Ibaian andre batzuk, aterkien azpian babestuta, **txalupan** (21) dabiltza. Estropadari begira daude, eta oso jostagarria da. **Arraunontzi** bakoitzean (22) lau **arraunlarik** (24) indar guztiez arraun egiten dute, eta **lemazainak** (26) **lema** (25) eusten dio eta ontzi hauskorra gidatzen. **Arraunek** (23) neurriz jotzen dute ura, eta txalupa arinak abiadura zorabiagarrian doaz.","t03-c2-09-1":"9. — Gazte batzuk zubiaren pilarearen ondoan lehiatzen dira **zutoin sarituaren** (28) sariagatik. Haietako bat kontuz aurreratzen da haga malgu eta labainkorrean zehar, muturrean finkatutako **banderatxoa** (29) hartzeko. Haren **aurkari** zorigaiztokoa (30) urera erori da. Ertzera itzultzen ari da igerian.","t03-c2-10-1":"10. — Mutil handienak **ur-borrokan** (32) ari dira **kaiaren** (33) ondoan. **Jendetza** handi bat (31) joko horiei guztiei begira dago, **zubiaren** (27) **barandetan** bermatuta eta **ertzean** zehar pilatuta. Begiluze batzuk, hala ere, buelta ematen dute **zutoinaren** (45) jokoari begiratzeko edo **udaletxeko segizioari** begira geratzeko, zeina **sari-banaketara** baitoa.","t03-c2-11-1":"11. — Lehenik **mutiko** batzuk (35) korrika doaz **musikarien** (36) aurretik; gero **alkatea** (37) , haren laguntzaileak eta herriko **udal-kontseilua** datoz. Azkenak **suhiltzaileak** (38) doaz.","t03-tit-12":"Feria.","t03-c2-12-1":"12. — **Feria-plazan** (39) jendetza handia dago. Jendea **barraka** desberdinak ikustera dator: **zurezko zaldiak** (40) , **zirkua** (41) , non emanaldia hasi baita jada; **herri-dantzaldia** (42) , non herriko gazteek **dantzatzeko** atsegina hartzen baitute.","t03-c2-13-1":"13. — Barrenean **zezen-plaza** ikusten da (44) , non **matadore** espainiar ausartak **zezen** amorratuarekin (45) borrokatzen baitu; gero **errusiar mendiak** (49) eta **tiro-lekua** (46) , non **su-armak** erabiltzen eta **ituan** tiro egiten trebatzen baitira.","t03-c2-14-1":"14. — Ondoan **barraka-antzokia** (47) dago, non **komedia** eta **drama** antzezten baitira. Oso hurbil **erraldoiaren** (48) eta **ipotxaren** barraka dago. Lehenengoaren **garaiera** bi metro eta hamabost da; bigarrena ozta-ozta da haur bat bezalakoa.","t03-c2-15-1":"15. — Azkenik, hona hemen **animalia-erakusketa** handia (50) , bere **basapiztiekin**, **tigrearekin** (51) eta haren **atzapar** indartsuekin, **lehoiarekin** (52) eta haren **adats** lodiarekin, bi **jirafarekin** (53) eta **elefantearekin** (54) , zeinak hain trebeki erabiltzen baitu bere **tronpa**.","t03-c2-16-1":"16. — **Hezitzailea** (55) , animalia horiek hezten dituena, barrakaren atean dago.","t04-apar-1":"4. TAULA Heldutasuna eta Zahartzaroa.","t04-tit-1":"*Lehen agerraldia.* Ezteia-bazkaria.","t04-tit-2":"Udazkena.","t04-c1-01-1":"1. — Gazteak hazi egin dira. Haietako bat, Joanes, ezkontzen ari da. **Ezteia-bazkarian** gaude, zeinak mahai berean bildu baititu senargaiaren eta emaztegaiaren familiak.","t04-c1-02-1":"2. — **Udazkena** da, **iraila**. **Urriko** eta **azaroko** haize hotzak ez ditu oraindik landetako hosto berdeak eraman. Arratseko airea epela eta usaintsua da; horregatik bazkaria **berandaren** (8) azpian ematen da, lorategira begira.","t04-c1-03-1":"3. — Urrunean, **muinoaren** (3) gainean, Joanesen gurasoen etxea dago, **jauregitxo** dotore bat (1) , berdetasunean ezkutatua; ardo bikaina ematen duten mahasti ederrek estaltzen dute muinoaren hegala. Mahastizainak zaindu eta maitatu egiten ditu.","t04-c1-04-1":"4. — Mahatsondoen gainetik **eper** talde bat (2) hegaldatzen da, **basozainaren** (5) hurbiltzeak izutua. Eta hark, **eskopeta** besapean eta **ehiza-zorroa bizkarrean**, **sasiak** (4) miatzen ditu bere **txakurrarekin** (6) . Jabetza zaintzen du eta ez die ehiza-lapurrei **ehiza** suntsitzen uzten.","t04-c1-05-1":"5. — Kanpotik **berandan** **aihena** kiribiltzen da, zeinetik **mahats-mordo** astunak (7) zintzilikatzen baitira.","t04-c1-06-1":"6. — **Mahaia** (16) apaintzen duten udazkeneko lore ederrak **krisantemoak** (9) dira; emaztegaiaren **aitak** (10) bat sartu du frakaren begi-zuloan.","t04-c1-07-1":"7. — Bazkaria amaitzera doa. **Zerbitzaria** (11) postrearen platerak ekartzen hasi da eta laster jasoko ditu jada beharrezkoak ez diren mahai-tresnak — **koilarak** (14) , **sardexkak** (12) , **aiztoak** (13) , **azpilak** (15) .","t04-tit-3":"Familia.","t04-c1-08-1":"8. — Denek itxura alaia dute, eta senargaiaren **amak** (17) bere seme-alabei begiratzen dien irribarreak erakusten du zein zoriontsu dagoen.","t04-c1-09-1":"9. — Ezkontza honek eskualdeko bi familia aberats batzen ditu. Joanes, **senarra** (18) , lurjabe handi baten **semea** da, eta fabrikatzaile aurreratu baten **suhi** bihurtzen da.","t04-c1-10-1":"10. — **Ezkontideak** gazteak dira, eta hala ere luzaroan **hitzemanak** egon dira. **Emazte gaztea** (19) , Marta, ederra dago bere **soineko zurian**, ezkontza-lorez apaindua.","t04-c1-11-1":"11. — Haren **aitaginarreba** (20) pozik dago **erran** hain on batekin, eta Joanesen **amaginarrebak** (21) irribarre egiten du bere **alaba** hain eder ikustean.","t04-c1-12-1":"12. — Mahaiaren muturrean gainerako **gonbidatuak** (22) daude eserita: **ahaideak, lagunak, lehengusuak**. **Jantoki-nagusiak** (23) serbileta besoan, bizkor zerbitzatzen die.","t04-tit-4":"Lagunak.","t04-c1-13-1":"13. — Mahaiaren eskuinaldean **neskatxa** bat (24) dago, emaztegaiaren **laguna**, eta gero emaztegaiaren neba, haren **ezkontza-mutila** (25) . Bere **ezkontza-neskatxarekin** (26) ari da hizketan, senargaiaren arreba, zeina ezkontza honen bidez Martaren **koinata** bihurtzen baita. Emakume gazte xarmangarria da. **Bitxi** ederrak ditu, **perla-lepokoa** eta urrezko **eskumuturrekoa**.","t04-c1-14-1":"14. — Haien ondoan zutitu eta kopa altxatu duen jauna familiaren **laguna** (27) da. Senargaiaren **lekukoetako** bat da. **Topa** egiten du, ezkonberrien **osasunera** edaten du eta zorion luzea opa die. Jantzi dotorez dago: fraka eta **zapata lakatuak** (28) . Besotik darama **amona** (29) , zeina **alarguna** baita.","t04-c1-15-1":"15. — **Frakez** (31) jantzitako gizon gaztea, bibote beltz finekoa, Joanesen **koinatua** (30) da. Ingeniari ospetsua da. Oso **dama** dotore baten (33) ondoan dago eserita, Martaren **ahizpa nagusia** eta lore bat eskaintzera eta **arratsalde on** **opatzera** lehengusuaren besotik datorren neskatxa maitagarriaren ama. Dama honek **belarritako** ederrak eta **orrazkera** dotorea ditu.","t04-c1-16-1":"16. — Lehengusu txikia, bere **blusan** (36) eta **galtza zabaletan** (37) hain barregarria, oso errukigarria da. **Umezurtza** (35) da. Aita eta ama oso txikitan galdu zituen. Haren osaba haren **tutorea** (38) da eta ezkongabe geratu da haur gaixoa hazteko. Gizon ona da. Nahiko burusoila da eta oso miopea; **pintza-betaurrekoak** eramaten ditu.","t04-tit-5":"Postrea.","t04-c1-17-1":"17. — Gonbidatuen atzean, **mahai-zapiz** estalitako mahai batean, **postrea** (39) dago jarrita. Ontzi handi batean fruta: **mertxikak** (40) , **udareak** (41) , **sagarrak** (42) , **abrikotak** (43) eta **mahatsa** (44) . Ondoan **ananak** (45) , **tarta** eder bat (46) , **likore-botilak** (48) eta **xanpainarenak** (49) , eta **plater** garbien piloak (47) .","t04-c1-18-1":"18. — **Ardandariak** (50) ardo zaharreko **botila** bat (52) irekitzen du **kortxo-kentzekoaz** (51) . **Kortxoa** (53) oso estu doa, dirudienez. Ardandari honek **serbileta** (54) du besoan.","t04-c1-19-1":"19. — Bazkariaren ondoren gizonak erretzeko gelara joango dira, eta damak dantzaldirako janztera.","t04-tit-6":"*Bigarren agerraldia.* Aitonaren izen-eguna.","t04-tit-7":"Bisita.","t04-c2-01-1":"1. — Hamar urte igaro dira. Joanesen gurasoak zahartu egin dira eta samurki maite dituzte beren hiru bilobak: bi **biloba** (2) eta **biloba neska** bat (3) . Gaur **aitonaren izen-eguna** denez, haurrak zoriontzera etorri dira.","t04-c2-02-1":"2. — Petri txikia oso txikia da oraindik; hiru urte baino ez ditu. **Katua** (1) beregana datorrela ikusten du. Haren **ile** zetatsu ederra eta **buztan** luzea laztandu nahi ditu; ez zaio burutik pasatzen **hanka** dotore horien azpian atzapar zorrotz gaiztoak daudela, eta harramazka egin diezaioketela.","t04-c2-03-1":"3. — Haren ahizpa Gabriela, zeinak eskutik heltzen baitio, askoz serioagoa da, eta Martzel, bere **beroki** handiarekin (4) eta larruzko **gerrikoarekin** (5) , erabat helduaren itxura du, galtza motzen azpitik bere **galtzerdi luzeak** (6) ageri badira ere.","t04-c2-04-1":"4. — Haien aitak neguko **beroki** lodia (7) jantzi du, **larruzko lepoarekin** (8) , eta **poltsikoan** (9) bufanda darama. Haren emazteak feltrozko kapela darama **lumekin** (10) , **jaka** (11) , larruzko **boa** (12) eta **eskuberogailua** (13) .","t04-c2-05-1":"5. — Oso hotz egiten du, negua etorri baita. **Elurra** (19) egun osoan aritu da, eta etxeen teilatuak erabat zuri daude. **Gauarekin** izotza gogortu egiten da are gehiago. Zeruan **ilargia** (17) eta **izarrak** (18) distiratzen dute, **iluntasuna** zulatuz.","t04-tit-8":"Gaixotasuna.","t04-c2-06-1":"6. — **Itsu** gaixoa (20) , zeina **botikaren** (16) aurreko plaza zeharkatzen baitu bere **pudelak** (21) gidatuta, oso zorigaiztokoa da. Justina, **neskamea** (14) , sukaldetik **katilu** bat (15) belar-ur oso bero dakar, eskuzabal gozotua.","t04-c2-07-1":"7. — **Amona** (23) , zeinak mahaitik bere **betaurrekoak** (26) hartu nahi baititu **errezeta** (27) irakurtzeko — **medikuak** (25) idatzi berri duena — , besaulkitik altxatzen da, bere **makilan** (24) bermatuta.","t04-c2-08-1":"8. — Sarritan **gaitz** txikiak jasaten ditu, **zorabioak**, **hotzeriak** eta **hortzetako mina**; hankak ahul ditu eta begiak ere ez oso onak. Eta hala ere pozik dago bere **mediku** zaharrari adarra jotzeaz, zeinak beti agindu nahi baitio **nahaste-edari** bat (28) . Gaur oso zoriontsu dago senide gazteak inguruan izateaz.","t04-c2-09-1":"9. — Ondo itxitako gelan gozo dago. Marmolezko **tximinian** (29) **su ederra** (30) dabil, eta gozo dago bihotza piztu berri den **lanpararen** (31) **argi** epelean.","t04-tit-9":"Aitona.","t04-c2-10-1":"10. — **Aitonak** (33) berak ere ahaztu du gaixorik egon dela, **erreumak** **besaulkira** (34) lotuta daukala eta atzo bertan **sukarra eta konorte-galtzeak** izan zituela. Jada ez du gogoan iazko neguan **birikeria** izan zuela eta **eztul** gogor eta mingarri batek asko sufriarazi ziola.","t04-c2-10-2":"Eta hala ere nekez sendatu zen. Orain hobeto dago. Baina oraindik min ematen dio **burkoaren** (38) gainean daukan hankak; eta burkoa **aulkitxo** baxu baten (39) gainean jarrita dago.","t04-c2-11-1":"11. — Bere **txabusina** epelean (35) kontuz bilduta dagoenean, nakarrezko **botoi** handiekin (36) , eta haren ondoan, egunkaria irakurtzeko, **umezurtz** txikia (40) eserita dagoenean, **txano** zuriarekin, **soineko** urdinarekin (42) eta **kaparrarekin** (41) , ez da kexatzen.","t04-c2-12-1":"12. — Urtero, **egutegiak** (43) **abenduaren** lehen **eguna** berriro dakarrenean, irrikaz itxaroten die bere **bilobei**, badaki eta ez dutela **egun** garrantzitsu hori ahaztuko.","t04-c2-13-1":"13. — Hunkituta gogoratzen ditu urruneko egunak, berak enperadorearen **mariskal** ospetsua zoriontzera joaten zenekoak, zeinaren **erretratua** (44) horman baitago zintzilik eta zeina haurren **birraitona** baita.","t05-apar-1":"5. TAULA Etxea eta nola eraikitzen den.","t05-tit-1":"Topaketa zoriontsua.","t05-01-1":"Joanes. — Osaba, oso gogo handia dut jakiteko nola eraikitzen den **etxe** bat.","t05-01-2":"Osaba (80) . — Ez da zaila, mutiko; zatoz nirekin eta erakutsiko dizut Bernard jaunak (79) eraikitzen ari dena eta zeinetan biziko bainaiz.","t05-01-3":"Joanes. — Eta nork marraztu du etxe honen **plano** (76) ?","t05-01-4":"Osaba. — **Arkitektoak** (75) ; marrazki oso argia egin zuen, onartu egin zioten, eta **kontratistak** (77) lanak hasi zituen.","t05-01-5":"Joanes. — Eta nor da kontratista?","t05-01-6":"Osaba. — Blanc jauna, zure lagun Jakoberen aita. Berak zuzentzen ditu langileak Roux jaunarekin, arkitektoarekin, batera.","t05-01-7":"Hara hor bera! Blanc jauna garaiz dator bere **erregelarekin** (78) , eta Roux jauna bere planoarekin.","t05-01-8":"Egun on, jaunak. Zer moduz zaudete?","t05-01-9":"Roux jauna. — Ederki, eskerrik asko. Egun on, Joanes; zeinen hazi den mutikoa!","t05-01-10":"Osaba. — Egia da, gizontxo bat da jada. Oso serioa da; ikusten duen guztia azaldu behar zaio. Gaur etxe bat nola eraikitzen den jakin nahi du.","t05-tit-2":"Langileak.","t05-01-11":"Blanc jauna. — Zatoz nirekin, bada, adiskide gazte, eta oraintxe azalduko dizut dena, oso maite baititut ikasi nahi duten haurrak.","t05-01-12":"Ikusten duzu langile hori, **pala** (82) eskuan duena: **lubakigilea** (81) da. **Erretena** (46) zulatzen ari da, ur-hodia jartzeko. Berak hondeatu zuen lurra etxea dagoen tokian, harginak lau **horma** altxa zitzan. Horma horien lurpeko zatiari **zimendua** (2) deitzen zaio. Zimenduak ixten duen espazioak **soto** bat (3) osatzen du. Soto honek leihotxo bat du, **arnasleiho** (5) deitua, **ate** bat (4) eta eskailera bat.","t05-01-13":"**Harginak** (108) hormak altxatzen jarraitu zuen, **ateentzat** (8) eta **leihoentzat** (17) hutsuneak utziz.","t05-01-14":"Joanes. — Baina ez dut ikusten, hargin hori!","t05-01-15":"Blanc jauna. — Etxean lanean amaitu du jada. Hantxe dago, **ukuiluaren** (54) ondoan, bere **aldamioan** (110) , **garbitegiaren** (56) horma altxatzen.","t05-01-16":"Paleta bat, aska bat eta **plomua** (109) ditu. Baina izen horiek ez dituzu gogoan hartuko.","t05-01-17":"Joanes. — Bai horixe, gogoan hartuko ditut, osabari paleta txiki bat eta aska bat eskatuko baitizkiot, eta plomua neuk egingo dut soka batekin.","t05-tit-3":"Materialak.","t05-01-18":"Osaba. — Ondo da. Baina esan ezazu, Joanes, zer behar da etxe bat eraikitzeko?","t05-01-19":"Joanes. — **Harri landua** (59) eta **morteroa** (65) behar dira.","t05-01-20":"Osaba. — Hala da. Begira ezazu kapela handiko gizon hori, bere **gurdian** (136) . **Gurdizaina** (135) da. Egunero **harri-koskorrak** (60) ekartzen ditu hona. Gurdia patioan hustutzen du, eta **harginek** (83) koskorrak lantzen dituzte eta beren **harri-zerraz** (85) mozten. **Laguntzaileak** (146) harginari eramaten dizkio, eta hark bere lekuan jartzen ditu.","t05-01-21":"Bitartean **morterogileak** (87) morteroa prestatzen du. **Harea** (62) , **karea** (63) eta **ura** (64) behar ditu. Karea haren ondoan dago **zaku** batean (71) ; **harginaren morroiak** (111) harea ekartzen dio **eskorgan** (112) , eta **ikastuna** (113) ponpan (58) dago. **Ontzia** (114) betetzen du. Morteroa laster egongo da prest. **Emailea** (107) hartu eta eskaileretatik aldamiora eramaten du, non harginak etxearen alde hau amaitzen ari baita.","t05-01-22":"Eta orain: nola deitzen da **teilatua** (31) egiten duen langilea?","t05-01-23":"Joanes. — **Teilatugilea** (118) da.","t05-tit-4":"Etxeko teilatua.","t05-01-24":"Blanc jauna. — Bai, baina lehenik **zurgina** (115) dator.","t05-01-25":"Zurginak **gapirioak** (35) egiten ditu. **Habeak** (37) lotzen ditu **ziriz** (117) . Goiko langile horiek, belusezko galtza zabaletan, zurginak dira. Batek zur-puska eusten du, besteak ziria lantzen du bere **aizkoraz** (116) . **Tximiniaren** (41) ondokoa teilatugilea da. Latak **habeetara** (*) iltzatzen ditu, eta **arbela** (66) lateetara. Batzuetan teila jartzen du.","t05-01-26":"Ukuiluko teilatua **teilazkoa** (55) da, etxekoa **arbelezkoa** (32) , eta berandarena **zinkezkoa** (24) .","t05-01-27":"Joanes. — Zinkezko teilatuak ere teilatugileak egiten ditu?","t05-01-28":"Blanc jauna. — Ez, **latorrigilea** (121) edo **iturgina** da, hor etxeko teilatuan **argizuloa** (38) jartzen ari dena. Berak jartzen ditu **erretenak** (43) eta **ur-hodiak** (42) ere. Zinka eta latorria soldatzen ditu. Berak finkatu zituen **tximistorratza** (40) eta **haize-orratza** (39) **frontoian** (36) .","t05-01-29":"Joanes. — Beraz, etxea prest dago?","t05-tit-5":"Tresnak.","t05-01-30":"Blanc jauna. — Ez guztiz. **Igeltseroak** (99) **adreiluz** (61) egiten ditu trenkadak, zeinek etxea gela desberdinetan banatzen baitute. **Igeltsua** (70) jartzen du **sabaietan** (26) eta hormetan. Orain **berandaren** (33) sabaian ari da lanean. Harginak bezala, **paleta** (100) eta **aska** (101) ditu.","t05-01-31":"Gero arotzak ateak, leihoak, **zurezko zoruak** (16) eta **leiho-kontrak** (19) egiten ditu.","t05-01-32":"Orain patioan ari da lanean bere **lan-mahaiaren** (90) aurrean. **Zerra** bat (94) du, **zura** (69) mozteko, **arraspa** (91) , **estutzailea** (92) , **zizela** (94 *bis*) , **konpasa** (95) eta zurezko **mailua** (95 *bis*) .","t05-01-33":"Joanes. — A, arotza izatea harginarena baino ere alaiagoa da! Osaba, lan-mahai bat, zerra bat eta arraspa bat erosiko dizkidazu? Txakurrarentzat etxola bat egingo dut.","t05-01-34":"Osaba. — Erosiko dizkizut, mutiko.","t05-01-35":"Joanes. — Zein pozik nagoen! Eta nor da sarrerako atean dagoen gizon hori?","t05-tit-6":"Margo-lanak.","t05-01-36":"Blanc jauna. — **Margolaria** (102) da. Bere eskaileran dago, **margo** ontzi batekin (103) eta bere **pintzelarekin** (104) . Sarrerako atearen zura estaltzen du, luzaroago iraun dezan.","t05-01-37":"Berak paperatzen ditu gelak ere.","t05-01-38":"**Paperjartzaileak** (107) **eskailera txikian** (106) , **balkoian** (28) , **gortina** (29) zintzilikatzen du.","t05-01-39":"Leiho handiaren ondoan dagoen langilea **beirategilea** (96) da. **Kristalak** (18) jartzen ditu **mastikaz** (73) . Eta sototako atean belauniko dagoen langile hori **sarrailagilea** (97) da. **Sarraila** (6) jartzen ari da. **Lima** (98) haren ondoan datza.","t05-01-40":"Joanes. — Eta burdin puska bat **mailuz** (84) jotzen ari den hori ere sarrailagilea da?","t05-01-41":"Blanc jauna. — Zehatzago esanda, **errementaria** (125) da. **Burdinazko piezak** (67) forjatzen ditu **elektrizistarentzat** (124) , zeina **kotxetegiaren** (51) teilatuan baitago. **Sutegia** (126) , **ingudea** (127) eta **kurrikak** (128) ditu.","t05-01-42":"Elektrizistak telefonoaren **kobrezko haria** (44) finkatzen du.","t05-tit-7":"Lorategiko lana.","t05-01-43":"Osaba. — **Patioaren** (45) barrenean, **burdinsarearen** (47) eta **atalasearen** (48) ondoan, **lorezaina** (129) ikusten duzu. **Lorategi** txiki bat (49) prestatzen ari da. Lurra irauli du bere **aitzurraz** (131) , hazia ereiten du eta **eskuarez** (130) berdintzen. Gero bere **ureztontzitik** (132) **lorategi-lerroak** (50) ureztatuko ditu, eta landareak haziko dira.","t05-01-44":"**Zaldizainak** (133) , zaldia garbitu eta bazka eman berri dionak, **kotxea** (52) garbitzen du belakiaz, **esku-ponpaz** (134) eta ur-ontzi batez. Gero kotxetegian sartuko du eta atea **morroilo** astun batez (53) itxiko du.","t05-01-45":"Hara, orain pozik zaudela uste dut; azalpen aski izan da.","t05-01-46":"Joanes. — Bai, osaba, baina etxea barrutik ikusi nahi nuke.","t05-01-47":"Osaba. — Hori bihar izango da. Roux jaunak planoa azalduko dizu eta gela bakoitza izendatuko.","t05-tit-8":"Etxearen banaketa.","t05-apar-2":"*(Ikus planoa.)*","t05-01-48":"Arkitektoa. — Goazen, Joanes, etxearen zati desberdinetatik eramango zaitut.","t05-01-49":"Sar gaitezen **beheko solairuan** (7) . Hona hemen **txirrinaren** (11) botoia. Hiru **maila** (14) igotzen ditugu, **ataripekoak** (9) ; **atalasea** (10) zeharkatzen dugu, **sarrerako atearena** (8) — eta hona gaude **eskaileraren** (13) oinean.","t05-01-50":"Joanes. — Hau korridorea da.","t05-01-51":"Arkitektoa. — Ez, hau **atalondoa** (12) da. **Korridorea** (a) barrenean dago. Eskuinean **egongela** (b) eta **jangela** (c) ; jangelaren aurrean **sukaldea** (d) eta **jaki-gela** (e) ; gero, fatxadaren aldetik, **bulegoa** (f) . **Beranda** (23) , bere **beirazko atearekin** (25) , egongelari itsatsita dago.","t05-01-52":"Orain igo gaitezen eskaileretatik. Eutsi **eskudelari** (15) eta konta itzazu mailak. Hamalau dira. Hona hemen **atalburua** (m) : lehen **solairuan** (27) gaude.","t05-tit-9":"Lehen solairua.","t05-01-53":"Eskaileraren aurrean **komuna** (20) eta **apaingela** (j) daude. Eskuinean **logela** (g) ederra, etxearen **fatxadara** (1) begira dauden bi leihorekin. Ezkerrean **bainugela** (1) eta **gonbidatuen gela** (i) , **alkoba** handi batekin (h) . Logelaren ondoan **haurren gela** (k) . **Terraza** (21) zabalera ematen du. Terraza horren azpian beste komun bat (20) , eta hormaren ondoan **ezkila** (22) , bazkarira deitzeko jotzen dena.","t05-01-54":"Joanes. — Igo gaitezen **bigarren solairura**.","t05-01-55":"Arkitektoa. — Ez dago bigarren solairurik. Teilatupean **mansardak** (33) eta ganbara (34) baino ez daude. Itzulia amaitu da, jaits gaitezke.","t05-01-56":"Joanes. — Eskerrik asko, jauna, oso interesgarria izan da. Aitari ikusi dudan guztia kontatuko diot.","t06-apar-1":"6. TAULA Etxea barrutik, Altzariak, Janaria, Argiztapena.","t06-apar-2":"Etxea prest dago. Joanesen osaba bere etxebizitza berrira aldatu da, zeinaren banaketa ezagutzen baitugu jada. Ikus dezagun orain nola hornitu duen. Lehenik hauek bisitatuko ditugu:","t06-tit-1":"Logela.","t06-c1-01-1":"1. — Une txarrean iritsi gara, neskameak **gela** garbitzen ari baita.","t06-c1-02-1":"2. — **Garbigailuaren** (1) gainean hor-hemenka gauza desberdinak daude, zeinekin garbitu, orraztu eta oro har txukuntzen baita. **Ontzia** (2) eta **pitxerra** (3) , **ile-eskuila** (4) , **orrazia** (5) , **xaboia** (6) eta **belakia** (7) dira, eta azkenik **flaskoa** (8) , ahoa garbitzeko urarekin.","t06-c1-03-1":"3. — Zoruan, garbigailuaren aurrean, ur zikinerako **ontzi** bat (9) dago.","t06-c1-04-1":"4. — **Atalondoan** (10) **esekitoki** batzuk (13) eta bi **aterki** (11) ikusten dira **euskarrian** (12) .","t06-c1-05-1":"5. — Atearen beste aldean **ispilu-armairua** (14) dago, zeinetan **oihalak** (15) gordetzen baitira.","t06-c1-06-1":"6. — Balia gaitezen **neskamea** (16) **ohea** (17) egiten ari denez, eta azter ditzagun haren zatiak. **Ohatzeak** (20) **malguki-sarea** (21) sendoa darama, zeinaren gainean Justinak berehala jarriko baitu artilezko **koltxoia** (22) . Gero aulkietatik hartuko ditu bi **maindire** (23) eta **estalkia** (24) . Ondoren buru aldean **luzetarako burkoa** (25) eta **burkoa** (26) jarriko ditu, zeinak **lumatzarekin** (27) batera baitaude **ohe-ondoko tapizaren** (32) gainean. Erratzaz **gortinak** (19) eta **oheburuko oihala** (18) astinduko ditu, eta lanaren zati bat eginda egongo da.","t06-c1-07-1":"7. — Gero **ohe-ondoko mahaitxoa** (28) pixka bat txukundu beharko du, **iratzargailua** (29) eman, **gau-argia** (30) prestatu eta **kandela** (31) eraman, kandelargia garbitzeko.","t06-tit-2":"Josteko saskia eta tximiniako tresneria.","t06-c1-08-1":"8. — **Josteko saskiak** (34) , **taburetearen** (33) ondoan, hark ere garbiketa handia behar du. **Brodatua** (35) tolestu beharko da, **lan-mahaitxoan** (38) gorde **titarea**, **hariak** (36) , **orratzak** (37) eta **guraizeak** (39) , eta mahaitxoaren estalkia **giltzaz** (40) itxi.","t06-c1-09-1":"9. — Gelaren erdiko **mahai biribilean** (41) Justinak **karrafaren** (42) ura aldatuko du. **Azukrea** **azukre-ontzian** (43) jarriko du, **azukre-matxarda** (44) garbituko du eta **arropa-eskuila** (46) eramango.","t06-c1-10-1":"10. — Gelaren eskuinaldeak lan gutxiago emango dio, **sofa** (47) eta haren **kuxina** (48) beren lekuan baitaude, eta hotzik egiten ez duenez, **tximiniaren** (49) tresneria ere ez baita ukitu. **Palatxoa** (50) , **matxarda** (51) , **burdinsuak** (55) eta **hauts-sareta** (56) garbi daude; **tximinia-pantaila** (54) ez da mugitu, eta **egur-kutxa** (52) **egurrez** (53) beteta dago.","t06-c1-11-1":"11. — Oraindik **tximiniako erlojua** (57) , **kandelabroak** (58) eta **gauzatxoen erretiluak** (59) astindu beharko ditu, eta gero **ispilua** (60) igurtzi.","t06-c1-12-1":"12. — Haurtxoaren (babo (*) ) **sehaskari** (61) dagokionez, prest dago jada.","t06-tit-3":"Egongela.","t06-c2-01-1":"1. — Hona hemen egongela. **Gela** oso ederra da. Eskuineko izkinako tximinia **estatuatxo** dotore batez (1) eta bi **ontzi** ederrez (3) apainduta dago, eta belusezko **lanbrekinez** (2) (*) estalita.","t06-c2-02-1":"2. — Sutegiko txinpartek tapiza erre ez dezaten, tximiniaren aurrean kobrezko **pantaila** bat (4) jarri dute.","t06-c2-03-1":"3. — Ondoan andreen **idazmahai** dotore bat (5) dago zabalik. Hemen idazten ditu **etxekoandreak** (23) bere gutunak.","t06-c2-04-1":"4. — Leihoa **tulezko errezelez** (6) apainduta dago, **lokarriz** (8) bilduak **kakoen** (7) gainean, eta oihalezko gortina astunez, goian **lanbrekinarekin** (9) .","t06-c2-05-1":"5. — Leihoaren hobian **lore-ontziak** (11) **landare** berde bat (10) eusten du, palmondo bikain bat, zeinaren hostoak ia **petrolio-lanpararaino** (12) iristen baitira.","t06-c2-06-1":"6. — **Pantaila** (13) Mariak egin zuen, **neskatxa** xarmangarriak (14) , **pianoaren** (15) aurrean dagoenak. **Taburetean** (16) oso tente eserita, pieza bat ikasten ari da. Oso trebea eta oso txukuna da, eta hori erakusten du bere **partitura-armairutxoak** (17) : han dena ordenan dago.","t06-tit-4":"Bihurria.","t06-c2-07-1":"7. — Haren neba Paulok **liburu** bat (19) bilatzen du **liburu-armairuan** (18) . **Mutil** (20) ezin geldi egon daitekeena eta erabat jasanezina da. Armairutik zintzilik, goregi dagoen liburu bat hartzeko, gainean dagoen **bustoa** (21) eraisteko arriskua du.","t06-c2-08-1":"8. — Zorakeria hori egiteko baliatzen da ama solasean dagoela bere adiskide batekin, **dama** batekin (22) , zeina egun batzuk haren etxean igarotzera etorri baita. Ama **dibanean** (24) eserita dago, **besaulkiaren** (25) ondoan, eta haren adiskidea **aulki** batean (27) , zeinetik **bizkarraldea** (26) baino ez baitzaigu ikusten.","t06-c2-09-1":"9. — Hormako **marko** handian (30) ahaide baten **erretratua** (29) dago. Mahai gainean dagoen **albumean** (32) gainerako senideen **argazkiak** (33) bildu dira. Haurrak orain arte begiratzen aritu dira, oraindik **aulkiak** (31) mahaiaren inguruan bilduta baitaude.","t06-c2-10-1":"10. — Portzelanazko **ontzi txinatarra** (34) , **paper-labanaren** (35) ondoan, Mariari oparitu zioten izen-egunean, eta gelaren izkina hartzen duen **biombua** (36) haren osabak ekarri zuen Txinatik.","t06-c2-11-1":"11. — **Koadro** ederrez (37) alaitua, **hormakoez** (42) , sabaiko **argi-armiarmaz** (38) argiztatua, zeinaren **bonbilla elektrikoek** (39) hain alai argitzen baitute arratsetan, egongela hau oso atsegina da. Zoruan zabaldutako **tapiz** (40) epelak eta hain **txirrin elektriko** erosoak (41) erabat gozo bihurtzen dute.","t06-tit-5":"Jangela.","t06-c3-01-1":"1. — Bazkarira deitu dute. Familia osoa, Maria izan ezik, mahaiaren inguruan bildu da. Jangela atsegin epelduta dago **zeramikazko labe** bikainaz (1) , bere **hodi** finarekin (2) .","t06-c3-02-1":"2. — Gela honetan altzari gutxi dago. Hormaren ondoan, **taburetearen** (4) gainean, **eskuak garbitzeko iturritxo** dotorea (3) dago zintzilik. Ondoan **aparadorea** (5) dago, zeinaren gainean plater hotzak, postreak eta oraindik behar ez den ontziteria jartzen baitira.","t06-c3-03-1":"3. — Hala, goiko apalean **oilasko errea** (7) , **arraina** (8) eta **ontzi** bat (10) **frutaz** (9) betea ikusten ditugu. Beherago **gazta** (11) , **ogia** (12) eta **ontzi-multzoa** (13) daude, zeinetan entsalada ontzeko behar den guztia baitago: olioa, ozpina, **gatza** (14) eta **piperbeltza** (15) . Azkenik, beheko apalean **pastela** (17) dago **mostaza-ontziaren** (16) ondoan.","t06-c3-04-1":"4. — Jangelako erlojua, **hormakoa** (20) deitzen dena, forma oso bitxikoa da. Zurezko marko batean sartuta dago, zeinetan **barometroa** (19) eta **termometroa** (18) ere baitaude.","t06-tit-6":"Nola ematen den bazkaria.","t06-c3-05-1":"5. — Gela osoaren inguruan hormak **zurezko panelez** (21) estalita daude, argizaritutako haritzezkoak. Oihalezko **errezel** batek (22) nahiko ondo ixten du berandara daraman atea. Hara joango da familia bazkalondoren kafea hartzera. **Katiluak** (24) eta **platertxoak** (25) **beira-armairuan** (23) jarrita daude jada.","t06-c3-06-1":"6. — Mahaiaren gainean sabaira **zintzilikako lanpara** bat (26) lotuta dago; haren argi oso biziak jangela osoa betetzen du arratsetan.","t06-c3-07-1":"7. — Begira diezaiogun orain **bazkal-mahaiari** berari (27) . Familia sartu zenean, mahaia jarrita zegoen. **Mahai-zapiaren** (28) gainean leku bakoitzean **platera** (33) , **serbileta** (29) , **koilara** (34) , **sardexka** (35) , **aiztoa** (36) eta **edalontzia** (32) jarri zituzten. Han zeuden ardorako **botilak** (30) eta urerako **karrafa** (31) ere.","t06-c3-08-1":"8. — **Zerbitzariak** (39) lehenik **zopa-ontzia** (37) ekarri du, zeinetan zopak lurruna botatzen baitu oraindik. Orain lehen **platera** (38) ematen du, haragizkoa. Gero denei eskainiko dizkie aipatu ditugunak; eta azkenik, **postrearen** ondoren, etxekoak berandara pasatu direla baliatuko du mahaia jasotzeko eta jangela berriro txukuntzeko.","t06-c3-08-2":"*Oharra.* — *Janariari buruzko eguneroko hitzak lerro orokorretan bakarrik eman dira hemen. Zerrenda «Hotela» (13.) eta «Merkatua» (15.) bi tauletan osatuko da.*","t06-tit-7":"Sukaldea.","t06-c4-01-1":"1. — Sukaldean, ate erdi irekitik begiratzen dugun horretan, nahaste pintoreskoa aurkitzen dugu. **Sutegiaren** (1) aurrean, non sua (3) kraskatzen baita, **burduntzi-makina** (5) jarri dute. **Erre-haragi** bikaina (7) **burduntzian** (6) sartuta dago eta egiten ari da.","t06-c4-02-1":"2. — **Hauspoa** (8) eta **ikatz-palatxoa** (9) , erabili berri dituztenak, zoruan geratu dira **enborrekin** (10) batera.","t06-c4-03-1":"3. — Tximiniako apalean ordena dago: **farola** (11) , **pospolo-ontzia** (13) bere **pospoloekin** (12) , **kandelargia** (14) eta **gaueko kandelargia** (15) bere **kandelarekin** (16) — dena bere lekuan. Aitzitik, **ikatz-ontzi** (18) handia, **ikatzez** (17) betea, zeinaren bila **sukaldaria** (23) sotora jaitsi berri baita, sukaldearen erdian utzi dute.","t06-c4-04-1":"4. — Kontua da emakume gaixoak presa duela, gosaria garaiz iritsi dadin. Orain **sukaldearen** (19) ondoan dago, **saltsa** (24) nahasten, zeinari ez baitzaio erretzen utzi behar.","t06-c4-05-1":"5. — **Labean** (20) haurrentzat askaritarako egin duen pastela erretzen ari da. Sukaldearen gainean **burruntzalia** (21) eta **bitsadera** (22) daude zintzilik.","t06-tit-8":"Sukaldeko ontziteria.","t06-c4-06-1":"6. — **Lapiko-multzoa** (25) , gelaren barrenean zintzilik dagoena, oso garbi dago. Kobrezko **lapiko** ederrak (26) , **esne-ontzia** (27) , **iragazkia** (28) eta **birringailua** (29) arretaz garbituta daude.","t06-c4-07-1":"7. — **Gatz-ontzia** (30) apaltxo batean dago **te-ontziaren** (31) eta **olio-ontziaren** (32) ondoan. **Kaxoian** (33) , pentsatu behar da, mahai-tresnak eta sukaldeko aiztoak daude.","t06-c4-08-1":"8. — **Erratza** (34) eta **lumazko astingailua** (35) izkinan daude. Sukaldariak **ebakitzeko enborra** (36) erabili berri du; leihoaren ondoan utzi du.","t06-c4-09-1":"9. — **Eskuoihala** (37) horman dago zintzilik **inbutuaren** (38) ondoan. Sukaldearen zati honetan **parrila** (39) , **txikitzekoa** (40) eta **ebakitzeko oholtxoa** (41) gordetzen dira. Gero, txikitzekoaren gainean, **apalean** (42) , **eltzeak** (43) , **burdinurtuzko lapikoa** (44) bere **estalkiarekin** (45) eta **pertza** (46) daude. **Zartagina** (47) ondoan dago zintzilik.","t06-c4-10-1":"10. — Kobrezko **txorrotak** (48) bakarrik ematen dio distira izkina honi. **Harraska** (49) , zeinaren gainean **pitxer** handi bat (50) baitago, oso erosoa izango da bere armairutxoarekin, non **ozpin-kupeltxoa** (51) bere **txorrotatxoarekin** (52) , **zabor-ontzia** (53) eta **ontzi zikinak** (54) gordetzen baitira.","t06-tit-9":"Sukaldean gordetzen den beste zerbait.","t06-c4-11-1":"11. — **Aska** handia (55) , zeinetan **barazkiak** (58) garbitzen baitira, eta burdinurtuzko **pertza** (56) , **zeramikazko zoruaren** (57) gainean dagoena, armairutxo horrenak dira ere, seguru asko.","t06-c4-12-1":"12. — Sukaldariari sutegirik ez zaio falta, hementxe baitago, mahaiaren izkinan, **gas-erregailua** (59) , eta haren gainean ura berotzen ari da kazola batean. **Lurruna** (60) , handik irteten dena, esaten digu ura irakiten egongo dela. Ur hori kaferako izango da, seguru asko, mahaiaren beste muturrean **kafe-ontzia** (64) eta **kafe-errota** (63) baitaude.","t06-c4-13-1":"13. — Erregailua **gas-adarrari** (62) lotuta dago **goma-hodi** luze batez (61) .","t06-c4-14-1":"14. — **Egun-langileak** (66) , sukaldariari laguntzera etortzen denak, barazkiak prestatzen ditu bazkarirako. Garbitu eta zuritu dituenean, **lapikoan** (65) sartuko ditu, egosteko garaia iritsi arte.","t06-tit-10":"Bainugela. *(Bainatzeko gela.)*","t06-c5-01-1":"1. — Leku bat besterik ez zaigu ikustea geratzen etxeko gela nagusiak ezagutzeko: bainugelaren antolamendua. Ez da luzea izango, txikia baita, eta laster ikusiko dugu **bainuontziak** (1) **berogailu** on bat duela (2) , **xaboi-ontzia** (3) bainatzen denaren eskura dagoela, eta **eskuoihal-esekitokiak** (5) **eskuoihalak** (4) lehortzen erraztu behar duela.","t06-c5-02-1":"2. — Gela honen hormak **beirazko lauzaz** (6) estalita daude, eta horri esker **dutxa** (7) jarri ahal izan dute, erabiltzean zipriztintzen den urak hondatuko dituen beldurrik gabe. Zinkezko **ontzi** txiki bat (8) , oin-bainuetarako, osatzen du altzaritza.","t07-apar-1":"BIGARREN SAILA 7. TAULA","t07-tit-1":"*Lehen agerraldia.*","t07-tit-2":"Herria neguan.","t07-c1-01-1":"1. — Urte berriko jaietan aitarekin joan nintzen Etxaberrira, herrixka batera, non berak eginkizunak baitzituen.","t07-c1-02-1":"2. — **Diligentzian** (11) joan ginen, hiriaren eta herri horren artean ibiltzen denean; baina oso hotz egiten zuenez, bidaia ez zen batere atsegina izan hain gurdi deserosoan.","t07-c1-03-1":"3. — Beraz, benetan poztu ginen **kotxezainak** bere diligentzia plazan gelditu zuenean, *«Hartz Zuria»* **ostatuaren** (2) aurrean. **Ostalaria** (4) atarian gure zain zegoen, bere **pipa** lasai erretzen.","t07-c1-03-2":"Sartzeko gonbita egin zigun, eta ez zidaten bitan eskatu behar izan sutegian kraskatzen zen mahatsondo-suaren aurrean esertzeko. Orduan bost axola zitzaidan **ipar haize** zorrotza, zeinak **iragarki** zaharra (3) kirrinkarazten baitzuen eta tximiniatik ateratzen zen **kea** (1) moltso beltzetan eramaten.","t07-c1-04-1":"4. — Bazkalordua zen. Berandutu gabe, merezi zuen ohore osoa eman genion eman ziguten janari xume baina goxoari (*) .","t07-tit-3":"Bisita batzuk.","t07-c1-05-1":"5. — Bazkalondoren aitarekin joan nintzen, aseguru-agentea baita, haren bezeroengana. Lehenik **errementaria** (5) bisitatu genuen, ostatuaren ondoan bizi dena. Zaldi bat ferratzen ari zen. Harritu ninduen haren morroiaren indarrak, zeinak zaldiaren **apatxa** sendo eusten baitzion bere larruzko mantalaren kontra, errementariak mailu-kolpe astunez **ferra** (6) iltzatzen zuen bitartean.","t07-c1-06-1":"6. — Gero herriko **zapatariarengana** (7) joan ginen, Jakobe zaharrarengana. Nahiz eta iragarkitzat **bota** bikain bat zuen, zapata higatuen pare zahar bat konpontzen aski zuen.","t07-c1-06-2":"Zaharrak barrez esan zigun: «Hirian „oinetakogilea” nintzen, eta ez nuen bezerorik. Hemen „konpontzailea” naiz, eta lana soberan dut».","t07-c1-07-1":"7. — Bere auzokoaz hitz egin zigun, **bizargileaz** (8) , zeinaren bezero guztiak asegabe baitaude. Haren **labanak** beti koskatuta daude, eta haren **guraizeek** inoiz ez dute behar bezala mozten. Baina herriko bizargile bakarra denez, jendeak ez du beste erremediorik haren etxean bizarra kentzeko eta ilea mozteko. Gainera gizon zekena eta itsusia da.","t07-c1-08-1":"8. — Zorionez, beste **auzokoak** ez dira haren antzekoak. **Gurdigilea** (9) , adibidez, gizon ona, langilea eta prestua da. Gurdia konpontzera hari ematea atsegin hutsa da. Haren lana beti dago txukun eginda.","t07-c1-09-1":"9. — Jakobe zaharrak ez zuen **larrugileaz** (10) ere kexarik, zeinari batzuetan **uhalak** josten laguntzen baitio, lanak presa duenean.","t07-c1-09-2":"Aitak familiaz galdetu zion. «Denak ondo. Nire biloba **eskolan** (12) dago. **Andereñoa** (13) oso pozik dago berarekin; **ikasle** (14) ona da. Ez nire seme gaizto hori bezala; jokoa besterik ez du buruan. **Maisuak** (15) ezin dio ezer ikasarazi».","t07-tit-4":"Herriko esamesak.","t07-c1-10-1":"10. — Gero zaharrak herriko berriak kontatu zizkigun. Eskola berri bat eraikitzeko asmoa zuten, **udaletxekoa** txikiegia geratu baitzen. Ez zen zaila izango, errotariaren baratzearen zati bat erostea aski baitzen. Gizajoari oso ondo etorriko zitzaion. Hotzak hasi zirenetik **errotaren** (16) **errotarriek** ezin izan dute alerik ehotu, **gurpila** (17) **izotzak** (25) hartu baitu **errekan** (23) .","t07-c1-11-1":"11. — «Eraikuntzez ari garela: ikusi duzue gure **eliza** berria (18) ? Oso pintoreskoa dago elur-txanoaren azpian. **Beleak** (19) , beren kanpandorre zaharra ezagutzen ez dutenak, goibel pausatzen dira **hilerriko** (20) zuhaitz handian».","t07-c1-12-1":"12. — Hilerriaren aipamenak zapatariari aitaren ezagunak gogorarazi zizkion, iaz hil zirenak. «Zenbat **hilobi** (21) , jauna, gehitu diren lehengoei **altzifrearen** (22) azpian! Heriotzak gure notario zaharra eraman du. Herri osoa izan zen haren **ehorzketan**».","t07-c1-13-1":"13. — «Hara haren oinordekoa errekan irristaka. Lehengo egunean etorri zen bere **irristailuaren** (26) uhala konpon niezaion, hautsi baitzitzaion».","t07-c1-14-1":"14. — «Eta hor, errekaren ertzean, **herri-zaindari** berria (27) . Jendarme ohia da eta herriko mutil bihurrien izua. Ihes egiten dute haren **polainak** (29) eta haren **txanoa** (28) ikusi orduko».","t07-c1-15-1":"15. — «A! hor Joseba zaharra **txotx-gurdi** bat (30) daramala okinari. — Egia da, esan zuen aitak, ezagutzen dut haren **mando** uztarketa (31) . Berarekin hitz egin behar dut, eta hau baliatuko dut. Agur, Jakobe zaharra».","t07-c1-16-1":"16. — Ateratzen ari ginenean, herriko haurrak eskolatik irteten ari ziren eta **izotz-bidexkara** (33) jauzten, erori eta **erorikoan** (34) zerbait hausteko arriskuan. Haietako batek gurdigilearengandik bere **lera** (32) hartu zuen, lagun bat gainean jarri eta korrika hasi zen.","t07-c1-17-1":"17. — Beste batzuk **elur-metara** (37) oldartu ziren, **zubiaren** (40) ondokora, eta **elur-panpina** (39) bonbardatzen hasi, bezperan egin zutena eta zeinari kapela, pipa eta eskola-zorroa eman baitzizkioten.","t07-c1-18-1":"18. — Bost axola zitzaien haize izoztua eta hotz gorria. Gehienek ez zuten **bufandarik** (35) ere, eta **elur-bola** (38) jokoaren ondoren berotzeko, aski zuten **gaztaina** (42) erre eskukada bat, Jakelina zaharrari erosia, **saltzaileari**, zeina hotzak dardarka baitago bere **xal** meheegiaren (43) azpian.","t07-tit-5":"*Bigarren agerraldia.*","t07-tit-6":"Baserria udaberrian.","t07-c2-01-1":"1. — Neguaren poz guztiekin ere, poz sakonez hartzen dugu **udaberriaren** itzulera.","t07-c2-01-2":"Zeinen koadro atsegina den baserriko patioa arratsean, maiatzean!","t07-c2-02-1":"2. — Zeruertzean **eguzkia** (1) astiro sartzen ari da, **landak** (3) **izpi** gorriz (2) bustiz. **Nekazari** langilea (6) presaka ari da bere **soroa** (4) goldatzen.","t07-c2-02-2":"Bere **goldeaz** (5) , zeina **zaldi** sendo batek (7) tiratzen baitu, **ildoa** (8) egiten du, zeinetan **ereileak** (9) eskukadaka barreiatuko baitu **hazia**, urrezko galburuak emango dituena.","t07-c2-03-1":"3. — **Segalariek** (11) beren segekin belardiko belarra ebaki dute, itzultzaileek **belarra** (10) lehortu dute, **sardez** (12) eta eskuarez irauliz, eta hara non etxeratzen diren.","t07-c2-03-2":"Batzuk idiek tiratutako gurdi astunaren aurretik doaz, tresnak bizkarrean. Beste batzuk, alferragoak, eroso jarri dira belar usaintsuaren gainean.","t07-c2-04-1":"4. — Igarotzean, adiskidetsu agurtzen dute **lorezaina** (16) , zeina **baratzean** (13) ari baita lanean, **fruta-arbolak** inausten eta **udareondoak** (14) txertatzen. **Aranondoak** (15) loretan daude, eta ondo ongarritutako **ortuan** (17) barazkiak, aza eta uraza ederrak daude jada.","t07-c2-04-2":"Hesi baxuaren gainean **pauma** eder batek (18) isatsa zabaltzen du, bere luma bikainak erakusteko.","t07-tit-7":"Baserriko patioa.","t07-c2-05-1":"5. — **Ukuiluaren** (19) ateak zabalik daude, eta askak eta **ohantzea** (23) ikusten dira, **behorrarenak** (21) , zeina **zaldizainak** (20) askatu berri baitu. **Moxala** (22) , hanka luzeetan hain barregarria, amaren atzetik doa, jauzika.","t07-c2-06-1":"6. — **Putzuaren** (29) ondoan **behiak** (25) edatera doaz zurezko **aska** batetik (26) , zeina edaleku baitzaie. **Txahalak** (24) aukera baliatzen du edoskitzeko, eta **idiak** (27) , bazkaren usain ona sumaturik, alai marrumatzen du eta harro altxatzen du burua bere **adar** indartsuekin (28) .","t07-c2-07-1":"7. — Denak lanean daude. **Langile emakumeak** (32) putzuko **soka** (31) eusten du. Ura ateratzen du **ontziaz** (30) , abereei edaten emateko. **Lastategiaren** (33) ondoan gizon batek barreiatutako lastoa biltzen du, eta **baserriaren** (34) atearen aurrean **iruleak** (35) bere gurpilarekin eta **kilorearekin** **lihoa** edo **kalamua** irauten du, antzinako egunetan bezala.","t07-tit-8":"Baserritarra.","t07-c2-08-1":"8. — **Baserritarrak** (36) lan hori guztia zuzentzen du eta bere jendeari aginduak ematen dizkio. **Area** (40) eta **aitzurra** (39) teilapean gordetzeko agintzen du: **etxolaren** (38) ondoan utzi dituzte, **txakurrarenaren** (37) ondoan.","t07-c2-09-1":"9. — Haren oihuek **usoa** (41) izutzen dute, zeina lasterka baitoa **usategira** (42) , eta **oiloak** (43) , zeinak presaka baitoaz **oilategira** (44) .","t07-c2-10-1":"10. — **Artegiaren** (48) aurrean **artzain** zaharrak (45) bere **artaldea** (49) biltzen du. Bere **makila** (46) eskuan, zeina inoiz ez baita berarengandik banatzen, ezta bere **blusa** zurbila (47) ere, eskortara eramaten ditu **ahariak** (50) , **ardiak** (53) , **bildotsak** (54) , **ahuntzak** (51) eta **antxumeak** (52) . Bere **txakur** leiala (55) , Argus, azkena doa eta zaunkaz bizkortzen ditu atzeratuak.","t07-c2-11-1":"11. — Zarata eta iskanbila horrek guztiak ez du asaldatzen **esne-behi** onaren (56) lasaitasuna, zeinak bere **joarea** (57) dilindatzen baitu **behitegiaren** (58) atearen aurrean jezten duten bitartean.","t07-c2-12-1":"12. — Badirudi ulertzen duela esnea eman behar duela, **baserritar emakumeak** (60) **gurina** **gurin-ontzian** (61) irabiatu dezan edo **gazta** bikainak (64) egin ditzan, zeinak **upelaren** (63) gainean zeharka jarritako ohol batean lehortzen baitira.","t07-c2-13-1":"13. — **Esnetegi** osoa (59) garbi mantentzen du **morroiak** (65) , zeinak **esne-ontziak** (62) garbitu berri baititu daraman ontzi handian.","t07-tit-9":"Hegazti-korta.","t07-c2-14-1":"14. — Bere zurezko oinetako astunekin nahiko baldar dabil, eta horregatik izutzen ditu **indioilarra** (68) , **ahateak** (66) , **ahate arrak** (67) eta **antzarak** (69) , zeinek zabal irekitzen baitituzte beren **mokoak** (70) eta zalapartaka hasten.","t07-c2-14-2":"**Oilarrak** (71) , gerlariagoa, bere **gandor** gorria (72) altxatzen du, **isatseko** (73) lumak astintzen ditu eta «kukurruku» ozena jotzen.","t07-c2-15-1":"15. — **Oilo lokak** (74) **simaur-pilan** (81) arakatzen du bere **txitekin** (75) . **Txerrikumea** (78) amarengana doa lasterka, **txerri** handi harengana (77) , zeina ukuiluaren ondoan ikusten baita.","t07-c2-16-1":"16. — Beren kaioletan **untxiek** (79) gogotik jaten dute **belar** samurra (80) , baserritarraren alabak ekartzen diena. Eugeniak oso maite ditu bere untxiak eta egunero, oilategian **arrautza** freskoak (76) hartu ondoren, bere adiskide txikiak bisitatzera etortzen da.","t08-apar-1":"8. TAULA *Lehen agerraldia.* Uzta (*) . — Landen aurpegia.","t08-c1-01-1":"1. — **Uda** etorrita, landek berriro aldatu dute aurpegia. Ildoari emandako hazia erne da; lurretik landare berde txiki bat altxatu da eta bere galburua eman du. Alea bete da, gero heldu, eta orain uzta biltzea baino ez da geratzen.","t08-c1-02-1":"2. — **Landetako loreak** zabaldu dira. **Anabelarrak** (1) , **mitxoletak** (2) eta **kukupraka** (3) eztabaida alaia sartzen dute galtzen tonu berdinean beren **koroa** freskoekin.","t08-c1-03-1":"3. — Fruta-arbolak hostoz jantzi dira; fruituak heldu dira. **Gerezondo** txikia (4) makurtzen da **gerezi** ederren pean (5) , zeinak haurrek gogotik biltzen eta jaten baitituzte.","t08-c1-04-1":"4. — Artaldea egun osoan egon daiteke orain aske.","t08-c1-04-2":"**Bildotsak** (6) hazi dira eta **ardi** eder (7) eta **ahari** eder (8) bihurtu dira, artile lodikoak. Lasai jaten dute **belarra** **larrean** (9) , **bitxilorez** josita.","t08-c1-04-3":"Laster moztuko diete animalia hauei **artilea**, zeinaz gure arropetarako oihala egiten baita.","t08-tit-2":"Artzaina.","t08-c1-05-1":"5. — **Artzainak** (10) , dirudienez, ez die askorik begiratzen. Zeruertzean igarotzen ari den ekaitzak bakarrik kezkatzen du, eta **artzain-mutila** (13) , bere **zahagia** (14) ahora eramanez, are axolagabeagoa dirudi.","t08-c1-06-1":"6. — Beroak zapaltzen du; hara non **txakurra** (15) freskatzera doan; **errekako** (16) ur freskoa miazkatzen du eta **igel** txiki gaixoa (17) izutzen, zeina ertzeko belarrean ezkutatuta baitzegoen. Hark ur gardenera egiten du jauzi, non **igebelarra** (18) loratzen baita.","t08-c1-07-1":"7. — **Buztanikarak** (19) bainua hartzen du **iturburu** txikiaren ondoan (20) , zeina bi harriren artean sortzen baita eta **sasi arantzatsuen** (21) eta **elorri-sastraken** (22) azpian ezkutatzen.","t08-tit-3":"Uzta.","t08-c1-08-1":"8. — Herriko haurrentzat garia biltzea garai oso alaia da. Pozik **itzulipurdika** (24) aritzen dira **lasto-metetan** (23) , **igitariei** (26) laguntzen diete, eta haiek **soroa** (27) beren **sega** (25) ondo zorroztuekin ebakitzen duten bitartean — **harri-zorroztailean** (30) zorroztuak — haurrek garia biltzen dute eta **azao** (31) edo **sorta** (32) egiten.","t08-c1-09-1":"9. — Batzuetan handienei uzten diete **igitaiaz** (12) **urrezko zurtoinak** (28) ebakitzen, zeinek **galburu** astunak (29) daramatzaten, alez beteak; eta txikiek, **abereak** (33) zainduz — **belardian** (34) bazkatzen baitira **ezki** handiaren (35) itzalpean — , **tximeleta** ederrak harrapatzen dituzte beren **sarearekin** (36) .","t08-c1-09-2":"Batzuk **gurdira** (37) ere igotzen dira, **sardez** (38) ematen dizkieten azaoak jartzeko.","t08-c1-10-1":"10. — **Lautada** osoan (39) , non **hegaberak** (41) hegaldatzen baitira, iskanbila handia dago. Denak uztan ari dira. Baina behartsuek lehen bezala tresna zaharrei heltzen dieten bitartean — **segak, igitaiak** eta **iharrak** (40) — lurjabe aberatsek beren garia edo beren **zekalea** (43) **uzta-makinaz** (42) biltzen dute. Gero, azaoak lastategira eraman gabe, bertan bertan **meta** handiak (44) egiten dituzte.","t08-c1-11-1":"11. — Gero **jotzeko makina** (47) ekartzen dute, zeina **lokomobilak** (45) biratzen baitu **transmisio-uhalaren** (46) bidez, eta hala alea **lastotik** bereizten da, erein zuten landa utzi gabe.","t08-tit-4":"Ekaitza.","t08-c1-12-1":"12. — Uzta garaian sarritan **ekaitz** handiak (53) lehertzen dira. Lehenik urrutitik **trumoiaren** danbatekoa entzuten da; **mendebaleko haize** indartsua (54) altxatzen da eta **basoko** (49) zuhaitzik handienak intzirika makurrarazten ditu. **Hodei** beltzek (56) zerua hartzen dute erasoka; **tximistaren** (55) sigi-saga itsugarriek zeharkatzen dituzte. **Euria** hasten da erortzen, eta batzuetan **txingorra** ere, uztarako prest dagoen garia jota.","t08-c1-13-1":"13. — Sarritan tximistak eraikinen bat pizten du. Hala, iaz **haize-errotaren** (50) teilatua erabat erre zen, eta haren bi **hegal** (51) hautsi zituzten.","t08-c1-14-1":"14. — Ordu batzuen buruan bakea itzultzen da. Zeruertzean **ostadar** distiratsua (52) agertzen da, eta naturak berriro hartzen du denboraldi batez etenda zegoen bizitza. **Txaboletan** (48) babestutako herritarrak lanera itzultzen dira eta ausarki hasten dira jasan berri duten kaltea konpontzen.","t08-tit-5":"*Bigarren agerraldia.*","t08-tit-6":"Ehiza. — Mahats-bilketa. — Arrantza.","t08-c2-01-1":"1. — **Abuztuaren** amaieran edo **irailaren** erdialdean, eskualdearen arabera, ehiza-denboraldia irekitzen da. Eguzkiaren lehen izpiek **musker** (2) zuloetatik ateratzen dituzten orduko, **ehiztaria** (5) irteten da jada bere **txakurrekin** (4) .","t08-c2-02-1":"2. — Bere **ehiza-jantzi** sendoa (9) jantzi du, oihal lodizkoa, eta larruzko **polainak**, zeinek belar bustian ibiltzen utziko baitiote, non **apoak** (1) ezkutatzen baitira; **eskopeta** (6) eta **ehiza-zorroa** (10) hartu ditu — eta bidera.","t08-c2-03-1":"3. — Ehizaren sugarrak mahastiaren erdi-erdira eramaten du, non bilketa bete-betean baitago. Mahastizainaren haurrek, zeinek normalean ahuntzak zaintzen baitituzte bidearen ondoan, gaur nahi duten lekuan uzten dituzte bazkatzen, eta **aker** zaharra (3) hesola bati lotuta — hark seguru asko askatasuna baliatuko bailuke ihes egiteko — , beren poz-partea hartzen dute ere. Batek mordo bat ateratzen du **mahats-saskitik** (12) eta **zukua** (14) **katilura** (13) estutzen olgatzen da, muztioa (hartzitu gabeko ardoa) atera dadin. Besteak **hosto-koroaz** (15) koroatzen du bere burua, josi berri duenaz. Haien ondoan **txolarre** ausartak (16) dolarearen ondo-ondora hurbiltzen dira, mahatsa ostera.","t08-c2-04-1":"4. — Haurrak olgatzen diren bitartean, gizonak lanean ari dira. **Biltzaileek** (18) mahatsa sotora eramaten dute **bizkar-saskietan** (17) ; **kupelgileak** (19) **kupelak** (20) konpontzen ditu, **oholak** (22) eta **hondoak** (21) osorik dauden begiratzen du, eta hautsitako **uztaiak** (23) ordezkatzen. Berak egin zituen **upel** handiak ere (25) , non **mahatsa** (26) isurtzen baita hartzitu dadin.","t08-c2-05-1":"5. — Hartzidura amaitzen denean, ardoa isurtzen da, eta hondarra **dolarearen** (28) azpian jartzen. **Torloju** handia (29) pixkanaka estutuz, zukua ateratzen da, zeina **upelera** (32) isurtzen baita eta oraindik **ardo** gehiago (31) ematen.","t08-tit-8":"Garagardoa eta sagardoa.","t08-c2-06-1":"6. — **Upategiaren** (27) hormatik gora **lupuluaren** (30) adar bat kiribiltzen da. Hemen apaingarri hutsa da, baina beste herrialde batzuetan, non mahatsondoa oso urria baita, lupulua lantzen dute **garagardoa** egiteko.","t08-c2-07-1":"7. — **Sagarrondo** txikia (33) sagarren pean makurtzen da, zeinek **sagardo** bikaina emango baitute helduko direnean. Beren **kaiolan** (34) **kanarioak** (35) eta **karnabak** (36) bekaizkeriaz begiratzen diete aske dabiltzan txolarreei.","t08-c2-08-1":"8. — Begiak iristen diren guztian, muinoen hegalean **hesola** (40) lerroak daude, **mahatsondo** bikainak (39) eusten dituztenak, **mordoez** astunduak.","t08-c2-08-2":"Urte osoan **mahastizainak** (42) lan egin du bere **mahastia** (38) zaintzeko, eta hara non saritua den uzta onarekin. **Biltzaileek** (41) gurdi gainean jarritako upelak betetzen dituzte, **mandoek** (43) tiratzen dutena, eta denak alai daude.","t08-tit-9":"Arrantza.","t08-c2-09-1":"9. — Gauza bera **arrantzaleentzat** (44) , zeinak egunsentian etorri baitira uraren ondoan kokatzera beren **kanaberekin** (45) .","t08-c2-09-2":"**Arrainak** (47) amua hartzen du beren **haria** (46) uretan sartu orduko, eta ozta-ozta dute astirik **beita** aldatzeko, biktima berri bat hariaren muturrean saltoka baitago jada.","t08-c2-09-3":"Hala ere, **sarezko arrantzaleak** (48) , zeinak bere sarea **txaluperik** (49) **ibaiaren** (50) erdira botatzen baitu, askoz gehiago harrapatzen du.","t08-c2-10-1":"10. — Udazkena ibilaldi onen garaia da: oinez, **zaldiz** (52) , **bizikletaz** (53) , **automobilez** (54) . **Bideak** (51) garbi daude, eta jendeak azken egun eguzkitsuak baliatzen ditu, **enarak** (56) teilatuetan biltzen ari baitira jada herrialde epeletara hegan egiteko. **Hurritz** zaharraren (57) hostoak horitzen ari dira, **hurrak** erortzen, eta **basotxo** (58) bat osatzen duten **zuhaitz** garaiak, **goragunekoak** (59) , laster biluziko dira.","t08-c2-11-1":"11. — **Eguzkia** (60) beranduago jaikitzen da, egunak laburtzen ari dira, **goizean** hotz nahiko zorrotza sumatzen hasten da, eta **oilagor** (61) taldeak gure herrialde etsaia uzten ari dira jada.","t09-apar-1":"9. TAULA","t09-tit-1":"*Lehen agerraldia.*","t09-tit-2":"Mendiak. — Bainuetxeko herrixka.","t09-c1-01-1":"1. — Astebete daramat Pratzen. Ezin dut adierazi zenbateko harridura sentitu nuen Pirinioetako **mendikate** (1) zoragarriaren aurrean jarrita, zeinaren **gailurra** (2) zeru urdinean ebakitzen baita, zerra erraldoi bat bezala.","t09-c1-02-1":"2. — Ez nuen irudikatzen Pirinioetako **tontorrak** (3) halako **garaierara** irits zitezkeenik, eta harrituta geratu nintzen **glaziar** bikainekin (5) eta **tontor** elurtuekin (4) , zeinetatik hain **elur-jausi** beldurgarriak erortzen baitira.","t09-tit-3":"Mendiko ikuspegia.","t09-c1-03-1":"3. — Iritsi eta hurrengo egunean bertan Pratzen ondoko **sumendi** itzali zaharrera (6) joan nintzen. **Kraterraren** ertz biluzi eta antzuan oraindik argi ikusten dira **labak** utzitako arrastoak, zeina duela mende batzuk isuri baitzen **mendiaren hegalean** (7) behera. **Aldapetako** batean laba horren zati batzuk aurkitzea lortu nuen.","t09-c1-04-1":"4. — Pratz mugan dago, eta **gotorlekua** (8) , zeinak Frantziaren eta Espainiaren arteko **lepoa** (27) zaintzen baitu, oso antzekoa da Rhin ertzeko gaztelu zahar haiei, zeinek beren harkaitzaren gainetik **harrapakina** zelatatzen baitute.","t09-c1-05-1":"5. — **Arrano** erraldoiak (9) , zeinaren habia **gotorlekutik** (8) gertu baitago, sarritan erakartzen du nire arreta. **Harrapakin-hegazti** honek, **moko** indartsuarekin, sarritan ekartzen die txitoei bildots edo antxume bat, **atzaparretan** estututa. **Hegoak** hain handiak ditu, non luzaroan hegan egin baitezake bere zama astunarekin.","t09-tit-4":"Oinezkoa.","t09-c1-06-1":"6. — Hemengo ibilaldirik atseginena Coo-ko **ur-jauzira** (10) joatea da. **Ur erorkorra** zurrunbiloan amiltzen da eta gero **erreka** polit bihurtuta desagertzen **izei-basoan** (11) , herrixkatik mendebaldera. Baso horretatik igo ginen **meteorologia-etxolaraino** (12) eta **dorrearen** gailurretik eskualdeko **panorama** osoa hartu genuen begiz. **Ikuspegia** bikaina da, eta badirudi **naturak** eskualde honi eman dizkiola eskura zituen altxor guztiak.","t09-c1-07-1":"7. — Jaisteko, **funikularra** (13) hartu genuen eta **geltoki** txiki batean jaitsi ginen, **gaztelu feudal** zaharraren **hondakinen** (14) ondoan, non garai batean Pratzeko jaunak bizi baitziren.","t09-c1-08-1":"8. — Gaztelu gaixoa! Zer pentsatu behar du bere azpian **bainuetxeko herrixka** (15) txukuna ikusita, **ur-bainuetxe** modan bihurtua?","t09-c1-08-2":"**Klima** hain da atsegina hemen, eta **ur minerala** hain sendagarria, non **sendatzeak**, **sanatorioan** (17) egiten denak, benetako atsegina ematen baitu.","t09-tit-5":"Bainuetxeko herrixka atsegina.","t09-c1-09-1":"9. — Egia esan, dena egin da egonaldia atsegina izan dadin. **Zubibide** handi bat (16) eraiki dute trenbiderako; **kurtsaleko** **parkea** (18) , non **kontzertuak** ematen baitira, xarmangarri diseinatuta dago. **Txalet** dotore batzuk (19) eraiki dituzte **kasinoaren** (21) inguruan, eta oso ondo zaindutako **errepideak** (22) izugarri errazten du joan-etorria.","t09-c1-10-1":"10. — **Lubeta** soil batek (23) bereizten du **bidea** (20) **ibarretik** bertatik (25) , zeinaren hondoan **aintzira** liraina (26) baitago, **erreka** garden bat (24) elikatzen duena.","t09-c1-11-1":"11. — Ibarraren beste aldean burdinazko **meategia** (28) ustiatzen dute. Hainbat aldiz joan naiz ikustera nola jaisten diren **meatzariak** **putzura**, eta **galerian** ere sartu naiz, non eguna igarotzen baitute **minerala** ateratzen, zeinetan **metala** baitago.","t09-c1-12-1":"12. — Meategiaren ondoan **urtzaile** handi bat eraiki dute, handik ateratako aberastasunak bertan bertan erabiltzeko. **Labe garaiak** (29) , hemengo **ikatz** ugariaz berotuak, **burdinurtua** azkar eta merke lortzen uzten du.","t09-c1-13-1":"13. — Meategitik gertu **harrobia** (30) ustiatzen dute. **Harrobiari** zaharrak bere **aitzurraz** ez du **granitorik** askatzen, ez **porfidorik**, ezta **hareharririk** ere, baizik eta etxeak eraikitzeko **eraikuntza-harri** soila.","t09-c1-14-1":"14. — Eskualde honen apaingarririk ederrenetako bat **izeia** (31) da. Nonahi — **sakanaren** (32) hondoan, **uharraren** (33) ertzean, **leizearen** (34) edo amildegiaren ondoan — haren orratz finek beren nota berdea ekartzen dute.","t09-tit-6":"Oinezko ibilaldiak.","t09-c1-15-1":"15. — Oporrak baliatzen ditut ibilaldi luzeak egiteko. Menditik kiribiltzen diren **bidezidorrek** (35) **kilometro** batzuk egiten uzten dute, eta sarritan **lekoa** batzuk ere, distantzia ohartu gabe.","t09-c1-15-2":"**Mugarriek** (36) eta **seinaleek** (37) markatzen dituzte bidezidorrak, non sarritan topatzen baita **mendizale** gaztea (38) bere **zorroarekin** (40) saihetsean, **marmota** bat (39) daramala, edo **ijito** (41) bat, zeinaren **larruzko txanoa** (42) bitxiki eztabaidatzen baita **kapa** zahar urratuarekin (43) . **Hartz** ikasi bat (44) darama **katez**.","t09-tit-7":"Igoerak.","t09-c1-16-1":"16. — Ia egunero **gidariarekin** (48) joaten naiz **igoera** bat egitera, eta oso harro nago **motxila** (47) bizkarrean eta **alpenstocka** eskuan, benetako **turista** (46) bat bezala, **harkaitzei** (45) eraso egiten diedanean.","t09-c1-17-1":"17. — Mendiaren gailurretik lautadako jendea inurriak baino handiagoa ez dela dirudi; **ardi-artaldeak** (50) , **larrean** (49) bazkatzen denak, haurren jostailu bat dirudi. **Pinua** (51) edo zurezko **txaleta** (52) bera ozta-ozta antzematen den puntu bat da berdetasunean.","t09-c1-18-1":"18. — Ibilaldi hauetan sarritan topatzen dugu **bidexkan** (53) **sarrio-ehiztaria** (54) , hil berri duen animalia bizkarrean daramala.","t09-c1-19-1":"19. — Nire herbariora **iratzearen** (55) hosto oso aipagarri bat sartu dut, eta **txilarraren** (57) adartxo arrosa polit bat, **haitzulo** txiki baten (56) sarreran moztu nuena azken ibilaldian.","t09-tit-8":"*Bigarren agerraldia.*","t09-tit-9":"Basoa. — Ehiza.","t09-c2-01-1":"1. — Atzo egun zoragarria igaro nuen basoan. Han bizi diren animalien eta **intsektuen** (5) bizitza oparoak asko interesatzen ninduen.","t09-c2-01-2":"**Armiarma** (1) , bere **sarea** (2) bi adarren artean ehuntzen, hegan igarotzen den **eulia** (3) harrapatzeko; **barraskiloa** (4) , bere etxetxoarekin astiro arrastaka; orkatz-kakalardoa, harrapakina zelatan; inurri langilea, **inurritegiaren** (6) ondoan lanean — izaki txiki horiek guztiak ezohiko indarrez zebiltzan eta lan egiten zuten.","t09-c2-02-1":"2. — **Sugea** (7) , zeina lehenik **sugegorritzat** hartu bainuen, eta **suge** kaltegabea zela ikusi — , zuhaitz baten enborraren azpian kiribildu zen eta noizean behin ateratzen zuen bere buru fina, beti ziztatzeko prest bezala. Nire aurrean **bare** handi bat (8) zihoan astiro, hemen ugariak diren **marrubi** txiki goxoetako bat (11) jan zuena.","t09-c2-03-1":"3. — Lurra **basoko lorez** estalita zegoen: **lore-berak** (9) , **miruberak** (10) eta ezagutzen ez nituen beste landare asko loratzen ziren **belar-mototsen** (12) artean.","t09-c2-04-1":"4. — Eskualde honetan **boilurra** ia **perretxikoa** (14) bezain arrunta da, eta basozain baten **txerrikumea** (13) gogotik ari zen arakatzen, aurkituko ote zituen.","t09-tit-10":"Ehiza-lapurreta.","t09-c2-05-1":"5. — Asko dibertitu ninduen eszena baten **amaiera** harrapatu nuen. Bere **lursagu-txakurraren** (15) usaimenari esker **basozainak** (16) **ehiza-lapurra** (22) harrapatu berri zuen, hark hil zuen **ehiza** (17) eramatera zihoan unean. Harrapakina uztea nahiago izanik atxilotua ez izatearren, ehiza-lapurra ihes joan zen, eta **erbia** (18) , **oreina** (19) , **orkatza** (20) eta **basurdea** (21) belarraren gainean geratu ziren etzanda, basozainaren poz handirako.","t09-c2-06-1":"6. — Harrigarria da baso honetako zuhaitzen aniztasuna. **Pagoek** (23) eta **urkiek** (26) , **pinuek**, zeinek **erretxina** ematen baitute (27) , **haritzek** (29) eta beste askok elkarren artean gurutzatzen dituzte beren adarrak.","t09-c2-06-2":"**Huntzak** (24) , zuhaitz garaien enborrei itsasten zaionak, berde bizia ematen dio **baso garaiari** (25) , zeina atsegin nahasten baita **goroldioaren** (31) tonu zurbil eta epelarekin, non **okil berdeak** (30) intsektuak bilatzen baititu.","t09-tit-11":"Basoko ikuspegia.","t09-c2-07-1":"7. — Haritz zaharrek liluratu ninduten. Beren **sustrai** korapilatsu handiek (32) , erdi lurretik aterata, indar eta ahalmen itxura bikaina ematen diete, eta ez dut ulertzen nola erabaki dezakeen **jabeak** (35) haiek eraistea eta **zerrari** (34) ematea, **egurgilearenari** (33) . **Enbor** gaixoek (36) , **azalik** (37) gabe utziak edo **aizkoraz** (38) zatituak — **egun-langilearenaz** (39) — , tristetu egiten naute.","t09-c2-08-1":"8. — Ondoan **ikazkin** zahar batek (41) bere **palaz** ikatz **pila** bat (42) egin zuen, eta emakume zahar batek **txotx** **sorta** bat (40) zeraman, moztutako zuhaitzen adarrez egina.","t09-tit-12":"Ehiza.","t09-c2-09-1":"9. — **Basozainaren etxean** (46) pixka bat atseden hartu nahi nuen, baina **urmael** txikira (43) iritsita, non **beltxarga** eder bat (45) igerian baitzebilen, ohartu nintzen **uholde** berriak (44) bidezidorra benetako **zingira** bihurtu zuela. Itzulinguru bat egin behar izan nuen, eta basoertzean dauden **zedroaren** (49) , **makalen** (48) eta **zumarraren** (47) ondotik igarotzean, ikusi nuen nola **sasitzatik** (54) atera zen **orein** bikain bat (50) , **txakur-talde** nekaezinak (51) jarraitua, zeina **adarrak** (53) berotzen baitzuen, **ehiztari zaldunenak** (52) . Animalia gaixoa erabat akituta zegoen. Erori zen, hilzorian, niregandik urrats gutxira.","t09-c2-10-1":"10. — Basozainaren semea, **ehizaren** zaratak erakarrita, etxetik atera zen, eta biok basora itzuli ginen. **Mika** bat (56) antzeman zuen haritz zahar baten adarrean. Uste zuen haren habia **hostoetan** (58) ezkutatuta zegoela, eta hartu nahi zuen.","t09-c2-10-2":"**Urtxintxa** (61) bezain bizkorra, **adarrez** (55) adar igotzen zen, baina ez zuen ezer aurkitu eta **bele** zahar bat (60) bakarrik izutu zuen, **adaburuan** (57) eserita zegoena.","t10-apar-1":"10. TAULA Itsasoa. — Portua.","t10-01-1":"1. — Udan, batzuek mendietan bakea eta freskotasuna bilatzen duten bitartean, beste batzuek itsasertzera joatea nahiago dute. Hala egin genuen guk iaz, **ozeanoa** (1) oso maite baitugu.","t10-02-1":"2. — Niri dagokidanez, atsegin handia ematen dit ur-zabal neurrigabe horri begiratzeak, **zeruertzeraino** (2) hedatua, eta ikusteak nola abiatzen diren **ontzi** erraldoiak (3) **bidaia** luzera, Ameriketara doazen bidaiariekin.","t10-03-1":"3. — Horregatik aitak, nire gustuak ezagutzen dituenak, beti hautatzen du oporretarako gure **gerra-portu** handietako baten ondoko itsasertz oso lasai bat.","t10-03-2":"Gure azken bisitan **eskuadra** etorri eta aingura bota zuen **olatu-hausle** (4) erraldoiaren atzean, zeinak **gerra-kaia** (5) ixten eta babesten baitu, eta aski miretsi ahal izan nituen **gerraontzi** desberdinak: **urpekuntzi** txikitik (10) , zeina murgildu eta urpean desagertzen baita, **korazatu** erraldoiraino (9) , zeinak orain arte **torpedo-ontziaren** (8) erasoak baino ez baititu beldur izan.","t10-tit-2":"Ontzi txikiak.","t10-04-1":"4. — Azken honek **trebeki** aurkitzen zekien jada burdinazko oskol lodiaren gune ahula eta han **torpedo** arriskutsua jartzen, zeinaren leherketak ontzia hondoratzen baitu; baina hala ere urpekuntzia baino gutxiago beldur izan behar zitzaion, kontrajarleek erraz ekiten baitiote atzetik.","t10-05-1":"5. — **Gurutzaontzi** korazatu azkarrak ere ikusi ahal izan nituen (6) , ia korazatu benetakoa bezain zaurgaitzak, **garraio-ontzi** batzuk (12) , hiru edo lau **kanoiontzi** (7) eta, azkenik, **fragata** (11) . **Ikuspegirik ederrena aingura altxatzen ari den flota honena da.**","t10-06-1":"6. — Zeinen bestelakoa den altzairuzko mole horien eta **hiru mastadun** dotoreen edo **belaontzi** liraineen (13) egitura, zeinak merkataritza-flotan oraindik erabiltzen baitira eta zeinak bela guztiak zabalik portuan sartzen ikusi bainituen **kai-mutur** batetik (14) paseatzen. Egia da asko galtzen zutela **haizea** kontra zutenean. Bela guztiak jaso behar zituzten dikean sartzeko, eta **atoiontzi** (16) bat behar zen haiek hartu eta kaira eramateko, **gabarra** arrunt batzuk bezala (17) .","t10-tit-3":"Merkataritza-portua.","t10-07-1":"7. — Aipatzen ari naizen portua horregatik da interesgarria: ez du gerra-kaia bakarrik, lan erraldoiez artifizialki sortua, baizik eta **merkataritza-portu** zoragarri bat ere bai ibai handi baten **bokalean**.","t10-08-1":"8. — Bi dikeak banatzen dituen lur-zerrenda gotortuta eta babestuta dago itsasora aurreratutako **bateria** eta **baluarte** lerro batez. **Harresietan** (15) paseatzeko baimen berezia behar da. Erraz lortu nuen nire osabaren bidez, zeina ingeniari baita **ontziolan** (18) , eta ikustera joan nintzen nola eraikitzen dituzten ontziak teilape erraldoien azpian.","t10-09-1":"9. — Korazatu baten uretaratzea ere ikusi nuen, eta gogoan dut jendetza osoa hartu zuen hunkidura, mole erraldoiak, bere buruari utzita, bere ohetik irrist egin eta ibaiaren uretan agertu zenean.","t10-10-1":"10. — Ontziolara iristeko, **arma-plaza** (19) zeharkatzen da, non goarnizioko tropak egunero trebatzen baitira, eta burdinazko **zubitxotik** (20) igarotzen, zeinak plaza **arsenalarekin** (21) lotzen baitu.","t10-tit-4":"Arsenala eta dikeak.","t10-11-1":"11. — Osabarekin ikusi nuen establezimendu handi hori, **kanoiz** (22) , **bala biribilez** (23) eta **jaurtigaiz** betea. **Galdaretegia** ere ikusi nuen (24) , non ontzientzako **galdarak** (25) egiten baitituzte.","t10-12-1":"12. — Ondo-ondoan **dikeak** daude (26) , dike lehorrak, eta oso aipagarriak diren **dike flotagarriak** (27) , zeinetan gertutik ikusi ahal izan bainituen konpontzen ari zen ontzi batean **helizea** (28) , **gila** (29) eta ontziaren **lema** (30) .","t10-13-1":"13. — Merkataritza-portua gerrakoa bezain aztergarria da, eta ordu asko igaro nituen kaietan noraezean, non ibaian gora doazen **gurpil-ontziak** (31) baitaude, eta **garabi** bat (32) nola aritzen den begira, zama izugarriak lumatxoak balira bezala jasoz.","t10-tit-5":"Praktikoa.","t10-14-1":"14. — **Ontzi transatlantikoak** (34) miresten nituen, kaialdea uzten **bandera** (35) astinduekin, **praktiko** trebe batek (36) gidatuta, zeinak zoragarri jakiten baitzuen **ubidean** eusten, **buiez** (40) eta **seinalez** markatua, **txalupa handiak** (41) saihestuz, zeinak hain zailak baitira gidatzen bela laukidun bakarraren azpian. **Brankan** (37) bigarren mailako **kamarotak** (39) bereizten nituen, eta **txopan** (38) lehen mailako bidaiarien saloiak.","t10-15-1":"15. — Batzuetan **zama-ontziaren** (42) zamaketari ere begiratzen nion, zeinetara **biltegitik** (43) eta **portuko geltokitik** (44) salgaiak isurtzen baitzituzten, **kaiko trenbideko** (45) tren ugarik ekarriak.","t10-tit-6":"Txalupan ibiltzea.","t10-16-1":"16. — Sarritan ibiltzen nintzen txalupan **dike itxian** (53) , non **txalupa** txikiak (46) babesten baitira, eta poza zen niretzat **arraun** bat (47) eustea. **Bizkarrera** (48) igotzen nintzen, **bela-txalupakoa** (49) , **soken** (52) bidez **mastara** (51) igotzen **berga** (50) arte, eta gero **txalupatxoan** (54) jarraitzen nuen ibilaldia, **arrantza-ontzi** astunen artean (55) , non **sareak** (56) zabalduta lehortzen baitira.","t10-17-1":"17. — **Kaian** (58) nire aurretik **salgai** mota guztiak (59) igarotzen ziren, **kutxetan** (60) edo **fardeletan** (61) paketatuak. Gabarren **zama** (63) osatzen zuten, eta **garabi** indartsuek (62) ateratzen zituzten eta **kamioietan** (64) jartzen, **garraiolariek** haiek aitortu eta zerga **aduanan** (65) ordaintzen zuten bitartean.","t10-18-1":"18. — Azkenik, **zubi altxagarrira** (66) edo **esklusara** (69) iritsita, **dragaren** (68) ondotik igarota, zeinak **ubidea** (67) garbitzen baitu, kai-muturrean atrakatzen nuen **seinale-mastaren** (70) ondoan.","t10-19-1":"19. — Kai-mutur horren beste aldetik atrakatzen dute hain zuzen **txalupek** (71) , eskuadrako ofizialak lehorrera ekartzen dituztenek. Ederra da ikustea nola altxatzen dituzten marinelek arraunak batera, eta txalupa, **olatuak** (72) eramana, arinki hurbiltzen den eskaileretara. Hemendik ikusten dira ondoen **itsasgora** eta **itsasbeheraren** eta **olatu-hausturaren** mugimendua **hondartzan** (73) .","t10-tit-7":"Ofizialen zirkulua.","t10-20-1":"20. — Etxera itzultzeko, **tranbia elektrikoan** (74) igotzen nintzen, zeinaren **geldialdia** (75) ofizialen zirkuluaren aurreko **zutoinaren** ondoan baitago.","t10-20-2":"Zirkuluko **balkoitik** (76) , **aingurez** (77) , kanoiez eta balaz apaindua, sarritan ikusten nuen itsas-ofizialen gizarte distiratsua: **tenienteak** (78) beren ezpatekin, **artilleriako** (79) eta **infanteriako** (80) **kapitainak** beren **sableekin**. Haien atzean **marinel** bat (81) zegoen, zeinak **teleskopioa** ematen baitzien urrunean zer gertatzen zen ikusi nahi zutenean.","t10-21-1":"21. — **Guardiamarina** gazteak ere ikusi nituen (82) , beren **komandantearengandik** (83) edo **almirantearengandik** (84) aginduak jasotzen, **kuartelmaisua** (85) haiek ontzira eramateko zain zegoen bitartean.","t10-22-1":"22. — Balkoi horretatik ikuspegia bikaina da: hondartza osoa menderatzen du bere **denda** (86) eta **bainu-etxolekin** (87) , eta bainu-orduan ikusten da nola **bainulariak** (88) alai jostatzen diren **kasinoaren** (89) aurrean.","t10-23-1":"23. — Hondartzaren amaieran itsasertzak **penintsula** harritsu txiki bat osatzen du (91) , zeinaren kontra **itsasbitsak** (92) hausten baitira eta zeinaren gainean **itsasargia** (93) eraiki baitute, gauez marinelei bidea erakusten diena. Penintsula hori lurrarekin oso **lepo** estu batez baino ez dago lotuta (90) .","t10-tit-8":"Itsasertzaren ikuspegi orokorra.","t10-24-1":"24. — **Itsaslabarra** (94) urrunago luzatzen da, itsasoak ebakia, zeinak **badien** (95) eta **lurmuturren** segida bitxi bat zizelkatzen baitu, oso pintoresko eginez.","t10-24-2":"**Lautadan** (96) , zeinak **itsasartea** (98) menderatzen baitu, oso **gotorleku** garrantzitsu bat (97) eta txalet batzuk daude.","t10-25-1":"25. — Itsasarte horrek lehorretik bereizten du oso **uharte** arriskutsu bat (99) , **harkaitzez** (100) eta **arrezifez** inguratua, non batzuetan txalupak eta ontzi handiak ere galtzen baitira. Laguntza zenbat eta bizkorragoa izan eta **salbamendu-txalupak** zenbat eta azkarrago iritsi, **itsas hondoratze** horiek ikaragarriak dira, eta ekinokzioko **ekaitzetan** ontzi batzuk galdu dira tripulazio eta zama guztiarekin.","t10-25-2":"Auzo hori izan arren, marinelek gogotik bisitatzen dute **portu** hau.","t11-apar-1":"HIRUGARREN SAILA 11. TAULA Hiria eta bere eraikinak. — Sutea.","t11-tit-1":"Inguruak.","t11-c1-01-1":"1. — Ozeanotik ehun kilometrora dagoen hiri handi batean bizi naiz, zeina hala ere lehen mailako **portua** baita (1) . Haren ondotik doan ibaiak laurehun metroko zabalera du eta kaialde bikaina osatzen.","t11-c1-02-1":"2. — **Kaien** (2) ondoko hiriaren zati osoak erabat itsas eta industria itxura du, eta **aldiri** bat (3) osatzen, non marinelak eta langileak baino ez baitira bizi. Azken hauek **lantegietan** (4) eta **gas-fabrikan** (5) egiten dute lan, zeinaren **tximinia** garaia (6) eta **gasometroa** urrutitik ikusten baitira.","t11-c1-03-1":"3. — Erdi Aroan hiria gotortuta zegoen, eta oraindik aurkitzen dira haren harresien hondar batzuk, batez ere **atea** (8) , **gaztelu gotortu zaharrarena** (7) , bi **dorrerekin** (9) alboetan, zeinak orain **espetxe** gisa erabiltzen baitira.","t11-c1-04-1":"4. — **Auzo** horretan guztian, oso zaharra dirudienean, eraikin bakar bat da nahiko berria: **aduana** (10) . Kaiaren eta **kale** txiki baten (11) artean dago, zeinak **udaletxe** zaharrera (12) baitarama. Azken eraikin hori erraz ezagutzen da bere **zaindari-dorre** erraldoiagatik (13) , zeina hiri zaharraren gainetik altxatzen baita.","t11-c1-05-1":"5. — Kalearen beste aldean aduanaren estilo bereko eraikin bat **dago**: **burtsa** (14) da. Haren fatxadetako bat plaza txiki batera ematen du, non **prefetura** baitago (15) . Gure hiria, egia esan, ez da hiriburua, baina hala ere barrutiko gune garrantzitsua da.","t11-tit-2":"Hiriaren goiko aldea.","t11-c1-06-1":"6. — Goarnizioa, nahiko handia, **kuartel** zabal eta oso osasungarrietan (16) dago; **hiriko parkeko** (17) burdinsareraino luzatzen dira. Parke horretara daraman **ibilbidea** (19) **aurrezki kutxaren** (18) atzetik igarotzen da eta **katedralaren** (20) plazara ateratzen.","t11-c1-07-1":"7. — Eraikin horiek guztiak mailaka altxatzen dira muino txiki batean, non gure **lizeo** handia ere (21) baitago.","t11-c1-07-2":"Kale Nagusira ematen duen kale apur bat aldapatsutik jaisten bazara, **auzitegira** (22) iritsiko zara, zeinaren aurrean **lorategitxo** atsegin bat (26) baitago. **Plaza** hau ez da handia, baina hiriaren erdian berdetasun eta freskotasun oasi bat osatzen du. Horregatik hiritarrek gogotik bisitatzen dute, eta atsegin dute **kafetegiaren** (25) teilapean esertzea, ostegunetan eta igandeetan **kioskoan** (27) jotzen duen musika-banda entzuten, belardien eta lore-sailen artean.","t11-c1-08-1":"8. — Belardi horietako batean brontzezko **estatua** bat (28) dago, gure hiritarretako baten oroimenez jarritako monumentua, zeinak zerbitzu handiak egin baitzizkion bere sorterriari.","t11-tit-3":"Joan-etorria.","t11-c1-09-1":"9. — Gure hiria ez dago oraindik elektrizitatez argiztatua; **gas-farolak** (29) baino ez ditu. Baina **tokiko prentsa** argiztapen modu hori hobetzeko lanean ari da, **nola** jada hobetu baita tranbien **trakzioa**. **Zaldiek** **tiratzen zituzten** bagoi **zaharrak** **tranbia elektriko** erosoez (31) ordezkatu dituzte, zeinek bizkor eramaten baitituzte bidaiariak **hiriaren mutur batetik bestera** oso prezio **apalean**.","t11-c1-10-1":"10. — Auzitegiaren ondoan **bankua** dago (32) , non merkataritza-letrak deskontatzen baitira. **Bankuko mandatariak** (33) etxez etxe joaten dira zor dena kobratzera.","t11-tit-4":"Artea eta zientzia.","t11-c1-11-1":"11. — Hurbileko eraikin ederra **museoa** da. Bertan daude batera hiriko **liburutegia** (34) , **natur zientzien bilduma** bikainak (35) (natur historiako museoa) eta **pinakoteka** dotorea (36) , zeinak **erakusketa** iraunkor bikaina osatzen baitu.","t11-c1-11-2":"Astean bitan dago publikoarentzat zabalik, baina bisitariek edozein egunetan ikus dezakete **zaindariari** (37) eskupeko txiki bat emanda. **Margolariak** (38) lanera etortzen dira hara. Kaballeteen **aurrean** ikusten dituzu, **paleta** eskuan, koadro ospetsuak kopiatzen.","t11-c1-12-1":"12. — Museoaren atzeko goietan ozta-ozta bereizten dira **kupula** (40) , **ospitalearena** (39) , eta **irakasle-eskolaren** (41) eraikinak, non gure hiriko eskoletako irakasleek ikasi baitzuten. Antzoki-plazan **posta** (43) dago, **etxe partikular** batean (42) kokatua.","t11-tit-5":"Sutea.","t11-tit-6":"«Sua!» oihua.","t11-c2-01-1":"1. — Hirian zehar berri kezkagarria zabaltzen da: antzokian sutea piztu berri da! **Plazara** (96) iristen naizenean, jendetza bildu da jada **espaloian** (46) eta **galtzadan** (47) . **Postako funtzionarioak** (44) eta **postariak** (45) postatik ateratzen ari dira. **Tranbia-gidariak** (48) bere tranbia gelditu behar izan du hiriko **anbulantzia** (50) igarotzen uzteko, zeina **kirurgialariarekin** (52) eta **erizainarekin** (51) etorri baita **zaurituari** (53) laguntzera, zeina **ohatilan** (54) baitaramate **egunkari-kioskoaren** (55) ondoko leku batera.","t11-c2-02-1":"2. — Infanteria-konpainia bat, ariketatik itzultzen zena, gelditu egin da ordena mantentzen laguntzeko **hiriko zaindari** (61) zaldunekin batera. **Zaldunek**, zeinen zaldiak hankaz gora altxatzen baitira, **soldaduek** (57) eta **jendarmeek** (63) baino hobeto moldatzen dira **begiluzeak** (56) atzeratzen. Jendarmeak, gainera, oso lanpetuta daude. Haietako batek **poliziei** (64) adierazten die nora eraman beste **kaltetua** (65) , suhiltzaile ausart bat, eskaileratik erori dena.","t11-c2-03-1":"3. — **Ofizialak** (66) zehatz adierazten du non jarri **lurrun-ponpa** (67) , zeina hurbiltzen ari baita. Makina indartsu horren zain, **esku-ponpa** (68) jartzeko agindu du, zeinaren **mahuka** luzeak (69) ur-uholdeak isurtzen baititu sura. Sei suhiltzailek ponpatzen dute, eta haien lagunak, **turrusta-mutur** (70) eusten, **ur-zorrotada** (71) sutearen bihotz-bihotzera zuzentzen du.","t11-c2-04-1":"4. — Antzokiaren beste aldetik **eskailera** handi bat (72) altxatu dute. Suhiltzaileei sugarretara hurbiltzen uzten die, zeinak **ke** beltz moltsoen artean (75) altxatzen baitira.","t11-tit-7":"Egintza ausartak.","t11-c2-05-1":"5. — Sua (74) **antzokiaren** (73) atondoan hasi zen, **opera** baten entseguan, zeinaren lehen **emanaldia** bihar egitekoa baitzen. Zorionez, aretoan **ikusle** gutxi batzuk (76) baino ez zeuden. Jende gaixoa **balkoian** (77) babestu da, nora **suhiltzaile** ausartak (86) baitoazkie laguntzera eskaileraz eta sokaz.","t11-c2-06-1":"6. — **Arkupean** (78) , non **kartelak** (79) emanaldia iragartzen baitu, ikusten da nola doazen korrika **musikariak** (81) , **orkestrakoak** (80) , beren tresnak eramanez: **biolina** (81) , **txirula** (82) , **biolontxeloa** (83) , **tronboia** (84) , **danborra** (85) eta abar. **Altzarien** (87) zati bat salbatzen saiatzen dira.","t11-c2-07-1":"7. — **Aktoreek** (89) eta **aktoresek** (88) , **abeslariek** eta abeslarisek, eszenako **jantziekin** (90) atera behar izan dute korrika. Tenorrak **kazetariari** (92) azaltzen dio nola gertatu den. **Erreportaria** lehen unetik iritsi da agintariekin batera: **prefetarekin** (91) , **alkatearekin** (93) , **polizia-buruarekin** (94) eta **ikertzailearekin** (95) , zeinak ikerketa egingo baitu erantzukizuna noren gain dagoen zehazteko.","t12-apar-1":"12. TAULA Geltokia. — Burdinbideak. — Ontziak. Oharra. — *Ordutegiak herrialde bakoitzean bereak dira, eta horregatik eredutzat* **taula frantsesaren** *orduak hartu ditugu*.","t12-01-1":"1. — Alemanian zeharreko bidaia bat egin berri dut. Abiatu aurretik **ordutegi-liburua** (15) erosi nuen, trenen irteera-orduak jakiteko. Trenik egokiena Paristik gaueko bederatzietan irteten zela eta Estrasburgora ordu bata eta hamahiruetan iristen zela egiaztaturik, bidaia prestatu nuen, eta hurrengo egunean geltokira eramanarazi nintzen.","t12-02-1":"2. — Irteera-areto handian sartu nintzenean, herriko **apaiz** zahar baten (2) atzetik, zeinak bere **bidaia-poltsa** (3) eskuan baitzeraman, **bidaiari** asko (1) bildu zen jada.","t12-02-2":"**Telegrama** bat (5) bidali behar nuenez, **kontrolatzaile** bati (6) eskatu nion **telegrafo-bulegoa** (4) erakusteko.","t12-03-1":"3. — **Itxarongelan** (7) sartu aurretik, joan-etorriko **txartel** bat (9) hartzera joan nintzen.","t12-04-1":"4. — **Leihatilan** (8) ez nuen luze itxaron, jende gutxi baitzegoen. **Soldadu** batek (10) , oporretara zihoanak, adeitasunez utzi zidan bere txanda, eta hala astia izan nuen **geltokiburuari** (13) galdera batzuk egiteko, zeina zaintzako **komisarioarekin** (12) eta txandako **jendarmearekin** (11) solasean baitzegoen.","t12-tit-1":"Ekipajea ematea.","t12-05-1":"5. — **Liburu-dendan** (14) egunkari bat erosi ondoren, nire **ekipajea** (17) pisatzeko agindu nuen — **zamaketari** batek (16) ekarri berri zuen **ekipaje-organ** (19) . **Funtzionarioak** (22) , **balantzaren** (21) ardura duenak, esan zidan nire kutxak hogeita hamabost kilo pisatzen zituela; horrek bost kiloko **gainpisua** egiten zuen, zeinagatik gehigarria ordaindu behar izan bainuen ekipajeen **leihatilan** (23) .","t12-06-1":"6. — Goizegi iritsi nintzenez, astia izan nuen geltokiko bidaiarien mugimenduari begiratzeko. Batzuek beren esku-ekipajeak uzten edo jasotzen zituzten **gordailuan** (25) ; besteek **ordutegiak** (26) kontsultatzen zituzten. Iristen ziren bidaiariak **irteerara** (32) presatzen ziren beren **maleta** (24) eskuan. Batzuk **ekipaje-jasotzean** (27) zain zeuden eta beren **txartela** (29) erakusten zuten beren kutxak, **kaxak** (28) edo **saskiak** (30) berreskuratzeko.","t12-07-1":"7. — **Zerga-funtzionarioek** (33) arretaz aztertzen zituzten fardelak, aitortzeko zerbait ote zegoen jakiteko.","t12-08-1":"8. — Bidaiari batzuk **jatetxera** (34) zihoazen, non **mahaizain** batek (35) arretaz zerbitzatzen baitzien. Presaka ibili behar zuten, **trena** (36) korrikoa baitzen eta ez baitzen luze geldituko geltokian.","t12-09-1":"9. — Gero irteerako nasara atera nintzen eta **bagoi** zuzen bat (37) bilatu nuen, bidean aldatu behar ez izateko. Korridoredun bagoi batean sartu nintzen, non erretzaileentzako **konpartimentu** bat (38) baitzegoen eta beste bat «bakarrik doazen andreentzat» gordea.","t12-tit-2":"Gaueko irteera.","t12-10-1":"10. — **Estriboan** (40) igo, **atetxoa** (39) itxi, **gortina** (41) jaso eta nire esku-ekipajeak **saretan** (43) jarri ondoren, **eserlekuan** (42) eseri nintzen. **Lanparazainak** (44) lanparak pizten ikusi nituenean, gogoratu nintzen gaua bagoian igaro behar nuela, eta **buruko** (45) alokatzeaz arduratzen den langilea deitu nuen, bat eskatzeko.","t12-11-1":"11. — Trenaren kondaktorea etorri zen txartelak egiaztatzera. Galdetu nion zergatik ez ginen oraindik abiatu, ordua iritsi baitzen. Erantzun zidan **tren-buruzagia** (46) bizikletak **ekipaje-bagoian** (47) sartzen ari zela. Gainera, ez zituzten oraindik **oin-berogailu** guztiak (48) aldatu.","t12-12-1":"12. — Baina laster abiatuko ginen, **sugilea** (50) bere **tenderrean** (49) ikatza hartzen ari baitzen **lokomotorraren** (54) sua bizitzeko, eta **makinistak** (51) **geltokiburu-laguntzailearen** (52) keinuaren zain baitzegoen soilik, zeina **nasan** (53) baitzegoen.","t12-13-1":"13. — Lokomotorraren **galdarak** (56) burrunba ilun bat egiten zuen; **tximiniak** (55) ke-uholdeak botatzen zituen **lurrunarekin** (60) nahasita. **Txistu** zorrotz bat (59) entzun zen eta **pistoiak** (58) mugitzen hasi ziren, makina astunaren **gurpilak** (57) eraginez.","t12-tit-3":"Goazen!","t12-14-1":"14. — Trena, **errailen** (64) gainean zihoala, gero eta azkarrago zihoan; **nasak** (65) amaitu ziren; **komunak** (66) igaro genituen, eta baita beste **bidean** (63) geldirik zeuden bagoi lerro bat ere: **lo-bagoiak** (67) , **jatetxe-bagoi** bat (68) , **posta-bagoi** bat (69) .","t12-15-1":"15. — Gero **salgai-geltokia** (71) igaro zen gure begien aurretik. Teilapeetan langileek **salgaiak** (72) kargatzen zituzten, abiadura txikian bidaltzen direnak. **Maniobra-langileek** (76) , **ur-dorrearen** (73) ondokoek, **abere-bagoiak** (75) eta **plataformak** (79) mugitzen zituzten **salgai-tren** bat (80) osatzeko.","t12-16-1":"16. — Azken **orratza** (78) igaro genuen, zeinaren ondoan orratzaina baitzegoen; **semaforoa** (86) igaro genuen eta geltokia urrunean desagertu zen.","t12-17-1":"17. — Laster **burdinazko zubira** (74) atera ginen, zeinak **ibaia** (81) zeharkatzen baitu. Zubi hori igaro ondoren, ibaiaren ondotik jarraitu genuen, non **atoiontzi** indartsuek (82) **gabarra** astunak (83) tiratzen baitzituzten. **Bidaiari-ontzi** bat ere (84) ikusi genuen, **kai-mahairatzera** (85) hurbiltzen ari zena.","t12-18-1":"18. — Geltoki batzuk abiadura izugarrian igaro ondoren, **tunel** batzuk (87) zeharkatu genituen eta **bide-zaindarien** kontaezinezko **etxetxoak** (88) utzi genituen atzean. Trenaren kulunkak lokartuta, lo sakonean erori nintzen.","t12-tit-4":"Deutsch-Avricourt geltokia.","t12-19-1":"19. — Bat-batean langile baten ahotsak esnatu ninduen, oihuka: «Deutsch-Avricourt! (*) Denak jaitsi!» Aduanaren azterketa eta mugako gogaikarrikeria guztiak izan ziren. Nire poltsikoko erlojua geltokiko **erloju handiaren** (89) arabera jarri behar izan nuen, zeina berrogeita hamabost minutu aurreratuta baitzihoan; ozta-ozta esnatuta, nekez bereizten nuen **orratz handia** (90) **txikitik** (91) ; **esfera** bera (92) erabat lausotuta zegoen goizeko lainoaz.","t12-20-1":"20. — Aduanazainek beren azterketa egiten zuten bitartean, aharrausika begiratzen nituen geltokiko hormak apaintzen dituzten **kartelak** (93) . Gosaldu nuen denbora igarotzeko, Alemaniako **sarearen** (94) mapa kontsultatu nuen Estrasburgotik zenbat falta zitzaidan ikusteko, eta nire bagoira itzuli nintzen, laster helmugara iristeko itxaropenak adoretua.","t13-apar-1":"13. TAULA Hotela. — Jatetxea. — Kafetegia.","t13-01-1":"1. — Atzo arratsean Royanera iritsita, *Ozeanoaren Hotelean* hartu nuen ostatu, adiskide batek gomendatuta.","t13-01-2":"**Gela** eder bat (2) eman zidaten bigarren **solairuan** (1) , non ederki lo egin bainuen (*) .","t13-02-1":"2. — Gaur goizean, nire gelatik atera nintzenean — non **neskameak** (3) gosaria ekarri baitzidan — , **erretzeko gelara** (5) sartu nintzen, zeina **irakurgelatzat** (4) ere erabiltzen baita, **egunkariak** (6) irakurtzeko, **zigarreta** bat (8) erretzen nuen bitartean. Irakurri ondoren, **igogailuan** (9) jaitsi nintzen eta hirian barrena paseatzera joan.","t13-03-1":"3. — Hoteleko **bulego-langileari** (12) galdetzea ahaztu zitzaidanez zein ordutan zerbitzatzen duten **mahai komunean** (11) , goiz itzuli nintzen eta hura baliatu nuen hoteleko **bainugelan** (10) bainatzera joateko. Gero **kutxara** (15) joan nintzen adiskide bati deitzeko. Baina **telefonoa** (13) okupatuta zegoen; nire estutasuna ikusirik, **kutxazainak** (14) , zeinak **faktura** bat (17) sartzen baitzuen **bidaiarien liburuan** (16) , **atezainari** (18) eskatu zion **mandatari** bat (19) bidaltzeko nire mandatua egitera bere **bizikletan** (20) .","t13-04-1":"4. — Eskerrak eman nizkion eta **zamaketariari** (24) eskupekoa ematera atera nintzen (gauza guztietarako gizona), zeinak geltokitik bere **esku-organ** (25) ekarri baitzituen nire **kapela-kartoia** (26) , nire **maleta** (27) eta nire **bidaia-zakua** (28) . **Postariak** (21) , une hartan bertan iritsi zenak, **gutun** bat (22) eman zidan.","t13-05-1":"5. — Pixka bat gehiago geratu nintzen atalasean, **postontziaren** (23) ondoan, kaleko mugimenduari begira. **Gidariak** (30) , **omnibusarenak** (29) , **kutxa** bat (31) kargatzen zuen bere gurdian, **bidaiari** batena (32) , zeinari **hoteleko jabeak** (33) agur egiten baitzion. **Telegrafista** gazte batek (35) **despatxu** bat (34) zeraman, batere presarik gabe, hoteleko bezero bati; **turista** batek (36) bere **argazki-makina** (38) bizkarrean, bere **gidaliburua** (37) kontsultatzen zuen.","t13-tit-1":"Gosariaren ordua.","t13-06-1":"6. — Burdinsarearen aurrean **mandazain** axolagabe bat (39) lo-kuluxka egiten ari zen bere **kakoen** (40) eta bere **zapata-garbitzailearen kutxaren** (41) artean, eta **ikuzle** gazte batek (42) , **arropa-saski** bat (43) zeramanak, barre egiten zuen atean zegoen **mahai-nagusiaren** (44) itxura serioaz.","t13-07-1":"7. — **Sukaldariaren** (45) itxurak — zeina bere **sukaldetik** (47) atera baitzen, **sotokotik** (48) , **sukalde-morroi** bat (46) mandatu batera bidaltzeko — gogorarazi zidan gosariaren ordua hurbil zela, eta jatetxera joan nintzen, patioaren beste aldera, non **automobilista** batek (50) bere **automobila** (49) sartzen baitzuen, eta **mekanikari** batek (52) **txirrindulariaren** (53) argibideen arabera **gasolinazko triziklo** bat (51) konpontzen baitzuen, istripua izan berri zuena.","t13-08-1":"8. — **Mutil** gazte bati (54) , zeinak **garagardo pitxerrak** (55) baitzeramatzan, galdetu nion ea mahai komuna berandaren azpian zegoen, eta baietz esan zidanean, mahaietako batean eseri nintzen eta gosari bikaina eman zidaten.","t13-tit-2":"Gosari bikaina.","t13-09-1":"9. — Zerbitzariak gosariaren menua (*) eta ardo-karta ekarri zizkidan. Aukeratu eta eskatu nituen **aurreko platertzat** **izkirak** **gurinarekin**, eta, lehen platertzat, **Caen erako tripakiak**. **Arrainik** ez nuen hartu, baina **arkume-hanka** zati bat eskatu nuen, eta, **barazkitzat, ziazerbak** esnegainarekin. Gero, **plater gozoetako** bat ere ez zitzaidanez gustatu, postre desberdinak ekartzeko agindu nuen: **gazta**, **fruta** eta **gaileta**. Saint-Émilion **ardo** bikain bat gehitu nuen, eta nire gosariarekin oso pozik, mahaitik altxatu nintzen **zerbitzariari** (57) **eskupeko** eder bat (59) eman ondoren.","t13-10-1":"10. — Alde egitera nindoala ikusirik, **zuzendariak** (60) balkoira ateratzeko proposatu zidan **ozeanoaren** (62) panorama bikaina miresteko. Urrunean arrantzako **txalupa** txikiak (63) , **belaontziak** (64) eta **paketebote** erraldoi bat (65) bereizten ziren, zeinaren silueta beltza **hodei** zurien gainean (67) ebakitzen baitzen **zeruertzean** (66) . Haizetxo arin batek **bandera** (70) astintzen zuen, **iragarkiaren** (69) gainean jarria, **atondokoaren** (68) gainean.","t13-tit-3":"Denbora-pasak.","t13-11-1":"11. — Ikuskizuna hain zen interesgarria, non erabaki bainuen hurrengo egunean kafetegiaren terrazara igotzea **antzoki-betaurrekoekin** (71) edo **teleskopioarekin** (72) .","t13-12-1":"12. — Balkoitik alde eginda, hoteleko kafetegira joan nintzen **zerbait** (73) edatera eta **billar** (75) partida bat jokatzera. Zuzenean zeharkatu nuen kafetegiko aretoa, non bezero askok **xakera** (78) , **dametara** (79) , **dominora** (80) , **triktrakera** (81) edo **kartetara** (82) jokatzen baitzuten, eta zuzenean igo nintzen **billar-gelara** (74) .","t13-13-1":"13. — Partida amaituta, beheko solairura jaitsi nintzen eta zerbitzariari **gutun-azal** bat (84) , **papera** (83) , **seilu** bat (85) , **luma** bat (87) eta **tinta** (86) eskatu nizkion gutun bat idazteko.","t13-13-2":"Gero **kotxezain** bat (92) deitu nuen, zeinaren **kotxea** (88) kafetegiaren aurrean gelditu baitzen. Orduko edo bidaiako prezioa galdetu nion, eta, prezioan ados jarri ginenean, **atetxoa** (89) ireki zidan eta barruan jarri ninduen. Bere **pesketara** (91) berriro igo zen, zaldiak bizkor abiarazi zituen bere **zigor** txikiaz (93) , eta ibilaldi zoragarri batera abiatu ginen.","t14-apar-1":"14. TAULA","t14-tit-1":"Kalea. — Merkatariak.","t14-01-1":"1. — Nire adiskide Joanes, herrian bizi dena, hiru egun igarotzera etorri da gureenera. **Orain** arte ez zaio behin ere gertatu hiri handi bat ikustea, eta hala egun osoak ematen ditugu paseatzen, eta nik ez dakiena azaltzen diot.","t14-02-1":"2. — Lehenik **behatokia** (1) ikustera joan ginen, eta asko interesatu zitzaion. **kaletik** (3) itzultzean — non **turkiar bainuak** (2) baitaude — , **ehorzketa** bat (4) topatu genuen. **Hileta-segizioaren** buruan **apaizeria** zihoan, **hilkutxaren** aurretik, zeinaren gainean **zerraldoa** jarri baitzuten. Lagun asko zihoan familiaren atzetik, **doluz**.","t14-02-2":"Segizioa igaro zenean, kalea zeharkatu genuen **garagardotegi** handi baten aurrean (5) , non **bezero** askok **garagardoa** edaten baitzuen terrazan, **beirazko estalkiaren** (6) azpian.","t14-03-1":"3. — **Armarriak**, **ardo eta pattar saltzailearen** (7) dendaren eta **partitura-saltzailearen** (10) dendaren artean jarria, harritu zuen Joanes. Zer esan nahi zuen galdetu zidan; esan nion Ingalaterrako **kontsulatua** (8) zela, eta **kontsula** (9) erakutsi nion, balkoian zegoena.","t14-tit-2":"Erakusleihoei begira.","t14-04-1":"4. — Jakina, **musika-tresnen**, **harmoniumen**, **organoen** eta **pianoen** erakusketaren aurrean gelditu ginen; **partituren** eta **piano-piezen** azal ilustratuak begiratu genituen eta iragarki gisa zerbitzatzen zuen zurezko **lira** urreztatua miretsi.","t14-05-1":"5. — **Kale-garbitzaileek** (11) eta **eskuila-makinak** (12) altxatutako hauts-lainoek azkarrago igarotzera behartu gintuzten **altzarigilearen** (13) **altzari-multzo** ederren ondotik eta **burdindegiko** (14) **berogailu** eta **lanparen** erakusketaren ondotik.","t14-06-1":"6. — Leku horretan bertan espaloitik jaitsi behar izan genuen benetan, fardelez beteta baitzegoen, **altzari-furgoitik** (16) jaisten zituztenak, alokatu berri zuten **dendara** (15) sartzeko.","t14-06-2":"Horrek eragotzi zigun **kotxegilearenean** (17) zeuden kotxe ederrak ikustea, baina ez zigun eragotzi gelditzea eta begiratzea nola **paketatzaileak** (19) kaxa bat josten zuen bere auzokoarentzat, **bizikleta eta automobil saltzailearentzat** (18) . Gero, nahiko berandu zenez, etxera itzuli ginen.","t14-tit-3":"Hirian barrena paseatzea.","t14-07-1":"7. — Hurrengo egunean amak proposatu zuen Joanesi argazkia ateratzea, eta **argazkilariarengana** (20) eramateko eskatu zidan. Bazkalondoren artistaren **estudiora** joan ginen, non nahiko itxaron behar izan baikenuen. Denbora igarotzeko, horman zintzilik zeuden **erretratuak** (22) begiratzen genituen.","t14-07-2":"Gure txanda iritsi zenean, kontua laburra izan zen, eta nire adiskideak **makinaren** (21) aurrean posatzen amaitu orduko, jaitsi ginen.","t14-08-1":"8. — Lehen solairuan **ile-apaindegiaren** (23) ate irekitik ikusi genuen nola morroiak bezero bati ilea mozten zion.","t14-08-2":"Berriro kalera irtenda, **tabako-dendaren** (24) ondotik igaro ginen. **Farola** gorriak (25) eta **iragarki** (26) gisa zerbitzatzen zuen **pipa handiak** hain dibertitu zuten Joanes, non **tabako-hautsezko** (27) usain-aldi baten inguruan solasean ari ziren bi agureren kontra jo baitzuen.","t14-tit-4":"Gozotegia.","t14-09-1":"9. — **Diru-trukatzailearen** (29) **erakusleihoan** ikusgai zeuden herrialde guztietako **billeteek** eta **txanponek** une batez geldiarazi gintuzten, baina askariaren ordua zenez, gehiago berandutu gabe **gozotegian** (31) sartu ginen.","t14-10-1":"10. — Dendan zeuden **gozoki** guztiak ikusita — **pastelak, opilak, gailetak** eta **goxoki** mota guztiak — nekez aukeratu ahal izan genuen. Azkenean Joanes **krema-pastelen** alde geratu zen, eta nik **gerezi-tarta** txiki bat baino ez nuen hartu, gozoak **hortzetako mina** ematen baitit eta ez baitut sarriegi **hortz-medikuarengana** (30) joan nahi.","t14-tit-5":"Makinaz idaztea.","t14-11-1":"11. — Adiskideari **idazmakina** erakusteko — zeinaz entzun baitzuen baina ikusi ez — , **bulego** batera (32) sartu ginen, nire **lehengusuarenera** (34) . Bere **idazkariari** (35) gutunak diktatzen aurkitu genuen, zeina **takigrafoa** baita. Gutuna amaitu orduko, **kopiatzaileak** (33) bere makinan kopiatzen zuen. Senidearen lana ez oztopatzeko, minutu batzuk baino ez ginen egon haren etxean.","t14-12-1":"12. — Lehengusuaren bulegoaren azpian **erlojugile eta bitxigile** handi bat (37) bizi da, zeina gainera zilargilea baita. Bere denda bikainean **horma-erloju, tximiniako erloju, sakelako erloju** asko dago, **kate** eta **bitxi** garestiak: **perla-lepokoak**, urrezko **eskumuturrekoak**, **belarritakoak** eta **eraztunak** **harribitxiekin** eta **diamanteekin**. Erakusleiho bat oso-osorik **zilarrari** eskainita dago eta zilarrezko **mahai-tresnen** bilduma handia hartzen du.","t14-13-1":"13. — Kalearen izkina inguratzean, ohartu nintzen etxeko **zenbakiaren** ondoko **plaka** (36) aldatu zutela. Ozen esatera nindoan, banda militarraren soinu alaiak entzun zirenean. Erregimentura korrika abiatu ginen, pentsatu gabe **kapelagilearen** (39) eta **eskularrugilearen** (40) denden ondotik igaroko zela eta hain ondo kokatuta egongo ginela haren igarotzea ikusteko **optikariaren** (38) erakusleihoaren aurrean geratu bagina, **pintza-betaurrekoz, betaurrekoz** eta **prismatikoz** betea.","t14-tit-6":"Erregimentuaren igarotzea.","t14-14-1":"14. — **Erregimentuaren** (41) buruan **danbor-nagusia** (42) zihoan, haren atzetik **danborrariak** (43) , **turutariak** (44) eta **banda** osoa. **Jenerala** (45) , zeina plazan baitzegoen bere laguntzailearekin, **ur-zorrotadaren** (49) ondoan gelditu zen — **iturrikoaren** (48) ondoan — **desfilea** ikusteko.","t14-14-2":"**Estatu Nagusiko ofizialek** (46) , **koronelak** eta **teniente-koronelak** ezpataz agurtu zuten. **Komandanteak** beren **batailoien** (47) buruan zihoazen, eta **kapitain** bakoitzak bere **konpainia** agintzen zuen, eta **tenienteek**, **alferezek** eta **sarjentuek** beren ohiko lekuak hartzen zituzten beren jendearen ondoan.","t14-15-1":"15. — Bidaiari asko bildu zen **bidegurutzean** (50) ; dendariak — **aterki-saltzailea** (51) , **tindatzailea** (53) , **arma-saltzailea** (54) — **soldaduak** ikustera atera ziren. Kotxe guztiak — **alokairuko kotxeak** (52) , **kotxe partikularrak** (57) , eta baita **ureztatzeko upela** (56) ere — espaloira estutu ziren.","t14-tit-7":"Kaleko eszenak.","t14-15-2":"**Bidaiari-agenteak** (55) , bere **lagin-maletak** eskuan zeramatzanak, bizkor zeharkatu zuen kalea, eta **inperialean** (59) eserita zeudenak — **omnibusekoan** (58) — itzultzen ziren ikuskizuna miresteko. **Kale-kantari** gaixoak (60) bere **eskuorganoarekin** (61) bere **kanta** eten behar izan zuen, danborren zaratak haren ahotsa itotzen baitzuen.","t14-16-1":"16. — Erregimentua **oihal-dendaren** (64) parera iritsi zenean, **jostunek** (63) eta **jantzigileek** (62) beren **josteko makinak** eta lana utzi zituzten leihotik begiratzeko. **Dendariak** (65) , zeinak **jantzi** berriak (66) jarri berri baitzituen bere **erakusleihoan**, **oihal** (67) eta **mihise** pieza guztiak jaso behar izan zituen — espaloian jarrita zeuden **ur-hobiaren** (68) ondoan — , jendetzak irauliko zituen beldurrez; **saltzaile ibiltari** zaharrak ere (69) , zeinari atezainak galtzerdiak erosten baitzizkion, atarira sartu behar izan zuen salmenta amaitzeko.","t14-16-2":"Erregimentua kuartelera arte lagundu genuen **eta**, gure egunarekin oso pozik, etxera itzuli ginen afaltzera.","t14-tit-8":"Lanbide eta ogibide desberdinak.","t14-17-1":"17. — Hurrengo egunean aitak proposatu zigun tokiko egunkariaren inprimategira eramatea. Pozarren onartu genuen.","t14-17-2":"**Inprimatzailea** **liburu-saltzailea** ere bada (70) , **argitaratzailea**, **paper-saltzailea** eta **koadernatzailea**. Lehen solairuan jarri ditu egunkariaren **erredakzioa** (71) , eta baita **grabatze-tailerra** ere, non **litografoek** (72) eta **kobre-grabatzaileek** (73) lan egiten baitute, eta, azkenik, konposaketa-gela, non **konposatzaileak** (74) eserita baitaude. **Makina-aretoa** (75) bera, **inprimatzeko makinak** eta makina desberdinak beheko solairuan daude.","t14-tit-9":"Joanesek galdera pila bat egiten du.","t14-18-1":"18. — Inprimategitik ateratzean, Joanes harridura handiz gelditu zen **mertzeria-dendaren** (77) parean zutoin batean zegoen beirazko kutxatxo baten aurrean, eta zertarako zen galdetu zuen. Aitak azaldu zion **sute-abisagailua** (76) zela. Eta egia esan, hirian dena zen mirari bat nire adiskidearentzat: bai **edateko iturritxo** soila (78) , bai **banaketa-triziklo** arina (80) , non **mandatari** bat (79) baitzihoan libreaz jantzita, bai **posta-furgoia** (81) .","t14-19-1":"19. — Aitak minutu batez utzi gintuen **zerga-biltzailearekin** (83) hitz egiteko — zeina **abokatuarekin** (82) eta **notarioarekin** (84) solasean gelditu baitzen — , eta guk kaleko mugimenduari begira olgatu ginen. Jende mota guztia igarotzen zen gure aurretik: **gozotegiko mutila** (85) , saskian **pastel** bikain bat zeramana, **trapu-biltzailearen** (86) atzetik zihoan; **farolzaina** (87) **gas-langilearekin** (88) solasean ari zen; **moja** batek (89) , umezurtz txiki bat eskutik zeramanak, bere komentura itzultzen zen.","t14-tit-10":"Itzulerako bidean.","t14-20-1":"20. — Aita gugana itzuli zen unean bertan, Joanes barrez lehertu zen bi **tximini-garbitzaileren** (91) aurpegi zikinak eta jantzi bitxia ikusita, kedarrez beltz.","t14-21-1":"21. — Amari landare bat erosi nahi nion **lore-saltzailearenean** (92) , baina aitak ohartarazi zuen astun izango zela eramateko eta hobe zela **laranjak** hartzea. **Kale-saltzailearengana** (94) hurbildu ginen, eta **gobernantak** (93) , bere haurrarentzat aukeratzen ari zenak, erosketa amaitu zuenean, gu zerbitzatu gintuzten.","t14-22-1":"22. — Itzulerako bidean ezagun batzuk topatu genituen: gure familiaren adiskide zahar bat, bere **lagunaren** (95) besotik zihoana, bide eta zubien **ingeniari** bat (96) eta nire lehengusinetako bat bere **inudearekin** (98) .","t14-22-2":"Gero nire amaren **apainzalearen** (97) ondotik igaro ginen eta hirian bisitan zeuden bi **fraideren** (99) ondotik, zeinak aitari geltokirako bidea galdetzera hurbildu baitziren.","t15-apar-1":"15. TAULA","t15-tit-1":"Merkatua. — Janariak.","t15-01-1":"1. — Behar ditugun janariak hornitzen dizkiguten merkatarien gehiengoa **merkatu estaliaren** **teilapean** (1) edo ondoko kaleetan bildu da.","t15-02-1":"2. — **Hestebete-saltzailea** (2) , zeinak **urdaiazpikoa** (3) , **odolkia** (4) , **lukainka** (5) , **saltxitxak** (6) eta **urdaia** (7) saltzen baititu, **gurin eta gazta saltzailearen** (8) ondoan dago, zeinaren mahaia **gazta holandarrez** (9) beteta baitago, azal gorrikoak, **camembertez** (10) , **gruyere-gurpil** handiz (11) eta **gurin-puska** freskoz (12) .","t15-03-1":"3. — Haren aurrean **barazki-saltzaileak** (13) bere bezeroei eskaintzen dizkie **tomate** ederrak (14) , **azalorea** (15) , **uraza** (16) , **aza** (17) , **kalabazak** (19) , **meloiak** (18) eta **perretxikoak** (20) ere. Baina **garagardogileak**, zeinak bere **banaketa-gurdia** (21) gelditu baitu — **garagardo-barrikaz** (22) kargatua — haren mahaiaren aurrean bertan, bezeroei hurbiltzea eragozten die. Baratzezainak **orburu** saski bat (23) ekartzen dio.","t15-tit-2":"Saldu eta erosi.","t15-04-1":"4. — Merkatuan mugimendu handia dago, **salerosketaren** (24) ordua iritsi baita. **Etxekoandreek** (26) , erosketak egitera etortzen direnek, bidean gelditzen dira **hestebete-saltzailearen** (25) mahaiaren aurrean **tripakiak** edo **txahal-burua** erosteko.","t15-05-1":"5. — **Sukaldari** lodi bat (27) **hegaluze** eder baten prezioa eztabaidatzen ari da **arrain-saltzailearekin** (28) , zeinak nahi bezala igotzen baitu prezioa. **Aingira, platuxa, amuarrain** eta **karpa** asko ekarri diote. Haren **bakailaoa** eta haren **muskuiluak** oso freskoak dira.","t15-tit-3":"Merkea eta garestia.","t15-06-1":"6. — **Hegazti-saltzailea** (29) , haren ondoan kokatua, oso zintzoa da. **Indioilarra**, **antzara**, **ahatea** edo **oilo** soila saltzean, ez du prezio bidezkoa baino gehiago eskatzen.","t15-07-1":"7. — Plazaren izkinan, lehen solairuan, **oihal-saltzaile** batek (30) ireki du denda berriki, non bezeroek beti aurkituko baitute **mahai-zapi**, **serbileta, mantal** eta **sukaldeko eskuoihal** aukera oso ona. Solairu berean **labangileak** (31) jarri du bere tailerra. Merkatarien **labanak** zorrozten ditu eta baratzezainei **kimatzeko labanak** egiten dizkie **altzairurik** gogorrenaz.","t15-tit-4":"Janari-denda.","t15-08-1":"8. — Haren tailerraren azpian janari-denda handi bat ireki da duela gutxi. Ez da jada iraganeko **janari-dendatxo** (32) xume eta apala, non eguneroko gauzak baino ez baitziren saltzen — **tea** (33) , **txokolatea** (34) , **azukre-koskorra** (37) eta **xaboia** (38) . Hemen dena saltzen dute: **galleta kurruskariak**, **kontserbak** (35) , **likoreak** (36) , **rona, koinaka, kirsch-a, anisa** eta **curaçao-a**. Ehiza ere erraz lortzen da hemen — **erbia** (39) , **birigarroak** (40) , **eperrak** (41) , **galeperrak** (42) , **basahatea** (43) edo **faisaia** (44) — eta baita tropikoetako fruituak ere, **bananak** (46) eta **ananak** bezala.","t15-09-1":"9. — **Saltzaile** oso adeitsuak (45) eskatzen den guztia emateko prest dago: **marmelada** (47) , andere-mahatsezkoa edo irasagarrezkoa, **txerri-gantza** (48) , **ozpin-luzokerrak** (49) edo **sardina** gaziak (50) .","t15-09-2":"Oso erosoa da **erosleentzat** (51) , zeinek gauzarik arruntenen ondoan aurkitzen baitituzte goiztiarrik bakanenak eta fruiturik goxoenak: **udare** zukutsuak (52) , **arana** (53) , **mahatsa** (54) , **mertxikak** (55) , **arbendola** (56) eta **intxaurrak** (57) .","t15-tit-5":"Erosleak.","t15-10-1":"10. — **Arroza** (58) eta **dilista** (59) **sardinzar** ketuen (60) kutxaren ondoan daude; **patata** (61) eta **indaba** (63) **sagarren** (62) , **pikuen** (64) , **aran lehorren** (65) eta **hurren** (66) auzokoak dira. **Arrautza** freskoak (67) eta **olibak** (68) ere badaude denda honetan, eta hala **saskiak** (70) eta **sareak** (73) oso azkar betetzen dira.","t15-11-1":"11. — Etxe bikain honetako **kafea** (72) merezimenduz da ospetsua **neskameen** (69) eta sukaldarien artean, **janari-saltzaile** zaharrak (71) berak erretzen baitu ardura handienarekin.","t15-tit-6":"Zer ikus daitekeen hemen.","t15-12-1":"12. — Ez dira denak janarien bila etortzen merkatura. Teilapera daraman kaletxoaren mugimendu pintoreskoan jende mota guztia ikusten da. **Hiltegiko langile** onbera baten (75) ondoan — zeinak **eskorga** bat (74) bultzatzen baitu aurretik — hona hemen bi soldadu oporretan, beren uniforme distiratsuez oso harro: **husarra** (76) bere **dolman** urdinarekin eta **txapel lumadunarekin**, eta **zuaboen kaporala** galtza zabalekin eta **feza** buruan.","t15-13-1":"13. — **Okinak** (80) , **okindegiaren** (78) atalasean dagoenak, bere **ogiaren** (79) orea oratu berri du eta labetik atera ditu **opilak** (81) , **txigortxoak** (82) eta **ogi biribilak** (83) , erakusleihoan daudenak.","t15-14-1":"14. — Okindegiaren gainean **jostun** trebe bat (84) bizi da, zeinaren etxean **brodatzaile** batzuek (85) lan egiten baitute. Haren ondoan **garbitzaile eta lisatzaile** bat (86) bizi da, zeinak **oihalak** (88) almidoiztatzen baititu, garbitu eta lehortu ondoren, eta **lisaburdinaz** (87) lisatzen.","t15-tit-7":"Haragia, arraina eta barazkiak.","t15-15-1":"15. — Beheko solairuko **harategian** (89) haragi mota guztiak saltzen dituzte — **arkume-haragia** (90) , **behi-haragia** (94) edo **txahal-haragia** (92) — **arkume-hanka, xerra, errekari** eta **txuleta** gisa. **Harakinaren morroiak** (93) haragi hori guztia zatitzen du eta **hezur-muina** (96) bereizten. Harategiaren atean **ostra-saltzailea** (97) dago, zeinak **ostrak** (98) saltzen baititu. Eskatzen bazaio, irekitzen ditu.","t15-16-1":"16. — Merkatari horiek guztiek patentea edo lekuaren zerga ordaintzen dute; horregatik **udaltzainak** (100) errukirik gabe uxatzen ditu **barazki-saltzaile ibiltari** gaixoak (99) , zeinek lehia egiten baitiete beren orgatxoetan **azenarioa, errefautxoa, arbia, porrua** edo **zainzuri sortak, ilar freskoak, ziazerbak, mihiluak, berroa** eta **perrexila** banatuz.","t15-tit-8":"Kontuz udaltzainarekin!","t15-17-1":"17. — **Baratxuria** (101) eta **tipula** saltzen dituen mutilak ondo daki berari ere ez zaiola zilegi bere salgaia merkatuaren ondoan saltzea. Korrika hasten da, **karramarro**, **ibai-karramarro** eta **izkira** saski bat irauliko duen arriskuan, zeina **langosta** eta **otarrain** **saltzailearena** baita (102) .","t15-18-1":"18. — Denak lanpetuta daude eta zarata handia ateratzen dute; baina horrek ez du eragozten argi entzutea **beirategile** ibiltariaren (103) deiadarra eta **ikatz-saltzailearen** (104) oihua, zeinak bere orgatxoa une batez utzi baitu **ikatz-zaku** bat (105) eramateko.","t16-apar-1":"16. TAULA Denda handia. — Bazarra. — Jostailuak.","t16-01-1":"1. — Urte berria hurbiltzen ari da. Denda handiek prestatu dituzte beren **jostailuen** (1) eta urte berriko opariren erakusketak.","t16-01-2":"Aitonari eskatu nion bazarrera eramateko erakusketa eder hori ikustera, eta onartu zuen.","t16-02-1":"2. — Lehenik arma-panel ederren aurrean gelditu ginen, non **eskopeta**, **txanoa**, **sablea**, **ezpata-uhala** eta **sorbaldako** pare bat baitzeuden, edo bestela **kaskoa**, **kirasa** (3) eta **pistola** (4) . Horrek guztiak askoz gehiago interesatzen ninduen **argi-linterna magikoek** (2) baino.","t16-tit-1":"Ikuskizun ederrak.","t16-03-1":"3. — Sail berean **zaindari** bat (5) zegoen bere **etxolan**; kartoizko animalia-erakusketa oso bat zaintzen zuela zirudien. Zenbat animalia zeuden han! **Loroa** (6) bere makilan, **errinozeroa** (7) adarra sudurrean, **ipar oreina** (8) , **ostruka** (9) , **tximinoa** (10) intxaur bat karraskatzen, **azeria** (11) oilo bat eramaten, **krokodiloa** (12) aho erraldoia zabalik, **gamelua** (13) , **galgo** lirain bat (14) , **pantera** (15) , eta gero ezagutzen ez nituen bi animalia, zeinak, esan zidatenez, **erbinudea** (16) eta **hiena** (17) baitziren. Bazegoen oraindik **lehoinabarra** (18) eta **otsoa** (21) ; ondo-ondoan **arratoi** politak (19) eta gomazko **sagu** txikitxoak (20) . Azkenik, **hipopotamoak** (22) eta **dromedario** konkordunak (23) osatzen zuten bilduma. Han egongo nintzatekeen orduak eta orduak, ondoan **beruzko soldadutxoz** (29) betetako kanpaleku bikain bat egon ez balitz, zeinak nire arreta erakarri baitzuen.","t16-tit-2":"Soldaduak eta gerra.","t16-04-1":"4. — Aitonak, zeina **elbarria** baita (24) eta zerbitzua utzi behar izan baitzuen **zauri** bat zela eta — zeinak **gerra-domina** ekarri baitzion — , gogoko du parte hartu zituen **kanpainak** kontatzea. Gogotik azaldu zizkidan miniaturazko armada txiki haren mugimendu desberdinak. Bazarra ikusten ari zen benetako soldadu talde bat — **zapalaria** (25) , **mendiko tiratzailea** (26) bere **txapelarekin**, infanteriako **sarjentu nagusia** (27) eta artilleriako **sarjentua** (28) urrezko **galoiarekin** besoan — gure ondoan gelditu zen azalpenak entzutera.","t16-05-1":"5. — Aitonak, entzule hain agurgarriaz oso harro, bat-batean bataila-plan oso bat inprobisatu zuen.","t16-05-2":"Gotorlekua, bere **harresi** eta **lubanarroekin**, **etsai-armadak** setiatu zuen, zeinak **bonbardaketa** luze baten ondoren **oldarrez** hartzeko prestatzen baitzen. Baina **setiatuek**, goseak hertsatuta, **irteera** bat egin zuten **setiatzaileen** **kanpalekuaren** kontra. **Erasoa** **borroka** gogorrean **denden** inguruan uxatuta, setiatzaile **garaileek** beren **eskuadroiak** bidali zituzten **jazarpenera** eraso egin zuten **garaituen** atzetik. Haiek **atzera egin zuten**, **gudu-zelaia** **hildakoz** eta **zaurituz** josita utzita. **Osasun-langileek** zaurituak **kanpainako ospitalera** eraman zituzten, **kirurgialariak** senda zitzan.","t16-05-3":"**Batailoi** batzuen erresistentzia heroikoa gorabehera — zeinak **koadroan** lerrokatu baitziren — , **porrota** erabatekoa izan zen; armadaren hondarrak **ihes egin zuen**, **preso** asko utzita. Etsaia bere **garaipena** gotorlekua hartuz koroatzeko prestatzen zen. Agian kanpainaren amaiera izango zen, eta **su-etenaren** ondoren **bake-ituna** sinatu ahal izango zen.","t16-tit-3":"Urte berriko opariak.","t16-06-1":"6. — Soldadu gazteek, beteranoaren kontakizun bizia entzunez barre egiten zutenek, galdera batzuk gehiago egin zizkioten. Niri dagokidanez, mahaia inguratu nuen **balezta** eder bati (32) eta **arku** bati (33) begiratzeko, bere **geziarekin** (31) . Han beste animalia-bilduma bat aurkitu nuen: bi **txori kantari** (34) , **urretxindor** eta **txinbo** mekanikoak, ahal zuten guztia kantatzen, eta izaki bitxi batzuen lerroa — **saguzarra** (35) , **boa** (36) , **dortoka** (37) , **itsas txakurra** (38) , **balea** (39) eta **marrazoa** (40) , mintzez eginak.","t16-07-1":"7. — Ez nien luze begiratu, amesten nuena ikusi bainuen: **txotxongilo-antzoki** bikain bat (41) , **dekoratu** ederrekin eta **oihal** gorri xarmangarri batekin. **Eszenatokian** bi aktorek **papera** antzezten zutela zirudien **antzezlan** interesgarrienean, izan ere kartoizko **ikusle** txikiak palkoetan — eta baita **platean** eta **galerian** **zuzendariaren** atzean eserita zeudenak ere — gogotik txalotzen ari baitziren.","t16-07-2":"Zoritxarrez, antzoki hura oso garestia zen.","t16-08-1":"8. — Gainera zaila zen jostailuen artean aukeratzea, erakusleihoak mota guztietako jostailuz beteta baitzeuden: **Arlekina** (42) , **Polizinela** (43) , **Pierrot** (44) , hegoak astintzen zituzten **hontzak** (45) , txistuka ari ziren **birigarroak** (46) , zaunkaka ari ziren **kanitxeak**, **gramofonoa** (47) eta **buruhausteak**. Jostailu horietako batek asko dibertitu ninduen: **itsas gudu** bat (48) irudikatzen zuen, non **ontzi** bati **piratek** eraso egiten baitzioten **koko-palmondoz** landatutako itsasertz baten ondoan.","t16-09-1":"9. — Mirari horiek guztiak lasai-lasai begira nitzakeen, dendan jende gutxi baitzegoen — begiluze eskukada bat ozta-ozta, **dragoi** bat (49) eta **kobratzaile** bat (50) , **letra** bat aurkezten **kutxa** nagusian (51) .","t16-10-1":"10. — Aitonari galdetu nion zertarako ziren **kutxazainaren** atzeko apaletako liburuak; esan zidan **kontabilitate-liburuak** zirela.","t16-tit-4":"Denda begiratzen.","t16-11-1":"11. — Jostailuen sailetik atera eta zaldi-tresnenera joan ginen **zelak** (53) , **estriboak** (54) , **bridak** (55) , **ahoburdinak** (56) eta **zartailuak** ikustera. **Sail-buruak** (57) aitonari argibideak ematen zizkion bitartean, **portzelanaren** eta **beiraren** (58) erakusketa ikustera joan nintzen, non **entsalada-ontzi** ederrak eta **te-ontzi** dotoreak (59) baitzeuden.","t16-12-1":"12. — Lehen solairura igotzeko, **kortseen** (60) erakusleihoaren atzetik igaro ginen, galtzerdien sailaren ondotik, non **galtzontzilo** ederrak (63) baitzeuden zabalduta. Ondoan **saltzaile** batek (61) **erosle** bati (62) laguntzen zion zetazko **oihal** ederrak (64) aukeratzen.","t16-12-2":"Eskaileretatik igotzean, ohartu nintzen denda japoniar **argiontziz** (65) , **eguzkitakoz** (66) eta **palmondo** erraldoiez (70) apainduta zegoela.","t16-13-1":"13. — Lehen solairuan ia ez zegoen ezer ikusteko: altzariak (*) baino ez, **kutxa gotorrak** (67) , **komodak** (68) eta **haur-kotxeak** (69) . Aitzitik, dendaren ikuspegi orokorra oso **interesgarria** zen.","t16-14-1":"14. — Gure azpian musika-tresnak ikusten nituen: **harpak** (71) , **gitarrak** (72) , **mandolinak** (73) , **kornetak** (74) , **klarineteak** (75) , biolinak beren **arkuekin** (76) eta **danbor handia** (77) ere. Pixka bat urrunago, paper-mahaian, **ikasle** batek (78) **saltzailearekin** (79) paper-zorro baten prezioa eztabaidatzen zuen. Haien ondoan **abezedario** eder bat (80) bereizten nuen.","t16-14-2":"Dendaren erdian **Gabon-zuhaitz** garai bat (81) zegoen, kandelaz, apaingarriz eta mota guztietako jostailuz betea: **zurezko zalditxoez** (82) , **panpinez** (83) eta abarrez.","t16-14-3":"**Lurrin-sailak** (84) , bere **hortz-uren** eta **lurrin** desberdinekin, usain oso atsegina zabaltzen zuen, guregana igotzen zena.","t16-tit-5":"Zerbait erosten dugu.","t16-15-1":"15. — Aitona aspertzen ari zenez, berriro jaitsi ginen eskailera handitik. Une batez gelditu zen **astronomia-taularen** (85) aurrean, zeinean, esan zidanez, hauek irudikatuta baitzeuden: **kometak** (a) , **ilargiaren eta eguzkiaren eklipseak** (b) , haize-arrosa **munduaren lau alderdiekin** (c) **(iparra, hegoa, ekialdea eta mendebaldea)**, bi **hemisferioen** mapa (d) , **planetak** (e) eta **eguzki-sistema** (f) . Nik ez nuen ezer ulertu, eta askoz gehiago interesatzen ninduten ondotik igarotzen zen **mandatariaren** (86) libre galoiduna eta nire ondoko **haizemaile** politak (87) , **diru-zorroen** (88) eta **kartera-zorroen** (89) ondoan.","t16-16-1":"16. — Mahaian **lumak** (90) eta **gerriko-belarriak** (91) ere miresten nituen, eta **lore artifizial** politak (94) , saskietan dotore jarriak. **Bioletak**, **eguzkiloreak**, **jazintak** (95) , **geranioak** (96) , **lirioak** (97) eta **kapuxinak** (98) oso ondo imitatuta zeuden.","t16-tit-6":"Aitonaren oparia.","t16-17-1":"17. — Aitonari eskatu nion **hortzetako eskuiletako** (92) bat eros ziezadan, **orratz-buruen** (93) ondoko kutxan zeudenetako bat. Onartu zuen, eta neuk joan nintzen nire erosketa kutxan ordaintzera, zeinaren ondoan **pakete** handi bat (100) lotzen baitzuten **erosle** batentzat (99) .","t16-18-1":"18. — Bat-batean, **arte-brontzeen** (101) ondoan zeuden pertsonen artean asaldura txiki bat sortu zen. **Lapur** bat (102) harrapatu berri zuen **dendako detektibeak** (103) norbaiti lapurtzen saiatzen ari zen unean. Udaltzainaren bila bidali zuten hura **atxilotzeko**, eta ateratzen ari ginen unean bertan errudunari komisariara eramaten zioten."}