{"t01-apar-0":"KSIĄŻECZKA OBJAŚNIAJĄCA DO tablic pomocniczych Delmas ❦ SERIA PIERWSZA","t01-apar-1":"TABLICA Nr 1 Szkoła, liceum, klasa.","t01-tit-1":"Opis ogólny.","t01-01-1":"1. — Ta tablica przedstawia **klasę** w **liceum**. W tej klasie stoi osiem **stołów** (18) i osiem **ławek** (32) . Na każdej ławce siedzi trzech uczniów. **Nauczyciel** (7) siedzi na **krześle** (8) przy swojej **katedrze** (6) .","t01-02-1":"2. — Na lewo od katedry stoi **szafa** (15) **oszklona**. Na prawo jest **czarna tablica** (1) z **gąbką** (2) i **kredą** (3) .","t01-02-2":"Nad katedrą wiszą **tablice ścienne** ( 9 , 11 , 12 ) i **mapa** (10) .","t01-03-1":"3. — Nie wszyscy uczniowie siedzą na swoich **miejscach** (17) . Jan (4) stoi przy tablicy, trzyma gąbkę i ściera **figury geometryczne**.","t01-03-2":"Piotr jest blisko katedry, zbiera **prace pisemne** (5) i zanosi je nauczycielowi.","t01-04-1":"4. — Ten nauczyciel jest nauczycielem **języków żywych**. Uczy uczniów mówić, czytać i pisać w językach obcych **(po niemiecku, angielsku, hiszpańsku, włosku, rosyjsku** lub **francusku)**.","t01-05-1":"5. — Klasa jest bardzo obszerna i bardzo jasna. W głębi jest szerokie **okno** z dwoma **lufcikami** (78) i **oszklone drzwi**, żeby ją wietrzyć i oświetlać.","t01-05-2":"Ta klasa nie jest zimna. Pośrodku stoi, żeby ją ogrzewać, bardzo dobry **piec** (46) ze swoją **rurą** (45) .","t01-05-3":"Do ściany przymocowane są **wieszaki** (58) , wiszą na nich czapki i płaszcze uczniów.","t01-tit-2":"Boisko","t01-06-1":"6. — **Zegar** (63) wskazuje piątą po dziewiątej.","t01-06-2":"**Przerwa** (76) właśnie się skończyła i lekcja zaczyna się na nowo. Miejsce zabaw znajduje się na **dziedzińcu** (75) . Widzimy kilku uczniów, którzy się bawią. **Pomocnik nauczyciela** (74) ich pilnuje.","t01-07-1":"7. — Na dziedzińcu widzimy ponadto różne osoby, mianowicie **inspektora** (73) , dyrektora szkoły **(rektora)** (71) i **cenzora** (72) .","t01-07-2":"Inspektor wizytuje szkoły, rektor kieruje liceum, cenzor czuwa nad naukami.","t01-07-3":"Czwartą osobą jest **portier** (77) . Niesie pod pachą rejestr, żeby wpisywać nieobecnych.","t01-08-1":"8. — W głębi dziedzińca są **przyrządy gimnastyczne** (70) i warsztat do **robót ręcznych** (69) .","t01-08-2":"Na prawo od tablicy zaczynamy widzieć **sale** do **muzyki** i **rysunku**.","t01-tit-3":"Opis szczegółowy.","t01-tit-4":"Dobrzy uczniowie.","t01-09-1":"9. — Uczniowie z pierwszej ławki na prawo od katedry to **Henryk** (*) , **Szczepan** i **Karol**.","t01-09-2":"Henryk jest bardzo uważny i pracowity, słucha nauczyciela. Na swoim stole ma **zeszyt** (28) , **książkę** (29) , **słownik** (30) i **piórnik** (31) . Jego książka ma wiele **stron**, każdy rozdział zawiera kilka **ustępów**, a każdy **wiersz** wiele **wyrazów**.","t01-09-4":"Jego sąsiad Szczepan (24) jest gorliwy. Zapisuje w swoim zeszycie lekcję na następny raz. Ma piękny **charakter pisma**. Jego książka jest zamknięta. Widzimy tylko **okładkę** (27) . Obok niego leży jego **cyrkiel** (26) .","t01-09-5":"Karol (23) trzyma w ręku swoją książkę, otwiera ją, żeby powtórzyć lekcję. Ma, jak każdy uczeń, **kałamarz** (25) przed sobą. Jest posłuszny.","t01-10-1":"10. — Przy sąsiednim stole są **Ludwik**, **Antoni** i **Paweł**. Ludwik powtarza swoją **lekcję** (22) i odpowiada na **pytania** nauczyciela. Antoni (21) jest bardzo nieuważny, nawet czasem nauczyciel go karze. Paweł (20) jest dobrym kolegą, uprzejmym i usłużnym. Jest bardzo uważny.","t01-tit-5":"Źli uczniowie.","t01-11-1":"11. — Za Henrykiem siedzi **Jerzy** (38) . Nie jest złym chłopcem, ale jest **gadatliwy**, nieuważny i swawolny. Jego **lekkomyślność** i **nieposłuszeństwo** sprawiają **zamęt** podczas lekcji i często zasługuje na surowe **upomnienie**. Jego **brulion** (35) jest brudny, **plami** go atramentem swoim **piórem** (34) , dlatego ciągle używa swojej **gumki** (36) ; jego **teczka** (33) jest podarta, bo jest bardzo niedbały. Po co przynosi swój **piórnik** (37) do klasy języków żywych?","t01-11-2":"Jego sąsiad Edmund (39) go nie lubi. Jest wprawdzie trochę gnuśny, ale jest milczący i spokojny. Nie gada; ale zamiast słuchać, woli czytać **opowiadania** ze swojej **czytanki**.","t01-11-3":"Trzecim uczniem z tej ławki jest **Ludwik** (40) . Jest pilny. Pisze na białym **arkuszu papieru**. Przed sobą położył swoją **bibułę** (41) .","t01-12-1":"12. — Uczniowie z drugiej ławki, na lewo od nauczyciela, są bardzo młodzi. Pierwszy, mały **Emil**, nie umie jeszcze bardzo dobrze pisać, przynosi swoją **tabliczkę** (42) , swój **rysik** i swoją **gąbkę** (43) .","t01-12-2":"Obok niego są **August** i **Bernard** (44) . Ten pracuje dobrze, ale jego **ubranie** jest bardzo zaniedbane.","t01-13-1":"13. — Za nimi siedzą trzej **leniwi**. **Albert** nie uczy się swoich lekcji. **Jakub** (47) śpi zamiast słuchać. Jego **lenistwo** ściąga na niego **wymówki**, a nawet **kary**. Wreszcie **Krystian** (48) jest zbyt niepoważny. Źle się **sprawuje** i wcale nie stara się poprawić.","t01-14-1":"14. — Jego sąsiedzi, przeciwnie, są dobrze wychowani. **Ernest** (51) lubi porządek i regularność, zawsze używa swojej **linijki** (50) i swojego **ołówka** (49) . Jest **eksternistą**.","t01-14-2":"**Franciszek** (52) jest **internistą**, jest ubrany w mundurek, je i sypia w liceum. Jest dobrym **kolegą**.","t01-14-3":"Maurycy struga swój **ołówek** swoim **scyzorykiem** (56) , jest bardzo staranny.","t01-14-4":"Przynosi wszystkie swoje książki, swoją **gramatykę** (55) , swój **notesik** (54) , a nawet **podkładkę do pisania** (53) . Jego **tornister** (57) stoi na podłodze za nim.","t01-14-5":"Dwa stoły w głębi klasy zajmują **dobrzy uczniowie** (19) .","t01-tit-6":"Rysunek i muzyka.","t01-15-1":"15. — W **sali rysunkowej** są wdzięczne **modele** zawieszone na ścianie i **lampa** (62) z **abażurem**, zawieszona u sufitu. **Nauczyciel** (60) jest bardzo cierpliwy, poprawia **rysunki** (61) uczniów i uczy ich rysować **popiersie** (59) z natury.","t01-16-1":"16. — **Sala muzyczna** wydaje się bardzo ciekawa. Uczy się w niej czytać **nuty**, solfeżować **dźwięki gamy** (67) zapisane na **pięciolinii** (do, re, mi, fa, sol, la, si = C. D. E. F. G. A. B.), poznawać **klucze** i śpiewać urocze **melodie**. Nuty kładzie się na **pulpicie** (65) . Jeden z uczniów **gra na fortepianie** (64) , a **nauczyciel muzyki** (66) **wybija takt** (68) .","t01-17-1":"17. — Zaczynamy widzieć kąt **warsztatu** do **robót ręcznych** (69) , gdzie chłopcy mogą się uczyć heblować drewno i piłować żelazo. Tego nie ma we wszystkich liceach.","t01-tit-7":"Sala nauk ścisłych.","t01-18-1":"18. — Nauczyciel matematyki uczy uczniów **geometrii, arytmetyki, rachunków** i **systemu metrycznego**. Widzimy na tablicy główne figury geometryczne: **koło** (a) , **kwadrat** (b) , **trójkąt** (c) , **linię** (d) .","t01-18-2":"Widzimy także jedno **działanie**, nie jest to **dodawanie** ani **odejmowanie**, ani **mnożenie**, jest to **dzielenie** (e) .","t01-19-1":"19. — Na tablicy systemu metrycznego widzimy: **metr** (a) , **wagę** (b) i jej **odważniki**, **litr** (e) , **dekalitr** (f) , **decylitr** i **metr sześcienny** (d) .","t01-19-2":"Uczniowie uczą się także **nauk przyrodniczych** (11) , zoologii (a) , botaniki (b) , geologii (c) i **historii** (12) .","t01-19-3":"W szafie są przyrządy do **fizyki** (15) i do **chemii** (16) .","t01-19-4":"Na szafie są: **kula** (14) , **stożek** i **globus** (13) .","t01-19-5":"Nad tablicami wisi **mapa** przedstawiająca pięć części świata: **Europę** (e) , **Azję** (g) , **Afrykę** (f) , **Amerykę** ( a b ) i **Oceanię** (h) oraz dwa wielkie oceany, **Spokojny** (c) i **Atlantycki** (d) .","t02-apar-1":"TABLICA Nr 2 Ciało ludzkie. — Przerwa. — Gry.","t02-tit-0":"Ciało ludzkie. *(Prosta lekcja nauk przyrodniczych.)*","t02-01-1":"1. — Główne części ciała ludzkiego to: **głowa**, **tułów** i **kończyny**.","t02-tit-1":"Głowa.","t02-02-1":"2. — Głowa zawiera dwie części: **czaszkę**, która mieści **mózg** i którą okrywają **włosy**, oraz **twarz**.","t02-03-1":"3. — Na naszym rysunku nie widzimy ani czaszki, ani mózgu; ale bardzo wyraźnie widzimy ważne części twarzy.","t02-04-1":"4. — Oto najpierw **czoło**, które wskazuje potężny umysł, myśl zawsze czynną. **Skronie** są bardzo swobodne. **Oko** jest żywe i szeroko otwarte. Gęsta **brew** i długie **rzęsy** je osłaniają.","t02-05-1":"5. — Oto dalej **nos** i **nozdrza**. Nos służy nam do wąchania i do oddychania. Po obu stronach nosa są **policzki**, dalej **uszy**. Dolną część twarzy tworzą **usta** i **podbródek**.","t02-06-1":"6. — Nie widzimy ich zbyt dobrze, bo **wąsy** i **bokobrody** zakrywają je przed nami. Ale wiemy, że usta mają dwie **wargi**, **szczękę** i **żuchwę** z ich **zębami**, oraz **język**. Ustami mówimy i jemy. Językiem odczuwamy smak pokarmów.","t02-07-1":"7. — Oko, ucho, nos i usta są, tak samo jak palce, narządami pięciu zmysłów: **wzroku**, **słuchu**, **węchu**, **smaku**, **dotyku**.","t02-08-1":"8. — Głowa jest więc jedną z najciekawszych części ciała ludzkiego.","t02-tit-2":"Tułów.","t02-09-1":"9. — **Szyja** łączy głowę z tułowiem. Zawiera **gardło** i **kark**.","t02-10-1":"10. — Tułów zawiera także wiele ważnych narządów. W **piersi** są **płuca**, którymi oddychamy, i **serce**, które jest ośrodkiem życia. Kiedy serce przestaje bić, istota żywa umiera.","t02-11-1":"11. — **Żebra** podtrzymują pierś.","t02-12-1":"12. — Pozostałe części tułowia to **bok**, **plecy**, **barki** i **brzuch**. Kładziemy się na boku albo na plecach, żeby spać, nosimy ciężary na naszych barkach.","t02-13-1":"13. — W brzuchu są **żołądek** i **jelita**. Służą nam do trawienia pokarmów.","t02-tit-3":"Kończyny.","t02-14-1":"14. — Mamy cztery **kończyny**: dwa **ramiona** i dwie **nogi**. Ramionami bierzemy, trzymamy, podnosimy, zbieramy przedmioty; nogami stoimy, chodzimy i biegamy.","t02-15-1":"15. — **Bark** łączy ramię z ciałem. Bardzo mocny **mięsień**, dwugłowy, porusza ramieniem, które **łokieć** łączy z **przedramieniem**. **Nadgarstek** tworzy staw **dłoni**, która kończy się **palcami** i **paznokciami**. Na dłoni rozróżniamy **żyłę** (i tętnicę), w której płynie **krew**.","t02-16-1":"16. — Części nogi to: **udo**, **kolano** i **podkolanie**, **łydka**, której **mięso** jest okryte **skórą**, **kostka** i **stopa**. **Kości** nogi są bardzo grube i bardzo mocne. Na końcu stopy są **palce**. Pozostałe części to **podeszwa** i **pięta**.","t02-17-1":"17. — Taki jest prawie zupełny opis ciała ludzkiego.","t02-17-2":"*Uwaga.* — *Za pomocą wyrażenia: « boli mnie... (głowa itd.) » nauczyciel będzie mógł użyć całego tego słownictwa jeszcze raz, pod kątem dobrego lub złego* **stanu ciała**.","t02-tit-4":"Gimnastyka. *(Opowiadanie jednego z uczniów.)*","t02-18-1":"18. — Żeby być giętkimi, zwinnymi i zdrowymi, musimy ćwiczyć nasze nogi i nasze ramiona. Dlatego bawimy się i uprawiamy **gimnastykę**.","t02-19-1":"19. — W ciągu tygodnia te dwa ćwiczenia odbywają się na dziedzińcu liceum (zobacz tablicę nr 1). Ale w czwartki i w niedziele idziemy na wielki **trawnik**, gdzie mamy miejsce, żeby biegać i się bawić.","t02-20-1":"20. — Nasi wychowawcy i nasi rodzice czasem nam tam towarzyszą; ale ćwiczeniami kieruje **nauczyciel gimnastyki** (12) .","t02-21-1":"21. — Na trawniku, na lewo od wejścia, znajdują się **przyrządy gimnastyczne** (1) , wspinamy się po **drabinie** (2) , robimy przewroty na **kółkach** (3) i na **trapezie** (4) , podciągamy się na rękach aż na szczyt **drabinki linowej** (5) albo **liny z węzłami** (6) .","t02-22-1":"22. — Tymczasem nasi koledzy skaczą przez **konia drewnianego** (7) albo przez **poręcze równoległe** (11) . Inni **boksują** (8) albo **fechtują** (9) w maskach i **floretami**. Wreszcie inni **ćwiczą z ciężarkami** (10) .","t02-tit-5":"Gry.","t02-23-1":"23. — Wokół gimnastykujących chłopcy i dziewczynki bawią się w rozmaite **gry**. Dziewczynki bawią się swoją **obręczą** (14) ; skaczą przez **skakankę** (13) albo zapraszają swoich braci i kuzynów na partię **krokieta** (15) . Cieszą się, kiedy odbiją **kulę** przeciwnika w chwili, gdy myśli, że łatwo przejdzie przez bramkę!","t02-24-1":"24. — Chłopcy wolą gry bardziej siłowe. Chętnie grają w **kręgle** (16) , które zręcznie przewracają **kulą** (17) . Nie gardzą też zabawą **bąkiem** (18) i **bilbokietem** (19) ani nawet **żabką** (20) . Ale ich ulubione gry to **kulki** (21) i **piłka o ścianę** (22) , bo mur **szklarni** (26) bardzo dobrze nadaje się do odbijania lekkiej piłki.","t02-25-1":"25. — Mały Jan, idący na swoich **szczudłach** (24) , jest bardzo zręczny i bardzo dobrze umie utrzymać równowagę. Obok niego kilku kolegów bawi się w **chowanego** (25) w tej szklarni i za **żywopłotem**. Inni wolą **zgadywankę z klepnięciem** (28) albo **lotkę** (29) , która przelatuje z jednej **rakiety** na drugą.","t02-26-1":"26. — Pośrodku trawnika są dwa drzewa. U stóp jednego z nich siedmiu albo ośmiu chłopców urządziło partię **skoku przez barki** (30) (*) . Nie we wszystkich krajach zna się tę grę; ale wszyscy wiedzą, czym jest **skok przez plecy**, w który chłopcy tym razem nie grają.","t02-tit-6":"Gry na wolnym powietrzu.","t02-27-1":"27. **Ciuciubabka** (31) też jest bardzo zabawna; dziewczynki i chłopcy na przemian zakładają sobie **opaskę** na oczy i chwytają niezręcznych, którzy dają się złapać.","t02-28-1":"28. — Pośrodku trawnika oto gra bardzo francuska, ale trochę gwałtowna: to **niedźwiedź** (32) , o wiele głośniejszy niż tak spokojna gra w **latawca** (33) albo nawet niż angielska gra w **tenisa** (34) .","t02-29-1":"29. — Ten ostatni sport jest radością starszych uczniów. Nasi nauczyciele sami chętnie go uprawiają. Wymaga wielkiej zręczności i zwinności i bardzo mi się podoba. Dziewczynkom zostawiam zabawę na **huśtawce** (35) .","t02-30-1":"30. — Nie lubię innej gry angielskiej, która może stać się niebezpieczna.","t02-30-1b":"Mam na myśli **piłkę nożną** (36) , która cieszy mojego starszego brata. Wolę naszego starego **berka** (38) , równie zdrowego i naprawdę mniej brutalnego.","t02-tit-7":"Jazda na rowerze i gra w balon.","t02-31-1":"31. — Chętnie też objeżdżam trawnik na **rowerze** (37) .","t02-32-1":"32. — W przyszłym roku nauczę się **jazdy konnej** (39) . Jakże piękny jest koń, który wdzięcznie stąpa albo kłusuje i który galopem skacze przez przeszkody!","t02-33-1":"33. — Latem uczymy się **pływania** (40) . Z rozkoszą nurkujemy i kąpiemy się w czystej i świeżej wodzie rzeki. Czasem na koniec puszczamy papierowy **balon** (41) , który majestatycznie wznosi się w powietrze, gdy tylko napełni się ciepłym powietrzem.","t02-34-1":"34. — Jest jeszcze wiele innych gier, ale nie skończyłbym ich wyliczać, a z tego streszczenia widać, że w czwartki nie nudzimy się zbytnio na naszym pięknym trawniku.","t02-34-2":"Uwaga. — *Nauczyciel łatwo uzupełni ten rozdział, opisując dokładniej każdą z najważniejszych gier.*","t03-apar-1":"TABLICA Nr 3 Dzieciństwo i młodość.","t03-apar-2":"(Tablice 3 i 4 są tak zestawione, że przedstawiają w czterech **scenach rodzinnych** zasadnicze pojęcia o **pogodzie**, **wieku**, **rodzinie**, **ubiorze** i **stanie**.)","t03-tit-1":"*Scena pierwsza.*","t03-tit-2":"Uroczystość chrztu na wsi.","t03-tit-3":"Wiosna.","t03-c1-01-1":"1. — Jesteśmy na **wiosnę**, w miesiącach **marcu**, **kwietniu** albo **maju**, w dniach **tygodnia**: **poniedziałek**, **wtorek** albo **środa**. Jest **dziesiąta** rano.","t03-c1-02-1":"2. — **Pogoda** jest piękna, **powietrze** czyste. Słońce świeci. Kilka **obłoczków** (2) wznosi się na niebieskim **niebie** (1) .","t03-c1-03-1":"3. — **Drzewa** ledwie mają **liście**. Smukłe **topole** (3) i wysoki **platan** (17) mają dotąd tylko pąki.","t03-c1-04-1":"4. — **Jaskółki** (4) wracają i latają z radosnym świergotem wokół **iglicy** (7) **dzwonnicy** (5) , która wieńczy **kościół** (6) wsi.","t03-tit-4":"Kościół.","t03-c1-05-1":"5. — Bardzo skromny jest ten kościół ze swoim wielkim **portalem** (13) i grubym **zegarem** (8) . Mała **wskazówka** (9) jest na cyfrze X, wskazuje **godziny**. **Duża** (10) jest na XII (w połowie); wskazuje **minuty**.","t03-c1-06-1":"6. — W dzwonnicy **dzwony** (11) wesoło dzwonią. Na szczycie dachu stoi mały kamienny **krzyż** (12) .","t03-c1-07-1":"7. — Kościół ma nie tylko wielki **portal** (13) , ma też małe drzwi boczne. Przez te drzwiczki ksiądz **proboszcz** (15) , ubrany w swoją **sutannę**, wychodzi z **zakrystii** (14) i idzie na **plebanię** (19) .","t03-c1-08-1":"8. — Obok niego oto **mleczarka** (24) ze swoim **osłem** (23) . Wraca z miasta, do którego zaniosła dobre mleko dla dzieci.","t03-tit-5":"Sad.","t03-c1-09-1":"9. — Pan Kłapouchy (osioł) jest całkiem zadowolony z tego porannego biegu. Z rozkoszą wdycha powietrze przesycone wonią **kwiatów** (20) , które okrywają **drzewa owocowe** (18) sąsiedniego **sadu**. Całkiem różowe i białe są te **brzoskwinie** (18) i **morele** (19) , i budzą nadzieję dobrych zbiorów.","t03-c1-10-1":"10. — Tymczasem małe **pszczoły** (22) z **ula** (21) lecą tam brzęcząc na łup po swój słodki **miód**.","t03-c1-11-1":"11. — Ale co się dzieje? Oto dzieci ze wsi nadbiegają i płoszą przestraszone **gęsi** (25) . To orszak wychodzi z kościoła po **chrzcie** syna notariusza.","t03-c1-12-1":"12. — Mały Jakub w swojej **kołysce** (26) budzi się od radosnego bicia dzwonów, a jego siostra Magdalena, która też chce zobaczyć orszak chrzestny, prosi matkę, żeby przyszła uczesać jej włosy i ubrać ją na progu domu.","t03-c1-13-1":"13. — Matka się zgadza. Wkłada swoją **chustkę** (28) , swój **stanik** (29) i swój **fartuch** (30) , i przychodzi usiąść na małym stołku przed drzwiami. Magdalena ma tylko swoją **halkę** (31) i swój **gorsecik** (32) .","t03-c1-14-1":"14. — Jakże jest szczęśliwa! Zapomina o swoich ulubionych kwiatach, o swoich **goździkach** (34) , na których siadają **motyle** (35) , o swoich **tulipanach** (36) , o swoich **konwaliach** (37) , w **doniczkach** (38) , na **murze** (33) , i o swoich **różach** (39) , które tworzą tak piękny żywopłot. Przygląda się bogatym strojom pań z orszaku.","t03-c1-15-1":"15. — Dzieci ze wsi niewiele zważają na stroje. Rzucają się i popychają jedno drugie, żeby dostać **cukierki** (55) albo **monety** (52) . Jedno z nich płacze (40) .","t03-c1-16-1":"16. — Drugie nadepnęło na łapę **psa** (42) , który ucieka skowycząc i płoszy **kurę** (43) i jej **kurczęta** (44) .","t03-tit-6":"Orszak chrzestny.","t03-c1-17-1":"17. — Przed orszakiem idzie **mamka** (45) . Ma piękny **czepek** (46) z długimi czerwonymi wstążkami. Niesie **noworodka** (47) całego ubranego w **koronki** (48) .","t03-c1-18-1":"18. — Za mamką idą **ojciec chrzestny** (49) i **matka chrzestna** (53) . Rozdają cukierki i monety. Ojciec chrzestny ma **rękawiczki** (51) i **cylinder** (50) . Matka chrzestna trzyma w ręku piękny **bukiet** (54) .","t03-c1-19-1":"19. — Za nimi widzimy **wuja** (56) i **ciotkę** (58) dziecka. Ciotka ma elegancki **kapelusz** (59) , wuj czarny **surdut** (57) i białą kamizelkę. Oto dalej **kuzyn** (60) i **kuzynka** (61) . Ta trzyma za rękę **siostrę** (62) noworodka, małą Bertę.","t03-c1-20-1":"20. — Drugi **brat** (63) Berty idzie z tyłu. Podaje rękę **krewnej** (64) . **Przyjaciele** (65) rodziny idą potem.","t03-tit-7":"Widzowie.","t03-c1-21-1":"21. — Obok orszaku oto **żebrak** (66) wsparty na swojej **kuli** (67) . Prosi o jałmużnę (żebrze).","t03-c1-22-1":"22. — Z drugiej strony jest mały chłopiec bardzo **grzeczny** (68) . Kłania się i mówi « **dzień dobry** » osobom, które zna.","t03-c1-23-1":"23. — Mieszkańcy wsi wyszli ze swoich domów, żeby zobaczyć orszak chrzestny. Widzimy **wieśniaka** (69) w swojej **bawełnianej czapce**, a obok **wieśniaczkę** (70) . Potem **staruszkę** (71) wspartą na swojej **lasce** (72) . Wreszcie **młynarza** (73) w swoim wielkim **filcowym kapeluszu** (74) i młodą wieśniaczkę obutą w **drewniaki** (75) , która uczy chodzić swoje dzieciątko.","t03-c1-24-1":"24. — Ta scena jest bardzo zabawna.","t03-tit-8":"*Scena druga.*","t03-tit-9":"Święto publiczne.","t03-tit-10":"Gry wodne i regaty.","t03-c2-01-1":"1. — Nadeszło **lato**. Upalne słońce miesiąca **czerwca** (lipca albo **sierpnia**) zachęca młodych do kąpieli i wioślarstwa.","t03-c2-02-1":"2. — Na prawym brzegu rzeki wioślarze rozbierają się, żeby wziąć udział w grach wodnych i regatach.","t03-c2-03-1":"3. — Jeden z nich zdejmuje swoje **buty** (1) ; rozwiązuje je (rozpina). Jego dwaj koledzy są już gotowi. Odtąd mają tylko swoją **trykotową koszulkę** (2) i **kąpielówki** (3) . Rozmawiają czekając na swoich przyjaciół. Mówią o jarmarku i o święcie, które odbywa się na drugim brzegu.","t03-c2-04-1":"4. — Na ziemi, obok nich, leżą **ubrania** ich kolegów: para **trzewików** (4) , **butów** (5) , **skarpetek** (6) , **filcowe** (7) i **słomkowe** (8) kapelusze i **krawat** (9) .","t03-c2-05-1":"5. — Jeden z młodzieńców starannie złożył swoją **marynarkę** (10) . Kładzie ją na ręczniku, w którym jego sąsiad wkrótce zawinie oba **ubrania**.","t03-c2-06-1":"6. — Szósty chłopiec się spóźnia. Ma jeszcze swoją **czapkę** (11) na głowie. Nie zdjął ani swojej **koszuli** (12) , ani swojego **kołnierzyka** (13) , ani swoich **mankietów** (14) . Trzyma w ręku swoją **kamizelkę** (17) i ma jeszcze swoje **spodnie** (16) i **szelki** (15) . Na pewno nie będzie gotowy na najbliższy wyścig.","t03-c2-07-1":"7. — Obok młodzieńców ścieżka, po której bokach jest wiele **ostów** (18) , prowadzi na brzeg rzeki, gdzie ojciec Jakub przygotowuje wśród **trzcin** (19) **ognie sztuczne** (20) , które wystrzelą wieczorem.","t03-tit-11":"Wyścig.","t03-c2-08-1":"8. — Na rzece kilka pań, osłaniając się swoimi parasolkami, przejeżdża się **łodzią** (21) . Śledzą wyścig, który jest bardzo ciekawy. W każdej **jolce** (22) czterech **wioślarzy** (24) wiosłuje ze wszystkich sił, podczas gdy **sternik** (26) trzyma **ster** (25) i kieruje kruchą łodzią wioślarską. **Wiosła** (23) rytmicznie uderzają w wodę i lekkie łodzie płyną z zawrotną szybkością.","t03-c2-09-1":"9. — Kilku młodzieńców walczy obok filaru mostu o nagrodę **masztu bukszprytowego** (28) . Jeden z nich ostrożnie idzie po giętkim i śliskim maszcie, żeby dosięgnąć małej **chorągiewki** (29) umocowanej na końcu. Jego nieszczęśliwy **współzawodnik** (30) wpadł do wody. Płynie, żeby wrócić na brzeg.","t03-c2-10-1":"10. — Starsi młodzieńcy **urządzają turniej łodzi** (32) obok **nabrzeża** (33) . Wszystkim tym zabawom przygląda się liczna **publiczność** (31) wsparta o **poręcz** **mostu** (27) i stłoczona na **brzegu**. Kilku widzów odwraca się jednak, żeby śledzić zabawę przy **maszcie z nagrodą** (45) albo żeby podziwiać **orszak burmistrza**, który idzie na **rozdanie** nagród.","t03-c2-11-1":"11. — Najpierw oto kilku **urwisów** (35) idących przed **muzykami** (36) ; potem idzie **burmistrz** (37) , jego zastępcy i **rada gminna** miasteczka. Na końcu idą **strażacy** (38) .","t03-tit-12":"Jarmark.","t03-c2-12-1":"12. — Wielu ludzi jest na **placu jarmarcznym** (39) . Przychodzi się zobaczyć rozmaite **budy**: **drewniane konie** (40) , **cyrk** (41) , w którym przedstawienie już się zaczęło; **bal publiczny** (42) , gdzie młodzieńcy i panny z miasta zażywają przyjemności **tańca**.","t03-c2-13-1":"13. — W głębi widzimy **arenę** (44) , gdzie dzielny hiszpański **matador** walczy z rozjuszonym **bykiem** (45) , potem **kolejkę górską** (49) , **strzelnicę** (46) , gdzie ćwiczy się w używaniu **broni palnej** i w strzelaniu do **celu**.","t03-c2-14-1":"14. — Obok oto **teatr jarmarczny** (47) , w którym grywa się **komedię** i **dramat**. Całkiem blisko jest buda **olbrzyma** (48) i **karła**. **Wzrost** pierwszego wynosi dwa metry i piętnaście centymetrów; drugi jest ledwie tak duży jak dziecko.","t03-c2-15-1":"15. — Wreszcie oto wielka **menażeria** (50) ze swoimi **dzikimi zwierzętami**, swoim **tygrysem** (51) o potężnych **pazurach**, swoim **lwem** (52) o gęstej **grzywie**, swoimi dwiema **żyrafami** (53) i swoim **słoniem** (54) , który tak zręcznie używa swojej **trąby**.","t03-c2-16-1":"16. — **Pogromca** (55) , który tresuje te zwierzęta, stoi przy drzwiach budy.","t04-apar-1":"TABLICA Nr 4 Wiek dojrzały i starość.","t04-tit-1":"*Scena pierwsza.* Uczta weselna.","t04-tit-2":"Jesień.","t04-c1-01-1":"1. — Młodzi urośli. Jeden z nich, Jan, się żeni. Jesteśmy na **uczcie weselnej**, która gromadzi wokół tego samego stołu rodziny małżonków.","t04-c1-02-1":"2. — Jesteśmy w **jesieni**, w miesiącu **wrześniu**. Zimny wiatr **października** i **listopada** nie ogołocił jeszcze wsi z jej zielonego listowia. Wieczorne powietrze jest ciepłe i wonne; dlatego obiad odbywa się pod **werandą** (8) przy ogrodzie.","t04-c1-03-1":"3. — Daleko, na **wzgórzu** (3) , znajduje się dom rodziców Jana, elegancki **zamek** (1) ukryty w zieleni; piękne winnice, które dają wyborne wino, okrywają stok pagórka. Winiarz je uprawia i pielęgnuje.","t04-c1-04-1":"4. — Nad winnicami przelatuje stado **kuropatw** (2) przestraszonych zbliżaniem się **gajowego** (5) . Ten, ze **strzelbą** pod pachą i z **torbą myśliwską** przez ramię, przeszukuje **zarośla** (4) ze swoim **psem** (6) . Dogląda majątku i przeszkadza kłusownikom niszczyć zwierzynę.","t04-c1-05-1":"5. — Na zewnątrz **werandy** pnie się **winorośl**, z której zwisają gęste **grona** (7) .","t04-c1-06-1":"6. — Piękne kwiaty jesienne, które zdobią **stół** (16) , to **chryzantemy** (9) ; **ojciec** (10) panny młodej wpiął jedną z nich w dziurkę swojego fraka.","t04-c1-07-1":"7. — Posiłek się kończy. **Służący** (11) zaczyna przynosić półmiski z deserem i wkrótce zabierze różne części zastawy, **łyżki** (14) , **widelce** (12) , **noże** (13) , **półmiski** (15) , których już nie potrzeba.","t04-tit-3":"Krewni.","t04-c1-08-1":"8. — Wszyscy wyglądają radośnie, a uśmiech, z jakim **matka** (17) pana młodego patrzy na swoje dzieci, dowodzi jej szczęścia.","t04-c1-09-1":"9. — To małżeństwo łączy dwie bogate rodziny z okolicy. Jan, **mąż** (18) , jest **synem** wielkiego właściciela ziemskiego i staje się **zięciem** zdolnego przemysłowca.","t04-c1-10-1":"10. — **Małżonkowie** są młodzi, a jednak od dawna byli **zaręczeni**. **Młoda kobieta** (19) , Marta, jest czarująca w swojej **białej sukni** przybranej kwiatem pomarańczy.","t04-c1-11-1":"11. — Jej **teść** (20) jest bardzo szczęśliwy, że ma tak miłą **synową**, a **teściowa** (21) Jana uśmiecha się, widząc swoją **córkę** tak piękną.","t04-c1-12-1":"12. — Na końcu stołu siedzą pozostali **goście** (22) , **krewni, przyjaciele, kuzyni, kuzynki**. **Marszałek stołu** (23) , z serwetą pod pachą, gorliwie ich obsługuje.","t04-tit-4":"Przyjaciele.","t04-c1-13-1":"13. — Po prawej stronie stołu oto **panna** (24) , **przyjaciółka** młodej żony, potem **brat** tejże, który jest jej **drużbą** (25) . Rozmawia ze swoją **druhną** (26) , siostrą męża, która przez to małżeństwo staje się **bratową** Marty. Jest czarującą młodą osobą. Ma piękne **klejnoty, naszyjnik z pereł** i złotą **bransoletkę**.","t04-c1-14-1":"14. — Obok nich pan, który stoi i podnosi swój kieliszek, jest **przyjacielem** (27) rodziny. Jest jednym ze **świadków pana młodego**. Wznosi **toast**, pije za **zdrowie** młodych małżonków i życzy im długiego szczęścia. Jest ubrany w strój uroczysty, we frak, z **lakierowanymi butami** (28) . Towarzyszy **babce** (29) , która jest **wdową**.","t04-c1-15-1":"15. — Młodzieniec we **fraku** (31) , z cienkim czarnym wąsem, jest **szwagrem** (30) Jana. Jest wybitnym inżynierem. Siedzi obok **młodej pani** (33) bardzo eleganckiej, **starszej siostry** Marty i matki ślicznej dziewczynki, która przychodzi, podając ramię swojemu kuzynowi, ofiarować kwiat i **życzyć** jej **dobrego wieczoru**. Ta pani ma bardzo piękne **kolczyki** i elegancki **strój głowy**.","t04-c1-16-1":"16. — Mały kuzyn, tak dziwny w swojej **bluzie** (36) i w swoich bufiastych **spodenkach** (37) , jest bardzo godny politowania. Jest **sierotą** (35) . Bardzo młodo stracił ojca i matkę. Jego wuj jest jego **opiekunem** (38) i został kawalerem, żeby wychować biedne dziecko. Jest dobrym człowiekiem. Jest trochę łysy i bardzo krótkowzroczny; używa **binokli**.","t04-tit-5":"Deser.","t04-c1-17-1":"17. — Za biesiadnikami, na stole nakrytym **obrusem**, przygotowany jest **deser** (39) . W wielkiej czarze oto owoce, **brzoskwinie** (40) , **gruszki** (41) , **jabłka** (42) , **morele** (43) i **winogrona** (44) . Obok **ananasy** (45) , piękne **ciasto** (46) , **butelki likieru** (48) i **szampan** (49) , a także stosy czystych **talerzy** (47) .","t04-c1-18-1":"18. — **Piwniczny** (50) odkorkowuje **butelkę** (52) starego wina **korkociągiem** (51) . **Korek** (53) wydaje się bardzo trudny do wyciągnięcia. Ten piwniczny ma **serwetę** (54) pod pachą.","t04-c1-19-1":"19. — Po obiedzie panowie pójdą do palarni, a panie pójdą się przygotować na bal.","t04-tit-6":"*Scena druga.* Urodziny dziadka.","t04-tit-7":"Odwiedziny.","t04-c2-01-1":"1. — Minęło dziesięć lat, rodzice Jana zestarzeli się, bardzo kochając swoje troje wnucząt, dwóch **wnuków** (2) i jedną **wnuczkę** (3) . Ponieważ dzisiaj przypadają **urodziny dziadka**, dzieci przychodzą złożyć im dobre życzenia.","t04-c2-02-1":"2. — Mały Piotr jest jeszcze bardzo młody, ma tylko trzy lata. Widzi, jak **kot** (1) się zbliża. Chce pogłaskać jego piękne jedwabiste **futro** i jego długi **ogon**, nie zastanawia się, że pod wdzięcznymi **łapami** kryją się złośliwe ostre pazury, które może go podrapią.","t04-c2-03-1":"3. — Jego siostra Gabriela, która podaje mu rękę, jest o wiele poważniejsza, a Marceli ze swoim wielkim **płaszczem** (4) i skórzanym **pasem** (5) wygląda na trochę zmężniałego, mimo swoich krótkich spodenek, które pozwalają widzieć jego **pończochy** (6) .","t04-c2-04-1":"4. — Ich ojciec włożył swoje grube zimowe **palto** (7) z **futrzanym kołnierzem** (8) , a w swojej **kieszeni** (9) ma chustkę. Jego żona ma swój filcowy kapelusz przybrany **piórami** (10) , swój **żakiet** (11) , swoje **boa** (12) i swoją **mufkę** (13) .","t04-c2-05-1":"5. — Jest bardzo zimno, bo panuje zima. **Śnieg** (19) padał przez cały dzień i dachy domów są całkiem białe. Wraz z **nocą** zimno staje się jeszcze ostrzejsze. Na niebie **księżyc** (17) i **gwiazdy** (18) świecą i przenikają **ciemność**.","t04-tit-8":"Choroba.","t04-c2-06-1":"6. — Biedny **ślepiec** (20) , który przechodzi przez plac przed **apteką** (16) , prowadzony przez swojego **pudla** (21) , jest bardzo nieszczęśliwy. Justyna, **służąca** (14) , przynosi z kuchni **miskę** (15) bardzo gorących **ziółek** hojnie osłodzonych.","t04-c2-07-1":"7. — **Babka** (23) , która chce poszukać swoich **okularów** (26) na stole, żeby przeczytać **receptę** (27) , którą **lekarz** (25) właśnie napisał, podnosi się ze swojego fotela, wspierając się na swojej **lasce** (24) .","t04-c2-08-1":"8. — Często cierpi na **niedomagania, zawroty głowy, katary, bóle zębów**, jej nogi są słabe, a jej oczy nie są już bardzo dobre. Mimo to chętnie żartuje ze swojego starego **lekarza**, który zawsze chce jej przepisywać **miksturę** (28) . Dzisiaj jest bardzo radosna, bo ma wokół siebie swoją młodą rodzinę.","t04-c2-09-1":"9. — Jest wygodnie w dobrze zamkniętym pokoju. W marmurowym **kominku** (29) płonie **piękny ogień** (30) i czujemy się szczęśliwi w łagodnym **świetle** **lampy** (31) , którą dopiero co zapalono.","t04-tit-9":"Dziadek.","t04-c2-10-1":"10. — Nawet **dziadek** (33) zapomniał, że był chory, że jego **reumatyzm** przykuwa go do jego **fotela** (34) i że jeszcze wczoraj miał **gorączkę i omdlenia**. Nie pamięta już, że zeszłej zimy cierpiał na **zapalenie płuc** i że chrapliwy i męczący **kaszel** bardzo mu dokuczał.","t04-c2-10-2":"A jednak z wielkim trudem go wyleczono. Odtąd czuje się nieco lepiej. Ale jego noga, którą opiera na **poduszce** (38) położonej na małym **taborecie** (39) , także go boli.","t04-c2-11-1":"11. — Kiedy jest starannie owinięty w swój ciepły **szlafrok** (35) z grubymi **guzikami** (36) z masy perłowej i kiedy ma obok siebie, żeby mu czytać gazetę, małą **sierotkę** (40) ubraną w biały **czepek**, w niebieską **sukienkę** (42) i **pelerynę** (41) , nie narzeka.","t04-c2-12-1":"12. — Co roku, kiedy **kalendarz** (43) znów wskazuje **datę** pierwszego **grudnia**, niecierpliwie czeka na swoje **wnuki**, bo wie, że nie zapomną tej ważnej **daty**.","t04-c2-13-1":"13. — Ze wzruszeniem wspomina czasy bardzo dawne, kiedy sam przychodził złożyć życzenia sławnemu **marszałkowi** cesarskiemu, którego **portret** (44) wisi na ścianie i który jest **pradziadkiem** jego dzieci.","t05-apar-1":"TABLICA Nr 5 Dom i jego budowa.","t05-tit-1":"Szczęśliwe spotkanie.","t05-01-1":"Jan. — Wuju, bardzo chciałbym wiedzieć, jak się buduje **dom**.","t05-01-2":"Wuj (80) . — To bardzo łatwe, mój przyjacielu, chodź ze mną, pokażę ci ten, który pan Bernard (79) każe budować i w którym będę mieszkał.","t05-01-3":"Jan. — Kto więc narysował **plan** (76) tego domu?","t05-01-4":"Wuj. — **Architekt** (75) ; przedstawił bardzo wyraźny rysunek, który został zatwierdzony, i **przedsiębiorca** (77) zaczął roboty.","t05-01-5":"Jan. — A kto jest przedsiębiorcą?","t05-01-6":"Wuj. — To pan Biały, ojciec twojego przyjaciela Jakuba. Kieruje robotnikami razem z panem Rudym, architektem.","t05-01-7":"No! Oto w samą porę idzie pan Biały ze swoją **linijką** (78) , a pan Rudy ze swoim planem.","t05-01-8":"Dzień dobry panom. Jak się panowie miewają?","t05-01-9":"Pan Rudy. — Bardzo dobrze, dziękuję. Dzień dobry, Janie, jak urosło to dziecko!","t05-01-10":"Wuj. — Tak, doprawdy, to mały mężczyzna. Jest bardzo poważny, trzeba go objaśniać o wszystkim, co widzi. Dzisiaj chciałby wiedzieć, jak się buduje dom.","t05-tit-2":"Robotnicy.","t05-01-11":"Pan Biały. — No, chodź ze mną, mój mały, zaraz ci to wytłumaczę, bo bardzo lubię dzieci, które chcą się uczyć.","t05-01-12":"Widzisz tego robotnika, który trzyma **łopatę** (82) w ręku: to **kopacz** (81) . Kopie **rów** (46) , żeby położyć rury wodociągowe. Wykopał też ziemię w miejscu, gdzie stoi dom, żeby murarz wzniósł cztery **mury**. Część tych murów, która jest w ziemi, nazywa się **fundamentami** (2) . Przestrzeń zawarta między fundamentami tworzy **piwnicę** (3) . Ta piwnica ma małe okno zwane **okienkiem piwnicznym** (5) , **drzwi** (4) i schodki.","t05-01-13":"**Murarz** (108) dalej budował mury, zostawiając otwory na **drzwi** (8) i **okna** (17) .","t05-01-14":"Jan. — Ale tego murarza nie widzę!","t05-01-15":"P. Biały. — Teraz skończył pracować w domu. Jest obok **stajni** (54) , na swoim **rusztowaniu** (110) , buduje mur **pralni** (56) .","t05-01-16":"Ma kielnię, koryto i **pion** (109) . Ale nie zapamiętasz tych nazw.","t05-01-17":"Jan. — Owszem, bo zaraz poproszę wuja o małą kielnię i koryto, a sam zrobię pion ze sznurka.","t05-tit-3":"Materiał.","t05-01-18":"Wuj. — Ha! bardzo dobrze. Ale powiedz mi, Janie, czego trzeba, żeby zbudować dom?","t05-01-19":"Jan. — Trzeba **ciosów** (59) i **zaprawy** (65) .","t05-01-20":"Wuj. — Słusznie, zobacz tego człowieka w wielkim kapeluszu, na swoim **wozie** (136) . To **woźnica** (135) . Codziennie przywozi tu **bloki kamienne** (60) . Wyładowuje swój wóz na podwórzu, a **kamieniarze** (83) obciosują bloki i tną je swoją **piłą do kamienia** (85) . **Robotnik** (146) nosi je do murarza, który je układa.","t05-01-21":"Tymczasem **zarabiacz** (87) przygotowuje zaprawę. Potrzebuje **piasku** (62) , **wapna** (63) i **wody** (64) . Wapno jest obok niego w **worku** (71) , **pomocnik murarza** (111) przywozi mu piasek na **taczce** (112) , a **uczeń** (113) stoi przy pompie (58) . Napełnia **wiadro** (114) . Zaprawa będzie wkrótce gotowa. **Noszący zaprawę** (107) bierze ją i niesie w górę po drabinie na rusztowanie, gdzie pracuje murarz, który kończy tę stronę domu.","t05-01-22":"A teraz jak się nazywa robotnik, który robi **dach** (31) ?","t05-01-23":"Jan. — To **dekarz** (118) .","t05-tit-4":"Dach domu.","t05-01-24":"P. Biały. — Tak, ale najpierw przychodzi **cieśla** (115) .","t05-01-25":"Cieśla robi **więźbę** (35) . Składa **belki** (37) **kołkami** (117) . Ci robotnicy, tam w górze, w swoich szerokich aksamitnych spodniach, to cieśle. Jeden trzyma belkę, a drugi przycina kołek swoją **siekierą** (116) . Ten, który jest obok **komina** (41) , to dekarz. Przybija łaty na (*) legarach i **łupek** (66) na łatach. Czasem kładzie dachówki.","t05-01-26":"Dach stajni jest **kryty dachówką** (55) , dach domu jest **kryty łupkiem** (32) , a dach werandy jest **cynkowy** (24) .","t05-01-27":"Jan. — Czy dekarz robi też dachy cynkowe?","t05-01-28":"P. Biały. — Nie, ale **blacharz** (121) albo **ołowiarz**, ten, który zakłada **świetlik** (38) na dachu domu. Zakłada też **rury spustowe** (43) i **rynny** (42) . Lutuje cynk i blachę. Umocował **piorunochron** (40) i **chorągiewkę** (39) na **szczycie** (36) .","t05-01-29":"Jan. — Więc dom jest ukończony?","t05-tit-5":"Narzędzia.","t05-01-30":"P. Biały. — Nie całkiem. **Tynkarz** (99) buduje z **cegieł** (61) ścianki, które dzielą go na rozmaite pokoje. Powleka **gipsem** (70) **sufity** (26) i mury. Teraz robi sufit **werandy** (33) . Ma, tak jak murarz, **kielnię** (100) i **koryto** (101) .","t05-01-31":"Potem stolarz robi drzwi, okna, **parkiety** (16) i **okiennice** (19) .","t05-01-32":"Teraz pracuje na podwórzu przy swoim **warsztacie** (90) . Ma **piłę** (94) do cięcia drewna (69) , **strug** (91) , **ścisk** (92) , **dłuto** (94 bis) , **cyrkiel** (95) i drewniany **młotek** (95 bis) .","t05-01-33":"Jan. — Ha! ale zabawniej jest stolarzyć niż murować. Wuju, kupisz mi warsztat, piłę i strug, bo wkrótce zrobię budę dla Medora.","t05-01-34":"Wuj. — Tak, chłopcze.","t05-01-35":"Jan. — Jakże jestem zadowolony! A kto to jest ten, który stoi obok drzwi wejściowych?","t05-tit-6":"Malowanie.","t05-01-36":"P. Biały. — To **malarz** (102) . Stoi na swojej drabinie z garnkiem **farby** (103) i swoim **pędzlem** (104) . Maluje drewno drzwi wejściowych, żeby się dłużej zachowało.","t05-01-37":"On też klei papiery w pokojach.","t05-01-38":"**Tapicer** (107) , który jest na **drabinie** (106) , na **balkonie** (28) , zakłada **roletę** (29) .","t05-01-39":"Robotnik stojący obok wielkiego okna to **szklarz** (96) . Umocowuje **szyby** (18) **kitem** (73) . Ten drugi robotnik, klęczący obok drzwi piwnicy, to **ślusarz** (97) . Zakłada **zamek** (6) . Jego **pilnik** (98) leży obok niego.","t05-01-40":"Jan. — Czy ten robotnik, który uderza swoim **młotem** (84) w żelastwo, to też ślusarz?","t05-01-41":"P. Biały. — Ściślej mówiąc, to kowal (125) . Kuje **żelaziwa** (67) dla **elektryka** (124) , który jest na dachu **wozowni** (51) . Ma **kuźnię** (126) , **kowadło** (127) i **obcęgi** (128) .","t05-01-42":"Elektryk umocowuje **miedziany** (44) **drut** telefonu.","t05-tit-7":"Uprawa ogrodu.","t05-01-43":"Wuj. — W głębi **podwórza** (45) , obok **kraty** (47) i **bramy** (48) widzisz **ogrodnika** (129) . Przygotowuje **ogródek** (49) . Przekopał ziemię swoim **szpadlem** (131) , sieje nasiona i grabi **grabiami** (130) . Potem swoją **konewką** (132) podleje **grządki** (50) i rośliny będą rosły.","t05-01-44":"**Stajenny** (133) , który właśnie oporządził konia i dał mu paszę, czyści **powóz** (52) gąbką, **pompką ręczną** (134) i wiadrem wody. Potem wprowadzi go z powrotem do wozowni i zamknie drzwi grubym **ryglem** (53) .","t05-01-45":"No i jesteś zadowolony, jak sądzę, miałeś dosyć objaśnień.","t05-01-46":"Jan. — Tak, wuju, ale chętnie zobaczyłbym wnętrze domu.","t05-01-47":"Wuj. — To będzie jutro. Pan Rudy wytłumaczy ci plan i wskaże ci nazwę każdego pokoju.","t05-tit-8":"Wewnętrzny układ domu.","t05-apar-2":"*(Zobacz plan.)*","t05-01-48":"Architekt. — Chodź, Janie, zaraz każę ci zwiedzić rozmaite części domu.","t05-01-49":"Wejdźmy na **parter** (7) . Oto guzik **dzwonka** (11) . Wchodzimy po trzech **stopniach** (14) **ganku** (9) , przekraczamy **próg** (10) **drzwi** wejściowych (8) i oto jesteśmy u stóp **schodów** (13) .","t05-01-50":"Jan. — To jest korytarz.","t05-01-51":"Architekt. — Nie, to jest **przedsionek** (12) . **Korytarz** (a) jest na końcu. Na prawo oto **salon** (b) i **jadalnia** (c) , naprzeciw jadalni jest **kuchnia** (d) i **pokój służbowy** (e) , potem z przodu **gabinet** (f) . **Weranda** (23) ze swoimi **oszklonymi drzwiami** (25) jest obok salonu.","t05-01-52":"Zaraz wejdziemy po schodach. Trzymaj się **poręczy** (15) i licz stopnie. Jest ich czternaście. Oto **sień** (m) , jesteśmy na pierwszym **piętrze** (27) .","t05-tit-9":"Pierwsze piętro.","t05-01-53":"Naprzeciw schodów jest **ustęp** (20) i **garderoba** (j) . Na prawo piękna **sypialnia** (g) z dwoma oknami na **fasadzie** (1) domu. Na lewo jest **łazienka** (1) i **pokój gościnny** (i) z wielką **alkową** (h) . Obok sypialni jest **pokój dziecinny** (k) . Znajduje się przy obszernym **tarasie** (21) . Pod tym tarasem jest drugi ustęp (20) , a na murze oto **dzwon** (22) , który dzwoni na obiad.","t05-01-54":"Jan. — Chodźmy na **drugie piętro**.","t05-01-55":"Architekt. — Nie ma drugiego piętra. Pod dachem są tylko **mansardy** (33) i strych (34) . Skończyliśmy zwiedzanie, możemy zejść z powrotem.","t05-01-56":"Jan. — Dziękuję panu, to bardzo ciekawe. Zaraz opowiem ojcu wszystko, co widziałem.","t06-apar-1":"TABLICA Nr 6 Wnętrze domu, umeblowanie, żywienie, oświetlenie.","t06-apar-2":"Dom jest ukończony. Wuj Jana zamieszkał w swoim nowym domu, którego rozkład znamy. Teraz zobaczmy, jak go umeblował. Zwiedzimy najpierw:","t06-tit-1":"Sypialnia.","t06-c1-01-1":"1. — Przychodzimy nie w porę, bo pokojówka jest zajęta sprzątaniem **pokoju**.","t06-c1-02-1":"2. — Na **toaletce** (1) są tu i ówdzie rozmaite przedmioty, którymi się myjemy, czeszemy, krótko mówiąc robimy toaletę. Są to **miednica** (2) i **dzbanek na wodę** (3) , **szczotka do włosów** (4) , **grzebień** (5) , **mydło** (6) i **gąbka** (7) , wreszcie **flakonik** (8) na płyn do zębów.","t06-c1-03-1":"3. — Na podłodze, przed toaletką, oto **wiadro** (9) do zbierania brudnej wody.","t06-c1-04-1":"4. — Widzimy w **przedpokoju** (10) kilka **wieszaków** (13) i dwa **parasole** (11) w **stojaku na parasole** (12) .","t06-c1-05-1":"5. — Po drugiej stronie drzwi jest **szafa z lustrem** (14) , która mieści **bieliznę** (15) .","t06-c1-06-1":"6. — Skorzystajmy z tego, że **pokojówka** (16) ściele **łóżko** (17) , żeby obejrzeć jego rozmaite części. **Rama łóżka** (20) mieści dobry **materac sprężynowy** (21) , na którym Justyna zaraz położy wełniany **materac** (22) . Potem weźmie z krzeseł dwa **prześcieradła** (23) i **koc** (24) . Wtedy położy u wezgłowia **poduszkę wałek** (25) i **poduszkę** (26) , które są razem z **pierzyną** (27) na **dywaniku przy łóżku** (32) . Używa miotełki z piór, żeby odkurzyć **firanki** (19) i **baldachim** (18) i oto część roboty skończona.","t06-c1-07-1":"7. — Potem będzie musiała trochę uporządkować **stolik nocny** (28) , nakręcić **budzik** (29) , przygotować **lampkę nocną** (30) , zdjąć **świecę** (31) , żeby wyczyścić świecznik.","t06-tit-2":"Koszyk z robótką i przybory kominkowe.","t06-c1-08-1":"8. — **Koszyk z robótką** (34) obok **taboretu** (33) także bardzo potrzebuje uporządkowania. Będzie musiała złożyć **hafty** (35) , zamknąć w **stoliku do roboty** (38) **naparstek**, **nici** (36) , **igły** (37) i **nożyczki** (39) i zamknąć **kluczem** (40) wieko stolika.","t06-c1-09-1":"9. — Na **stoliku jednonożnym** (41) pośrodku Justyna odnowi wodę w **karafce** (42) . Włoży **cukier** do **cukiernicy** (43) , wyczyści **szczypce do cukru** (44) i zabierze **szczotkę do ubrania** (46) .","t06-c1-10-1":"10. — Prawa strona pokoju będzie od niej wymagała mniej pracy, bo **szezlong** (47) i jego **poduszka** (48) są na swoim właściwym miejscu, a ponieważ nie jest zimno, nic nie zostało przesunięte wśród przyborów **kominka** (49) . **Łopatka** (50) , **szczypce** (51) , **wilki kominkowe** (55) , **zapora na popiół** (56) są czyste; **ekran kominkowy** (54) nie został przesunięty, a **skrzynia na drewno** (52) jest dobrze zaopatrzona w **polana** (53) .","t06-c1-11-1":"11. — Będzie jednak musiała odkurzyć **zegar wahadłowy** (57) , **kandelabry** (58) i **pudełka na drobiazgi** (59) , wreszcie wytrzeć **lustro** (60) .","t06-c1-12-1":"12. — Co do **kołyski** (61) dzieciątka (bobasa (*) ), ta jest już gotowa.","t06-tit-3":"Salon.","t06-c2-01-1":"1. — Teraz oto salon. To bardzo piękny **pokój**. Kominek, który znajduje się w prawym rogu, jest ozdobiony delikatną **statuetką** (1) , dwoma pięknymi **wazonami** (3) i udrapowany aksamitnym **lambrekinem** (2) (*) .","t06-c2-02-1":"2. — Żeby przeszkodzić iskrom z paleniska zapalić dywan, postawiono przed paleniskiem miedzianą **osłonę przeciw iskrom** (4) .","t06-c2-03-1":"3. — Obok elegancki pański **sekretarzyk** (5) jest otwarty. Na nim **pani domu** (23) pisze swoje listy.","t06-c2-04-1":"4. — Okno jest przybrane **firankami** (6) z **podwiązaniami** (8) zaczepionymi o **haczyki** (7) i materiałowymi portierami **udrapowanymi u góry** (9) .","t06-c2-05-1":"5. — We wnęce okna **osłona doniczki** (11) mieści zieloną **roślinę** (10) , wspaniałą palmę, której liście rozciągają się prawie aż do **lampy naftowej** (12) .","t06-c2-06-1":"6. — **Abażur** (13) lampy przygotowała Maria, czarująca **panienka** (14) , która siedzi przy fortepianie (15) . Siedząc bardzo prosto na **taborecie** (16) , uczy się utworu. Jest bardzo zdolna i staranna, jak dowodzi jej **szafka na nuty** (17) , która jest doskonale uporządkowana.","t06-tit-4":"Urwis.","t06-c2-07-1":"7. — Jej brat, Paweł, szuka **książki** (19) w **biblioteczce** (18) . Jest **młodzieńcem** (20) , ruchliwym i nieznośnym. Czepiając się biblioteczki, żeby dosięgnąć książki, która jest za wysoko, ryzykuje strąceniem **popiersia** (21) , które stoi na górze.","t06-c2-08-1":"8. — Korzysta z tego, żeby zrobić to głupstwo, że jego matka jest zajęta rozmową z przyjaciółką, **damą** (22) , która przyjechała spędzić kilka dni w jej domu. Matka siedzi na **kanapie** (24) obok **fotela** (25) , a jej przyjaciółka jest na **siedzeniu** (27) , z którego widać tylko **oparcie** (26) .","t06-c2-09-1":"9. — Wielka **rama** (30) wisząca na ścianie mieści **portret** (29) krewnej. W **albumie** (32) położonym na stole zebrane są **fotografie** (33) pozostałych członków rodziny. Dzieci właśnie go przeglądały, bo **krzesła** (31) są jeszcze skupione wokół stołu.","t06-c2-10-1":"10. — **Chińska waza** (34) z porcelany, która stoi obok **noża do papieru** (35) , została podarowana Marii na jej imieniny, a **parawan** (36) , który zdobi kąt pokoju, przywiózł z Chin jej wuj.","t06-c2-11-1":"11. — Rozweselony pięknymi **obrazami** (37) zawieszonymi na **ścianie** (42) , oświetlony **żyrandolem** (38) , którego **lampy elektryczne** (39) wieczorem świecą radośnie, ten salon wygląda bardzo przyjemnie. Miękki **dywan** (40) rozłożony na parkiecie i tak dogodny **dzwonek elektryczny** (41) dopełniają jego wygody.","t06-tit-5":"Jadalnia.","t06-c3-01-1":"1. — Zadzwonił dzwon na obiad. Cała rodzina, oprócz Marii, jest zebrana wokół stołu. Jadalnia jest przyjemnie ogrzana przez wyborny **piec** (1) fajansowy, z cienką **rurą** (2) .","t06-c3-02-1":"2. — Ten pokój nie ma wielu mebli. Wzdłuż ściany wisi, nad **stołkiem** (4) , ozdobna **fontanna** (3) . Całkiem blisko jest **kredens** (5) , na którym kładzie się zimne potrawy, dania deserowe i rozmaite przybory stołowe, których nie potrzeba od razu.","t06-c3-03-1":"3. — Tak widzimy na górnej półce **pieczonego kurczaka** (7) , **rybę** (8) i **czarę** (10) z **owocami** (9) . Niżej oto **ser** (11) , **chleb** (12) , **stojak na flakony** (13) , który mieści wszystko, czego trzeba do przyprawienia sałaty: oliwę, ocet, **sól** (14) i **pieprz** (15) . Wreszcie na dolnej półce jest **ciasto** (17) obok **musztardniczki** (16) .","t06-c3-04-1":"4. — Zegar jadalny, który nazywa się **zegarem ściennym** (20) , ma bardzo osobliwy kształt. Jest wprawiony w drewnianą ramę, która mieści ponadto **barometr** (19) i **termometr** (18) .","t06-tit-6":"Podawanie obiadu.","t06-c3-05-1":"5. — Na wszystkich ścianach pokoju jest położona **boazeria** (21) z woskowanego dębu. Materiałowa **portiera** (22) dosyć szczelnie zamyka drzwi, którymi wchodzi się na werandę. Tam rodzina pójdzie pić kawę po obiedzie. Już **filiżanki** (24) i **spodki** (25) są gotowe na **kredensie na naczynia** (23) .","t06-c3-06-1":"6. — Nad stołem jest umocowana do sufitu **lampa wisząca** (26) , której bardzo jasna lampa wieczorem oświetla całą jadalnię.","t06-c3-07-1":"7. — Teraz obejrzyjmy sam **stół jadalny** (27) . Kiedy rodzina weszła, nakrycie było gotowe. Na **obrusie** (28) był położony, na miejscu każdego biesiadnika, **talerz** (33) , **serwetka** (29) , **łyżka** (34) , **widelec** (35) , **nóż** (36) i **szklanka** (32) . Były też **butelki** (30) na wino i **karafka** (31) na wodę.","t06-c3-08-1":"8. — **Służący** (39) przyniósł najpierw **wazę** (37) , w której jeszcze paruje trochę zupy. Teraz podaje pierwsze **danie** (38) , danie mięsne. Potem poda te, które już nazwaliśmy, wreszcie po **deserze** skorzysta z tego, że jego państwo przejdą na werandę, żeby zabrać przybory stołowe i uporządkować jadalnię.","t06-c3-08-2":"*Uwaga.* — *Słowa potoczne odnoszące się do żywności są tu wskazane bardzo skrótowo. Lista będzie uzupełniona na dwóch tablicach « Hotel » (nr 13) i « Targ » (nr 15).*","t06-tit-7":"Kuchnia.","t06-c4-01-1":"1. — W kuchni, na którą zaczynamy patrzeć przez uchylone drzwi, widzimy malowniczy nieporządek. Przed **paleniskiem** (1) , w którym trzeszczy **ogień** (3) , ustawiony jest **rożen** (5) . Piękna **pieczeń** (7) jest **nadziana na rożen** (6) i dopieka się.","t06-c4-02-1":"2. — **Dmuchawka** (8) i **szufelka do węgla** (9) , których dopiero co użyto, zostały na podłodze, tak samo jak **polana** (10) .","t06-c4-03-1":"3. — Wierzch kominka jest uporządkowany; **latarnia** (11) , **pudełko na zapałki** (13) , w którym są **zapałki** (12) , **świecznik** (14) i **lichtarz** (15) ze **świecą** (16) są na swoim miejscu. Ale wielkie **wiadro na węgiel** (18) , pełne **węgla** (17) , które **kucharka** (23) dopiero co napełniła w piwnicy, zostało pośrodku kuchni.","t06-c4-04-1":"4. — Doprawdy, biedna kobieta musi się spieszyć, żeby obiad był gotowy w porę. Teraz jest przy **kuchni** (19) i miesza **sos** (24) , którego nie należy za bardzo przypalić.","t06-c4-05-1":"5. — W **piekarniku** (20) piecze się ciasto, które przygotowała na podwieczorek dla dzieci. Nad kuchnią wisi **warząchew** (21) i **cedzak** (22) .","t06-tit-8":"Naczynia.","t06-c4-06-1":"6. — **Naczynia kuchenne** (25) , zawieszone w głębi pokoju, są bardzo czyste. Piękne miedziane **rondle** (26) , **garnek na mleko** (27) , **sitko** (28) i **tarka** (29) zostały starannie wyczyszczone.","t06-c4-07-1":"7. — **Solniczka** (30) stoi na kredensie obok **dzbanka na herbatę** (31) i **butli na oliwę** (32) . **Szuflada** (33) zapewne mieści sztućce i noże kuchenne.","t06-c4-08-1":"8. — **Miotła** (34) i **miotełka z piór** (35) są w kącie. Kucharka dopiero co używała **kloca drewnianego** (36) , zostawiła go obok okna.","t06-c4-09-1":"9. — **Ręcznik** (37) wisi na ścianie, obok **lejka** (38) . W tej części kuchni odłożone są **ruszt** (39) , **tasak** (40) i **deska do siekania** (41) . Dalej, nad tasakiem, na **półce** (42) , są **garnki** (43) , **garnek do gotowania** (44) ze swoją **pokrywką** (45) i **kociołek** (46) . **Patelnia** (47) wisi obok.","t06-c4-10-1":"10. — Tylko miedziany **kran** (48) rzuca blask w tym kącie. **Zlew** (49) , na którym stoi gruby **dzban** (50) , jest zapewne bardzo wygodny ze swoją małą szafką, w której przechowuje się **beczułkę octu** (51) zaopatrzoną w swój **kranik** (52) , **pudło na odpadki** (53) i **brudne talerze** (54) .","t06-tit-9":"Inne przedmioty umieszczone w kuchni.","t06-c4-11-1":"11. — **Balia** (55) , w której myje się **warzywa** (58) , i żeliwny **kocioł** (56) postawiony na **posadzce** (57) mają zapewne także swoje miejsce w tej szafce.","t06-c4-12-1":"12. — Kucharce z pewnością nie brakuje pieców, bo oto jeszcze, na rogu stołu, **kuchenka gazowa** (59) , na której grzeje się woda w małym rondlu. **Para** (60) , która z niego ucieka, wskazuje nam, że zapewne się gotuje. Prawdopodobnie ta woda posłuży do kawy, bo oto na drugim końcu stołu **dzbanek do kawy** (64) i **młynek do kawy** (63) .","t06-c4-13-1":"13. — Kuchenka jest połączona z **palnikiem gazowym** (62) długim **wężykiem gumowym** (61) .","t06-c4-14-1":"14. — **Posługaczka** (66) , która przychodzi pomagać kucharce, przygotowuje warzywa na obiad. Kiedy zostaną oczyszczone i umyte, położy je w **misce** (65) , czekając na godzinę ich gotowania.","t06-tit-10":"Łazienka. *(Pokój kąpielowy.)*","t06-c5-01-1":"1. — Pozostaje nam do zrobienia tylko jedna niedyskrecja, żeby poznać główne pokoje mieszkania: zobaczyć urządzenie łazienki. To nie zabierze dużo czasu, bo nie jest wielka, i szybko dowiemy się, że **wanna** (1) ma dobry **piecyk kąpielowy** (2) , że **mydelniczka** (3) jest w zasięgu ręki kąpiącego się i że **wieszak na ręczniki** (5) z pewnością pozwoli łatwo wysuszyć **ręczniki** (4) .","t06-c5-02-1":"2. — Ten pokój ma ściany pokryte **kafelkami** (6) , które pozwoliły zainstalować **natrysk** (7) bez żadnej obawy, że woda, która rozpryskuje się przy jego używaniu, uszkodzi mury. Cynkowa **miednica** (8) , która służy do kąpieli nóg, uzupełnia umeblowanie.","t07-apar-1":"SERIA DRUGA TABLICA Nr 7","t07-tit-1":"*Scena pierwsza.*","t07-tit-2":"Wieś zimą.","t07-c1-01-1":"1. — Podczas ferii noworocznych towarzyszyłem ojcu do Nowego Miasta, wioski, gdzie musiał załatwić kilka spraw handlowych.","t07-c1-02-1":"2. — Jechaliśmy **dyliżansem** (11) , który kursuje między miastem a tym miasteczkiem; ale ponieważ było bardzo zimno, ta podróż w mało wygodnym pojeździe nie była zbyt przyjemna.","t07-c1-03-1":"3. — Dlatego poczuliśmy prawdziwą przyjemność, kiedy zobaczyliśmy, jak **woźnica** zatrzymuje swój wóz na placu, przed **zajazdem** (2) pod *Białym Niedźwiedziem*. **Oberżysta** (4) czekał na nas na progu swojego domu, spokojnie paląc swoją **fajkę**.","t07-c1-03-2":"Zaprosił nas do środka i nie dałem się prosić, żeby usiąść przed ogniem z chrustu, który trzeszczał w palenisku. Wtedy bardzo drwiłem z ostrego **wiatru północnego**, który skrzypiał starym **szyldem** (3) i unosił czarnymi wirami **dym** (1) wychodzący z komina.","t07-c1-04-1":"4. — Była pora śniadania. Nie czekając dłużej, dobrze zjedliśmy prosty, ale smaczny posiłek, który nam podano (*) .","t07-tit-3":"Kilka odwiedzin.","t07-c1-05-1":"5. — Po śniadaniu towarzyszyłem ojcu, który jest agentem ubezpieczeniowym, do jego klientów. Najpierw odwiedziliśmy **kowala** (5) , który mieszka obok zajazdu. Był zajęty podkuwaniem konia. Podziwiałem siłę jego pomocnika, który mocno trzymał na swoim skórzanym fartuchu **kopyto** konia, podczas gdy kowal umocowywał **podkowę** (6) mocnymi uderzeniami młota.","t07-c1-06-1":"6. — Potem poszliśmy do **szewca** (7) ze wsi, starego Jakuba. Chociaż ma za szyld przepiękny **but**, zadowala się przyszywaniem podeszew do starych dziurawych butów.","t07-c1-06-2":"Starzec powiedział nam ze śmiechem: « W mieście byłem \"szewcem\" i nie miałem klientów. Tutaj jestem \"łataczem butów\" i roboty jest dużo. »","t07-c1-07-1":"7. — Mówił nam o swoim sąsiedzie **golibrodzie** (8) , z którego klienci nie są zadowoleni. Jego **brzytwy** są zawsze wyszczerbione, a jego **nożyce** nigdy dobrze nie strzygą. Ale ponieważ jest jedynym golibrodą we wsi, trzeba rzecz jasna dać się golić i strzyc jemu. Zresztą jest skąpym i nieuprzejmym człowiekiem.","t07-c1-08-1":"8. — Na szczęście pozostali **sąsiedzi** nie są do niego podobni. Na przykład **kołodziej** (9) jest dobrym człowiekiem, pracowitym i usłużnym. To przyjemność dać mu naprawić wóz. Jego robota jest zawsze wykończona.","t07-c1-09-1":"9. — Stary Jakub nie skarżył się też na **rymarza** (10) , któremu czasem pomaga zszywać **uprzęże**, kiedy robota jest pilna.","t07-c1-09-2":"Mój ojciec zapytał go o rodzinę: « Wszyscy mają się dobrze. Moja wnuczka jest w **szkole** (12) . Jej **nauczycielka** (13) jest z niej bardzo zadowolona, jest dobrą **uczennicą** (14) . Nie jest podobna do mojego niedobrego syna; on myśli tylko o zabawie. **Nauczyciel** (15) niczego nie zdoła go nauczyć. »","t07-tit-4":"Wiejskie pogawędki.","t07-c1-10-1":"10. — Starzec opowiedział nam potem nowiny ze wsi. Ma się zbudować nową szkołę, bo ta mieszcząca się w **domu gminnym** stała się za mała. Zresztą to łatwe, bo wystarczy kupić część ogrodu **młynarza**. To będzie bardzo korzystne dla biedaka. Z powodu zimna **kamienie młyńskie** **młyna** (16) nie mogą już mleć zboża, bo **koło** (17) zostało zatrzymane przez zamarznięty **lód** (25) **strumienia** (23) .","t07-c1-11-1":"11. — « Co do budowli, czy widział pan nasz nowy **kościół** (18) ? Jest bardzo malowniczy pod swoim śnieżnym płaszczem. **Wrony** (19) , które nie poznają już swojej starej dzwonnicy, smutno siadają na wielkim drzewie **cmentarza** (20) . »","t07-c1-12-1":"12. — Ta myśl o cmentarzu przypomniała szewcowi osoby, które mój ojciec znał i które umarły w zeszłym roku. « Ile **grobów** (21) , mój dobry panie, przybyło do innych, pod **cyprysem** (22) ! Śmierć skosiła naszego starego notariusza. Wszyscy mieszkańcy wsi byli na jego **pogrzebie**. »","t07-c1-13-1":"13. — « Oto jego następca, który jeździ na łyżwach po strumieniu. Właśnie przyszedł dać mi naprawić rzemień swojej **łyżwy** (26) , który się urwał. »","t07-c1-14-1":"14. — « Oto także na brzegu strumienia nowy **strażnik polny** (27) . To były żandarm, który przeraża urwisów ze wsi. Uciekają, gdy tylko zobaczą jego **getry** (29) i jego **kepi** (28) . »","t07-c1-15-1":"15. — « Ha! oto stary Józef, który wiezie **wózek z wiązkami drewna** (30) dla piekarza. — To prawda, powiedział mój ojciec, poznaję jego zaprzęg **mułów** (31) . Muszę z nim pomówić, skorzystam z okazji. Do widzenia, ojcze Jakubie. »","t07-c1-16-1":"16. — Właśnie kiedy wyszliśmy, dzieci ze wsi opuściły szkołę i biegnąc rzuciły się na **ślizgawkę** (33) z ryzykiem upadku i złamania sobie ręki przy **upadku** (34) . Jedno z nich wzięło swoje **sanki** (32) u kołodzieja, posadziło w nich jednego z kolegów i ruszyło biegiem.","t07-c1-17-1":"17. — Inne rzuciły się na **zaspę śnieżną** (37) obok **mostu** (40) i zaczęły bombardować **bałwana** (39) , którego ulepiły poprzedniego dnia i któremu włożyły kapelusz, fajkę i tornister przez ramię.","t07-c1-18-1":"18. — Mało dbają o mroźny wiatr i zimno. Większość nie ma nawet **szalika** (35) , a żeby się rozgrzać po walce na **śnieżne kule** (38) , wystarczy im garść bardzo gorących **kasztanów** (42) kupionych u starej **przekupki** Jakubowej, która drży z zimna pod swoją zbyt cienką **chustą** (43) .","t07-tit-5":"*Scena druga.*","t07-tit-6":"Zagroda wiejska wiosną.","t07-c2-01-1":"1. — Mimo wszystkich przyjemności zimy z głęboką radością witamy powrót **wiosny**.","t07-c2-01-2":"Jakże radosny obraz przedstawia podwórze gospodarskie wieczorem, w miesiącu maju!","t07-c2-02-1":"2. — Na widnokręgu **słońce** (1) powoli się kładzie, zalewając **wieś** (3) swoimi purpurowymi **promieniami** (2) . Pilny **oracz** (6) spieszy się zaorać swoje **pole** (4) .","t07-c2-02-2":"Swoim **pługiem** (5) zaprzężonym do silnego **konia** (7) kreśli **bruzdę** (8) , w którą **siewca** (9) pełną garścią rzuci **ziarno**, które wyda złote kłosy.","t07-c2-03-1":"3. — **Kosiarze** (11) zaopatrzeni w swoje kosy skosili trawę na łące, przewracacze siana wysuszyli **siano** (10) obracając je **widłami** (12) i grabiami, i oto wracają.","t07-c2-03-2":"Jedni idą przed ciężkim wozem ciągnionym przez woły; niosą swoje narzędzie na ramieniu. Inni, bardziej leniwi, wygodnie ułożyli się na pachnącym sianie.","t07-c2-04-1":"4. — Przechodząc pozdrawiają przyjaźnie **ogrodnika** (16) zajętego w **sadzie** (13) przycinaniem **drzew owocowych** i szczepieniem **grusz** (14) . **Śliwy** (15) zaczynają kwitnąć, a w dobrze nawiezionym **ogrodzie warzywnym** (17) warzywa, kapusty i sałaty już się dobrze mają.","t07-c2-04-2":"Na murku piękny **paw** (18) rozkłada ogon, żeby dać podziwiać jego przepiękne pióra.","t07-tit-7":"Podwórze gospodarskie.","t07-c2-05-1":"5. — Drzwi **stajni** (19) są otwarte i widać drabinę na siano i **ściółkę** (23) **klaczy** (21) , którą **stajenny** (20) właśnie wyprzągł. **Źrebię** (22) , tak zabawne ze swoimi długimi nogami, idzie za matką podskakując.","t07-c2-06-1":"6. — Obok **studni** (29) **krowy** (25) idą pić do drewnianego **koryta** (26) , które służy im za poidło. **Cielę** (24) korzysta ze sposobności, żeby possać, a **byk** (27) , wąchając dobry zapach paszy, radośnie ryczy i dumnie podnosi głowę z potężnymi **rogami** (28) .","t07-c2-07-1":"7. — Wszyscy pracują. **Służąca** (32) trzyma w ręku **sznur** (31) studni. Czerpie wodę **wiadrem** (30) , żeby napoić bydło. Obok **stodoły** (33) mężczyzna grabi słomę, a przed drzwiami **domu** (34) stara **prządka** (35) swoim kołowrotkiem i swoją **kądzielą** przędzie **len** albo **konopie** jak za dawnych czasów.","t07-tit-8":"Gospodarz.","t07-c2-08-1":"8. — **Gospodarz** (36) kieruje wszystkimi tymi robotami i daje wskazówki swoim parobkom. Zaleca schować pod dach **bronę** (40) i **motykę** (39) , o których zapomniano obok **budy** (38) **psa** (37) .","t07-c2-09-1":"9. — Jego wołania płoszą **gołębia** (41) , który z całych skrzydeł leci do **gołębnika** (42) , i **kury** (43) , które spieszą wrócić do **kurnika** (44) .","t07-c2-10-1":"10. — Przed **owczarnią** (48) oto stary **pasterz** (45) , który przyprowadza z powrotem swoją **trzodę** (49) . Trzymając swój **kij pasterski** (46) , którego nigdy mu nie brakuje, tak samo jak jego wypłowiałej **bluzy** (47) , prowadzi do obory **barany** (50) , **owce** (53) , **jagnięta** (54) , **kozy** (51) i **koźlęta** (52) . Jego wierny **pies** (55) Argus idzie ostatni i swoim szczekaniem przynagla ociągających się.","t07-c2-11-1":"11. — Cały ten hałas i ruch nie mącą spokoju dobrej **mlecznej krowy** (56) , która pobrzękuje swoim **dzwonkiem** (57) , podczas gdy doi się ją przed drzwiami **obory** (58) .","t07-c2-12-1":"12. Zdaje się rozumieć, że musi dać swoje mleko, żeby **gospodyni** (60) mogła przygotować **masło** w **maselnicy** (61) albo wyborne **sery** (64) , które ociekają z deski położonej na **kadzi** (63) .","t07-c2-13-1":"13. — Cała **mleczarnia** (59) jest utrzymywana bardzo czysto przez **parobka** (65) , który właśnie umył **garnki na mleko** (62) w wielkim wiadrze, które niesie w ręku.","t07-tit-9":"Podwórze drobiu.","t07-c2-14-1":"14. — W swoich grubych drewniakach chodzi trochę ciężko i tak płoszy **indyka** (68) , **kaczki** (66) , **kaczory** (67) i **gęsi** (69) , które szeroko otwierają **swoje dzioby** (70) i niespokojnie krzyczą.","t07-c2-14-2":"**Kogut** (71) , bardziej wojowniczy, podnosi swój czerwony **grzebień** (72) , potrząsa piórami swojego **ogona** (73) i wydaje dźwięczne « kukuryku ».","t07-c2-15-1":"15. — **Kwoka** (74) grzebie na **gnoju** (81) ze swoimi **kurczętami** (75) . **Prosię** (78) ucieka do swojej matki, ogromnej **świni** (77) , którą widzimy obok chlewu.","t07-c2-16-1":"16. — W swoich przegrodach **króliki** (79) chciwie jedzą delikatną **trawę** (80) , którą przynosi im córka gospodarza. Janina bardzo lubi swoje króliki i codziennie, zebrawszy świeże **jajka** (76) w kurniku, przychodzi odwiedzić swoich przyjaciół.","t08-apar-1":"TABLICA Nr 8 *Scena pierwsza.* Żniwa (*) . — Widoki wsi.","t08-c1-01-1":"1. — Wraz z **latem** raz jeszcze zmienił się widok wsi. Ziarno powierzone bruździe wykiełkowało; zielona roślinka wyszła z ziemi i wypuściła kłos. Ziarno się tworzyło, potem dojrzewało, a odtąd trzeba je już tylko zebrać.","t08-c1-02-1":"2. — **Kwiaty polne** są rozwinięte. **Chabry** (1) , **maki** (2) i **naparstnice** (3) mieszają z jednostajnym odcieniem pól zbożowych wesoły kontrast swoich świeżych **koron**.","t08-c1-03-1":"3. — Drzewa owocowe okryły się liśćmi; owoc dojrzał. Mała **czereśnia** (4) obfituje w piękne **czereśnie** (5) , które dzieci z wielką przyjemnością zbierają i jedzą.","t08-c1-04-1":"4. — Odtąd bydło może spędzać cały dzień na wolnym powietrzu.","t08-c1-04-2":"**Jagnięta** (6) urosły i stały się pięknymi **owcami** (7) i pięknymi **baranami** (8) o gęstym wełnianym runie. Spokojnie skubią **trawę** **pastwiska** (9) upstrzonego **stokrotkami**.","t08-c1-04-3":"Wkrótce zacznie się strzyc **te** zwierzęta, żeby mieć ich **wełnę**, z której wyrabia się sukno na nasze ubrania.","t08-tit-2":"Pasterz.","t08-c1-05-1":"5. — **Pasterz** (10) zdaje się mało na nie zważać. Dba tylko o burzę, która przechodzi na widnokręgu, a **juhas** (13) , który przykłada **lirę korbową** (14) do warg, wydaje się jeszcze mniej zatroskany.","t08-c1-06-1":"6. — Upał jest przytłaczający; bo **pies** (15) też przychodzi ugasić pragnienie; chłepcze świeżą wodę **strumienia** (16) i płoszy biedną **żabkę** (17) , która przycupnęła w nadbrzeżnych trawach. Ta skacze w czystą wodę, gdzie kwitną **grzybienie** (18) .","t08-c1-07-1":"7. — **Pliszka** (19) kąpie się przy **źródełku** (20) , które tryska między dwiema skałkami, i chowa się pod **ciernistymi krzewami** (21) i **krzakami głogu** (22) .","t08-tit-3":"Żniwa.","t08-c1-08-1":"8. — Dla wiejskich dzieci żniwa są bardzo zabawną porą. Radośnie **koziołkują** (24) na **stertach słomy** (23) , pomagają **żniwiarzom** (26) i podczas gdy ci koszą **pole zbożowe** (27) swoimi **kosami** (25) dobrze naostrzonymi **osełką** (30) , one zbierają zboże i wiążą je w **snopy** (31) albo w **wiązki** (32) .","t08-c1-09-1":"9. — Czasem pozwala się największym z nich ciąć **sierpem** (12) **złote źdźbła** (28) , które niosą ciężkie **kłosy** (29) pełne ziarna; a najmniejsze, pilnując **bydła** (33) , które pasie się na **pastwisku** (34) w cieniu wielkiej **lipy** (35) , chwytają swoją **siatką** (36) piękne **motyle**.","t08-c1-09-2":"Niektóre nawet wspinają się na **wóz** (37) , żeby układać snopy, które podaje się im **widłami** (38) .","t08-c1-10-1":"10. — Na całej **równinie** (39) , gdzie wzlatują **skowronki** (41) , panuje ożywienie. Wszyscy są zajęci żniwami. Ale podczas gdy biedni nadal używają dawnych narzędzi, **kos, sierpów** i **cepów** (40) , bogaci właściciele każą kosić swoje zboże albo swoje **żyto** (43) **żniwiarką** (42) . Potem, nie musząc znosić snopów do stodoły, robi się wielkie **sterty snopów** (44) .","t08-c1-11-1":"11. — Wtedy przywozi się **młockarnię** (47) , którą **lokomobila** (45) porusza **pasem transmisyjnym** (46) , i tak ziarno oddziela się od **słomy**, nie opuszczając pola, na którym zostało zasiane.","t08-tit-4":"Burza.","t08-c1-12-1":"12. — Często **nawałnice** (53) zdarzają się w porze żniw. Najpierw z daleka słychać pomruki **grzmotu**; **wichura z zachodu** (54) zaczyna dąć i, dysząc, zgina najgrubsze drzewa **lasku** (49) . Czarne **chmurzyska** (56) szturmują niebo; przecinają je oślepiające zygzaki **błyskawicy** (55) . **Deszcz**, a czasem **grad** zaczynają padać, przygniatając plony gotowe do skoszenia.","t08-c1-13-1":"13. — Często piorun podpala budowlę. Tak w zeszłym roku dach **wiatraka** (50) obrócił się w popiół, a dwa jego **skrzydła** (51) zostały strzaskane.","t08-c1-14-1":"14. — Po kilku godzinach spokój się odradza. Lśniąca **tęcza** (52) pojawia się na widnokręgu, a przyroda podejmuje swoje życie przerwane na kilka chwil. Wieśniacy, którzy schronili się w **szałasach** (48) , znów zabierają się do pracy i dzielnie starają się naprawić szkody, które właśnie ponieśli.","t08-tit-5":"*Scena druga.*","t08-tit-6":"Polowanie. — Winobranie. — Rybołówstwo.","t08-c2-01-1":"1. — Około końca **sierpnia** albo w połowie **września**, zależnie od okolic, przypada otwarcie polowania. Ledwie pierwsze promienie słońca wywabiły **jaszczurki** (2) z ich nory, kiedy **myśliwy** (5) wyrusza w drogę ze swoimi **psami** (4) .","t08-c2-02-1":"2. — Włożył swój mocny **strój myśliwski** (9) z grubego sukna, obuł się w skórzane **getry**, w których zdoła chodzić po wilgotnej trawie, gdzie kryją się **ropuchy** (1) ; wziął swoją **strzelbę** (6) i swoją **torbę myśliwską** (10) , i oto rusza.","t08-c2-03-1":"3. — Zapał pościgu prowadzi go w środek winnicy, gdzie winobranie jest w pełnym ruchu. Dzieci winiarza, które zwykle pilnują kóz na drodze, dziś pozwalają im paść się na chybił trafił, a przywiązawszy do palika starego **kozła** (3) , który nie omieszkałby skorzystać ze swojej wolności, żeby uciec, one z kolei przypisują sobie udział w przyjemności. Jedno chwyta kiść winogron w **koszu do zbioru** (12) i bawi się wyciskaniem **soku** (14) do kubka (13) , żeby zrobić moszcz (wino niesfermentowane). Drugie stroi sobie głowę **wieńcem z liści** (15) , który dopiero co uplotło. Obok nich bezwstydne **wróble** (16) przylatują nawet przed prasę, żeby kraść winogrona.","t08-c2-04-1":"4. — Podczas gdy dzieci się bawią, mężczyźni pracują. **Winobrańcy** (18) znoszą winogrona do piwnicy w **koszach na plecach** (17) ; **bednarz** (19) naprawia **beczki** (20) , sprawdza, czy **klepki** (22) i **dna** (21) są w dobrym stanie, i wymienia pęknięte **obręcze** (23) . Pracował też przy **kadziach** (25) , do których wsypuje się **winogrona** (26) , żeby je poddać fermentacji.","t08-c2-05-1":"5. — Kiedy fermentacja się skończy, ściąga się wino, a resztki kładzie się na **prasie** (28) i stopniowo dociskając wielką **śrubą** (29) , wyciska się sok, który spływa do **kadzi** (32) , i jeszcze otrzymuje się **wino** (31) .","t08-tit-8":"Piwo i jabłecznik.","t08-c2-06-1":"6. — Po murze **piwnicy** (27) pnie się gałąź **chmielu** (30) . Tam jest to tylko roślina ozdobna, ale w niektórych krajach, gdzie winorośl jest bardzo rzadka, chmiel uprawia się, żeby wyrabiać **piwo**.","t08-c2-07-1":"7. — Mała **jabłoń** (33) jest obładowana jabłkami, które, kiedy dojrzeją, dadzą wyborny **jabłecznik**. W swojej **klatce** (34) **kanarek** (35) i **szczygieł** (36) patrzą zazdrosnym okiem na wróble, które swobodnie dokazują.","t08-c2-08-1":"8. — Jak okiem sięgnąć, na stoku wzgórz ustawione są **tyczki winne** (40) , które podtrzymują przepiękne **krzewy winne** (39) , obwieszone ciężkimi **kiściami**.","t08-c2-08-2":"Przez cały rok **winiarz** (42) pracował, żeby doglądać swojej **winnicy** (38) , a teraz jest wynagrodzony za swój trud pięknym zbiorem. **Winobranki** (41) napełniają kadzie postawione na wozie ciągnionym przez **muły** (43) , i wszyscy są radośni.","t08-tit-9":"Rybołówstwo.","t08-c2-09-1":"9. — Tak samo jest z **wędkarzami** (44) , którzy od rana przyszli usadowić się na brzegu wody ze swoimi **wędkami** (45) .","t08-c2-09-2":"**Ryba** (47) chwyta **haczyk**, gdy tylko zanurzą swoją **żyłkę** (46) w wodzie, i ledwie mają czas odnowić **przynętę**, kiedy nowa ofiara trzepocze na końcu żyłki.","t08-c2-09-3":"Jednak **rybak z siecią** (48) , który ze swojej **łodzi** (49) rzuca **sieć** w środek **rzeki** (50) , łowi więcej ryb.","t08-c2-10-1":"10. — Jesień jest porą dobrych przechadzek: pieszo, **konno** (52) , **na rowerze** (53) , **samochodem** (54) . **Drogi** (51) są czyste i korzysta się z ostatnich pięknych dni, bo oto już **jaskółki** (56) zbierają się na dachach, żeby odlecieć z całych skrzydeł ku cieplejszym krajom. Listowie starego **orzecha** (57) żółknie, **orzechy** spadają, a wysokie **drzewa** ustawione w grupie jak **bukiet** (58) na **wzniesieniu** (59) wkrótce stracą liście.","t08-c2-11-1":"11. — **Słońce** (60) wstaje później, dni się skracają, dość szczypiące zimno zaczyna być odczuwane **rankiem**, i oto już stada **słonek** (61) opuszczają nasze niegościnne strefy.","t09-apar-1":"TABLICA Nr 9","t09-tit-1":"*Scena pierwsza.*","t09-tit-2":"Góry. — Uzdrowisko.","t09-c1-01-1":"1. — Od ośmiu dni jestem w Pratz. Nie potrafię wyrazić całego podziwu, jaki poczułem, kiedy stanąłem przed cudownym **łańcuchem górskim** (1) Pirenejów, którego **grzbiet** (2) rysuje się na błękitnym niebie jak olbrzymi feston.","t09-c1-02-1":"2. — Nie wyobrażałem sobie, że pirenejskie **szczyty** (3) osiągają tak wielką **wysokość**, i stałem oszołomiony wobec przepięknych **lodowców** (5) i ośnieżonych **turni** (4) , po których staczają się tak straszliwe **lawiny**.","t09-tit-3":"Krajobraz górski.","t09-c1-03-1":"3. — Już nazajutrz po przyjeździe poszedłem do starego wygasłego **wulkanu** (6) , który jest blisko Pratz. Na jałowych i ogołoconych brzegach **krateru** widać jeszcze dobrze ślady przejścia **lawy**, która płynęła przed wieloma wiekami po **zboczu góry** (7) . Udało mi się znaleźć na jednym ze **stoków** kilka odłamków tej lawy.","t09-c1-04-1":"4. — Pratz leży na granicy, a **twierdza** (8) , która broni **przełęczy** (27) oddzielającej Francję od Hiszpanii, całkiem przypomina te stare zamki znad Renu, które zdają się wypatrywać **łupu** ze szczytu swojej skały.","t09-c1-05-1":"5. — Ogromny **orzeł** (9) , który ma swoje gniazdo niedaleko **fortu** (8) , często przyciąga moją uwagę. Ten **ptak drapieżny**, którego **dziób** jest silny, często przynosi swoim małym jagnię albo koźlę, które trzyma w swoich **szponach**. Tak wielkie są jego **skrzydła**, że potrafi długo szybować ze swoim ciężkim brzemieniem.","t09-tit-4":"Wycieczkowicz.","t09-c1-06-1":"6. — Najprzyjemniejszą przechadzką jest tam wycieczka do wodospadu (10) w «Kau». **Wodospad** spada wirując, a potem znika jako piękny **strumyk** w **lesie jodłowym** (11) położonym na zachód od miasta. Wspięliśmy się przez ten las aż do **obserwatorium meteorologicznego** (12) , a ze szczytu **punktu widokowego** dostrzegliśmy całą **panoramę** okolicy. **Krajobraz** jest cudowny, a **przyroda** zdaje się szczodrze obdarzać ten kraj wszystkimi skarbami, którymi rozporządza.","t09-c1-07-1":"7. — Aby zejść, skorzystaliśmy z **kolejki linowej** (13) i zatrzymaliśmy się na małej **stacji** blisko **ruin** (14) starego **zamku feudalnego**, zamieszkiwanego niegdyś przez panów na Pratz.","t09-c1-08-1":"8. — Biedny zamek! Co też pewnie myśli, widząc w dole zalotne **uzdrowisko** (15) , które jest teraz modnym **zdrojem termalnym**?","t09-c1-08-2":"**Klimat** jest tak przyjemny, **woda mineralna** tak skuteczna, że **kuracja** stosowana w **sanatorium** (17) jest prawdziwą przyjemnością.","t09-tit-5":"Przyjemne miasto zdrojowe.","t09-c1-09-1":"9. — Zresztą zrobiono wszystko, żeby uprzyjemnić pobyt. Wielki **wiadukt** (16) zbudowano, aby umożliwić kolej żelazną; **park** (18) **zakładu zdrojowego**, w którym się **koncertuje**, urządzono w uroczy sposób. Kilka wdzięcznych «**willi**» (19) zbudowano wokół kasyna (21) , a bardzo dobrze utrzymana **szosa** (22) znacznie ułatwia komunikację.","t09-c1-10-1":"10. — Zwykła **skarpa** (23) oddziela **drogę** (20) od właściwej **doliny** (25) , na której dnie leży wdzięczne małe **jezioro** (26) , zasilające przejrzysty **strumień** (24) .","t09-c1-11-1":"11. — Po drugiej stronie doliny eksploatuje się **kopalnię żelaza** (28) . Wiele razy chodziłem patrzeć, jak **górnicy** zjeżdżają do **szybu**, a nawet wszedłem do **chodnika**, w którym spędzają swój dzień, wydobywając **rudę**, która zawiera **metal**.","t09-c1-12-1":"12. — Ważną **hutę** zbudowano blisko kopalni, żeby od razu wykorzystać bogactwa, które się z niej wydobywa. **Wielki piec** (29) , ogrzewany **węglem kamiennym**, którego tu pod dostatkiem, pozwala szybko i tanio otrzymywać **surówkę**.","t09-c1-13-1":"13. — Niedaleko kopalni drąży się **kamieniołom** (30) . Ani **granitu**, ani **porfiru**, ani nawet **piaskowca** nie odłupuje stary **kamieniarz** swoim **kilofem**, lecz zwykły **kamień ciosowy** do budowy domów.","t09-c1-14-1":"14. — Jedną z najpiękniejszych ozdób tego kraju są **jodły** (31) . Wszędzie w głębi **wąwozu** (32) , na brzegu **potoku** (33) , **przepaści** (34) albo urwiska ich cienkie igły kładą zielony odcień.","t09-tit-6":"Chodzenie pieszo.","t09-c1-15-1":"15. — Korzystam z wakacji, żeby **długo** spacerować. **Drogi** (35) , które wiją się po górze, pozwalają przebyć, nie zważając na odległość, kilka **kilometrów**, a często kilka **mil**.","t09-c1-15-2":"**Słupy graniczne** (36) i **drogowskazy** (37) znaczą drogi, na których często spotyka się młodego **górala** (38) z **sakwą** (40) u boku, niosącego **świstaka** (39) , albo jakiegoś **Cygana** (41) , którego **futrzana czapa** (42) dziwnie kontrastuje ze starym podartym **kapturem** (43) . Prowadzi on na **łańcuchu** tresowanego **niedźwiedzia** (44) .","t09-tit-7":"Wspinaczka górska.","t09-c1-16-1":"16. — Prawie co dzień idę z **przewodnikiem** (48) ćwiczyć **wspinaczkę** i jestem bardzo dumny, kiedy z **plecakiem** (47) na plecach i «**alpensztokiem**» w ręku, jak prawdziwy **turysta** (46) , szturmuję **skały** (45) .","t09-c1-17-1":"17. — Ze szczytu góry mieszkańcy równiny wyglądają nie grubiej niż mrówki; **stado owiec** (50) pasące się na **pastwisku** (49) zdaje się zabawką dla dzieci. **Sosna** (51) albo i **drewniany domek** (52) wygląda ledwie jak plamka na zieleni.","t09-c1-18-1":"18. — Podczas tych wycieczek często spotykamy na **ścieżce** (53) **łowcę kozic** (54) , niosącego na ramieniu zwierzę, które dopiero co zabił.","t09-c1-19-1":"19. — Umieściłem w moim zielniku bardzo osobliwą gałązkę **paproci** (55) i piękną różową gałązkę **wrzosu** (57) , które zerwałem u wejścia do małej **groty** (56) podczas mojego ostatniego spaceru.","t09-tit-8":"*Scena druga.*","t09-tit-9":"Las. — Polowanie.","t09-c2-01-1":"1. — Wczoraj spędziłem rozkoszny dzień w lesie. Krzątanina, która panuje wśród zwierząt i **owadów** (5) zamieszkujących go, bardzo mnie zainteresowała.","t09-c2-01-2":"**Pająk** (1) , który tka swoją **sieć** (2) między dwiema gałęziami, żeby złapać przelatującą **muchę** (3) , **ślimak** (4) mozolnie niosący swoją muszlę, jelonek rogacz badający swoją zdobycz, pilna mrówka bardzo gorliwa przy **mrowisku** (6) , ci wszyscy malutcy chodzili, przychodzili, pracowali z nadzwyczajną pilnością.","t09-c2-02-1":"2. — **Wąż** (7) , którego na pierwszy rzut oka wziąłem za **żmiję**, ale który był tylko zwykłym **zaskrońcem**, przyczaił się pod pniem drzewa i od czasu do czasu wysuwał swoją cienką główkę, która zawsze zdawała się gotowa ukąsić. Przede mną gruby **pomrów** (8) ciężko pełzł, pożarłszy jedną ze smakowitych **poziomek** (11) , które obficie tam rosną.","t09-c2-03-1":"3. — Ziemia była usłana **kwiatami leśnymi**; **pierwiosnki** (9) , **barwinki** (10) i wiele innych roślin, których nie znałem, kwitły wśród **kęp trawy** (12) .","t09-c2-04-1":"4. — W tej okolicy **trufla** jest prawie tak pospolita jak **grzyb** (14) , a **prosię** (13) należące do leśnika łakomie badało, czy uda mu się znaleźć kilka z nich.","t09-tit-10":"Kłusownictwo.","t09-c2-05-1":"5. — Byłem świadkiem **końca** sceny, która bardzo mnie ubawiła. Dzięki węchowi swojego **psa jamnika** (15) **leśnik** (16) właśnie zaskoczył **kłusownika** (22) w chwili, gdy ten szykował się zabrać **zwierzynę** (17) , którą zabił. Woląc porzucić swoją zdobycz niż dać się aresztować, kłusownik uciekł, a **zając** (18) , **łania** (19) , **sarna** (20) i **dzik** (21) leżały na trawie ku radości leśnika.","t09-c2-06-1":"6. — Różnorodność drzew, które zawiera las, jest zadziwiająca. **Buki** (23) i **brzozy** (26) , **sosny**, które wydają **żywicę** (27) , **dęby** (29) i wiele innych mieszają swoje konary.","t09-c2-06-2":"**Bluszcz** (24) , który przywiera do pnia wysokich drzew, barwi **starodrzew** (25) lśniącą zielenią, która przyjemnie łączy się z jaśniejszym i blado zielonym odcieniem **mchu** (31) , w którym **dzięcioł zielony** (30) szuka owadów.","t09-tit-11":"Krajobraz leśny.","t09-c2-07-1":"7. — Stare dęby mnie oczarowały. Ich grube skręcone **korzenie** (32) , do połowy wyszłe z ziemi, dają im wspaniały wygląd siły i wigoru, i pytam siebie, jak **właściciel** (35) może godzić się na ich ścięcie i wydanie **pile** (34) **drwala** (33) . Biedne **pnie** (36) , obdarte ze swojej **kory** (37) albo rozłupane **siekierą** (38) **wyrobnika** (39) , zasmucają mnie.","t09-c2-08-1":"8. — Obok stary **węglarz** (41) przygotował swoją **łopatą stos** (42) węgla drzewnego, a staruszka przyniosła **wiązkę** (40) **martwego drewna** z gałązek ściętych drzew.","t09-tit-12":"Polowanie.","t09-c2-09-1":"9. — Chciałem pójść odpocząć przez kilka chwil w **leśniczówce** (46) , ale kiedy przybyłem blisko **stawu** (43) , na którym pływa piękny **łabędź** (45) , zauważyłem, że niedawna **powódź** (44) zmieniła drogę w prawdziwe **bagno**. Musiałem zawrócić i, przechodząc blisko **cedru** (49) , **topoli** (48) i **wiązu** (47) , które są na skraju lasu, zobaczyłem, jak z **zagajnika** (54) wypada przepiękny **jeleń** (50) , ścigany przez zawziętą **sforę** (51) , którą podniecał jeszcze **róg** (53) **konnych myśliwych** (52) . Biedne zwierzę było zupełnie wyczerpane. Padło umierając o kilka kroków ode mnie.","t09-c2-10-1":"10. — Syn leśnika, którego przyciągnął zgiełk **polowania z psami**, wyszedł z domu i wróciliśmy we dwóch do lasu. Widział on **srokę** (56) na gałęzi starego dębu. Sądził, że jej gniazdo jest pewnie ukryte w **listowiu** (58) , i chciał to gniazdo złapać.","t09-c2-10-2":"Zwinny jak **wiewiórka** (61) , wspinał się z **gałęzi** (55) na gałąź, ale nie znalazł nic i zdołał tylko spłoszyć starą **wronę** (60) siedzącą na **konarze** (57) .","t10-apar-1":"TABLICA Nr 10 Morze. — Port.","t10-01-1":"1. — Latem, podczas gdy jedni szukają spokoju i chłodu w górach, inni wolą udać się na wybrzeże. Tak zrobiliśmy w zeszłym roku, bo bardzo lubimy **Ocean** (1) .","t10-02-1":"2. — Co do mnie, odczuwam wielką przyjemność, kontemplując ten ogromny bezmiar wody, który rozciąga się aż po **horyzont** (2) , i widząc, jak odpływają w daleką **podróż** olbrzymie **parowce** (3) , na które wsiadają podróżni jadący do Ameryki.","t10-03-1":"3. — Dlatego mój ojciec, który zna moje upodobanie, zawsze wybiera na spędzenie wakacji jakąś bardzo spokojną plażę, położoną blisko jednego z naszych wielkich **portów wojennych**.","t10-03-2":"Podczas naszego ostatniego pobytu **eskadra** przybyła zakotwiczyć się za ogromnym **falochronem** (4) , który zamyka i chroni **port wojenny** (5) , i udało mi się zgodnie z życzeniem podziwiać rozmaite **okręty wojenne**, mały **okręt podwodny** (10) , który nurkuje i znika pod wodą, a także ogromny **pancernik** (9) , który dotąd bał się prawie tylko ataków **torpedowca** (8) .","t10-tit-2":"Małe okręty.","t10-04-1":"4. — Ten ostatni umiał już bardzo **zręcznie** znaleźć słaby punkt grubego metalowego pancerza, żeby wetknąć tam niebezpieczną **torpedę**, której wybuch sprawia zagładę okrętu, ale mimo to był mniej groźny niż okręt podwodny, bo kontrtorpedowce łatwo go ścigają.","t10-05-1":"5. — Mogłem też zobaczyć szybkie opancerzone **krążowniki** (6) , prawie tak samo nietykalne jak prawdziwy pancernik, kilka **transportowców** (12) trzy albo cztery **kanonierki** (7) i wreszcie jedną **fregatę** (11) . **Widok tej floty, kiedy manewruje, żeby podnieść kotwicę, jest najciekawszy.**","t10-06-1":"6. — Jakaż różnica budowy między tymi wielkimi masami stali a eleganckimi **trójmasztowcami** czy wdzięcznymi **żaglowcami** (13) , używanymi jeszcze dziś we flocie handlowej, które widziałem wpływające do portu pod pełnymi żaglami, kiedy spacerowałem po **nabrzeżu** (14) . Owszem, traciły one wiele ze swoich zalet, **kiedy** **wiatr** był przeciwny. Musiały zwinąć wszystkie żagle, żeby wrócić do basenu, a **holownik** (16) był potrzebny, żeby po nie przypłynąć i doprowadzić je, niczym zwykłe **barki towarowe** (17) , do nabrzeża.","t10-tit-3":"Port handlowy.","t10-07-1":"7. — To, co jest ciekawe w porcie, o którym mówię, to że mieści on nie tylko port wojenny, sztucznie urządzony olbrzymimi robotami, lecz także cudowny **port handlowy**, położony w **ujściu** wielkiej rzeki.","t10-08-1":"8. — Język ziemi, który oddziela oba baseny, jest ufortyfikowany i broniony szeregiem **baterii** i **bastionów**, które wysuwają się w morze. Trzeba osobnego pozwolenia, żeby spacerować po **wałach** (15) . Łatwo je uzyskałem, przez mojego wuja, który jest inżynierem **stoczni** (18) , i poszedłem obejrzeć okręty, które buduje się pod rozległymi halami.","t10-09-1":"9. — Byłem nawet przy wodowaniu pancernika i pamiętam wzruszającą chwilę, którą poczuł cały tłum, kiedy ogromna masa, zostawiona samej sobie, zaczęła się ześlizgiwać po swoim kołyskowym rusztowaniu i przyszła unosić się na wodzie rzeki.","t10-10-1":"10. — Żeby dojść do stoczni, przechodzi się przez **plac ćwiczeń** (19) , gdzie żołnierze garnizonu co dzień przychodzą się ćwiczyć, przechodzi się po żelaznym **mostku** (20) , który łączy plac defilad z **arsenałem** (21) .","t10-tit-4":"Arsenał i doki.","t10-11-1":"11. — Z moim wujem zwiedziłem tę wielką budowlę pełną **dział** (22) , **kul** (23) i **granatów**. Widziałem też **fabrykę metalu** (24) , w której wyrabia się **kotły** (25) parowców.","t10-12-1":"12. — Zupełnie blisko są **doki** (26) — doki naprawcze — i bardzo osobliwe **doki pływające** (27) , w których mogłem zobaczyć z bardzo bliska, na naprawianym okręcie, **śrubę** (28) , **stępkę** (29) i **ster** (30) statku.","t10-13-1":"13. — Port handlowy jest zupełnie tak samo godny studiowania jak port wojenny i spędziłem wiele godzin, gapiąc się na nabrzeżach, gdzie cumują **statki kołowe** (31) , które płyną w górę rzeki, i patrząc, jak działają **żurawie masztowe** (32) , które podnoszą, niczym piórka, ogromne ładunki.","t10-tit-5":"Pilot.","t10-14-1":"14. — Podziwiałem **transatlantyki** (34) wychodzące z redy, z **flagami** (35) na pełnym wietrze, prowadzone przez zręcznego **pilota** (36) , który cudownie umie trzymać się **kanaliku żeglownego** znaczonego **bojami** (40) i **pławami**, omijając **galary** (41) , które mozolnie dają się kierować swoim jedynym czworokątnym żaglem. Rozróżniłem na **przodzie statku** (37) — dziobie — **kabiny** (39) drugiej klasy, a na **tyle statku** (38) — rufie — salony dla pasażerów pierwszej klasy.","t10-15-1":"15. — Kilka razy byłem też przy ładowaniu **barki towarowej** (42) , w której właśnie gromadzono towary z **magazynu** (43) i ze **stacji morskiej** (44) , przywiezione przez liczne pociągi **linii nabrzeżnej** (45) .","t10-tit-6":"Wioślarstwo dla przyjemności.","t10-16-1":"16. — Często pływałem łodzią w **doku postojowym** (53) , do którego przychodzą się chronić **łodzie** (46) , i było dla mnie radością władać **wiosłem** (47) . Wszedłem na **pokład** (48) **łodzi żaglowej** (49) , wspiąłem się po **linach** (52) na **maszt** (51) aż na **reje** (50) , potem powtórzyłem swoją przechadzkę **jolą** (54) między ciężkimi **łodziami rybackimi** (55) , gdzie schną **sieci** (56) .","t10-17-1":"17. — Na **nabrzeżu** (58) defilowały przede mną najrozmaitsze **towary** (59) , zawarte w **skrzyniach** (60) albo w **belach** (61) . Tworzyły **ładunek** (63) **barkasów**, a potężne **dźwigi** (62) zdejmowały je i składały na **wozach ciężarowych** (64) , podczas gdy **woźnice** zgłaszali je i płacili cło w **komorze celnej** (65) .","t10-18-1":"18. — Wreszcie, kiedy przybyłem do **mostu obrotowego** (66) albo do **śluzy** (69) , przechodząc przed **pogłębiarką** (68) , która czyści **kanał** (67) , wysiadłem na nabrzeże blisko **semafora** (70) .","t10-19-1":"19. — Po drugiej stronie tego nabrzeża przybijają właśnie **szalupy** (71) , które przywożą na ląd oficerów eskadry. Godny podziwu to widok patrzeć, jak marynarze rytmicznie podnoszą swoje wiosła, podczas gdy łódź niesiona przez **falę** (72) łatwo dobija do schodków przystani. W tym miejscu można lepiej obserwować **pływ** i ruch **przypływu** i **odpływu** na **plaży** (73) .","t10-tit-7":"Kasyno oficerskie.","t10-20-1":"20. — Żeby wrócić do domu, skorzystałem z **tramwaju elektrycznego** (74) , którego **przystanek** (75) jest blisko **słupa** postawionego przed klubem oficerów.","t10-20-2":"Z **balkonu** (76) klubu, ozdobionego **kotwicami** (77) , działami i kulami, często widziałem wspaniałe zgromadzenie oficerów marynarki: **poruczników** (78) ze szpadą, **kapitanów artylerii** (79) i **piechoty** (80) z **szablą**. Za nimi stał **marynarz** (81) , który przynosił im **lunetę**, kiedy chcieli rozróżnić to, co dzieje się daleko.","t10-21-1":"21. — Widziałem też młodych **podporuczników** (82) otrzymujących instrukcje swojego **komendanta** (83) albo **admirała** (84) , podczas gdy **bosman** (85) czekał, żeby zanieść je na okręt.","t10-22-1":"22. — Z tego balkonu widok jest wspaniały: panuje się nad całą plażą z jej **namiotami** (86) i **kabinami** (87) , i widzi się, o godzinie kąpieli, **kąpiących się** (88) , którzy radośnie swawolą przed **kasynem** (89) .","t10-23-1":"23. — Na krańcu plaży wybrzeże tworzy mały skalisty **półwysep** (91) , gdzie rozbija się **fala przybojowa** (92) i na którym zbudowano **latarnię morską** (93) , nocą wskazującą drogę żeglującym. Ten półwysep łączy się z lądem tylko bardzo wąskim **przesmykiem** (90) .","t10-tit-8":"Ogólny widok wybrzeży.","t10-24-1":"24. — **Klif** (94) rozciąga się, rozdarty przez morze, które kapryśnie rysuje w nim szereg **zatok** (95) i **przylądków** (cypli), czyniąc go najbardziej malowniczym.","t10-24-2":"Na **płaskowyżu** (96) , który panuje nad **(morską) cieśniną** (98) , jest bardzo ważny **fort** (97) i kilka «willi».","t10-25-1":"25. — Ta cieśnina oddziela od kontynentu bardzo niebezpieczną **wyspę** (99) , otoczoną **rafami** (100) i **przybojem**, gdzie łodzie, a nawet wielkie okręty czasem osiadają na mieliźnie. Mimo szybkości ratunku i prędkiego przybycia **łodzi ratunkowych**, te **katastrofy morskie** są przerażające, a podczas **burz** równonocnych kilka statków zginęło z ludźmi i towarami.","t10-25-2":"Mimo tego sąsiedztwa **port** jest bardzo uczęszczany przez marynarzy.","t11-apar-1":"SERIA TRZECIA TABLICA Nr 11 Miasto i jego zabytki. — Pożar.","t11-tit-1":"Przedmieście.","t11-c1-01-1":"1. — Mieszkam w wielkim mieście położonym o 100 kilometrów od Oceanu, a które mimo to jest **portem** (1) pierwszej rangi. Rzeka, która je obrzeża, ma szerokość 400 metrów i tworzy bardzo piękną redę.","t11-c1-02-1":"2. — Cała część miasta, która leży przy **nabrzeżach** (2) , wygląda całkiem morsko i przemysłowo i tworzy **przedmieście** (3) , zamieszkane tylko przez żeglarzy i robotników. Ci pracują w **fabrykach** (4) i w **gazowni** (5) , której wysoki **komin** (6) i **gazometr** widać z bardzo daleka.","t11-c1-03-1":"3. — W średniowieczu miasto było ufortyfikowane i znajduje się jeszcze kilka pozostałości jego wałów, zwłaszcza **brama** (8) starego **zamku warownego** (7) , obrzeżona swoimi dwiema **wieżami** (9) , które teraz służą za **więzienie**.","t11-c1-04-1":"4. — W całej tej **dzielnicy**, która wygląda bardzo staro, tylko jedna budowla jest względnie nowoczesna: to **komora celna** (10) . Leży ona między nabrzeżem a **uliczką** (11) , która prowadzi do starego **ratusza** (12) . Łatwo poznaje się ten ostatni zabytek po olbrzymiej **dzwonnicy** (13) , która panuje nad starym miastem.","t11-c1-05-1":"5. — Po drugiej stronie ulicy **stoi** budynek zbudowany w tym samym stylu co komora celna: to **Giełda** (14) . Jedna z jej fasad patrzy na mały plac, gdzie jest **prefektura** (15) . Nasze miasto bowiem, nie będąc stolicą, jest mimo to ważną stolicą departamentu.","t11-tit-2":"Najwyższa część miasta.","t11-c1-06-1":"6. — Garnizon, dość liczny, jest zakwaterowany w rozległych, bardzo zdrowych **koszarach** (16) ; rozciągają się one aż do krat **parku miejskiego** (17) . **Bulwar** (19) , który prowadzi do tego parku, biegnie za **kasą oszczędnościową** (18) i dochodzi do placu **katedry** (20) .","t11-c1-07-1":"7. — Wszystkie te zabytki rozciągają się amfiteatralnie na wzgórku, gdzie jest też nasze rozległe **liceum** (21) .","t11-c1-07-2":"Jeśli schodzi się nieco pochyłą drogą, która dołącza do Wielkiej ulicy, dochodzi się do **Sądu** (22) , przed którym rozciąga się przyjemny **ogród publiczny** (26) . Ten **skwer** nie jest bardzo duży, ale tworzy w środku miasta oazę zieleni i chłodu. Dlatego jest bardzo uczęszczany przez mieszczan, którzy lubią przychodzić i siadać pod namiotem **kawiarni** (25) , żeby słuchać muzyków wojskowych, którzy w czwartki i niedziele grają w **kiosku** (27) postawionym między trawnikami a kępami krzewów.","t11-c1-08-1":"8. — Na jednym z tych trawników stoi brązowy **posąg** (28) , pomnik wzniesiony ku pamięci jednego z naszych współmieszczan, który oddał wielkie usługi swojemu rodzinnemu miastu.","t11-tit-3":"Środki transportu.","t11-c1-09-1":"9. — Dotąd nasze miasto nie jest jeszcze oświetlane światłem elektrycznym, ma tylko **latarnie gazowe** (29) . Ale **tutejsza prasa** prowadzi kampanię, żeby ten system oświetlenia został ulepszony, **jak** już udoskonalono **system trakcyjny** tramwajów. **Dawne** wozy, **ciągnione** przez **konie,** zostały praktycznie zastąpione przez **tramwaje elektryczne** (31) , które szybko przewożą podróżnych z jednego krańca **miasta na drugi,** za bardzo **tanią** cenę.","t11-c1-10-1":"10. — Blisko Sądu jest **Bank** (32) , gdzie dyskontuje się walory handlowe. **Urzędnicy bankowi** (33) chodzą inkasować należności w domach.","t11-tit-4":"Sztuka i nauczanie.","t11-c1-11-1":"11. — Piękny budynek, który stoi obok, to **muzeum.** Mieści ono zarazem **bibliotekę** (34) miasta, piękne **zbiory przyrodnicze** (35) (Muzeum przyrody) i wdzięczne **muzeum malarstwa** (36) , które stanowi wspaniałą stałą **wystawę**.","t11-c1-11-2":"Otwiera się ono dla publiczności dwa razy w tygodniu, ale cudzoziemcy mogą je zwiedzać każdego dnia za napiwek dla **strażnika** (37) . **Malarze** (38) przychodzą tam pracować. Widzi się ich **przed** ich sztalugą, z **paletą** w ręku, kopiujących sławne obrazy.","t11-c1-12-1":"12. — Na wzniesieniu, za muzeum, zaczyna się widzieć **kopułę** (40) **szpitala** (39) i budowle **seminarium nauczycielskiego** (41) , w którym kształcono nauczycieli naszych szkół gminnych. Na placu Teatralnym jest **urząd pocztowy** (43) umieszczony w **domu prywatnym** (42) .","t11-tit-5":"Pożar.","t11-tit-6":"Okrzyk o pożarze.","t11-c2-01-1":"1. — Przerażająca wieść rozchodzi się po mieście: pożar właśnie wybuchł w teatrze! W chwili, gdy przybywam na **plac** (96) , tłum jest już zebrany na **chodniku** (46) i na **jezdni** (47) . **Urzędnicy pocztowi** (44) i **listonosze** (45) wychodzą z urzędu pocztowego. **Motorniczy** (48) musiał zatrzymać swój wóz tramwajowy, żeby przepuścić miejską **karetkę** (50) , która przybywa z **chirurgiem** (52) i **pielęgniarzem** (51) , żeby opatrzyć **rannego** (53) przyniesionego na **noszach** (54) blisko **kiosku z gazetami** (55) .","t11-c2-02-1":"2. — Kompania piechoty, która wracała z ćwiczeń, zatrzymała się, żeby zapewnić służbę porządkową razem z **konną policją miejską** (61) . **Jeźdźcy,** których konie stają dęba, lepiej niż **żołnierze** (57) czy **żandarmi** (63) cofają **ciekawskich** (56) . Zresztą żandarmi są bardzo zajęci. Jeden z nich wskazuje **policjantom** (64) , dokąd trzeba przewieźć innego **poszkodowanego** (65) , dzielnego strażaka, który spadł z drabiny.","t11-c2-03-1":"3. — **Oficer** (66) określa dokładnie miejsce, gdzie trzeba ustawić przybywającą **sikawkę parową** (67) . Czekając na tę potężną maszynę, ustawił w baterii **sikawkę ręczną** (68) , której długi **wąż** (69) rzuca wodę potokiem na ogień. Sześciu strażaków nią manewruje, podczas gdy ich towarzysz, który trzyma **prądownicę** (70) , kieruje **strumień** (71) ku środkowi pożaru.","t11-c2-04-1":"4. — Po drugiej stronie teatru oparto wielką **drabinę** (72) . Pozwala ona strażakom zbliżyć się do płomieni, które tryskają wśród kłębów czarnego **dymu** (75) .","t11-tit-7":"Dzielne czyny.","t11-c2-05-1":"5. — **Pożar** (74) narodził się w foyer **teatru** (73) , podczas gdy próbowano **operę**, której pierwsze **przedstawienie** miało się odbyć jutro. Szczęśliwie tylko niewielu **widzów** (76) było na widowni. Biedacy schronili się na **balkonie** (77) , gdzie dzielni **strażacy** (86) przychodzą im na ratunek z drabiną i linami.","t11-c2-06-1":"6. — Pod **perystylem** (78) , gdzie **afisz** (79) informuje o przedstawieniu, widzi się **muzyków** (81) z **orkiestry** (80) , jak uciekają, niosąc swoje instrumenty: **skrzypce** (81) , **flet** (82) , **wiolonczelę** (83) , **puzon** (84) , **bęben** (85) , itd.. Usiłuje się uratować część **umeblowania** (87) .","t11-c2-07-1":"7. — **Aktorzy** (89) i **aktorki** (88) , **śpiewacy** i **śpiewaczki** musieli uciekać w swoim teatralnym **kostiumie** (90) . Tenor tłumaczy **dziennikarzowi** (92) , jak to się stało. **Sprawozdawca** przybiegł zaraz od pierwszej chwili z dostojnikami: **prefektem** (91) , **burmistrzem** (93) , **komisarzem policji** (94) i **urzędnikiem sądowym** (95) , którzy przeprowadzą dochodzenie, żeby osądzić odpowiedzialności.","t12-apar-1":"TABLICA Nr 12 Dworzec. — Koleje. — Statki. Uwaga. — *Rozkłady godzin używane w każdym kraju są rozmaite, bierzemy więc za przykład godziny* **tablicy francuskiej.**","t12-01-1":"1. — Właśnie podróżowałem przez Niemcy. Przed odjazdem kupiłem **książkę rozkładu jazdy** (15) , żeby poznać godzinę odjazdu pociągów. Stwierdziwszy, że najdogodniejszy pociąg ma odjechać z Paryża o dziewiątej wieczorem i przybyć do Strasburga o pierwszej trzynaście, przygotowałem swoją podróż, a nazajutrz kazałem się zawieźć na dworzec.","t12-02-1":"2. — Kiedy wszedłem do wielkiej hali odjazdów, za starym wiejskim **księdzem** (2) , który niósł w ręku swoją **torbę podróżną** (3) , wielu **podróżnych** (1) już przybyło.","t12-02-2":"Ponieważ chciałem wysłać **depeszę (telegram)** (5) , kazałem sobie wskazać przez **kontrolera** (6) **biuro telegraficzne** (4) .","t12-03-1":"3. — Zanim wszedłem do **poczekalni** (7) , poszedłem zaopatrzyć się w **bilet** (9) powrotny.","t12-04-1":"4. — Nie czekałem długo przy **okienku** (8) , bo mało osób tam było. **Żołnierz** (10) , który odjeżdżał na urlop, uprzejmie ustąpił mi swoją kolej, tak że miałem dość czasu, żeby poprosić o kilka informacji **naczelnika stacji** (13) , który rozmawiał z **komisarzem** (12) nadzoru i z dyżurnym **żandarmem** (11) .","t12-tit-1":"Zapisywanie bagaży.","t12-05-1":"5. — Kupiwszy gazetę w **księgarni** (14) , kazałem zważyć swoje **bagaże** (17) , które **tragarz** (16) właśnie przywiózł na **wózku bagażowym** (19) ; **urzędnik** (22) przydzielony do **wagi** (21) oznajmił mi, że mój kufer waży trzydzieści pięć kilogramów; to czyniło **nadwagę** pięciu kilogramów, za którą jestem winien dopłatę, przy **okienku** bagażowym (23) .","t12-06-1":"6. — Ponieważ byłem za wcześnie, miałem wolny czas, żeby przypatrzeć się ruchowi podróżnych na dworcu. Jedni składali albo odbierali swój drobny bagaż w **przechowalni bagażu** (25) ; inni sprawdzali **rozkłady jazdy** (26) . Przybywający podróżni śpieszyli do **wyjścia** (32) ze swoją **walizką** (24) w ręku. Kilku czekało przy **wydawaniu bagażu** (27) i okazywało swój **kwit** (29) , żeby odebrać swoje kufry, **skrzynie** (28) albo **kosze** (30) .","t12-07-1":"7. — **Urzędnicy akcyzy** (33) starannie badali paczki, żeby stwierdzić, czy ma się coś do zgłoszenia.","t12-08-1":"8. — Niektórzy podróżni udali się do **bufetu** (34) , gdzie **kelner** (35) gorliwie ich obsługiwał. Muszą się śpieszyć, bo **pociąg** (36) , który jest pośpieszny, nie zostanie długo na dworcu.","t12-09-1":"9. — Potem udałem się na peron odjazdowy i poszukałem bezpośredniego **wagonu** (37) , żeby nie być zmuszonym zmieniać wagonu w czasie podróży. Wsiadłem do wozu korytarzowego, który zawiera **przedział** (38) dla palących i przedział zarezerwowany dla «pań samotnych».","t12-tit-2":"Odjazd w nocy.","t12-10-1":"10. — Wszedłszy po **stopniu** (40) , zamknąwszy **drzwiczki** (39) , zwinąwszy **zasłonkę** (41) i umieściwszy swój drobny bagaż na **siatce** (43) , usiadłem na **ławce** (42) . Widząc, jak **latarnik** (44) zapala lampy, pomyślałem, że będę musiał spędzić noc w wagonie, i przywołałem urzędnika przydzielonego do wynajmu **poduszek** (45) , żeby poprosić o jedną z nich.","t12-11-1":"11. — Konduktor pociągu przyszedł sprawdzić bilety. Zapytałem go, dlaczego jeszcze nie odjechaliśmy, bo jest właściwa godzina. Odpowiedział mi, że **kierownik pociągu** (46) jest zajęty ustawianiem rowerów w **wagonie bagażowym** (47) . Ponadto nie zmieniono jeszcze wszystkich ogrzewaczy do nóg (48) .","t12-12-1":"12. — Ale mieliśmy wkrótce odjechać, bo **palacz** (50) , na swoim **tendrze** (49) , brał węgiel, żeby podsycić ogień **lokomotywy** (54) , a **maszynista** (51) czekał tylko na sygnał **zastępcy naczelnika stacji** (52) , który był na **peronie** (53) .","t12-13-1":"13. — **Kocioł** (56) lokomotywy głucho dudnił; **komin** (55) zwracał potoki dymu zmieszanego z **parą** (60) . Przenikliwy **gwizd** (59) zabrzmiał i **tłoki** (58) ruszyły, popychając **koła** (57) ciężkiej maszyny.","t12-tit-3":"Odjazd!","t12-14-1":"14. — Prędkość pociągu biegnącego po **szynach** (64) rosła; **perony** (65) znikły; minęliśmy **ustępy** (66) , a także skład wagonów odstawiony na drugim **torze** (63) : **wagony sypialne** (67) , **wagon restauracyjny** (68) , **wagon pocztowy** (69) .","t12-15-1":"15. — Potem **stacja towarowa** (71) przesunęła się przed naszymi oczami. Pod halami urzędnicy ładowali **towary** (72) wysyłane pociągiem zwykłym. **Manewrowi** (76) blisko **zbiornika wody** (73) przestawiali **wagony bydlęce** (75) i **wagony platformy** (79) , żeby utworzyć **pociąg towarowy** (80) .","t12-16-1":"16. — Przejechaliśmy przez ostatni **rozjazd** (78) , przy którym stał zwrotniczy; minęliśmy **tarczę sygnałową** (86) i dworzec znikł w oddali.","t12-17-1":"17. — Wkrótce przejechaliśmy **żelazny most** (74) , który przechodzi nad **rzeką** (81) . Przejechawszy ten most, jechaliśmy wzdłuż rzeki, po której potężne **holowniki** (82) ciągnęły ciężkie **barki towarowe** (83) . Widzieliśmy ponadto **statek pasażerski** (84) , kiedy dobijał do **pontonu** (85) .","t12-18-1":"18. — Minąwszy z ogromną prędkością kilka stacji, przejechaliśmy przez kilka **tuneli** (87) i zostawiliśmy za sobą niezliczone **domki** (88) **dróżników.** Ukołysany trzęsieniem pociągu, zasnąłem głęboko.","t12-tit-4":"Stacja Deutsch-Avricourt.","t12-19-1":"19. — Zostałem nagle obudzony głosem urzędnika, który wołał: «Deutsch-Avricourt! (*) . Wszyscy wysiadać!» Odbyła się inspekcja celna i wszystkie nudne formalności graniczne. Musiałem uzgodnić swój zegarek kieszonkowy z **wielkim zegarem** (89) dworca, który śpieszył się o pięćdziesiąt pięć minut; ledwie obudzony, z trudem odróżniałem **wielką wskazówkę** (90) od **małej** (91) ; sama **tarcza** (92) była zupełnie zamglona przez poranną mgiełkę.","t12-20-1":"20. — Podczas gdy celnicy robili swoją inspekcję, ziewając odcyfrowywałem **afisze** (93) , które zdobią mury dworca. Zjadłem śniadanie, żeby zabić czas, sprawdziłem mapę niemieckiej **sieci** (94) , żeby zobaczyć, ile odległości jeszcze dzieli mnie od Strasburga, i wróciłem do swojego wagonu, wzmocniony nadzieją, że wkrótce osiągnę cel swojej podróży.","t13-apar-1":"TABLICA Nr 13 Hotel. — Restauracja. — Kawiarnia.","t13-01-1":"1. — Przybywszy wczoraj wieczorem do Royan, zamieszkałem w «*Hotelu Oceanu*», który polecił mi przyjaciel.","t13-01-2":"Dano mi piękny **pokój** (2) , na drugim **piętrze** (1) , gdzie bardzo dobrze spałem (*) .","t13-02-1":"2. — Dziś rano, wychodząc ze swojego pokoju, do którego **pokojówka** (3) przyniosła śniadanie, wszedłem do **palarni** (5) , która służy też za **czytelnię** (4) , żeby czytać **gazety** (6) , paląc **papierosa** (8) . Po lekturze zjechałem **windą** (9) i poszedłem przejść się po mieście.","t13-03-1":"3. — Ponieważ zapomniałem zapytać **urzędnika** (12) hotelu, o której godzinie podaje się posiłki przy **wspólnym stole** (11) , wróciłem wcześnie i skorzystałem z tego, żeby wykąpać się w **łazience** (10) hotelu. Potem poszedłem znowu do **kasy** (15) , żeby zatelefonować do jednego z moich przyjaciół. Ale **telefon** (13) był zajęty; widząc moje zakłopotanie, **kasjerka** (14) , która zapisywała **rachunek** (17) w **księdze podróżnych** (16) , poprosiła **portiera** (18) , żeby posłał **boya** (19) załatwić moje zlecenie **na rowerze** (20) .","t13-04-1":"4. — Podziękowałem jej i wyszedłem, żeby dać napiwek **tragarzowi** (24) (robotnikowi od dźwigania), który przywiózł z dworca na swoim **ręcznym wózku** (25) moje **pudło na kapelusz** (26) , **moją walizkę** (27) i **moją torbę podróżną** (28) . **Listonosz** (21) , który właśnie przybył, dał mi **list** (22) .","t13-05-1":"5. — Zostałem jeszcze przez jakiś czas na progu drzwi, blisko **skrzynki na listy** (23) , żeby popatrzeć na ruch na ulicy. **Konduktor** (30) **omnibusu** (29) ładował na swój wóz **kufer** (31) **podróżnego** (32) , z którym żegnał się **właściciel hotelu** (33) . Młody **roznosiciel telegramów** (35) bez pośpiechu przyniósł **telegram** (34) dla klienta hotelu; **turysta** (36) ze swoim **aparatem fotograficznym** (38) przez ramię sprawdzał swój **przewodnik** (37) .","t13-tit-1":"Pora obiadu.","t13-06-1":"6. — Przed kratą beztroski **posłaniec** (39) drzemał między swoim **hakiem do noszenia** (40) a swoją **skrzynką do czyszczenia butów** (41) , podczas gdy młoda **praczka** (42) , która niosła **kosz** (43) bielizny, śmiała się z uroczystej miny **kierownika sali** (44) , który stał przy drzwiach.","t13-07-1":"7. — Widząc **kucharza** (45) , który wyszedł ze swojej **kuchni** (47) położonej w **suterenie** (48) , żeby posłać **pomywacza** (46) załatwić zlecenie, przypomniałem sobie, że godzina obiadu jest bliska, i wszedłem do restauracji, przechodząc przez podwórze, na którym **automobilista** (50) stawiał swój **samochód** (49) , podczas gdy **mechanik** (52) naprawiał, według wskazówek **rowerzysty** (53) , **trójkołowiec naftowy** (51) , który właśnie uległ wypadkowi.","t13-08-1":"8. — Zapytałem młodego **boya** (54) , który niósł **szklanki piwa** (55) , czy wspólny stół jest pod werandą, a wobec jego twierdzącej odpowiedzi zająłem miejsce przy jednym ze stołów i kazałem sobie dać wyborny posiłek.","t13-tit-2":"Wyborny obiad.","t13-09-1":"9. — Kelner przyniósł mi menu (*) obiadu i listę win. Wybrałem i zamówiłem jako **przystawkę krewetki** z **masłem**, a jako danie wstępne **flaki na sposób z Caen**. Nie jadłem **ryby**, ale poprosiłem o porcję baraniego **udźca**, a jako **danie jarzynowe, szpinak** ze śmietaną. Potem, ponieważ żadna z **przekąsek** mi się nie podobała, kazałem przynieść rozmaite desery, **ser**, **owoce** i **biszkopty**. Dodałem do tego jeszcze wyborne **wino** Saint-Émilion, i bardzo zadowolony ze swojego posiłku opuściłem stół, dawszy **kelnerowi** (57) piękny **napiwek** (59) .","t13-10-1":"10. — Widząc mnie gotowego do odejścia, **zarządca** (60) zaproponował mi, żebym udał się na balkon podziwiać wspaniałą panoramę **Oceanu** (62) . W dali zaczynało się widzieć rybackie **łódeczki** (63) , **żaglowce** (64) i ogromny **parowiec pocztowy** (65) , którego czarna sylwetka odcina się na białych **chmurach** (67) **horyzontu** (66) . Lekki wiaterek kazał falować **sztandarowi** (70) zatkniętemu nad **szyldem** (69) **hali** (68) .","t13-tit-3":"Rozrywki.","t13-11-1":"11. — Widowisko było tak ciekawe, że postanowiłem wejść jutro na taras kawiarni, zabierając ze sobą **lornetkę teatralną** (71) albo **lunetę** (72) .","t13-12-1":"12. — Opuszczając balkon, udałem się do kawiarni hotelu, żeby wypić **napój** (73) , grając **partię bilardu** (75) . Bez zatrzymania przeszedłem przez salę kawiarnianą, w której wielu konsumentów grało w **szachy** (78) , w **warcaby** (79) , w **kostki domina** (80) , w **tryktraka** (81) albo w **karty** (82) , i wprost wszedłem do **sali bilardowej** (74) .","t13-13-1":"13. — Kiedy partia się skończyła, zszedłem na parter i poprosiłem kelnera o **kopertę** (84) , **papier** (83) , **znaczek pocztowy** (85) , **pióro** (87) i **atrament** (86) , żeby napisać list.","t13-13-2":"Potem przywołałem **woźnicę** (92) , którego **powóz** (88) zatrzymał się przed kawiarnią. Zapytałem go o cenę według godzin albo za kurs, a kiedy zgodziliśmy się co do ceny, otworzył mi **drzwiczki powozu** (89) i usadowił mnie. Wrócił na **kozioł** (91) , szybko ruszył konie **bacikiem** (93) i wyjechaliśmy na uroczą przejażdżkę.","t14-apar-1":"TABLICA Nr 14","t14-tit-1":"Ulica. — Kupcy.","t14-01-1":"1. — Mój przyjaciel Jan, który mieszka na wsi, przyjechał spędzić trzy dni w mojej rodzinie. **Do** tej pory nie miał sposobności zobaczyć wielkiego miasta; dlatego spędzamy wszystkie nasze dni na spacerach, a ja tłumaczę mu to, czego nie zna.","t14-02-1":"2. — Najpierw poszliśmy zwiedzić **obserwatorium** (1) , które bardzo go zajęło. Wracając **ulicą** (3) , gdzie jest **łaźnia turecka** (2) , spotkaliśmy **pogrzeb** (4) . Przed **konduktem żałobnym** szło **duchowieństwo,** poprzedzając **karawan,** w którym umieszczono **trumnę.** Wielu przyjaciół towarzyszyło rodzinie **w żałobie.**","t14-02-2":"Po przejściu orszaku przeszliśmy przez ulicę przed wielką **piwiarnią** (5) , w której wielu **konsumentów** piło **piwo** na tarasie, osłoniętych oszkloną **markizą** (6) .","t14-03-1":"3. — Jan był bardzo zdziwiony **tarczą herbową** umieszczoną między sklepem **likiernika** (7) a sklepem **handlarza nutami** (10) . Zapytał mnie o jej znaczenie; odpowiedziałem, że wskazuje ona angielski **konsulat** (8) , i zwróciłem jego uwagę na **konsula** (9) , który jest na balkonie.","t14-tit-2":"Zwiedzanie sklepów.","t14-04-1":"4. — Oczywiście zatrzymaliśmy się przed wystawą **instrumentów muzycznych,** **fisharmonii,** **organów** i **fortepianów**; oglądaliśmy ilustrowane okładki **partytur** i **utworów muzycznych** na fortepian i podziwialiśmy **lirę** ze złoconego drewna, która służy za szyld.","t14-05-1":"5. — Tumany kurzu robione przez **zamiataczy** (11) i **wóz zamiatający** (12) zmusiły nas, żeby szybko przejść przed pięknymi **kompletami mebli** **handlarza mebli** (13) i przed wystawą **piecyków** i **lamp** **blacharza** (14) .","t14-06-1":"6. — Zresztą w tym miejscu byliśmy zmuszeni zejść z chodnika, bo był on zatarasowany paczkami, które brano z **wozu przeprowadzkowego** (16) , żeby umieścić je w **magazynie** (15) , który właśnie wynajęto.","t14-06-2":"To przeszkodziło nam zobaczyć piękne powozy **karetnika** (17) , ale nie przeszkodziło nam zatrzymać się, żeby popatrzeć na **pakowacza** (19) , który robił skrzynię dla swojego sąsiada, **handlarza rowerów i samochodów** (18) . Potem, ponieważ było już nieco późno, wróciliśmy do domu.","t14-tit-3":"Przechadzka po mieście.","t14-07-1":"7. — Nazajutrz moja matka zaproponowała Janowi, żeby go sfotografowano, potem poleciła mi, żebym towarzyszył mu do **fotografa** (20) . Po obiedzie weszliśmy do **pracowni** artysty, gdzie musieliśmy dość długo czekać. Żeby się czymś zająć, oglądaliśmy **portrety** (22) wiszące na ścianie.","t14-07-2":"Kiedy przyszła nasza kolej, praca nie trwała długo, a zaraz gdy mój przyjaciel skończył pozować przed **aparatem fotograficznym** (21) , zeszliśmy.","t14-08-1":"8. — Na pierwszym piętrze zobaczyliśmy przez drzwi **fryzjera** (23) , które są otwarte, jego czeladnika, który strzygł włosy klienta.","t14-08-2":"Wyszedłszy na ulicę, minęliśmy **sklep tytoniowy** (24) . Jan był tak rozbawiony czerwoną **latarnią** (25) i **grubą fajką**, która służy za **szyld** (26) , że zderzył się z dwoma starymi panami, którzy rozmawiali, **zażywając tabaki** (27) .","t14-tit-4":"Cukiernia.","t14-09-1":"9. — **Banknoty** i **monety** ze wszystkich krajów wystawione w **witrynie** **wekslarza** (29) przyciągnęły na kilka chwil naszą uwagę, ale ponieważ była godzina podwieczorku, weszliśmy do **cukiernika** (31) , nie zatrzymując się dłużej.","t14-10-1":"10. — Widząc wszystkie **łakocie,** które mieścił sklep, **ciasta, pierniki, biszkopty** i wszelkiego rodzaju **cukierki,** nie mogliśmy łatwo wybrać. W końcu Jan wybrał **ciastka z kremem,** a ja wziąłem tylko małą **tartę wiśniową,** bo od słodyczy **bolą mnie zęby,** a wcale nie życzę sobie chodzić za często do **dentysty** (30) .","t14-tit-5":"Pisanie na maszynie.","t14-11-1":"11. — Żeby pokazać mojemu przyjacielowi **maszynę do pisania**, o której słyszał, ale której nie znał, weszliśmy do **biura** (32) mojego **kuzyna** (34) . Zastaliśmy go dyktującego swoje listy swojemu **sekretarzowi** (35) , który jest **stenografem**. Ledwie list był skończony, **maszynista** (33) przepisywał go na swojej maszynie. Nie chcąc przerywać zajęć mojego krewnego, zostaliśmy u niego tylko przez kilka chwil.","t14-12-1":"12. — Pod kantorem mojego kuzyna mieszka wielki **zegarmistrz-jubiler** (37) , który jest ponadto złotnikiem. Jego wspaniały sklep mieści wiele **zegarów, zegarów wahadłowych, zegarków kieszonkowych,** **łańcuszków** i cennych **klejnotów,** na przykład **naszyjników perłowych,** złotych **bransolet, kolczyków** i **pierścionków** zdobionych **kamieniami szlachetnymi** i **diamentami**. Jedna z witryn jest osobno zarezerwowana dla **wyrobów złotych** i mieści ważny zbiór srebrnych **zastaw stołowych**.","t14-13-1":"13. — Skręcając na rogu ulicy, zauważyłem, że zmieniono **tabliczkę** (36) umieszczoną blisko **numeru** domu. Miałem właśnie powiedzieć głośno swoją uwagę, kiedy zabrzmiały wesołe dźwięki **wojskowej** muzyki. Pobiegliśmy naprzeciw pułkowi, nie zastanawiając się, że **ten** ma przejść przed sklepami **kapelusznika** (39) i **rękawicznika** (40) , i że bylibyśmy równie dobrze ustawieni, żeby zobaczyć jego defiladę, gdybyśmy zostali przed witryną **optyka** (38) , całkiem zaopatrzoną w **binokle, lorgnony** i **lunetki**.","t14-tit-6":"Defilada marszowa.","t14-14-1":"14. — Przed **pułkiem** (41) szedł **tamburmajor** (42) , za którym szli **dobosze** (43) , **trębacze** (44) i cała **orkiestra**. **Generał** (45) , który był na placu ze swoim adiutantem, zatrzymał się blisko **wodotrysku** (49) **fontanny** (48) , żeby popatrzeć na **defiladę**.","t14-14-2":"**Oficerowie sztabowi** (46) , **pułkownik** i **podpułkownik** pozdrowili go szpadą. **Majorowie** byli przed swoimi **batalionami** (47) , a każdy **kapitan** dowodził swoją **kompanią,** podczas gdy **porucznicy,** **podporucznicy** i **podoficerowie** zajmowali swoje zwykłe miejsce przy swoich ludziach.","t14-15-1":"15. — Wielu przechodniów zebrało się na **skrzyżowaniu** (50) ; kupcy, **parasolnik** (51) , **farbiarz** (53) , **rusznikarz** (54) wyszli, żeby zobaczyć **żołnierzy**. Wszystkie pojazdy, **dorożki** (52) , **powozy pańskie** (57) , a także **beczkowóz** (56) , ustawiły się wzdłuż chodnika.","t14-tit-7":"Sceny na ulicy.","t14-15-2":"**Komiwojażer** (55) , niosący w ręku swoje **kufry z próbkami,** szybko przeszedł przez ulicę, a osoby siedzące na **imperiale** (59) **omnibusu** (58) odwróciły się, żeby nacieszyć się widowiskiem. Biedny **śpiewak uliczny** (60) ze swoją **katarynką** (61) musiał przerwać swoją **piosenkę,** bo huk bębnów zagłuszył jego głos.","t14-16-1":"16. — Kiedy pułk przybył przed **sklep z tkaninami** (64) , **szwaczki** (63) i **krawcy** (62) zostawili swoje **maszyny do szycia** i swoją pracę, żeby patrzeć przez okno. **Kupiec** (65) , który właśnie ustawił nowe **ubrania** (66) na swojej **wystawie,** musiał kazać wnieść do środka **sukna** (67) i **płótna** ustawione na chodniku, blisko **otworu kanału** (68) , w obawie, że tłum je przewróci; nawet stary **domokrążca** (69) , od którego dozorczyni targowała pończochy, był zmuszony wejść do sieni, żeby dokończyć swoją sprzedaż.","t14-16-2":"Towarzyszyliśmy pułkowi aż do koszar **i,** bardzo zadowoleni ze swojego dnia, wróciliśmy o godzinie kolacji.","t14-tit-8":"Rozmaite rzemiosła i zawody.","t14-17-1":"17. — Następnego dnia mój ojciec zaproponował nam zwiedzenie drukarni tutejszej gazety. Przyjęliśmy to z zapałem.","t14-17-2":"**Drukarz** jest też **księgarzem** (70) **(=sprzedawcą książek),** **wydawcą,** **handlarzem papieru** i **introligatorem**. Umieścił na pierwszym piętrze **redakcję** (71) gazety, a także **pracownię rytowniczą,** w której pracują **litografowie** (72) i **miedziorytnicy** (73) , wreszcie **zecernię,** w której są **drukarze** (74) . Właściwa **drukarnia** (75) , **prasy drukarskie** i rozmaite maszyny są na parterze.","t14-tit-9":"Jan zadaje bardzo wiele pytań.","t14-18-1":"18. — Wychodząc z drukarni, Jan bardzo zdziwiony zatrzymał się przed małą oszkloną skrzynką umieszczoną na słupie, naprzeciw **sklepu pasmanteryjnego** (77) , i zapytał, do czego ona służy. Mój ojciec wytłumaczył mu, że to **ostrzegacz pożarowy** (76) . Zresztą wszystko w mieście było dla mojego przyjaciela zdumieniem, od zwykłej **kamiennej fontanny** (78) i lekkiego **trójkołowca dostawczego** (80) prowadzonego przez **boya** (79) w liberii, aż po **wóz pocztowy** (81) .","t14-19-1":"19. — Podczas gdy mój ojciec zostawił nas na kilka chwil, żeby porozmawiać z **poborcą podatkowym** (83) , który zatrzymał się, żeby porozmawiać z **adwokatem** (82) i **notariuszem** (84) , bawiliśmy się, śledząc oczami ruch na ulicy. Najrozmaitsze osoby przechodziły przed nami: **czeladnik cukierniczy** (85) , niosący w koszu wspaniały **pasztet,** szedł za **handlarzem odzieży** (86) ; **latarnik** (87) rozmawiał z **gazownikiem** (88) , **zakonnica** (89) , trzymająca za rękę sierotę, wracała do swojego klasztoru.","t14-tit-10":"W drodze powrotnej do domu.","t14-20-1":"20. — W chwili, gdy mój ojciec dołączył do nas, Jan roześmiał się głośno, widząc brudną twarz i dziwaczne ubranie dwóch **kominiarzy** (91) całkiem osmolonych.","t14-21-1":"21. — Chciałem kupić u **kwiaciarki** (92) roślinę dla mojej matki, ale mój ojciec zwrócił mi uwagę, że byłaby bardzo ciężka do niesienia i że lepiej byłoby nabyć **pomarańcze**. Zbliżyliśmy się do **sprzedawczyni** (94) , a kiedy **wychowawczyni** (93) , która wybierała dla swojego wychowanka, skończyła swój zakup, kazaliśmy się obsłużyć.","t14-22-1":"22. — Wracając do domu, spotkaliśmy kilku znajomych: starą przyjaciółkę mojej rodziny, która opierała ramię na swojej **damie do towarzystwa** (95) , **inżyniera** (96) od mostów i dróg, i jedną z moich kuzynek z jej **nianią** (98) .","t14-22-2":"Potem spotkaliśmy **modystkę** (97) mojej matki i dwóch **mnichów** (99) obcych miastu, którzy podeszli do nas, żeby zapytać mojego ojca o drogę na dworzec.","t15-apar-1":"TABLICA Nr 15","t15-tit-1":"Targ. — Artykuły spożywcze.","t15-01-1":"1. — Większość kupców, którzy dostarczają nam towarów potrzebnych do naszego żywienia, zbiera się pod **halą** (1) **targu krytego** albo na sąsiednich ulicach.","t15-02-1":"2. — **Wędliniarz** (2) , który sprzedaje **szynkę** (3) , **kaszankę** (4) , **kiełbaskę** (5) , **kiszkę** (6) i **słoninę** (7) , stoi blisko **sprzedawczyni masła i sera** (8) , której wystawa jest zaopatrzona w **sery holenderskie** (9) z czerwoną skórką, w **sery camembert** (10) , w **krążki gruyère** (11) i w świeże **bloki masła** (12) .","t15-03-1":"3. — Przed nią **sprzedawczyni jarzyn** (13) proponuje swoim klientkom piękne **pomidory** (14) , **kalafiory** (15) , **sałatę** (16) , **kapustę głowiastą** (17) , **kabaczki** (19) , **melony** (18) , a nawet **grzyby** (20) . Ale **roznosiciel piwa**, który zatrzymał swój **wóz dostawczy** (21) obładowany **beczkami piwa** (22) właśnie przed jej wystawą, przeszkadza jej klientkom się zbliżyć. Ogrodniczka przynosi jej wielki kosz **karczochów** (23) .","t15-tit-2":"Sprzedaż i kupno.","t15-04-1":"4. — Na targu ożywienie jest wielkie, bo nadeszła godzina **sprzedaży licytacyjnej** (24) . **Gospodynie domowe** (26) , które przychodzą tam po swoje zakupy, zatrzymują się przechodząc przed straganem **sprzedawczyni flaków** (25) , żeby kupić **flaki** albo **głowę cielęcą.**","t15-05-1":"5. — Tłusty **kucharz** (27) targuje bardzo pięknego **tuńczyka** u **sprzedawczyni ryb** (28) , która według swojego uznania podnosi swoje ceny sprzedaży. Dostała wielką ilość **węgorzy, soli, pstrągów** i **karpi.** Jej **dorsz** i **małże** są bardzo świeże.","t15-tit-3":"Tanie i drogie towary.","t15-06-1":"6. — **Sprzedawczyni drobiu** (29) , umieszczona blisko niej, jest bardzo sumienna. Kiedy sprzedaje **indyka, gęś, kaczkę** albo zwykłe **kurczę,** żąda tylko słusznej ceny.","t15-07-1":"7. — Na rogu placu, na pierwszym piętrze, od niedawna urządził się **sprzedawca płótna** (30) , u którego kupujące są zawsze pewne, że znajdą bardzo piękny wybór **obrusów,** **serwetek, fartuchów** i **ręczników.** Na tym samym piętrze **nożownik** (31) urządził swoją pracownię. Ostrzy **noże** sprzedawczyń w hali i wyrabia dla ogrodników **sierpy** z najtwardszej **stali.**","t15-tit-4":"Sklep korzenny.","t15-08-1":"8. — Pod jego pracownią od niedawna otwarto wielki magazyn artykułów spożywczych. Już nie jest to zwykły i nieważny dawny **sklep korzenny** (32) , który sprzedawał tylko towary powszechnego użytku, **herbatę** (33) , **czekoladę** (34) , **cukier w głowach** (37) i **mydło** (38) . Tam sprzedaje się każdy towar, **chrupiące ciastka**, **konserwy** (35) , **likiery** (36) , **rum,** **koniak, kirsz, anyżówkę** i **curaçao.** Tam znajduje się zwierzynę: **zająca** (39) , **drozdy** (40) , **kuropatwy** (41) , **przepiórki** (42) , **dziką kaczkę** (43) albo **bażanta** (44) , równie łatwo jak owoce egzotyczne takie jak **banany** (46) i **ananasy.**","t15-09-1":"9. — Bardzo uprzejmy **czeladnik** (45) korzennika jest gotów dać to, czego się pragnie: **konfiturę** (47) porzeczkową albo pigwową, **smalec** (48) , **ogórki konserwowe** (49) albo solone **sardynki** (50) .","t15-09-2":"To jest bardzo dogodne dla **klientek** (51) , które znajdują obok towarów najpowszechniejszego użytku najrzadsze nowalijki i owoce najsmakowitsze: soczyste **gruszki** (52) , **śliwki** (53) , **winogrona** (54) , **brzoskwinie** (55) , **migdały** (56) i **orzechy** (57) .","t15-tit-5":"Klientela.","t15-10-1":"10. — **Ryż** (58) i **soczewica** (59) są obok skrzyni wędzonych **śledzi** (60) ; **ziemniak** (61) i **fasola** (63) sąsiadują z **jabłkami** (62) , **figami** (64) , **suszonymi śliwkami** (65) i **orzechami laskowymi** (66) . Znajduje się w tym magazynie świeże **jajka** (67) i **oliwki** (68) ; dlatego **kosze** (70) i **siatki na zakupy** (73) są napełniane z ogromną szybkością.","t15-11-1":"11. — **Kawa** (72) tej wybornej firmy zyskała wśród **służących** (69) i **kucharek** słuszną sławę, bo stary **korzennik** (71) sam ją najstaranniej praży.","t15-tit-6":"Widowiska.","t15-12-1":"12. — Nie wszyscy idą na targ, żeby się zaopatrzyć. W malowniczym ruchu na uliczce, która prowadzi do hali, widzi się osoby najrozmaitsze. Obok uprzejmego **pomocnika rzeźnika** (75) , który pcha przed sobą **taczkę** (74) , oto dwaj żołnierze na przepustce, całkiem dumni, że pokazują swój lśniący mundur: **huzar** (76) z niebieskim **dolmanem** i **czakiem z pióropuszem**, i **kapral zuawów,** z bufiastymi spodniami i głową nakrytą **fezem.**","t15-13-1":"13. — **Piekarz** (80) , który stoi na progu **piekarni** (78) , właśnie ugniótł ciasto swojego **chleba** (79) i wyjął z pieca **rogaliki** (81) , **bułki** (82) i **okrągłe chleby** (83) , które są w witrynie.","t15-14-1":"14. — Nad piekarnią mieszka zdolna **bieliźniarka** (84) , która zatrudnia kilka **hafciarek** (85) . Obok niej mieszka **praczka-prasowaczka** (86) , która krochmali **bieliznę** (88) po upraniu jej i wysuszeniu, i która wygładza ją **żelazkiem** (87) .","t15-tit-7":"Mięso, ryby i jarzyny.","t15-15-1":"15. — W **jatce** (89) , położonej na parterze, sprzedaje się wszelkiego rodzaju **mięsa, baraninę** (90) , **wołowinę** (94) albo **cielęcinę** (92) jako **udźce baranie, befsztyki, pieczenie** i **kotlety.** **Czeladnik rzeźnicki** (93) rozbiera wszystkie te mięsa i osobno kładzie **kości szpikowe** (96) . Przy drzwiach jatki jest **sprzedawczyni ostryg** (97) , która sprzedaje **ostrygi** (98) . Otwiera je, jeśli się tego pragnie.","t15-16-1":"16. — Wszyscy ci kupcy płacą patent albo opłatę za miejsce; dlatego **policjant** (100) bez litości ściga biedne **przekupki jarzyn** (99) , które robią im konkurencję, roznosząc na swoich wózkach **marchew, rzodkiewki, rzepę, pory** albo **pęczki szparagów, świeży groszek, szpinak, szczaw, rzeżuchę** i **pietruszkę.**","t15-tit-8":"Uwaga na policjanta!","t15-17-1":"17. — Chłopiec, który sprzedaje **czosnek** (101) i **cebulę,** bardzo dobrze wie, że i jemu nie wolno sprzedawać swoich towarów blisko targu. Ucieka, biegnąc z ryzykiem przewrócenia kosza **krabów,** **raków** i **krewetek** **sprzedawcy** (102) **langust** i **homarów.**","t15-18-1":"18. — Wszyscy się krzątają i hałasują; ale to nie przeszkadza słyszeć wyraźnie głosu wędrownego **szklarza** (103) ani okrzyku **węglarza** (104) , który właśnie zostawił na kilka chwil swój wózek, żeby dostarczyć **worek węgla** (105) .","t16-apar-1":"TABLICA Nr 16 Wielki magazyn. — Bazar. — Zabawki.","t16-01-1":"1. — Nowy rok się zbliża. Wielkie magazyny przygotowały swoje wystawy **zabawek** (1) i podarków noworocznych.","t16-01-2":"Poprosiłem mojego dziadka, żeby zaprowadził mnie do bazaru zobaczyć tę piękną wystawę, i zgodził się na to.","t16-02-1":"2. — Najpierw zatrzymaliśmy się przed pięknymi tarczami z bronią, które mieszczą **karabin**, **kepi**, **szablę**, **pas do szpady** i parę **epoletów**, albo **hełm**, **pancerz** (3) i **pistolet** (4) . To wszystko zajęło mnie o wiele bardziej niż **latarnie czarnoksięskie** (2) .","t16-tit-1":"Piękne widoki.","t16-03-1":"3. — W tym samym dziale był **wartownik** (5) w swojej **budce**; zdawał się pełnić wartę przed całą menażerią z tektury. Ileż zwierząt tam było: **Papuga** (6) na swojej grzędzie, **nosorożec** (7) z rogiem na nosie, **renifer** (8) , **struś** (9) , **małpa** (10) zgryzająca orzech, **lis** (11) niosący kurę, **krokodyl** (12) rozwierający ogromne szczęki, **wielbłąd** (13) , elegancki **chart** (14) , **pantera** (15) , potem dwa zwierzęta, których nie znałem, a które są, jak mówią, **łasicą** (16) i **hieną** (17) . Także tam były **lampart** (18) i **wilk** (21) ; zupełnie blisko były milutkie **szczurki** (19) i maleńkie **myszki** (20) kauczukowe. Na koniec **hipopotam** (22) i garbaty **dromader** (23) zamykały zbiór. Zostałbym tam jeszcze wiele godzin, gdyby obok nie było wspaniałego obozu pełnego **ołowianych żołnierzyków** (29) , który przyciągnął moją uwagę.","t16-tit-2":"Żołnierze i wojna.","t16-04-1":"4. — Mój dziadek, który jest **inwalidą** (24) i który musiał opuścić armię z powodu **rany,** za którą otrzymał **medal wojskowy,** bardzo lubi opowiadać mi o **kampaniach,** w których brał udział. Był szczęśliwy, tłumacząc rozmaite ruchy małej armii w miniaturze. Grupa prawdziwych żołnierzy zwiedzających bazar: **saper** (25) , **strzelec alpejski** (26) z głową nakrytą **beretem**, **sierżant sztabowy** (27) piechoty i **sierżant artylerii** (28) ze złotym **galonem** na rękawie, zatrzymała się blisko nas, żeby posłuchać wyjaśnień.","t16-05-1":"5. — Mój dziadek, całkiem dumny z tego, że miał tak świetnych słuchaczy, zaimprowizował kompletny plan bitwy.","t16-05-2":"Miasto ufortyfikowane, ze swoimi **wałami** i **fosami,** było oblegane przez **armię nieprzyjacielską,** która po długim **bombardowaniu** była gotowa do **szturmu.** Ale **oblężeni,** zmuszeni głodem, spróbowali **wypadu** na **obóz** **oblegających.** Odparłszy **atak** zaciętą **walką** wokół **obozowiska,** **zwycięscy** oblegający puścili swoje **szwadrony,** żeby ścigać **zwyciężonych** napastników. Ci **cofnęli się,** pokrywając **pole bitwy** **zabitymi** i **rannymi.** **Noszowi** unieśli tych ostatnich do **ambulansu,** żeby dać ich pod opiekę **chirurga.**","t16-05-3":"Mimo bohaterskiego oporu kilku **batalionów,** które utworzyły **czworobok,** **klęska** była zupełna, reszta armii **uciekła,** zostawiając wielu **jeńców.** Nieprzyjaciel poszedł dopełnić swojego **zwycięstwa,** zajmując miasto. Może to będzie koniec kampanii i po **rozejmie** będzie można podpisać **traktat pokojowy.**","t16-tit-3":"Podarki na nowy rok.","t16-06-1":"6. — Młodzi żołnierze, którzy śmiali się, słuchając malowniczego opowiadania weterana, poprosili go o kilka innych wyjaśnień. Co do mnie, obszedłem sklep, żeby popatrzeć na piękną **kuszę** (32) i **łuk** (33) z jego **strzałą** (31) . Tam znalazłem inny zbiór zwierząt: dwa **ptaki śpiewające** (34) : automatycznego **słowika** i **pokrzewkę** śpiewającą całym gardłem, i szereg dziwnych zwierząt: **nietoperza** (35) , **boa** (36) , **żółwia** (37) , **fokę** (38) , **wieloryba** (39) i **rekina** (40) ze złoconej skóry.","t16-07-1":"7. — Nie zatrzymałem się długo, żeby je oglądać, bo dostrzegłem to, o czym marzyłem: przepiękny **teatr marionetek** (41) ze wspaniałymi **dekoracjami** i zachwycającą czerwoną **kurtyną.** Na **scenie** dwaj aktorzy zdawali się grać **rolę** w bardzo ciekawej **sztuce teatralnej,** bo mali **widzowie** z tektury umieszczeni w lożach albo siedzący na **fotelach** i na **parterze** za **dyrygentem** żywo bili brawo.","t16-07-2":"Niestety, ten teatr kosztował bardzo drogo.","t16-08-1":"8. — Zresztą wybrać zabawki było trudno, bo w witrynach nagromadzono wszelkiego rodzaju zabawki: **Arlekina** (42) , **Pulcinellę** (43) , **Pierrota** (44) , **puszczyki** (45) machające skrzydłami, gwiżdżące **kosy** (46) , szczekające **pudle**, **fonograf** (47) i **łamigłówki.** Jedna z tych zabawek bardzo mnie rozbawiła: przedstawiała **bitwę morską** (48) , w której **statek** był atakowany przez **piratów** blisko lądu obsadzonego **palmami kokosowymi.**","t16-09-1":"9. — Mogłem bardzo łatwo oglądać wszystkie te cuda, bo tylko mało osób było w magazynie, ledwie kilku spacerowiczów, **dragon** (49) i **inkasent** (50) , który przedstawiał **tratę** w głównej **kasie** (51) .","t16-10-1":"10. — Zapytałem mojego dziadka, do czego służą książki położone na półkach za **kasjerką**; odpowiedział mi, że to **księgi rachunkowe.**","t16-tit-4":"Gapienie się po sklepie.","t16-11-1":"11. — Opuszczając dział zabawek, udaliśmy się do rymarni, żeby rzucić okiem na **siodła** (53) , **strzemiona** (54) , **uzdy** (55) , **wędzidła** (56) i **szpicruty.** Podczas gdy **kierownik działu** (57) dawał kilka informacji mojemu dziadkowi, poszedłem popatrzeć na wystawę **porcelany i kryształów** (58) , gdzie są piękne **salaterki** i delikatne **czajniki** (59) .","t16-12-1":"12. — Żeby pójść na pierwsze piętro, przeszliśmy za witryną **gorsetów** (60) , obok działu pończoch, gdzie wystawiono bardzo piękne **pantalony** (63) . Blisko **sprzedawczyni** (61) kazała wybierać **kupującej** (62) piękne jedwabne **tkaniny** (64) .","t16-12-2":"Wchodząc po schodach, zauważyłem, że magazyn jest ozdobiony japońskimi **lampionami** (65) , **parasolkami** (66) i ogromnymi **palmami** (70) .","t16-13-1":"13. — Na pierwszym piętrze niewiele było do zobaczenia; tylko meble (*) , **kasy pancerne** (67) , **komody** (68) , **wózki dziecięce** (69) . Ale widok całego magazynu był bardzo **zabawny.**","t16-14-1":"14. — U naszych stóp zobaczyłem instrumenty muzyczne: **harfy** (71) , **gitary** (72) , **mandoliny** (73) , **kornety wentylowe** (74) , **klarnety** (75) , skrzypce z ich **smyczkiem** (76) , a nawet **wielki bęben** (77) . Nieco dalej, przy dziale papierniczym, **student** (78) targował u **subiekta** (79) teczkę na zeszyty. Blisko nich rozróżniłem piękny **elementarz** (80) .","t16-14-2":"Pośrodku magazynu wzniesiono wysoką **choinkę** (81) całkiem zaopatrzoną w świeczki, drobiazgi i wszelkiego rodzaju zabawki: **drewniane konie** (82) , **lalki** (83) , itd..","t16-14-3":"**Perfumeria** (84) ze swoimi **środkami do zębów** i rozmaitymi **perfumami** roztaczała bardzo dobrą woń, która dolatywała do nas.","t16-tit-5":"Kupujemy coś.","t16-15-1":"15. — Ponieważ mój dziadek zaczął uznawać czas za zbyt długi, zeszliśmy wielkimi schodami. Zatrzymał się nieco przed **tablicą astronomiczną** (85) przedstawiającą, jak mi powiedział, **komety** (a) , **zaćmienia księżyca i słońca** (b) , różę wiatrów z **czterema stronami świata** (c) **(Północ, Południe, Wschód i Zachód)**, mapę dwóch **półkul** (d) , **planety** (e) i **układ słoneczny** (f) . Nie zrozumiałem nic z tego wszystkiego i o wiele bardziej zajęła mnie obszyta galonami liberia **posłańca** (86) , który przechodził, i piękne **wachlarze** (87) , które były obok mnie, blisko **portmonetek** (88) i **portfeli** (89) .","t16-16-1":"16. — Podziwiałem też na wystawie **pióra** (90) i **klamry do pasa** (91) , piękne **kwiaty sztuczne** (94) wdzięcznie ułożone w koszach. **Fiołki**, **lewkonie**, **hiacynty** (95) , **pelargonie** (96) , **lilie** (97) i **nasturcje** (98) były bardzo dobrze naśladowane.","t16-tit-6":"Podarek mojego dziadka.","t16-17-1":"17. — Poprosiłem mojego dziadka, żeby kupił mi jedną ze **szczoteczek do zębów** (92) , które były w pudełku obok **szpilek do włosów** (93) . Zgodził się, a ja sam poszedłem zapłacić za swój zakup przy kasie, blisko której przygotowywano ważną **przesyłkę** (100) dla **klienta** (99) .","t16-18-1":"18. — Nagle lekkie zamieszanie powstało wśród osób, które zatrzymały się blisko artystycznych **brązów** (101) . **Złodziej** (102) został właśnie schwytany na gorącym uczynku przez **inspektora** (103) , gdy próbował kogoś okraść. Zadbano o to, żeby sprowadzić policjanta, który miał go **aresztować,** a właśnie kiedy wychodziliśmy, sprawcę prowadzono do więzienia."}