{"t01-apar-0":"وضاحتی کتابچہ نال لگیا دلماس دے مددگار نقشیاں نال ❦ پہلا سلسلہ","t01-apar-1":"نقشہ نمبر 1 سکول۔ — ثانوی سکول۔ — جماعت۔","t01-tit-1":"عام وضاحت۔","t01-01-1":"1. — ایس نقشے وچ اک **ثانوی سکول** دی **جماعت** وکھائی گئی اے۔ ایس جماعت وچ اٹھ **میزاں** (18) تے اٹھ **بینچ** (32) نیں۔ ہر بینچ اُتے تن طالب علم بہندے نیں۔ **ماسٹر** (7) **کرسی** (8) اُتے اپݨے **چبوترے** (6) دے پچھے بیٹھے نیں۔","t01-02-1":"2. — چبوترے دے کھبے پاسے شیشے دی اک **الماری** (15) کھڑی اے۔ سجے پاسے **کالا تختہ** (1) اے، تے اوس اُتے **جھاڑن** (2) تے **چاک** (3) ۔","t01-02-2":"چبوترے دے اُتے **دیواری تصویراں** ( 9 , 11 , 12 ) تے اک **نقشہ** (10) ٹنگے ہوئے نیں۔","t01-03-1":"3. — سارے طالب علم اپݨی **جگہ** (17) اُتے نئیں۔ جان (4) کالے تختے کول کھڑا اے؛ اوہ جھاڑن پھڑی ہوئی اے تے **ہندسی شکلاں** مٹا رہیا اے۔","t01-03-2":"پیٹر چبوترے کول اے؛ اوہ **لکھتی مشقاں** (5) کٹھیاں کر کے ماسٹر کول لے جا رہیا اے۔","t01-04-1":"4. — ایہہ ماسٹر **نویں زباناں** دے ماسٹر نیں۔ اوہ طالب علماں نوں پرائیاں زباناں **(جرمن، انگریزی، ہسپانوی، اطالوی، روسی** یا **فرانسیسی)** بولݨا، پڑھݨا تے لکھݨا سکھاندے نیں۔","t01-05-1":"5. — جماعت بہت وڈی تے بہت روشن اے۔ سرے اُتے ہوا تے چاݨن آوݨ لئی دو **روشندانواں** (78) والی اک چوڑی **کھڑکی** تے اک **شیشے دا دروازہ** اے۔","t01-05-2":"ایہہ جماعت ٹھنڈی نئیں۔ وچکار اوہنوں نیم رکھݨ لئی اک بہت چنگی **انگیٹھی** (46) رکھی ہوئی اے، اپݨی **نالی** (45) سمیت۔","t01-05-3":"کندھ اُتے **کھونٹیاں** (58) گڈیاں ہوئیاں نیں؛ اوہناں اُتے طالب علماں دیاں ٹوپیاں تے کوٹ ٹنگے رہندے نیں۔","t01-tit-2":"کھیڈ دا وِہڑا۔","t01-06-1":"6. — **گھڑی** (63) نو وج کے پنج منٹ وکھا رہی اے۔","t01-06-2":"**چھٹی** (76) ہُݨے مکی اے تے سبق مُڑ شروع ہو رہیا اے۔ چھٹی **وِہڑے** (75) وچ ہوندی اے۔ سانوں کجھ طالب علم کھیڈدے وکھائی دیندے نیں۔ اک **نگران ماسٹر** (74) اوہناں اُتے نظر رکھی ہوئی اے۔","t01-07-1":"7. — وِہڑے وچ سانوں ہور وی کئی لوک وکھائی دیندے نیں: **معائنہ کار** (73) ، **مہتمم** (71) تے **ناظم** (72) ۔","t01-07-2":"معائنہ کار سکولاں دا معائنہ کردے نیں، مہتمم سکول چلاندے نیں، ناظم طالب علماں دی پڑھائی اُتے نظر رکھدے نیں۔","t01-07-3":"چوتھے بندے **چپڑاسی** (77) نیں۔ اوہ غیر حاضر طالب علماں دے ناں لکھݨ لئی بغل وچ اک رجسٹر دبائی ہوئے نیں۔","t01-08-1":"8. — وِہڑے دے سرے اُتے **ورزش دے سامان** (70) تے **دستکاری** (69) دا کارخانہ اے۔","t01-08-2":"نقشے دے سجے پاسے **موسیقی** تے **مصوری** دے **کمرے** مشکل نال وکھائی دیندے نیں۔","t01-tit-3":"تفصیلی وضاحت۔","t01-tit-4":"چنگے طالب علم۔","t01-09-1":"9. — چبوترے دے سجے پاسے پہلی بینچ اُتے بیٹھے طالب علم **ہنری** (*) ، **سٹیفن** تے **چارلس** نیں۔","t01-09-2":"ہنری بہت دھیان دیݨ والا تے محنتی اے؛ اوہ ماسٹر دی گل سُݨ رہیا اے۔ اوہدی میز اُتے اک **کاپی** (28) ، اک **کتاب** (29) ، اک **لغت** (30) تے اک **قلمدان** (31) اے۔ اوہدی کتاب وچ بہت سارے **ورقے** نیں؛ ہر باب وچ کئی **پیرے** نیں تے ہر **سطر** وچ بہت سارے **لفظ**۔","t01-09-4":"اوہدا گوانڈھی سٹیفن (24) جوشیلا اے۔ اوہ اگلی واری دا دِتا ہویا سبق اپݨی کاپی وچ لکھ رہیا اے۔ اوہدی **لکھائی** سوہݨی اے۔ اوہدی کتاب بند اے۔ نِرا **جِلد** (27) وکھائی دیندی اے۔ اوہدے کول اوہدا **پرکار** (26) پیا اے۔","t01-09-5":"چارلس (23) ہتھ وچ کتاب پھڑی ہوئی اے؛ اوہ اوہنوں کھول کے اپݨا سبق مُڑ دہرا رہیا اے۔ ہر طالب علم وانگوں اوہدے سامݨے وی اک **دوات** (25) اے۔ اوہ فرمانبردار اے۔","t01-10-1":"10. — اگلی میز اُتے **لوئی، انٹونی** تے **پال** نیں۔ لوئی اپݨا **سبق** (22) سُݨا رہیا اے تے ماسٹر دے **سوالاں** دا جواب دے رہیا اے۔ انٹونی (21) بہت بے دھیان اے؛ ماسٹر کدے کدے اوہنوں سزا وی دیندے نیں۔ پال (20) چنگا یار اے، ملݨسار تے مددگار۔ اوہ بہت دھیان دیندا اے۔","t01-tit-5":"مندے طالب علم۔","t01-11-1":"11. — ہنری دے پچھے **جارج** (38) بیٹھا اے۔ اوہ مندا مُنڈا نئیں، پر **باتونی**، بے دھیان تے شرارتی اے۔ اوہدی **چنچلتا** تے **نافرمانی** سبق دے ویلے **خلل** پاندیاں نیں، تے اوہنوں اکثر سخت **تنبیہ** ملݨی چاہیدی اے۔ اوہدی **کچی کاپی** (35) گندی اے، اوہ اوہدے اُتے اپݨے **قلم** (34) نال **سیاہی دے دھبے** پاندا رہندا اے، ایسے لئی اوہنوں ہمیشہ اپݨا **ربڑ** (36) چاہیدا اے؛ اوہدا **بستہ** (33) پھٹیا ہویا اے، کیوں جے اوہ بہت لاپرواہ اے۔ نویں زباناں دی جماعت وچ اوہ اپݨا **پنسل دان** (37) کیوں لیاندا اے؟","t01-11-2":"اوہدا گوانڈھی ایڈمنڈ (39) اوہنوں پسند نئیں کردا۔ اوہ منّیے تے تھوڑا سست اے، پر چپ چپیتا تے ٹھہریا ہویا اے۔ اوہ بک بک نئیں کردا؛ بس، سُݨن دی تھاں اوہ اپݨی **درسی کتاب** دیاں **کہاݨیاں** پڑھݨا ودھ پسند کردا اے۔","t01-11-3":"ایس بینچ دا تیجا طالب علم **لڈووک** (40) اے۔ اوہ محنتی اے۔ اوہ **کاغذ دے** اک چٹے **ورقے** اُتے لکھ رہیا اے۔ اپݨے سامݨے اوہنے اپݨا **سوکھتہ** (41) رکھیا ہویا اے۔","t01-12-1":"12. — ماسٹر دے کھبے پاسے دوجی بینچ دے طالب علم بہت نِکے نیں۔ پہلا، نِکا **ایمل**، ہالے چنگی طرحاں لکھ نئیں سکدا؛ اوہ اپݨی **سلیٹ** (42) ، اپݨی **سلیٹی** تے اپݨا **اسفنج** (43) لیاندا اے۔","t01-12-2":"اوہدے کول **اگست** تے **برنارڈ** (44) نیں۔ پچھلا چنگا کم کردا اے، پر اوہدا **لباس** بہت میلا کچیلا رہندا اے۔","t01-13-1":"13. — اوہناں دے پچھے تن **سست** بیٹھے نیں۔ **البرٹ** اپݨے سبق یاد نئیں کردا۔ **جیمز** (47) سُݨن دی تھاں سُتا پیا اے۔ اوہدی **سستی** اوہنوں **جھاڑ** تے **سزا** تیکر وی پہنچاندی اے۔ چھیکر **کرسچن** (48) کِتے ودھ شرارتی اے۔ اوہدا **چال چلن** مندا اے تے اوہ سُدھرݨ دا کوئی جتن نئیں کردا۔","t01-14-1":"14. — اوہناں دے گوانڈھی، ایہدے اُلٹ، سُشیل نیں۔ **ارنسٹ** (51) نوں ترتیب تے قاعدہ پیارے نیں؛ اوہ ہمیشہ اپݨا **پیمانہ** (50) تے اپݨی **پنسل** (49) کم وچ لیاندا اے۔ اوہ **باہرلا طالب علم** اے۔","t01-14-2":"**فرانسس** (52) **ہاسٹل والا** اے؛ اوہ وردی پاندا اے، تے سکول وچ ای کھاندا تے سوندا اے۔ اوہ چنگا **یار** اے۔","t01-14-3":"مورس اپݨے **چاقو** (56) نال اپݨی **پنسل** چھِل رہیا اے؛ اوہ بہت ہوشیار اے۔","t01-14-4":"اوہ اپݨیاں ساریاں کتاباں لیاندا اے، اپݨے **قواعد** (55) ، اپݨی **نوٹ بک** (54) ، تے اک **لکھݨ دا گدا** (53) وی۔ اوہدا **تھیلا** (57) اوہدے پچھے تھلے پیا اے۔","t01-14-5":"جماعت دے پچھلے پاسے دیاں دو میزاں اُتے **چنگے طالب علم** (19) بیٹھے نیں۔","t01-tit-6":"مصوری تے موسیقی۔","t01-15-1":"15. — **مصوری دے کمرے** وچ کندھ اُتے سوہݨے **نمونے** ٹنگے نیں تے چھت توں اک **چھجے** سمیت **لیمپ** (62) لٹکیا ہویا اے۔ **ماسٹر** (60) بہت صابر نیں؛ اوہ طالب علماں دیاں **تصویراں** (61) سُدھاردے نیں تے اوہناں نوں سامݨے رکھی **مورتی** (59) ویکھ کے تصویر بݨاؤݨا سکھاندے نیں۔","t01-16-1":"16. — **موسیقی دا کمرہ** بہت دلچسپ لگدا اے۔ اوتھے **موسیقی** پڑھݨا، **سُر لپی** اُتے لکھے **سُر** (67) گاؤݨا (ڈو، رے، می، فا، سول، لا، سی = C. D. E. F. G. A. B.)، **کنجیاں** پچھاݨنا تے سوہݨیاں **دھناں** گاؤݨا سکھایا جاندا اے۔ سُر لپیاں **رحل** (65) اُتے رکھیاں جاندیاں نیں۔ اک طالب علم **پیانو وجا رہیا** (64) اے تے **موسیقی دے ماسٹر** (66) **تال دے رہے** (68) نیں۔","t01-17-1":"17. — سانوں **دستکاری** (69) دے **کارخانے** دا اک کونا مشکل نال وکھائی دیندا اے، جِتھے جواک لکڑ چھِلݨا تے لوہا ریتݨا سکھ سکدے نیں۔ ایہہ ہر سکول وچ نئیں ہوندا۔","t01-tit-7":"سائنس دا کمرہ۔","t01-18-1":"18. — ریاضی دے ماسٹر طالب علماں نوں **ہندسہ، حساب، گݨتی** تے **میٹری نظام** پڑھاندے نیں۔ نقشے اُتے سانوں ہندسے دیاں مکھ شکلاں وکھائی دیندیاں نیں: اک **دائرہ** (a) ، اک **مربع** (b) ، اک **مثلث** (c) ، اک **لکیر** (d) ۔","t01-18-2":"سانوں اک **حساب** وی وکھائی دیندا اے؛ اوہ نہ **جمع** اے، نہ **تفریق**، نہ **ضرب**: اوہ **تقسیم** (e) اے۔","t01-19-1":"19. — میٹری نظام دے نقشے اُتے سانوں وکھائی دیندے نیں: اک **میٹر** (a) ، اک **ترازو** (b) تے اوہدے **وٹے**، اک **لیٹر** (e) ، اک **ڈیکالیٹر** (f) ، اک **ڈیسی لیٹر** تے اک **مکعب میٹر** (d) ۔","t01-19-2":"طالب علم **قدرتی علوم** (11) — حیوانیات (a) ، نباتیات (b) ، ارضیات (c) — تے **تاریخ** (12) وی پڑھدے نیں۔","t01-19-3":"الماری وچ **طبیعیات** (15) تے **کیمیا** (16) دے سامان رکھے نیں۔","t01-19-4":"الماری دے اُتے نیں: اک **گولا** (14) ، اک **مخروط** تے اک **کرہ ارض** (13) ۔","t01-19-5":"نقشیاں دے اُتے اک **نقشہ** ٹنگیا ہویا اے جیدے اُتے دنیا دے پنجے حصے وکھائے گئے نیں: **یورپ** (e) ، **ایشیا** (g) ، **افریقہ** (f) ، **امریکہ** ( a b ) تے **اوشیانیا** (h) ، تے دو وڈے سمندر، **بحرالکاہل** (c) تے **بحر اوقیانوس** (d) ۔","t02-apar-1":"نقشہ نمبر 2 انسانی جسم۔ — چھٹی۔ کھیڈاں۔","t02-tit-0":"انسانی جسم۔ *(قدرتی علماں دا اک سوکھا سبق۔)*","t02-01-1":"1. — انسانی جسم دے مکھ حصے ایہہ نیں: **سر**، **دھڑ** تے **عضو**۔","t02-tit-1":"سر۔","t02-02-1":"2. — سر دے دو حصے نیں: **کھوپڑی**، جیدے وچ **دماغ** رہندا اے تے جیہنوں **وال** ڈھکے رکھدے نیں، تے **مونہہ**۔","t02-03-1":"3. — ساڈی تصویر وچ نہ کھوپڑی وکھائی دیندی اے نہ دماغ؛ پر مونہہ دے مکھ حصے سانوں بہت صاف وکھائی دیندے نیں۔","t02-04-1":"4. — سب توں پہلاں ایہہ **متھا** اے، جیہڑا زوردار عقل تے ہمیشہ کم کردے دل دا پتہ دیندا اے۔ **پٹھ** بہت کھلے نیں۔ **اکھ** چنچل تے چوڑی کھلی اے۔ اک سنی **ابرو** تے لمیاں **پلکاں** اوہدی رکھیا کردیاں نیں۔","t02-05-1":"5. — ایتھے **نک** تے **نتھنے** وی نیں۔ نک نال اسیں سنگھدے تے ساہ لیندے آں۔ نک دے دوہاں پاسیں **گلھ** نیں، تے اوہناں توں پرے **کن**۔ مونہہ دا ہیٹھلا حصہ **مونہہ دی گپھا** تے **ٹھوڈی** نال بݨدا اے۔","t02-06-1":"6. — اوہ سانوں چنگی طرحاں وکھائی نئیں دیندے، کیوں جے **مُچھاں** تے **داہڑی** اوہناں نوں لکائی رکھدیاں نیں۔ پر اسیں جاݨنے آں پئی مونہہ وچ دو **بُلھ**، **اُتلا جبڑا** تے **ہیٹھلا جبڑا** اپݨے **دنداں** سمیت، تے **جیبھ** ہوندی اے۔ مونہہ نال اسیں بولنے تے کھانے آں۔ جیبھ نال اسیں اپݨے کھاݨے دا سواد لیننے آں۔","t02-07-1":"7. — اکھ، کن، نک تے مونہہ، انگلاں سمیت، پنجاں حساں دے عضو نیں: **ویکھݨ**، **سُݨن**، **سنگھݨ**، **سواد** تے **چھوہ**۔","t02-08-1":"8. — ایس طرحاں سر انسانی جسم دے سب توں دلچسپ حصیاں وچوں اک اے۔","t02-tit-2":"دھڑ۔","t02-09-1":"9. — **گردن** سر نوں دھڑ نال جوڑدی اے۔ اوہدے وچ **گلا** تے **ڈوڈھی** آندے نیں۔","t02-10-1":"10. — دھڑ وچ وی بہت سارے لوڑیندے عضو رہندے نیں۔ **چھاتی** وچ **پھیپھڑے** نیں، جیہناں نال اسیں ساہ لیننے آں، تے **دل**، جیہڑا جیوݨ دا کیندر اے۔ جدوں دل دھڑکݨوں ہٹ جاندا اے، جیو مر جاندا اے۔","t02-11-1":"11. — **پسلیاں** چھاتی نوں سنبھالدیاں نیں۔","t02-12-1":"12. — دھڑ دے دوجے حصے نیں **پاسے**، **پِٹھ**، **مونڈھے** تے **ٹِڈھ**۔ اسیں سوݨ لئی پاسے یا پِٹھ دے بھار لیٹنے آں، تے بھار مونڈھے اُتے چُکنے آں۔","t02-13-1":"13. — ٹِڈھ وچ **معدہ** تے **آندراں** نیں۔ اوہ سانوں کھاݨا ہضم کرن وچ کم آندیاں نیں۔","t02-tit-3":"عضو۔","t02-14-1":"14. — ساڈے چار **عضو** نیں: دو **بانہواں** تے دو **لتاں**۔ بانہواں نال اسیں چیزاں لیننے، پھڑنے، چُکنے تے کٹھیاں کرنے آں؛ لتاں نال اسیں کھڑنے، ٹُرنے تے دوڑنے آں۔","t02-15-1":"15. — **مونڈھا** بانہہ نوں جسم نال جوڑدا اے۔ اک بہت مضبوط **پٹھا**، دو سِرا، بانہہ نوں ہلاندا اے، جیہنوں **ارنڈی** **کلائی والے حصے** نال جوڑدی اے۔ **گٹ** **ہتھ** دا جوڑ بݨاندا اے، جیہڑا **انگلاں** تے **نوہواں** اُتے مُکدا اے۔ ہتھ اُتے سانوں اک **رگ** (تے اک شریان) وکھائی دیندی اے، جیدے وچ **لہو** وگدا اے۔","t02-16-1":"16. — لت دے حصے ایہہ نیں: **پٹ**، **گوڈا** تے **گوڈے دا پچھلا پاسا**، **پِنّی**، جیدا **مانس** **چمڑی** نال ڈھکیا اے، **گٹا** تے **پیر**۔ لت دیاں **ہڈیاں** بہت موٹیاں تے بہت پکیاں نیں۔ پیر دے سرے اُتے **پیر دیاں انگلاں** نیں۔ دوجے حصے **تلی** تے **اڈی** نیں۔","t02-17-1":"17. — انسانی جسم دی تقریباً پوری وضاحت ایہو ای اے۔","t02-17-2":"*ٹُوک۔* — *« میرا ... دُکھدا اے (میرا سر، وغیرہ) » جملے دی مدد نال ماسٹر ایہہ ساری لفظاولی چنگی یا مندی* **جسمانی صحت** *دے پکھوں مُڑ دہرا سکدے نیں۔*","t02-tit-4":"ورزش۔ *(اک طالب علم دی زبانی۔)*","t02-18-1":"18. — لچکدار، پھرتیلے تے تندرست رہݨ لئی سانوں اپݨیاں لتاں تے بانہواں توں کم لیݨا چاہیدا اے۔ ایسے لئی اسیں کھیڈاں کھیڈنے آں تے **ورزش** کرنے آں۔","t02-19-1":"19. — سارا ہفتہ ایہہ دوویں مشقاں سکول دے وِہڑے وچ ہوندیاں نیں (ویکھو نقشہ نمبر 1)۔ پر ویروار تے اتوار نوں اسیں اک وڈے میدان وچ جانے آں، جِتھے دوڑن تے موج کرن دی تھاں لبھدی اے۔","t02-20-1":"20. — ساڈے ماسٹر تے ساڈے ماں پیو کدے کدے نال آندے نیں؛ پر مشق **ورزش دے ماسٹر** (12) ای کراندے نیں۔","t02-21-1":"21. — میدان وچ، وڑن دے کھبے پاسے، **ورزش دے سامان** (1) کھڑے نیں: اسیں **پوڑی** (2) اُتے چڑھنے آں، **چھلیاں** (3) تے **جھوٹے دے ڈنڈے** (4) اُتے پُٹھے جھوٹے لیننے آں، **رسے دی پوڑی** (5) یا **گنڈھاں والے رسے** (6) دے سرے تیکر ہتھو ہتھی چڑھ جانے آں۔","t02-22-1":"22. — ایس دوران ساڈے ساتھی **لکڑ دے گھوڑے** (7) یا **ہم رُخ ڈنڈیاں** (11) دے اُتوں ٹپدے نیں۔ کجھ **مکے بازی** (8) کردے نیں یا نقاب تے **فوائل** لے کے **تلوار بازی** (9) کردے نیں۔ کجھ چھیکر **ڈمبل** (10) چُکدے نیں۔","t02-tit-5":"کھیڈاں۔","t02-23-1":"23. — ورزش کرن والیاں دے چوہاں پاسیں مُنڈے تے کُڑیاں کئی طرحاں دیاں **کھیڈاں** کھیڈ رہے نیں۔ کُڑیاں اپݨے **گھیرے** (14) نال دل پرچاندیاں نیں؛ اوہ **رسی ٹپدیاں** (13) نیں، یا اپݨے بھراواں تے چچیرے بھراواں نوں **کروکے** (15) دی کھیڈ وچ سدّدیاں نیں۔ جدوں مخالف سوچدا اے پئی اوہ سوکھا ای گھیرے وچوں نکل جاوے گا، تدے اوہ اپݨے **لکڑ دے مُنگلی** نال اوہدی **گیند** پرے مار دیندیاں نیں، تے ایس نال اوہناں نوں بہت مزہ آندا اے!","t02-24-1":"24. — مُنڈے ودھ زور والیاں کھیڈاں پسند کردے نیں۔ اوہ خوشی نال **نو گولیاں** (16) کھیڈدے نیں، جیہناں نوں اوہ **گیند** (17) نال صاف ڈیگ دیندے نیں۔ اوہ **لاٹو** (18) تے **بلبوکے** (19) نوں، ایتھوں تیکر پئی **ڈڈو دی کھیڈ** (20) نوں وی، نکا نئیں سمجھدے۔ پر اوہناں دیاں پیاریاں کھیڈاں **بنٹے** (21) تے **کندھ گیند** (22) نیں، کیوں جے **شیشے دے گھر** (26) دی کندھ ہولی گیند اُچھالݨ لئی ٹھیک بہندی اے۔","t02-25-1":"25. — نِکا جان اپݨے **بانساں** (24) اُتے چڑھیا بہت ہوشیار اے تے اپݨا توازن خوب سنبھالدا اے۔ اوہدے کول کجھ ساتھی اوسے شیشے دے گھر وچ تے **واڑ** دے پچھے **لُکݨ میٹی** (25) کھیڈ رہے نیں۔ کجھاں نوں **تلی دی کھیڈ** (28) ودھ چنگی لگدی اے، یا **چڑی** (29) ، جیہڑی اک **بلے** توں دوجے تیکر اُڈدی رہندی اے۔","t02-26-1":"26. — میدان دے وچکار دو رُکھ نیں۔ اوہناں وچوں اک دے تھلے ست اٹھ مُنڈیاں نے **مونڈھا ٹپ** (30) (*) دی کھیڈ جمائی ہوئی اے۔ ایہہ کھیڈ ہر دیس وچ نئیں جاݨی جاندی؛ پر **بکری ٹپ** کیہ اے، ایہہ سارے جاݨدے نیں، جیہنوں نِکے ایس ویلے نئیں کھیڈ رہے۔","t02-tit-6":"کھلی ہوا دیاں کھیڈاں۔","t02-27-1":"27. — **اکھ مچولی** (31) وچ وی بہت مزہ آندا اے؛ کُڑیاں تے مُنڈے واری واری اکھاں اُتے **پٹی** بنھدے نیں تے اوہناں پھوہڑاں نوں پھڑدے نیں جیہڑے پھڑے جاݨ دیندے نیں۔","t02-28-1":"28. — میدان دے وچکار، ایہہ رہی اک بہت فرانسیسی کھیڈ، بھانویں کجھ کھردری: ایہہ **ریچھ** (32) اے، جیہڑی **پتنگ** (33) دی ٹھری کھیڈ توں، ایتھوں تیکر پئی انگریزی کھیڈ **ٹینس** (34) توں وی، کِتے ودھ رولے والی اے۔","t02-29-1":"29. — اوہ چھیکرلی کھیڈ وڈے طالب علماں دا آنند اے۔ ساڈے ماسٹر آپ وی اوہنوں خوشی نال اپݨاندے نیں۔ اوہدے وچ بڑی ہوشیاری تے پھرتی چاہیدی اے، تے اوہ مینوں بہت چنگی لگدی اے۔ **جھوٹا** (35) میں کُڑیاں لئی چھڈ دینا واں۔","t02-30-1":"30. — اک ہور انگریزی کھیڈ وی مینوں چنگی نئیں لگدی، جیہڑی سوکھی ای خطرناک ہو سکدی اے۔","t02-30-1b":"میرا مطلب **فٹ بال** (36) توں اے، جیہڑی میرے وڈے بھرا دا آنند اے۔ مینوں ساڈی پرانی کھیڈ **قیدی اڈہ** (38) ودھ چنگی لگدی اے، اوہنی ای صحت والی تے کِتے گھٹ سخت۔","t02-tit-7":"سائیکل تے گیند دیاں کھیڈاں۔","t02-31-1":"31. — مینوں میدان دے چوہاں پاسیں **سائیکل** (37) چلاؤݨا وی چنگا لگدا اے۔","t02-32-1":"32. — اگلے ورھے میں **گھوڑ سواری** (39) سکھاں گا۔ گھوڑا کِنّا سوہݨا لگدا اے جدوں اوہ ٹھمکدا یا سوہݨی دلکی ٹُردا اے، تے سرپٹ رکاوٹاں ٹپ جاندا اے!","t02-33-1":"33. — گرمیاں وچ اسیں **تیرݨا** (40) سکھنے آں۔ اسیں دریا دے صاف ٹھنڈے پاݨی وچ آنند نال چُبھی لانے تے نہانے آں۔ کدے کدے چھیکر اسیں اک کاغذ دا **غبارہ** (41) اُڈانے آں، جیہڑا گرم ہوا نال بھردے ای سنجیدگی نال اُتے چڑھ جاندا اے۔","t02-34-1":"34. — ہور وی بہت ساریاں کھیڈاں نیں، پر اوہناں نوں گِݨدے گِݨدے میں کدے نہ مُکاں گا، تے ایس نِکی جیہی کہاݨی توں ای وکھائی دیندا اے پئی ساڈے سوہݨے میدان اُتے ویروار نیرس ہوݨوں بہت دور نیں۔","t02-34-2":"نوٹ۔ — *ماسٹر ایس باب نوں سوکھا ای پورا کر سکدے نیں، ہر اہم کھیڈ دی ودھ تفصیل نال وضاحت کر کے۔*","t03-apar-1":"نقشہ نمبر 3 نِکپݨ تے جوانی۔","t03-apar-2":"(نقشے 3 تے 4 ایس طرحاں بݨائے گئے نیں پئی چار **ٹبری دے منظراں** وچ **رُتاں**، **عمراں**، **ٹبر**، **کپڑے** تے **صحت** دی مُڈھلی لفظاولی سامݨے آ جاوے۔)","t03-tit-1":"*پہلا منظر۔*","t03-tit-2":"گراں وچ اک بپتسمہ۔","t03-tit-3":"بہار۔","t03-c1-01-1":"1. — اسیں **بہار** وچ آں، **مارچ**، **اپریل** یا **مئی** دے مہینے وچ، **ہفتے** دے کِسے دن — **پیر**، **منگل** یا **بُدھ**۔ سویرے دے **دس وجے** نیں۔","t03-c1-02-1":"2. — **موسم** سوہݨا اے، **ہوا** نکھری ہوئی۔ سورج چمک رہیا اے۔ کجھ نِکے نِکے **بدل** (2) نیلے **اسمان** (1) وچ اُٹھ رہے نیں۔","t03-c1-03-1":"3. — **رُکھاں** اُتے ہالے **پتّر** تقریباً نئیں۔ پتلے **سفیدے** (3) تے اُچے **چنار** (17) اُتے ہُݨ تیکر کلیاں ای نیں۔","t03-c1-04-1":"4. — **ابابیلاں** (4) مُڑ آئیاں نیں، تے خوشی نال کوکدیاں ہوئیاں اوس **چوٹی** (7) دے چوہاں پاسیں چکر کڈ رہیاں نیں جیہڑی **گھنٹہ گھر** (5) دی اے، تے اوہ گھنٹہ گھر گراں دے **گرجے** (6) اُتے کھڑا اے۔","t03-tit-4":"گرجا۔","t03-c1-05-1":"5. — ایہہ گرجا بہت سادہ اے، اپݨے وڈے **بُوہے** (13) تے اپݨی وڈی **گھڑی** (8) نال۔ **نِکی سُوئی** (9) X دے ہندسے اُتے اے: اوہ **گھنٹے** دسدی اے۔ **وڈی والی** (10) XII (دوپہر) اُتے اے؛ اوہ **منٹ** دسدی اے۔","t03-c1-06-1":"6. — منارے وچ **گھنٹے** (11) خوشی نال وج رہے نیں۔ چھت دے سرے اُتے پتھر دی اک نِکی **صلیب** (12) کھڑی اے۔","t03-c1-07-1":"7. — گرجے وچ نِرا وڈا **بُوہا** (13) ای نئیں، بغل وچ اک نِکا دروازہ وی اے۔ اوسے دروازے وچوں **پادری** (15) ، اپݨے **چوغے** وچ، **کپڑیاں والے کمرے** (14) توں نکل کے **پادری دے گھر** (19) ول جاندے نیں۔","t03-c1-08-1":"8. — اوہناں کول ایہہ رہی **دُدھ والی** (24) اپݨے **کھوتے** (23) نال۔ اوہ شہروں مُڑ رہی اے، جِتھے نِکیاں لئی اپݨا چنگا دُدھ پہنچا آئی اے۔","t03-tit-5":"پھلاں دا باغ۔","t03-c1-09-1":"9. — اُستاد الیبورون (کھوتا) ایس سویر دی دوڑ توں بہت خوش اے۔ اوہ گوانڈھ دے **باغ** دے اوہناں **پھُلاں** (20) توں مہکی ہوا آنند نال اندر کھِچدا اے جیہڑے **پھلاں والے رُکھاں** (18) نوں ڈھکے ہوئے نیں۔ اوہ **آڑو دے رُکھ** (18) تے **خوبانی دے رُکھ** (19) بالکل گلابی تے چٹے نیں، تے چنگی فصل دی آس بنھاندے نیں۔","t03-c1-10-1":"10. — ایس دوران نِکیاں **مکھیاں** (22) ، جیہڑیاں **چھتے** (21) توں آندیاں نیں، اوتھے جا کے گُݨگُݨاندیاں اپݨا مِٹھا **شہد** کٹھا کردیاں نیں۔","t03-c1-11-1":"11. — پر ایہہ کیہ ہو رہیا اے؟ گراں دے نِکے دوڑدے ہوئے آ رہے نیں تے ڈریاں ہوئیاں **بطخاں** (25) نوں کھِلار رہے نیں۔ ایہہ اوہ جلوس اے جیہڑا منشی دے پُتر دے **بپتسمے** توں بعد گرجے وچوں نکل رہیا اے۔","t03-c1-12-1":"12. — نِکا جیمز، اپݨے **پنگھوڑے** (26) وچ، گھنٹیاں دی خوش آواز نال جاگ پیندا اے، تے اوہدی بھین میڈلن، جیہڑی جلوس ویکھݨا چاہندی اے، اپݨی ماں نوں آکھدی اے پئی آ کے دہلیز اُتے ای اوہدے وال سنوار دیوے تے اوہنوں کپڑے پوا دیوے۔","t03-c1-13-1":"13. — اوہدی ماں من جاندی اے۔ اوہ اپݨا **سر دا کپڑا** (28) ، اپݨی **چولی** (29) تے اپݨا **پرݨا** (30) پا کے دروازے دے سامݨے اک نِکی کرسی اُتے آ بہندی اے۔ میڈلن اُتے نِرا اوہدا **پیٹی کوٹ** (31) تے اوہدی **کُڑتی** (32) اے۔","t03-c1-14-1":"14. — اوہ کِنّی خوش اے! اوہ اپݨے پیارے پھُل بھُل جاندی اے — اپݨے **لونگ دے پھُل** (34) ، جیہناں اُتے **تِتلیاں** (35) بہندیاں نیں، اپݨے **ٹیولپ** (36) ، اپݨیاں **وادی دیاں سوسناں** (37) جیہڑیاں **گملیاں** (38) وچ نیں، تے اوہ گملے **کندھ** (33) اُتے رکھے نیں، تے اپݨے **گلاب** (39) جیہڑے اِنّی سوہݨی واڑ بݨاندے نیں۔ اوہ جلوس دیاں بیبیاں دے قیمتی کپڑے تک رہی اے۔","t03-c1-15-1":"15. — گراں دے مُنڈے کپڑیاں ول گھٹ دھیان دیندے نیں۔ اوہ **مِٹھیاں** (55) یا **سکے** (52) لبھݨ لئی اگے لپکدے تے دھکم دھکا کردے نیں۔ اوہناں وچوں اک رو (40) رہیا اے۔","t03-c1-16-1":"16. — دوجے نے **کُتے** (42) دا پنجہ مِدھ دِتا اے، جیہڑا کوں کوں کردا نس جاندا اے تے **کُکڑی** (43) تے اوہدے **چوچیاں** (44) نوں اُڈا دیندا اے۔","t03-tit-6":"بپتسمے دا جلوس۔","t03-c1-17-1":"17. — جلوس دے اگے اگے **دائی** (45) ٹُر رہی اے۔ اوہدے سر اُتے لمیاں فیتیاں والی سوہݨی **ٹوپی** (46) اے۔ اوہ **نویں جمے بال** (47) نوں چُکی ہوئی اے، جیہڑا سارے دا سارا **لیس** (48) وچ لپیٹیا ہویا اے۔","t03-c1-18-1":"18. — دائی دے پچھے **دھرم پیو** (49) تے **دھرم ماں** (53) آندے نیں۔ اوہ مِٹھیاں تے سکے ونڈ رہے نیں۔ دھرم پیو دے ہتھ وچ **دستانے** (51) تے سر اُتے **اُچی ہیٹ** (50) اے۔ دھرم ماں ہتھ وچ اک سوہݨا **پھُلاں دا گُلدستہ** (54) چُکی ہوئی اے۔","t03-c1-19-1":"19. — اوہناں دے پچھے سانوں بال دے **چاچے** (56) تے **چاچی** (58) وکھائی دیندے نیں۔ چاچی دے سر اُتے سجیلی **ہیٹ** (59) اے، چاچے اُتے کالا **لما کوٹ** (57) تے چٹی واسکٹ۔ فیر **چچیرا بھرا** (60) تے اوہدی **چچیری بھین** (61) آندے نیں۔ اوہ نویں جمے بال دی **بھین** (62) ، نِکی برتھا، دا ہتھ پھڑی ہوئی اے۔","t03-c1-20-1":"20. — برتھا دا دوجا **بھرا** (63) پچھے ٹُر رہیا اے۔ اوہ اک **رشتے دار** (64) نوں ہتھ دِتا ہویا اے۔ ٹبر دے **یار** (65) اوہناں توں بعد آندے نیں۔","t03-tit-7":"تماشبین۔","t03-c1-21-1":"21. — جلوس کول ایہہ رہیا اک **منگتا** (66) ، اپݨی **بیساکھی** (67) دے سہارے۔ اوہ خیرات منگ رہیا اے۔","t03-c1-22-1":"22. — دوجے پاسے اک بہت **ادب والا** (68) مُنڈا اے۔ اوہ اپݨی ٹوپی چُک کے جاݨ پچھاݨ والیاں نوں **« سلام »** آکھدا اے۔","t03-c1-23-1":"23. — گراں والے بپتسمے دا جلوس نکلدا ویکھݨ اپݨے گھراں توں باہر آ گئے نیں۔ سانوں اپݨی **سُوتی ٹوپی** پائی اک **گرانویں بندہ** (69) وکھائی دیندا اے تے اوہدے کول اک **گرانویں زنانی** (70) ۔ فیر اک **بُڈھی** (71) ، جیہڑی اپݨی **سوٹی** (72) دے سہارے اے۔ چھیکر **چکی والا** (73) اپݨی چوڑی **نمدے دی ہیٹ** (74) وچ، تے **کھڑاواں** (75) پائی اک جوان گرانویں زنانی، جیہڑی اپݨے بال نوں ٹُرنا سکھا رہی اے۔","t03-c1-24-1":"24. — منظر بہت جیوندا جاگدا اے۔","t03-tit-8":"*دوجا منظر۔*","t03-tit-9":"عوامی میلہ۔","t03-tit-10":"پاݨی دیاں کھیڈاں تے بیڑیاں دی دوڑ۔","t03-c2-01-1":"1. — **گرمی** آ گئی اے۔ **جون** (**جولائی** یا **اگست**) دے مہینے دا تپدا سورج جواناں نوں نہاؤݨ تے بیڑی چلاؤݨ لئی للچاندا اے۔","t03-c2-02-1":"2. — دریا دے سجے کنڈھے اُتے ملاح پاݨی دیاں کھیڈاں تے بیڑیاں دی دوڑ وچ اُترن لئی کپڑے لاہ رہے نیں۔","t03-c2-03-1":"3. — اوہناں وچوں اک اپݨے **جُتے** (1) لاہ رہیا اے؛ اوہ اوہناں دے تسمے (بٹن) کھول رہیا اے۔ اوہدے دو ساتھی پہلاں ای تیار نیں۔ ہُݨ اوہناں اُتے نِری اپݨی **بنیان** (2) تے **تیرن دا جانگیا** (3) اے۔ اوہ اپݨے ساتھیاں دی اُڈیک کردے گلاں کر رہے نیں۔ اوہ دوجے کنڈھے اُتے لگے میلے تے جشن دی گل کر رہے نیں۔","t03-c2-04-1":"4. — اوہناں کول تھلے اوہناں دے ساتھیاں دے **کپڑے** پئے نیں: اک **جوڑی** **بوٹ** (4) ، **جُتے** (5) ، **جُرابا** (6) ، **نمدے** (7) تے **تیلیاں** (8) دیاں ہیٹاں تے اک **ٹائی** (9) ۔","t03-c2-05-1":"5. — اک جوان نے اپݨا **کوٹ** (10) ہوشیاری نال تہہ کیتا اے۔ اوہ اوہنوں اک تولیے اُتے رکھ رہیا اے، جیدے وچ اوہدا گوانڈھی تھوڑی دیر مگروں اوہناں دوہاں دے **سوٹ** بنھ دیوے گا۔","t03-c2-06-1":"6. — چھیواں مُنڈا پچھے رہ گیا اے۔ اوہدے سر اُتے ہالے وی اوہدی **ٹوپی** (11) اے۔ اوہنے نہ اپݨی **قمیض** (12) لاہی اے، نہ اپݨا **کالر** (13) ، نہ اپݨے **کف** (14) ۔ اوہ ہتھ وچ اپݨی **واسکٹ** (17) چُکی ہوئی اے تے ہالے وی اپݨی **پتلون** (16) تے اپݨیاں **گیلساں** (15) پائی ہوئی اے۔ اوہ اگلی دوڑ لئی ضرور تیار نہ ہو سکے گا۔","t03-c2-07-1":"7. — جواناں کول **اُٹ کٹاریاں** (18) نال گھِری اک پگڈنڈی دریا دے کنڈھے اُتردی اے، جِتھے بُڈھا جیمز **کانیاں** (19) وچکار شام نوں چھڈی جاݨ والی **آتشبازی** (20) تیار کر رہیا اے۔","t03-tit-11":"دوڑ۔","t03-c2-08-1":"8. — دریا اُتے اپݨیاں چھتریاں دی چھاں وچ کجھ بیبیاں اک **ڈونگی** (21) وچ نکلیاں نیں۔ اوہ دوڑ ویکھ رہیاں نیں، جیہڑی بہت رومانچک اے۔ ہر **بیڑی** (22) وچ چار **چپو والے** (24) پوری تاکت نال کھِچ رہے نیں، جدوں کہ **ملاح** (26) **پتوار** (25) پھڑی نازک بیڑی نوں سیدھ دیندا اے۔ **چپو** (23) تال نال پاݨی اُتے پیندے نیں، تے ہولیاں بیڑیاں چکرا دیݨ والی چال نال دوڑدیاں نیں۔","t03-c2-09-1":"9. — کجھ جوان پُل دے تھمّ کول **چِکݨے بانس** (28) دا انعام جِتݨ وچ لگے نیں۔ اوہناں وچوں اک لچکدے تِلکݨے بانس اُتے ہوشیاری نال سرکدا ہویا سرے اُتے بنھی نِکی **جھنڈی** (29) تیکر اپڑنا چاہندا اے۔ اوہدا نِگھرا **مخالف** (30) پاݨی وچ ڈِگ پیا اے۔ اوہ تیر کے کنڈھے مُڑ رہیا اے۔","t03-c2-10-1":"10. — وڈے مُنڈے **پاݨی دی لڑائی** (32) کھیڈ رہے نیں، **گھاٹ** (33) کول۔ اک وڈی **بِھیڑ** (31) **پُل** (27) دی **مُنڈیر** اُتے جھُکی تے **کنڈھے** اُتے ٹھسا ٹھس بھری ایہہ ساریاں کھیڈاں ویکھ رہی اے۔ پر کجھ تماشبین مُڑ کے **چڑھن دے بانس** (45) دی کھیڈ ویکھدے نیں، یا **انعام ونڈائی** ول جاندے **مئیر دے جلوس** نوں تکدے نیں۔","t03-c2-11-1":"11. — سب توں پہلاں ایہہ رہے کجھ **چھوکرے** (35) ، جیہڑے **ساز والیاں** (36) دے اگے اگے دوڑ رہے نیں؛ فیر آندے نیں **مئیر** (37) ، اوہناں دے نائب تے نِکے شہر دی **شہری کونسل**۔ سب توں پچھے **اگ بجھاؤ والے** (38) ٹُردے نیں۔","t03-tit-12":"میلہ۔","t03-c2-12-1":"12. — **میلے دے میدان** (39) اُتے وڈی بِھیڑ اے۔ لوک کئی طرحاں دے **تنبو** ویکھݨ آندے نیں: **لکڑ دے گھوڑے** (40) ، **سرکس** (41) ، جِتھے کھیڈ شروع وی ہو چُکی اے؛ **عوامی ناچ** (42) ، جِتھے شہر دے جوان مُنڈے تے کُڑیاں **نچّݨ** دا سواد لے رہے نیں۔","t03-c2-13-1":"13. — سرے اُتے سانوں **اکھاڑا** (44) وکھائی دیندا اے، جِتھے سورما ہسپانوی **بلد باز** گُصیلے **بلد** (45) نال لڑدا اے؛ فیر **جھوٹے والی ریل** (49) تے **نشانہ بازی دا تنبو** (46) ، جِتھے لوک **بندوق** چلاؤݨ تے **نشانے** اُتے مارن دی مشق کردے نیں۔","t03-c2-14-1":"14. — کول ای ایہہ رہیا **میلے دا رنگ منچ** (47) ، جِتھے **ٹھٹھول** تے **ناٹک** کھیڈے جاندے نیں۔ اوہدے بالکل کول **دیو** (48) تے **بونے** دا تنبو اے۔ پہلے دا **قد** دو میٹر پندرہ اے؛ دوجا مشکل نال اک بال جِنّا اُچا اے۔","t03-c2-15-1":"15. — چھیکر ایہہ رہی وڈی **چڑیا گھر دی گڈی** (50) ، اپݨے **جنگلی جانوراں** نال — اپݨے **شیر** (51) نال، جیدے **پنجے** بڑے تکڑے نیں، اپݨے **ببر شیر** (52) نال، جیدی **ایال** سنی اے، اپݨیاں دو **جرافاں** (53) تے اپݨے **ہاتھی** (54) نال، جیہڑا اپݨی **سُونڈ** اِنّی ہوشیاری نال کم وچ لیاندا اے۔","t03-c2-16-1":"16. — **جانور سِدھاؤݨ والا** (55) ، جیہڑا ایہناں جانوراں نوں سکھاندا اے، تنبو دے دروازے اُتے کھڑا اے۔","t04-apar-1":"نقشہ نمبر 4 بھری جوانی تے بُڈھاپا۔","t04-tit-1":"*پہلا منظر۔* ویاہ دی دعوت۔","t04-tit-2":"پتجھڑ۔","t04-c1-01-1":"1. — اوہ جوان ہُݨ وڈے ہو گئے نیں۔ اوہناں وچوں اک، جان، ویاہ کر رہیا اے۔ اسیں **ویاہ دی دعوت** وچ آں، جیہڑی لاڑے تے لاڑی دے دوہاں ٹبراں نوں اکو میز دے چوہاں پاسیں لے آندی اے۔","t04-c1-02-1":"2. — اسیں **پتجھڑ** وچ آں، **ستمبر** دے مہینے وچ۔ **اکتوبر** تے **نومبر** دی ٹھری ہوا نے ہالے پنڈ توں اوہدے ہرے پتّر نئیں کھوہے۔ شام دی ہوا ہولی تے مہکدی اے؛ ایسے لئی کھاݨا اوس **برامدے** (8) دے تھلے وَرتایا جا رہیا اے جیہڑا باغ ول کھلدا اے۔","t04-c1-03-1":"3. — دور **ٹبی** (3) اُتے جان دے ماں پیو دا گھر اے، اک سجیلا **پنڈ دا مکان** (1) ، ہریاول وچ لُکیا ہویا؛ چنگے انگور دے باغ، جیہناں توں ودھیا شراب بݨدی اے، ڈھلوان نوں ڈھکے ہوئے نیں۔ انگور اُگاؤݨ والا اوہناں دی سنبھال کردا اے۔","t04-c1-04-1":"4. — ویلاں دے اُتوں **تِتراں** (2) دا اک جھُنڈ اُڈدا اے، جیہڑا **شکار دے رکھوالے** (5) دے نیڑے آوݨ نال چونک گیا اے۔ اوہ، بغل وچ **بندوق** دبائی تے **مونڈھے اُتے شکار دا تھیلا** لٹکائی، **جھاڑیاں** (4) کُٹ رہیا اے، اپݨے **کُتے** (6) نال۔ اوہ جاگیر اُتے نظر رکھدا اے تے چور شکاریاں نوں شکار تباہ نئیں کرن دیندا۔","t04-c1-05-1":"5. — **برامدے** دے باہر اک **سِدھائی ہوئی ویل** چڑھدی اے، جیدے توں بھارے **انگوراں دے گُچھے** (7) لٹکدے نیں۔","t04-c1-06-1":"6. — **میز** (16) نوں سجاؤݨ والے پتجھڑ دے سوہݨے پھُل **گُل داؤدی** (9) نیں؛ لاڑی دے **پیو** (10) نے اپݨے کوٹ دے کاج وچ اک لایا ہویا اے۔","t04-c1-07-1":"7. — کھاݨا مُکݨ اُتے اے۔ **نوکر** (11) مِٹھے دے برتن لیاؤݨ لگ پیا اے تے تھوڑی دیر مگروں اوہ سب کجھ چُک لے جاوے گا جیدی ہُݨ لوڑ نئیں — **چمچے** (14) ، **کانٹے** (12) ، **چھُریاں** (13) ، **وَرتاؤݨ دے برتن** (15) ۔","t04-tit-3":"ٹبر۔","t04-c1-08-1":"8. — سارے خوش وکھائی دیندے نیں، تے لاڑے دی **ماں** (17) جیس مُسکان نال اپݨے نِکیاں نوں ویکھ رہی اے، اوہ دسدی اے پئی اوہ کِنّی سُکھی اے۔","t04-c1-09-1":"9. — ایہہ ویاہ علاقے دے دو کھاندے پیندے ٹبراں نوں جوڑدا اے۔ جان، **گھر والا** (18) ، اک وڈے زمیندار دا **پُتر** اے، تے اوہ اک کامیاب کارخانے دار دا **جوائی** بݨ رہیا اے۔","t04-c1-10-1":"10. — **جوڑی** جوان اے، فیر وی اوہناں دی **کُڑمائی** بہت پہلاں ہو چُکی سی۔ **نویں لاڑی** (19) ، مارتھا، سنترے دے پھُلاں نال سجی اپݨی **چٹی پوشاک** وچ موہ لیݨ والی لگدی اے۔","t04-c1-11-1":"11. — اوہدے **سوہرا** (20) اِنّی چنگی **نونہہ** لبھ کے خوش نیں، تے جان دی **سس** (21) اپݨی **دھی** نوں اِنّی سوہݨی ویکھ کے مُسکرا رہی اے۔","t04-c1-12-1":"12. — میز دے سرے اُتے دوجے **پراہُݨے** (22) بیٹھے نیں: **رشتے دار، یار، چچیرے بھرا**۔ اک **مکھ ویٹر** (23) ، بانہہ اُتے رومال پائی، پھرتی نال اوہناں دی خدمت کر رہیا اے۔","t04-tit-4":"یار۔","t04-c1-13-1":"13. — میز دے سجے پاسے ایہہ رہی اک **مُٹیار** (24) ، لاڑی دی **سہیلی**، فیر لاڑی دا **بھرا**، جیہڑا اوہدا **سربالا** (25) اے۔ اوہ اپݨی **سربالی** (26) نال گلاں کر رہیا اے، جیہڑی لاڑے دی بھین اے تے ایس ویاہ نال مارتھا دی **نݨان** بݨ رہی اے۔ اوہ موہ لیݨ والی مُٹیار اے۔ اوہدے کول سوہݨے **گہݨے** نیں، اک **موتیاں دا ہار** تے سونے دا اک **کنگݨ**۔","t04-c1-14-1":"14. — اوہناں کول کھڑے ہو کے گلاس چُکدے صاحب ٹبر دے اک **یار** (27) نیں۔ اوہ **لاڑے دے گواہاں** وچوں اک نیں۔ اوہ **وَدھائی** دے رہے نیں، نویں ویاہیاں دی **صحت** دی کامنا کر رہے نیں تے اوہناں نوں لمے سُکھ دی دعا دے رہے نیں۔ اوہ پورے ٹھاٹھ وچ نیں: لما کوٹ تے **چمڑے دے چمکدے جُتے** (28) ۔ اوہ **دادی** (29) نوں نال لیائے نیں، جیہڑی **رنڈی** اے۔","t04-c1-15-1":"15. — **لمے کوٹ** (31) والا اوہ جوان، جیدی پتلی کالی مُچھ اے، جان دا **بھݨوئیا** (30) اے۔ اوہ مشہور انجینیر اے۔ اوہ اک بہت سجیلی **مُٹیار** (33) کول بیٹھا اے، جیہڑی مارتھا دی **وڈی بھین** اے تے اوس پیاری نِکی کُڑی دی ماں، جیہڑی اپݨے چچیرے بھرا دا ہتھ پھڑی پھُل دیݨ تے **« شام سلام »** **آکھݨ** آ رہی اے۔ ایس بیبی دے **کن پھُل** بہت سوہݨے نیں تے اوہدے **والاں دے سنگار** وچ سلیقہ اے۔","t04-c1-16-1":"16. — اوہ نِکا چچیرا بھرا، جیہڑا اپݨی **کُڑتی** (36) تے اپݨی ڈھِلی **نِکر** (37) وچ اِنّا انوکھا لگدا اے، بڑا ترس جوگ اے۔ اوہ **یتیم** (35) اے۔ بہت نِکی عمر وچ اوہنے اپݨا پیو تے اپݨی ماں گنوا لئی۔ اوہدے چاچا اوہدے **سرپرست** (38) نیں، تے اوس وچارے بال نوں پالݨ لئی ای چھڑے رہ گئے۔ اوہ بھلے بندے نیں۔ اوہناں دے سر اُتے وال گھٹ نیں تے اوہناں نوں دور دا بہت گھٹ دِسدا اے؛ اوہ **نک عینک** لاندے نیں۔","t04-tit-5":"مِٹھا۔","t04-c1-17-1":"17. — پراہُݨیاں دے پچھے، **میز پوش** وِچھی اک میز اُتے، **مِٹھا** (39) سجیا ہویا اے۔ اک وڈے کٹورے وچ ایہہ رہے پھل: **آڑو** (40) ، **ناشپاتی** (41) ، **سیب** (42) ، **خوبانی** (43) تے **انگور** (44) ۔ اوہناں کول **انناس** (45) ، اک سوہݨا **کیک** (46) ، **شراب دیاں بوتلاں** (48) تے **شیمپین** (49) ، تے صاف **پلیٹاں** (47) دے ڈھیر وی نیں۔","t04-c1-18-1":"18. — **شراب وَرتاؤݨ والا** (50) پرانی شراب دی اک **بوتل** (52) کھول رہیا اے، **پیچ** (51) نال۔ **ڈاٹ** (53) بڑی اوکھ نال نکلدی لگدی اے۔ ایس وَرتاؤݨ والے دی بانہہ اُتے اک **رومال** (54) اے۔","t04-c1-19-1":"19. — کھاݨے مگروں صاحب لوک سگرٹ والے کمرے وچ جاݨ گے، تے بیبیاں ناچ لئی تیار ہوݨ ٹُر پیݨ گیاں۔","t04-tit-6":"*دوجا منظر۔* دادے دا جنم دن۔","t04-tit-7":"سوغات۔","t04-c2-01-1":"1. — دس ورھے لنگھ گئے۔ جان دے ماں پیو بُڈھے ہو چلے نیں، تے اوہ اپݨے تِناں پوتریاں نوں بہت پیار کردے نیں — دو **پوترے** (2) تے اک **پوتری** (3) ۔ اج **دادے دا جنم دن** اے، ایسے لئی نِکے اوہناں نوں وَدھائی دیݨ آئے نیں۔","t04-c2-02-1":"2. — نِکا پیٹر ہالے بہت نِکا اے؛ اوہ نِرا تن ورھیاں دا اے۔ اوہ **بلی** (1) نوں اپݨے ول آندی ویکھدا اے۔ اوہ اوہدی سوہݨی ریشمی **جھلّ** تے لمی **پُوچھ** اُتے ہتھ پھیرنا چاہندا اے؛ اوہنوں ایہہ نئیں سُجھدا پئی اوہناں سوہݨے **پنجیاں** دے تھلے تِکھے نوہہ نیں، جیہڑے اوہنوں لِتاڑ وی سکدے نیں۔","t04-c2-03-1":"3. — اوہدی بھین گیبریئل، جیہڑی اوہدا ہتھ پھڑی ہوئی اے، کِتے ودھ سنجیدہ اے، تے مارسل، اپݨے وڈے **اوورکوٹ** (4) تے چمڑے دی **پیٹی** (5) وچ، پورا نِکا بندہ لگدا اے، بھانویں نِکی نِکر اوہدے **جُرابا** (6) کھلے چھڈ دیندی اے۔","t04-c2-04-1":"4. — اوہناں دے پیو نے اپݨا موٹا سیال دا **اوورکوٹ** (7) پایا ہویا اے، **جھلّ والے کالر** (8) سمیت، تے اپݨی **جیب** (9) وچ اک گلوبند رکھیا ہویا اے۔ اوہدی گھر والی نے **پراں** (10) نال سجی نمدے دی ہیٹ، اپݨی **جیکٹ** (11) ، اپݨا جھلّ والا **گلوبند** (12) تے اپݨا **مف** (13) پایا ہویا اے۔","t04-c2-05-1":"5. — بہت پالا اے، کیوں جے سیال آ گیا اے۔ **برف** (19) سارا دن پیندی رہی اے تے گھراں دیاں چھتاں بالکل چٹیاں نیں۔ **رات** نال پالا ہور وی تِکھا ہو جاندا اے۔ اسمان وچ **چن** (17) تے **تارے** (18) چمکدے نیں تے **ہنیر** نوں چیردے نیں۔","t04-tit-8":"بیماری۔","t04-c2-06-1":"6. — اوہ وچارا **انھا** (20) ، جیہڑا **دواخانے** (16) دے سامݨے چونک لنگھ رہیا اے تے جیہنوں اوہدا **پوڈل** (21) راہ وکھا رہیا اے، بڑا نِگھرا اے۔ **نوکراݨی** (14) جسٹین رسوئی توں بہت گرم **کاڑھے** دا اک **کٹورا** (15) لیا رہی اے، خوب مِٹھا کیتا ہویا۔","t04-c2-07-1":"7. — **دادی** (23) ، جیہڑی میز اُتوں اپݨی **عینک** (26) چُکݨا چاہندی اے تاں جو اوہ **پرچی** (27) پڑھ سکے جیہڑی **حکیم** (25) نے ہُݨے لکھی اے، اپݨی **سوٹی** (24) دے سہارے اپݨی کرسی توں اُٹھ رہی اے۔","t04-c2-08-1":"8. — اوہناں نوں اکثر نِکیاں نِکیاں **تکلیفاں** رہندیاں نیں، **چکر**، **زکام** تے **دند دی پیڑ**؛ اوہناں دیاں لتاں کمزور نیں تے اوہناں دیاں اکھاں ہُݨ چنگیاں نئیں رہیاں۔ فیر وی اوہ اپݨے بُڈھے **حکیم** نوں چھیڑ کے خوش ہوندیاں نیں، جیہڑے اوہناں نوں ہمیشہ کوئی **گھُٹ** (28) لکھ دیݨا چاہندے نیں۔ اج اوہ اپݨا جوان ٹبر اپݨے چوہاں پاسیں لبھ کے بہت سُکھی نیں۔","t04-c2-09-1":"9. — چنگی طرحاں بند کمرے وچ نیم اے۔ سنگ مرمر دی **انگیٹھی** (29) وچ **سوہݨی اگ** (30) بل رہی اے، تے ہُݨے ہُݨے بالے **لیمپ** (31) دی کُونی **لو** وچ دل خوش ہو جاندا اے۔","t04-tit-9":"دادا۔","t04-c2-10-1":"10. — **دادا** (33) تیکر بھُل گئے نیں پئی اوہ بیمار رہے نیں، پئی اوہناں دا **جوڑاں دا درد** اوہناں نوں اپݨی **آرام کرسی** (34) وچ بنھی رکھدا اے، تے پئی کل ای اوہناں نوں **تاپ تے غشی** آئی سی۔ اوہناں نوں ہُݨ یاد نئیں پئی پچھلے سیال اوہناں نوں **نمونیا** ہویا سی، تے اک سخت پیڑ دیݨ والی **کھنگ** نے اوہناں نوں بہت ستایا سی۔","t04-c2-10-2":"تے اوہ اوکھ نال ای راضی ہوئے۔ ہُݨ کجھ چنگے نیں۔ پر اوہناں دی لت، جیہنوں اوہ اک **گدی** (38) اُتے ٹِکائی رکھدے نیں، تے اوہ گدی اک نِکی **چوکی** (39) اُتے رکھی اے، ہُݨ وی دُکھدی اے۔","t04-c2-11-1":"11. — جدوں اوہ اپݨے نیمے **ڈریسنگ گاؤن** (35) وچ، اپݨے وڈے سِپی دے **بٹناں** (36) سمیت، چنگی طرحاں لپیٹے ہوندے نیں، تے جدوں اوہناں کول اخبار پڑھݨ لئی اوہ نِکی **یتیم کُڑی** (40) ہوندی اے، اپݨی چٹی **ٹوپی**، اپݨی نیلی **پوشاک** (42) تے **چادر** (41) وچ، تدوں اوہ کوئی شکایت نئیں کردے۔","t04-c2-12-1":"12. — ہر ورھے، جدوں **جنتری** (43) پہلی **دسمبر** دی **تریخ** مُڑ لے آندی اے، اوہ اپݨے **پوتریاں** دی بے صبری نال اُڈیک کردے نیں، کیوں جے اوہ جاݨدے نیں پئی اوہ اوس اہم **تریخ** نوں نئیں بھُلݨ گے۔","t04-c2-13-1":"13. — اوہ جذباتی ہو کے اوہ دور دے دن یاد کردے نیں جدوں اوہ آپ اوس شاندار شاہی **مارشل** نوں وَدھائی دیݨ جایا کردے سن، جیہناں دی **تصویر** (44) کندھ اُتے ٹنگی اے، تے جیہڑے نِکیاں دے **پڑ دادا** نیں۔","t05-apar-1":"نقشہ نمبر 5 گھر تے اوہدا بݨنا۔","t05-tit-1":"چنگی ملاقات۔","t05-01-1":"جان۔ — چاچا جی، میں بہت جاݨنا چاہنا واں پئی **گھر** کِویں بݨدا اے۔","t05-01-2":"چاچا (80) ۔ — ایہہ سوکھا اے، پُتر؛ میرے نال آ تے میں تینوں اوہ گھر وکھاواں گا جیہڑا مسٹر برنارڈ (79) بݨوا رہے نیں تے جیدے وچ میں رہݨ جا رہیا واں۔","t05-01-3":"جان۔ — تے ایس گھر دا **نقشہ** (76) کیہنے بݨایا؟","t05-01-4":"چاچا۔ — **معمار** (75) نے؛ اوہناں بہت صاف نقشہ بݨایا، اوہ من لیا گیا، تے **ٹھیکیدار** (77) نے کم شروع کر دِتا۔","t05-01-5":"جان۔ — تے ٹھیکیدار کوݨ نیں؟","t05-01-6":"چاچا۔ — مسٹر لبلاں، تیرے ساتھی جیمز دے پیو۔ اوہ معمار مسٹر رُو نال رل کے مزدوراں نوں ہدایتاں دیندے نیں۔","t05-01-7":"لے! مسٹر لبلاں ٹھیک ویلے اپݨا **پیمانہ** (78) چُکی آ رہے نیں، تے مسٹر رُو اپݨا نقشہ چُکی۔","t05-01-8":"سلام، جناب۔ تُسیں کِویں او؟","t05-01-9":"مسٹر رُو۔ — بہت چنگے، شکریہ۔ سلام جان؛ مُنڈا کِنّا وڈا ہو گیا اے!","t05-01-10":"چاچا۔ — سچی گل، ایہہ پورا نِکا بندہ اے۔ ایہہ بہت سنجیدہ اے؛ جیہڑا کجھ ویکھدا اے، اوہدی وضاحت کرنی پیندی اے۔ اج ایہہ جاݨنا چاہندا اے پئی گھر کِویں بݨدا اے۔","t05-tit-2":"مزدور۔","t05-01-11":"مسٹر لبلاں۔ — تے میرے نال آ، میرے نِکے یار، تے میں تینوں ہُݨے سمجھا دینا واں، کیوں جے مینوں سِکھݨ دے چاہواݨ نِکے بہت چنگے لگدے نیں۔","t05-01-12":"اوہ مزدور ویکھنا ایں، جیدے ہتھ وچ **کہی** (82) اے: اوہ **کھدائی کرن والا** (81) اے۔ اوہ پاݨی دی نالی وِچھاؤݨ لئی اک **کھال** (46) پُٹ رہیا اے۔ اوسے نے اوہ زمین وی پُٹی سی جِتھے گھر کھڑا اے، تاں جو راج چوہاں **کندھاں** چُک سکے۔ اوہناں کندھاں دا جیہڑا حصہ زمین وچ اے اوہنوں **نیہہ** (2) آکھدے نیں۔ نیہہ نال گھِری تھاں **تہہ خانہ** (3) بݨاندی اے۔ ایس تہہ خانے وچ اک نِکی کھڑکی اے جیہنوں **روشندان** (5) آکھدے نیں، اک **دروازہ** (4) تے اک پوڑی۔","t05-01-13":"**راج** (108) کندھاں چُکدا گیا، **بوہیاں** (8) تے **کھڑکیاں** (17) لئی تھاں چھڈدا ہویا۔","t05-01-14":"جان۔ — پر مینوں تے ایہہ راج وکھائی ای نئیں دیندا!","t05-01-15":"مسٹر لبلاں۔ — اوہدا گھر دا کم ہُݨ پورا ہو چُکیا اے۔ اوہ اودھر **طویلے** (54) کول اے، اپݨے **پاڑ** (110) اُتے چڑھیا، **دھوبی گھر** (56) دی کندھ بݨا رہیا اے۔","t05-01-16":"اوہدے کول اک کرنی، اک نانْد تے اک **ساہل** (109) اے۔ پر ایہہ ناں تینوں یاد نہ رہݨ گے۔","t05-01-17":"جان۔ — کیوں نہ رہݨ گے، میں چاچا جی کولوں اک نِکی کرنی تے اک نانْد منگاں گا، تے ساہل تے میں سُتلی دے ٹوٹے نال آپ ای بݨا لواں گا۔","t05-tit-3":"سامان۔","t05-01-18":"چاچا۔ — واہ، بہت چنگا۔ پر دس تے جان، گھر بݨاؤݨ لئی کیہ چاہیدا اے؟","t05-01-19":"جان۔ — **تراشیا ہویا پتھر** (59) تے **گارا** (65) چاہیدا اے۔","t05-01-20":"چاچا۔ — ٹھیک۔ اوس وڈی ہیٹ والے بندے نوں ویکھ، اپݨے **گڈے** (136) اُتے۔ اوہ **گڈے والا** (135) اے۔ اوہ ہر دن ایتھے **پتھر دے ڈھیمے** (60) لیاندا اے۔ اوہ اپݨا گڈا وِہڑے وچ خالی کردا اے، تے **سنگ تراش** (83) ڈھیمیاں نوں تراشدے تے اپݨی **پتھر آری** (85) نال چیردے نیں۔ اک **مزدور** (146) اوہناں نوں راج تیکر اپڑاندا اے، جیہڑا اوہناں نوں اپݨی تھاں بہاندا اے۔","t05-01-21":"ایس دوران **گارا بݨاؤݨ والا** (87) گارا تیار کردا اے۔ اوہنوں **ریت** (62) ، **چوݨا** (63) تے **پاݨی** (64) چاہیدا اے۔ چوݨا اوہدے کول اک **بوری** (71) وچ اے؛ اک **راج دا مددگار** (111) اوہنوں **ٹھیلے** (112) وچ ریت لیاندا اے، تے **شاگرد** (113) پمپ (58) اُتے اے۔ اوہ اک **بالٹی** (114) بھر رہیا اے۔ گارا چھیتی ای تیار ہو جاوے گا۔ **گارا چُکݨ والا** (107) اوہنوں لے کے پوڑی توں پاڑ اُتے چڑھا لے جاندا اے، جِتھے اک راج گھر دا اوہ پاسا پورا کر رہیا اے۔","t05-01-22":"تے ہُݨ دس، جیہڑا مزدور **چھت** (31) بݨاندا اے اوہنوں کیہ آکھدے نیں؟","t05-01-23":"جان۔ — اوہ **چھت بݨاؤݨ والا** (118) اے۔","t05-tit-4":"گھر دی چھت۔","t05-01-24":"مسٹر لبلاں۔ — ہاں، پر پہلاں **ترکھاݨ** (115) آندا اے۔","t05-01-25":"ترکھاݨ **چھت دا ڈھانچہ** (35) بݨاندا اے۔ اوہ **کڑیاں** (37) نوں **کِلیاں** (117) نال جوڑدا اے۔ اُتے اوہ مزدور، اپݨی چوڑی مخمل دی نِکر وچ، ترکھاݨ نیں۔ اک نِکی کڑی پھڑی ہوئی اے تے دوجا اپݨے **کہاڑے** (116) نال اک کِلا گھڑ رہیا اے۔ **چمنی** (41) کول والا چھت بݨاؤݨ والا اے۔ اوہ **شہتیراں** (*) اُتے پٹیاں ٹھوکدا اے، تے پٹیاں اُتے **سلیٹاں** (66) ۔ کدے کدے اوہ کھپریلاں وِچھاندا اے۔","t05-01-26":"طویلے دی چھت **کھپریلاں دی** (55) اے، گھر دی **سلیٹ دی** (32) ، تے برامدے دی **جست دی** (24) ۔","t05-01-27":"جان۔ — کیہ جست دیاں چھتاں وی چھت بݨاؤݨ والا ای بݨاندا اے؟","t05-01-28":"مسٹر لبلاں۔ — نئیں، اوہ **جست ساز** (121) یا **نلساز** دا کم اے — اوہو ای جیہڑا گھر دی چھت وچ اک **روشندان کھڑکی** (38) بہا رہیا اے۔ اوہو ای **چھت دے پرنالے** (43) تے **اُترن والیاں نالیاں** (42) وی لاندا اے۔ اوہ جست تے ٹین نوں ٹانکا لاندا اے۔ اوسے نے **بجلی روک** (40) تے **ہوا سُوچک** (39) **مُنڈیر** (36) اُتے گڈے سن۔","t05-01-29":"جان۔ — تے کیہ گھر پورا ہو گیا؟","t05-tit-5":"اوزار۔","t05-01-30":"مسٹر لبلاں۔ — پورا نئیں۔ **پلستر کرن والا** (99) **اِٹاں** (61) نال اوہ کندھاں بݨاندا اے جیہڑیاں گھر نوں وکھو وکھ کمریاں وچ ونڈدیاں نیں۔ اوہ **پلستر** (70) **چھتاں** (26) تے کندھاں اُتے چاڑھدا اے۔ ایس ویلے اوہ **برامدے** (33) دی چھت اُتے کم کر رہیا اے۔ راج وانگوں اوہدے کول وی اک **کرنی** (100) تے اک **نانْد** (101) اے۔","t05-01-31":"فیر ترکھاݨ دروازے، کھڑکیاں، **لکڑ دے فرش** (16) تے **جھلمِلاں** (19) بݨاندا اے۔","t05-01-32":"ایس ویلے اوہ وِہڑے وچ اپݨی **کاریگری دی میز** (90) اُتے کم کر رہیا اے۔ اوہدے کول اک **آری** (94) اے، **لکڑ** (69) چیرن لئی، اک **رندا** (91) ، اک **شکنجہ** (92) ، اک **چھینی** (94 *bis*) ، اک **پرکار** (95) تے لکڑ دا اک **مُنگلا** (95 *bis*) ۔","t05-01-33":"جان۔ — اوہو، تدوں تے ترکھاݨ ہوݨا راج ہوݨ نالوں وی ودھ مزے دا اے۔ چاچا جی، تُسیں مینوں اک کاریگری دی میز، اک آری تے اک رندا دلوا دیو گے؟ میں میدور لئی اک گھر بݨاواں گا۔","t05-01-34":"چاچا۔ — ہاں پُتر۔","t05-01-35":"جان۔ — کِنّی خوشی ہوئی! تے اوہ بندہ کوݨ اے جیہڑا اگلے دروازے کول کھڑا اے؟","t05-tit-6":"رنگائی۔","t05-01-36":"مسٹر لبلاں۔ — اوہ **رنگ ساز** (102) اے۔ اوہ اپݨی پوڑی اُتے کھڑا اے، **رنگ** (103) دی اک ہانڈی تے اپݨا **برش** (104) چُکی۔ اوہ اگلے دروازے دی لکڑ اُتے رنگ چاڑھ رہیا اے تاں جو اوہ ودھ ٹِکے۔","t05-01-37":"کمریاں وچ کندھ دا کاغذ وی اوہو ای چِپکاندا اے۔","t05-01-38":"**سجاوٹ کرن والا** (107) ، جیہڑا **پوڑی** (106) اُتے چڑھیا **بالاخانے** (28) اُتے اے، اک **پردہ** (29) لا رہیا اے۔","t05-01-39":"وڈی کھڑکی کول کھڑا مزدور **شیشہ ساز** (96) اے۔ اوہ **شیشے** (18) **مصالحے** (73) نال جماندا اے۔ اوہ دوجا مزدور، جیہڑا تہہ خانے دے دروازے کول گوڈیاں بھار اے، **تالہ ساز** (97) اے۔ اوہ اک **تالا** (6) بہا رہیا اے۔ اوہدی **ریتی** (98) اوہدے کول پئی اے۔","t05-01-40":"جان۔ — جیہڑا بندہ اپݨے **ہتھوڑے** (84) نال لوہے دے ٹوٹے اُتے چوٹ کر رہیا اے، کیہ اوہ وی تالہ ساز اے؟","t05-01-41":"مسٹر لبلاں۔ — ٹھیک آکھیے تے اوہ **لوہار** (125) اے۔ اوہ **لوہے دا سامان** (67) گھڑ رہیا اے **بجلی والے** (124) لئی، جیہڑا **گڈی خانے** (51) دی چھت اُتے اے۔ اوہدے کول اک **بھٹی** (126) ، اک **اہرݨ** (127) تے اک **سنڑاسی** (128) اے۔","t05-01-42":"بجلی والا ٹیلیفون دی **تانبے دی تار** (44) جوڑ رہیا اے۔","t05-tit-7":"باغبانی۔","t05-01-43":"چاچا۔ — **وِہڑے** (45) دے سرے اُتے، **جنگلے** (47) تے **گڈی دے پھاٹک** (48) کول، تینوں **مالی** (129) وکھائی دیندا اے۔ اوہ نِکا **باغ** (49) تیار کر رہیا اے۔ اوہنے اپݨی **کہی** (131) نال مِٹی پُٹ سُٹی اے، اوہ بی بو رہیا اے تے **پنجے** (130) نال پدھرا کر رہیا اے۔ فیر اپݨے **جھارے** (132) نال اوہ **کیاریاں** (50) نوں سِنجے گا تے بوٹے اُگݨ گے۔","t05-01-44":"**سائیس** (133) ، جیہڑا ہُݨے گھوڑے دی سنبھال کر کے اوہنوں کھوا چُکیا اے، **بگھی** (52) صاف کر رہیا اے — اسفنج، اک **ہتھ پمپ** (134) تے پاݨی دی بالٹی نال۔ فیر اوہ اوہنوں گڈی خانے وچ رکھ دیوے گا تے بھارے **اڑگے** (53) نال دروازہ بند کر دیوے گا۔","t05-01-45":"لے، ہُݨ تے تسلی ہوئی ہوݨی؛ سمجھاؤݨا بہت ہو چُکیا۔","t05-01-46":"جان۔ — ہاں چاچا جی، پر میں گھر دے اندر وی ویکھݨا چاہواں گا۔","t05-01-47":"چاچا۔ — اوہ کل لئی۔ مسٹر رُو تینوں نقشہ سمجھاؤݨ گے تے ہر کمرے دا ناں دسݨ گے۔","t05-tit-8":"گھر دی اندرلی بݨتر۔","t05-apar-2":"*(نقشہ ویکھو۔)*","t05-01-48":"معمار۔ — آ جان، میں تینوں گھر دے وکھو وکھ حصے وکھاندا واں۔","t05-01-49":"چل **ہیٹھلی منزل** (7) وچ چلیے۔ ایہہ رہیا **گھنٹی** دا بٹن (11) ۔ اسیں تن **پوڑیاں** (14) چڑھنے آں، جیہڑیاں **ڈیوڑھی** (9) دیاں نیں، فیر **دہلیز** (10) لنگھنے آں، جیہڑی **اگلے بُوہے** (8) دی اے، تے ایہہ رہے اسیں **زینے** (13) دے تھلے۔","t05-01-50":"جان۔ — ایہہ لانگھا اے۔","t05-01-51":"معمار۔ — نئیں، ایہہ **ڈیوڑھی کمرہ** (12) اے۔ **لانگھا** (a) سرے اُتے اے۔ سجے پاسے ایہہ رہے **بیٹھک** (b) تے **کھاݨے دا کمرہ** (c) ؛ کھاݨے دے کمرے دے سامݨے **رسوئی** (d) تے **بھنڈار کمرہ** (e) ؛ فیر اگلے پاسے **پڑھݨ دا کمرہ** (f) ۔ **برامدہ** (23) ، اپݨے **شیشے دے دروازے** (25) سمیت، بیٹھک کول اے۔","t05-01-52":"ہُݨ اسیں زینہ چڑھاں گے۔ **جنگلا** (15) پھڑی رکھ تے پوڑیاں گِݨ۔ چودہ نیں۔ ایہہ رہی **چوکی** (m) : اسیں پہلی **منزل** (27) اُتے آں۔","t05-tit-9":"پہلی منزل۔","t05-01-53":"زینے دے سامݨے **پاخانہ** (20) تے **کپڑیاں دا کمرہ** (j) نیں۔ سجے پاسے اک سوہݨا **سوݨ دا کمرہ** (g) ، جیدیاں دو کھڑکیاں گھر دے **اگلے رُخ** (1) ول کھلدیاں نیں۔ کھبے پاسے **نہاؤݨ دا کمرہ** (1) تے **پراہُݨیاں دا کمرہ** (i) نیں، جیدے وچ اک وڈا **آلہ** (h) اے۔ سوݨ دے کمرے کول **نِکیاں دا کمرہ** (k) اے۔ اوہ اک چوڑے **چھت دے بارجے** (21) وچ کھلدا اے۔ ایس بارجے دے تھلے اک ہور پاخانہ (20) اے، تے کندھ نال لگی ایہہ رہی **گھنٹی** (22) ، جیہڑی کھاݨے لئی وجائی جاندی اے۔","t05-01-54":"جان۔ — چلو **دوجی منزل** اُتے چلیے۔","t05-01-55":"معمار۔ — دوجی منزل اے ای نئیں۔ چھت دے تھلے نِرے **چُبارے** (33) تے بھنڈار (34) نیں۔ ساڈا چکر پورا ہویا، ہُݨ تھلے اُتر سکنے آں۔","t05-01-56":"جان۔ — شکریہ جناب، بہت دلچسپ رہیا۔ میں اپݨے پیو نوں سب کجھ دساں گا جیہڑا میں ویکھیا۔","t06-apar-1":"نقشہ نمبر 6 گھر دے اندر، ساز سامان، کھاݨا، چاݨن۔","t06-apar-2":"گھر بݨ کے تیار اے۔ جان دے چاچا اپݨے نویں گھر وچ آ وسے نیں، جیدی بݨتر اسیں جاݨنے ای آں۔ ہُݨ ویکھیے پئی اوہناں اوہنوں کِویں سجایا اے۔ پہلاں اسیں ویکھاں گے:","t06-tit-1":"سوݨ دا کمرہ۔","t06-c1-01-1":"1. — اسیں کجھ بے ویلے آ گئے آں، کیوں جے نوکراݨی **کمرے** دی صفائی وچ لگی اے۔","t06-c1-02-1":"2. — **ہتھ مونہہ دھوݨ دی چوکی** (1) اُتے ایدھر اودھر اوہ چیزاں پئیاں نیں جیہناں نال نہایا، کنگھی کیتی تے تیار ہویا جاندا اے۔ اوہ نیں **چلمچی** (2) تے **پاݨی دا جگ** (3) ، **والاں دا برش** (4) ، **کنگھی** (5) ، **صابن** (6) تے **اسفنج** (7) ، تے چھیکر کُلی کرن دے پاݨی دی اک نِکی **شیشی** (8) ۔","t06-c1-03-1":"3. — زمین اُتے، چوکی دے سامݨے، ایہہ رہی گندے پاݨی دی **بالٹی** (9) ۔","t06-c1-04-1":"4. — **باہرلے کمرے** (10) وچ سانوں کجھ **کھونٹیاں** (13) وکھائی دیندیاں نیں تے دو **چھتریاں** (11) ، جیہڑیاں **چھتری دان** (12) وچ نیں۔","t06-c1-05-1":"5. — دروازے دے دوجے پاسے **شیشے والی الماری** (14) کھڑی اے، جیدے وچ **کپڑے** (15) رکھے رہندے نیں۔","t06-c1-06-1":"6. — **نوکراݨی** (16) **پلنگ** (17) لا رہی اے، ایسے بہانے اوہدے وکھو وکھ حصے ویکھ لئیے۔ **چارپائی** (20) اُتے اک چنگا **کمانی والا گدا** (21) اے، جیدے اُتے جسٹین ہُݨے اُون دا **گدا** (22) وِچھائے گی۔ فیر اوہ کرسیاں توں دو **چادراں** (23) تے **کمبل** (24) چُکے گی۔ فیر اوہ پلنگ دے سرہاݨے **لما سِرہاݨا** (25) تے **سِرہاݨا** (26) رکھے گی، جیہڑے ہالے **رضائی** (27) نال **پلنگ دے اگے دی دری** (32) اُتے پئے نیں۔ اوہ **پردیاں** (19) تے **چھتر** (18) اُتے پراں دا جھاڑن پھیردی اے، تے اَدھا کم ہو جاندا اے۔","t06-c1-07-1":"7. — فیر اوہنوں **پلنگ کول دی میز** (28) تھوڑی سنوارنی پوے گی، **الارم گھڑی** (29) وچ چابی بھرنی پوے گی، **رات دی بتی** (30) تیار کرنی پوے گی، تے **موم بتی** (31) ہٹا کے شمعدان صاف کرنا پوے گا۔","t06-tit-2":"سیوݨ دی ٹوکری تے انگیٹھی دا سامان۔","t06-c1-08-1":"8. — **سیوݨ دی ٹوکری** (34) ، جیہڑی **تپائی** (33) کول رکھی اے، اوہنوں وی سنوارن دی بڑی لوڑ اے۔ اوہنوں **کڑھائی** (35) تہہ کرنی پوے گی، **سیوݨ دی میز** (38) وچ **انگشتانہ**، **دھاگہ** (36) ، **سُوئیاں** (37) تے **قینچی** (39) رکھݨیاں پوݨ گیاں، تے میز دا ڈھکݨ **چابی** (40) نال بند کرنا پوے گا۔","t06-c1-09-1":"9. — وچکار رکھی **تپائی میز** (41) اُتے جسٹین **صراحی** (42) دا پاݨی بدلے گی۔ اوہ **کھنڈ دان** (43) وچ **کھنڈ** پائے گی، **کھنڈ دی چمٹی** (44) صاف کرے گی تے **کپڑیاں دا برش** (46) ہٹا دیوے گی۔","t06-c1-10-1":"10. — کمرے دا سجا پاسا اوہنوں گھٹ کم دیوے گا، کیوں جے **دن دا پلنگ** (47) تے اوہدی **گدی** (48) اپݨی تھاں اُتے نیں، تے کیوں جے موسم ٹھنڈا نئیں، **انگیٹھی** (49) دے سامان وچ کجھ ہلایا نئیں گیا۔ **کہی** (50) ، **چمٹا** (51) ، **لکڑ دے ٹیک** (55) تے **سواہ دا پردہ** (56) صاف نیں؛ **اگ دا پردہ** (54) ہلایا نئیں گیا تے **لکڑ دا صندوق** (52) **بالݨ** (53) نال بھریا اے۔","t06-c1-11-1":"11. — اوہنوں ہالے **انگیٹھی دی گھڑی** (57) ، **شمعدان** (58) تے **سجاوٹ دیاں طشتریاں** (59) جھاڑنیاں پوݨ گیاں، فیر **شیشہ** (60) پونجھݨا پوے گا۔","t06-c1-12-1":"12. — رہیا بال دا **پنگھوڑا** (61) (اوہ babo (*) )، اوہ تے پہلاں توں تیار اے۔","t06-tit-3":"بیٹھک۔","t06-c2-01-1":"1. — ہُݨ ایہہ رہی بیٹھک۔ ایہہ بہت سوہݨا **کمرہ** اے۔ سجے کونے دی انگیٹھی اک نازک **مورتی** (1) تے دو سوہݨے **پھُلداناں** (3) نال سجی اے، تے مخمل دی **جھالر** (2) (*) نال ڈھکی اے۔","t06-c2-02-1":"2. — انگیٹھی دیاں چنگیاں قالین نوں اگ نہ لا دیݨ، ایسے لئی اوہدے سامݨے تانبے دا اک **اگ دا جنگلا** (4) رکھیا گیا اے۔","t06-c2-03-1":"3. — اوہدے کول اک سجیلی **لکھݨ دی میز** (5) کھلی کھڑی اے۔ ایتھے ای **گھر دی مالکݨ** (23) اپݨے خط لکھدی اے۔","t06-c2-04-1":"4. — کھڑکی اُتے **جالی دار پردے** (6) لگے نیں، جیہناں نوں **ڈوریاں** (8) بنھی رکھدیاں نیں، تے اوہ ڈوریاں **کھونٹیاں** (7) وچ اٹکیاں نیں، تے اوہناں اُتے بھارے کپڑے دے پردے، جیہناں دے اُتے اک **جھالر پٹی** (9) اے۔","t06-c2-05-1":"5. — کھڑکی دے طاق وچ اک **گملا چوکی** (11) وچ ہرا **بوٹا** (10) اے، اک شاندار کھجور، جیدے پتّر تقریباً **تیل دے لیمپ** (12) تیکر اپڑدے نیں۔","t06-c2-06-1":"6. — **لیمپ دی چھاں** (13) ماریا نے بݨائی اے، اوہو ای موہ لیݨ والی **مُٹیار** (14) جیہڑی **پیانو** (15) اُتے بیٹھی اے۔ **چوکی** (16) اُتے سِدھی بیٹھی اوہ اک دھن دی مشق کر رہی اے۔ اوہ بہت ہوشیار تے بہت سلیقے والی اے، جِویں اوہدی **سُر لپی دی الماری** (17) توں پتہ لگدا اے: اوہدے وچ پورا ترتیب اے۔","t06-tit-4":"شرارتی۔","t06-c2-07-1":"7. — اوہدا بھرا پال اک **کتاب** (19) لبھ رہیا اے، **کتاباں دی الماری** (18) وچ۔ اوہ ایہو جیہا **مُنڈا** (20) اے جیہڑا شرارتی تے بالکل بے قابو اے۔ بہت اُچی رکھی کتاب تیکر اپڑن لئی الماری توں لٹکدا ہویا اوہ اوہدے اُتے رکھی **مورتی** (21) ڈیگ دیݨ دا خطرہ چُک رہیا اے۔","t06-c2-08-1":"8. — ایہہ شرارت کرن لئی اوہ ایس گل دا فائدہ چُک رہیا اے پئی اوہدی ماں اک سہیلی نال گلاں وچ لگی اے، اک **بیبی** (22) جیہڑی کجھ دن اوہناں نال لنگھاؤݨ آئی اے۔ ماں **صوفے** (24) اُتے بیٹھی اے، **آرام کرسی** (25) کول، تے اوہدی سہیلی اوس **کرسی** (27) اُتے، جیدی سانوں نِری **پِٹھ** (26) وکھائی دیندی اے۔","t06-c2-09-1":"9. — کندھ اُتے ٹنگے وڈے **فریم** (30) وچ اک رشتے دار دی **تصویر** (29) اے۔ میز اُتے پئی **البم** (32) وچ باقی ٹبر دیاں **تصویراں** (33) کٹھیاں نیں۔ نِکے ہُݨے تھوڑی دیر پہلاں اوہنوں پُٹھ پرت رہے سن، کیوں جے **کرسیاں** (31) ہالے وی میز دے چوہاں پاسیں جمع نیں۔","t06-c2-10-1":"10. — چینی مِٹی دا **چینی پھُلدان** (34) ، جیہڑا **کاغذ کٹݨ دی چھُری** (35) کول رکھیا اے، ماریا نوں اوہدے ناں دے دن مِلیا سی، تے کمرے دا کونا بھردا **تہہ ہوݨ والا پردہ** (36) اوہدے چاچا چین توں لیائے سن۔","t06-c2-11-1":"11. — سوہݨیاں **تصویراں** (37) نال جگمگاندی، جیہڑیاں **کندھ** (42) اُتے ٹنگیاں نیں، چھت دے **جھاڑ فانوس** (38) نال روشن، جیدے **بجلی دے لیمپ** (39) شام نوں اِنّے خوش چمکدے نیں، ایہہ بیٹھک بڑی سوہݨی لگدی اے۔ فرش اُتے وِچھیا کُونا **قالین** (40) تے اِنّی کم دی **بجلی دی گھنٹی** (41) اوہنوں پوری طرحاں آرام دیݨ والی بݨا دیندے نیں۔","t06-tit-5":"کھاݨے دا کمرہ۔","t06-c3-01-1":"1. — کھاݨے دی گھنٹی وج چُکی اے۔ ماریا نوں چھڈ کے سارا ٹبر میز دے چوہاں پاسیں جمع اے۔ کھاݨے دا کمرہ اک ودھیا مِٹی دے **چولھے** (1) نال سوہݨا نیما اے، جیدی **نالی** (2) پتلی اے۔","t06-c3-02-1":"2. — ایس کمرے وچ سامان بہت نئیں۔ کندھ نال، **تپائی** (4) دے اُتے، اک سجاوٹی نِکا **فوارہ** (3) ٹنگیا اے۔ کول ای **سجاوٹی الماری** (5) اے، جیدے اُتے ٹھنڈے کھاݨے، مِٹھیاں تے اوہ برتن رکھے جاندے نیں جیہناں دی ایس ویلے لوڑ نئیں۔","t06-c3-03-1":"3. — سو اُتلے خانے وچ سانوں اک **بھُنیا کُکڑ** (7) وکھائی دیندا اے، اک **مچھی** (8) تے اک **کٹورا** (10) **پھلاں** (9) دا۔ تھلے **پنیر** (11) ، **روٹی** (12) تے **تیل سرکے دا دان** (13) اے، جیدے وچ سلاد سجاؤݨ دا سب کجھ رہندا اے: تیل، سرکہ، **لُوݨ** (14) تے **مرچ** (15) ۔ چھیکر سب توں تھلے خانے وچ اک **کیک** (17) اے، **رائی دے دان** (16) کول۔","t06-c3-04-1":"4. — کھاݨے دے کمرے دی گھڑی، جیہنوں **کندھ گھڑی** (20) آکھدے نیں، بہت انوکھی شکل دی اے۔ اوہ لکڑ دے اک چوکھٹے وچ گڈی اے، جیدے وچ اک **ہوا دباؤ ماپ** (19) تے اک **تاپ ماپ** (18) وی نیں۔","t06-tit-6":"کھاݨا وَرتاؤݨا۔","t06-c3-05-1":"5. — کمرے دے چوہاں پاسیں کندھاں اُتے موم دی پالش کیتی بلوط دی **لکڑ دی چوکھٹ** (21) لگی اے۔ کپڑے دا اک **دروازے دا پردہ** (22) برامدے ول جاندے دروازے نوں چنگی طرحاں ڈھک دیندا اے۔ کھاݨے مگروں ٹبر اوتھے ای کافی پیݨ جاوے گا۔ **پیالے** (24) تے **طشتریاں** (25) پہلاں توں **چینی برتناں دی الماری** (23) اُتے سجے نیں۔","t06-c3-06-1":"6. — میز دے اُتے چھت توں اک **لٹکدا لیمپ** (26) بنھیا اے؛ اوہدی بہت تیز لو شام نوں سارے کھاݨے دے کمرے وچ بھر جاندی اے۔","t06-c3-07-1":"7. — ہُݨ آپ **کھاݨے دی میز** (27) ویکھیے۔ ٹبر دے آوݨ اُتے میز لگی ہوئی سی۔ **میز پوش** (28) اُتے ہر کھاݨ والے دی تھاں رکھی سی اک **پلیٹ** (33) ، اک **رومال** (29) ، اک **چمچہ** (34) ، اک **کانٹا** (35) ، اک **چھُری** (36) تے اک **گلاس** (32) ۔ شراب دیاں **بوتلاں** (30) تے پاݨی دی اک **صراحی** (31) وی سی۔","t06-c3-08-1":"8. — **نوکر** (39) پہلاں **سُوپ دا برتن** (37) لیایا، جیدے وچوں ہالے وی کجھ سُوپ توں بھاپ اُٹھ رہی اے۔ ہُݨ اوہ پہلا **کھاݨا** (38) وَرتا رہیا اے، مانس دا۔ فیر اوہ اوہ کھاݨے لیائے گا جیہناں دے ناں اسیں لے چُکے آں؛ تے چھیکر، **مِٹھے** مگروں، اوہ ایس گل دا فائدہ چُکے گا پئی مالک برامدے وچ چلے گئے نیں، تے میز خالی کر کے کھاݨے دا کمرہ مُڑ ٹھیک کر دیوے گا۔","t06-c3-08-2":"*ٹُوک۔* — *کھاݨے نال جُڑے روز دے لفظ ایتھے نِرے موٹے طور اُتے دِتے گئے نیں۔ ایہہ لسٹ « ہوٹل » (نمبر 13) تے « منڈی » (نمبر 15) دے دو نقشیاں وچ پوری کیتی جاوے گی۔*","t06-tit-7":"رسوئی۔","t06-c4-01-1":"1. — اَدھ کھلے دروازے وچوں جیس رسوئی اُتے اسیں نظر مارنے آں، اوتھے اک سوہݨا گڑبڑ جھالا لبھدا اے۔ **چولھے** (1) دے سامݨے، جِتھے **اگ** (3) چٹک رہی اے، **بھُنݨ دا جنتر** (5) لگا اے۔ اک ودھیا **بھُنیا مانس** (7) **سیخ** (6) اُتے اے تے پکݨ نوں اے۔","t06-c4-02-1":"2. — **دھوکݨی** (8) تے **کوئلے دی کہی** (9) ، جیہڑیاں ہُݨے کم آئیاں نیں، **لکڑاں** (10) سمیت زمین اُتے ای چھڈ دِتیاں گئیاں نیں۔","t06-c4-03-1":"3. — انگیٹھی دے اُتے دا حصہ سنوریا ہویا اے: **لالٹین** (11) ، **دیاسلائی دان** (13) جیدے وچ **دیاسلائیاں** (12) نیں، **شمعدان** (14) تے **ہتھ دا شمعدان** (15) اپݨی **موم بتی** (16) سمیت — سب اپݨی تھاں نیں۔ پر وڈی **کوئلے دی ٹوکری** (18) ، جیہڑی اوس **کوئلے** (17) نال بھری اے جیہڑا **رسوئݨ** (23) ہُݨے تہہ خانے توں لیائی اے، رسوئی دے وچکار ای پئی رہ گئی اے۔","t06-c4-04-1":"4. — سچ تے ایہہ اے پئی وچاری نوں چھیتی کرنی اے، جے دوپہر دا کھاݨا ویلے سِر تیار کرنا اے۔ ایس ویلے اوہ **پکاؤݨ دے چولھے** (19) اُتے اک **رَسا** (24) چلا رہی اے، جیہڑا سڑن نہ پاوے۔","t06-c4-05-1":"5. — **تندور** (20) وچ اک کیک پک رہیا اے، جیہڑا اوہنے نِکیاں دی شام دی چا لئی بݨایا اے۔ چولھے دے اُتے **کڑچھی** (21) تے **جھرنا** (22) ٹنگے نیں۔","t06-tit-8":"رسوئی دے برتن۔","t06-c4-06-1":"6. — کمرے دے پچھے ٹنگیا **برتناں دا سیٹ** (25) بہت صاف اے۔ تانبے دیاں سوہݨیاں **پتیلیاں** (26) ، **دُدھ دا جگ** (27) ، **چھاننی** (28) تے **کدوکش** (29) دھیان نال مانجے گئے نیں۔","t06-c4-07-1":"7. — **لُوݨ دان** (30) نِکی الماری اُتے **چا دان** (31) تے **تیل دی وڈی بوتل** (32) کول رکھیا اے۔ **دراز** (33) وچ شاید چمچے کانٹے تے رسوئی دیاں چھُریاں رہندیاں نیں۔","t06-c4-08-1":"8. — **جھاڑو** (34) تے **پراں دا جھاڑن** (35) اک کونے وچ نیں۔ رسوئݨ ہُݨے **کٹݨ دا کُندا** (36) کم وچ لیا چُکی اے؛ اوہنے اوہنوں کھڑکی کول چھڈ دِتا اے۔","t06-c4-09-1":"9. — اک **ہتھ دا تولیہ** (37) کندھ اُتے ٹنگیا اے، **قیف** (38) کول۔ رسوئی دے ایس حصے وچ **سیخ جالی** (39) ، **کٹار** (40) تے **کٹݨ دا پٹرا** (41) رکھے جاندے نیں۔ فیر کٹار دے اُتے، اک **طاق** (42) اُتے، **ہانڈیاں** (43) ، **سالن دی دیگچی** (44) اپݨے **ڈھکݨ** (45) سمیت، تے **کڑاہا** (46) نیں۔ **تلݨ دی کڑاہی** (47) کول ای ٹنگی اے۔","t06-c4-10-1":"10. — ایس کونے وچ نِری تانبے دی **ٹُوٹی** (48) چمک پاندی اے۔ **نالی چوکی** (49) ، جیدے اُتے وڈا **گھڑا** (50) رکھیا اے، اپݨی نِکی الماری نال بہت کم دی ہووے گی، جِتھے **سرکے دا پیپا** (51) اپݨی **ٹُوٹی** (52) سمیت، **کوڑے دا صندوق** (53) تے **گندے برتن** (54) رکھے جاندے نیں۔","t06-tit-9":"رسوئی وچ رکھیاں ہور چیزاں۔","t06-c4-11-1":"11. — اوہ وڈا **ٹب** (55) جیدے وچ **ترکاریاں** (58) دھوتیاں جاندیاں نیں، تے ڈھالے لوہے دا **کڑاہا** (56) ، جیہڑا **اِٹ دے فرش** (57) اُتے رکھیا اے، شاید اوسے الماری دے نیں۔","t06-c4-12-1":"12. — رسوئݨ کول چولھیاں دی گھاٹ نئیں، کیوں جے ایہہ رہیا میز دے کونے اُتے اک **گیس دا چولھا** (59) ، جیدے اُتے اک نِکی پتیلی وچ پاݨی گرم ہو رہیا اے۔ اوہدے وچوں نکلدی **بھاپ** (60) دسدی اے پئی اوہ اُبل رہیا ہووے گا۔ ایہہ پاݨی شاید کافی لئی اے، کیوں جے میز دے دوجے سرے اُتے ایہہ رہے **کافی دا برتن** (64) تے **کافی دی چکی** (63) ۔","t06-c4-13-1":"13. — گیس دا چولھا **گیس دی ٹُوٹی** (62) نال جُڑیا اے، اک لمی **ربڑ دی نالی** (61) دے ذریعے۔","t06-c4-14-1":"14. — **دیہاڑی دی مددگار** (66) ، جیہڑی رسوئݨ دی مدد نوں آندی اے، رات دے کھاݨے دیاں ترکاریاں تیار کر رہی اے۔ چھِل کے تے دھو کے اوہ اوہناں نوں **برتن** (65) وچ رکھ دیوے گی، جدوں تیکر پکاؤݨ دا ویلا نہ آوے۔","t06-tit-10":"غسل خانہ۔ *(نہاؤݨ دا کمرہ۔)*","t06-c5-01-1":"1. — گھر دے مکھ کمرے جاݨ لیݨ لئی ہُݨ اکو جھاتی باقی اے: غسل خانے دا سامان ویکھݨا۔ ایس وچ دیر نہ لگے گی، کیوں جے اوہ وڈا نئیں، تے اسیں جھٹ ویکھ لواں گے پئی **نہاؤݨ دے ٹب** (1) نال اک چنگا **پاݨی گرم کرن دا جنتر** (2) اے، پئی **صابن دانی** (3) نہاؤݨ والے دے ہتھ دی پہنچ وچ اے، تے پئی **تولیے دے ڈنڈے** (5) نال **تولیے** (4) سُکاؤݨا سوکھا ہوندا ہووے گا۔","t06-c5-02-1":"2. — ایس کمرے دیاں کندھاں **چمکدیاں ٹائلاں** (6) نال ڈھکیاں نیں، جیدے نال اک **فوارہ** (7) لاؤݨا ممکن ہویا، بغیر ایس ڈر دے پئی اوہنوں ورتدے ویلے چھِٹے اوہناں نوں وگاڑ دیݨ۔ پیر دھوݨ دا جست دا اک نِکا **تسلہ** (8) سامان پورا کر دیندا اے۔","t07-apar-1":"دوجا سلسلہ نقشہ نمبر 7","t07-tit-1":"*پہلا منظر۔*","t07-tit-2":"سیال وچ گراں۔","t07-c1-01-1":"1. — نویں ورھے دیاں چھٹیاں وچ میں اپݨے پیو نال نواں گراں گیا، اک نِکا پنڈ جِتھے اوہناں نے کجھ کم نبیڑنا سی۔","t07-c1-02-1":"2. — اسیں اوہ **ڈاک گڈی** (11) لئی جیہڑی شہر تے اوس پنڈ دے وچکار چلدی اے؛ پر پالا بہت سی، تے اِنّی اوکھی گڈی وچ سفر رتی وی سوہݨا نہ رہیا۔","t07-c1-03-1":"3. — ایسے لئی سانوں سچ مُچ خوشی ہوئی جدوں اسیں **گڈی والے** نوں چونک وچ *چٹے رِچھ* دی **سرائے** (2) دے سامݨے گڈی روکدے ویکھیا۔ **سرائے والا** (4) اپݨی دہلیز اُتے ساڈی اُڈیک کر رہیا سی، چُپ چاپ اپݨی **چِلم** پیندا ہویا۔","t07-c1-03-2":"اوہنے سانوں اندر سدیا، تے چولھے وچ چٹکدی ویل دی اگ دے سامݨے بہݨ لئی مینوں دوجی واری کہاؤݨ دی لوڑ نہ پئی۔ فیر مینوں اوس کمبݨ لاؤݨ والی **اُتری ہوا** دی کوئی فکر نہ رہی جیہڑی پرانے **بورڈ** (3) نوں چرچراندی سی تے چمنی توں نکلدے **دھوئیں** (1) نوں کالے وَروَلیاں وچ اُڈا لے جاندی سی۔","t07-c1-04-1":"4. — دوپہر دے کھاݨے دا ویلا سی۔ تے ہور دیر کیتے بغیر اسیں اوس سادے پر سوادی کھاݨے نال پورا انصاف کیتا جیہڑا سانوں وَرتایا گیا (*) ۔","t07-tit-3":"کجھ ملاقاتاں۔","t07-c1-05-1":"5. — کھاݨے مگروں میں اپݨے پیو نال گیا، جیہڑے بیمے دے ایجنٹ نیں، اوہناں دے گاہکاں نوں ملݨ۔ پہلاں اسیں **لوہار** (5) کول گئے، جیہڑا سرائے دی بغل وچ رہندا اے۔ اوہ اک گھوڑے دا نعل ٹھوکݨ وچ لگا ہویا سی۔ میں اوہدے مددگار دے زور دی داد دِتی، جیہڑا گھوڑے دا **سُم** اپݨے چمڑے دے پرݨے اُتے کس کے پھڑی ہویا سی، جدوں تیکر لوہار بھارے ہتھوڑے دیاں چوٹاں نال **نعل** (6) گڈدا رہیا۔","t07-c1-06-1":"6. — فیر اسیں گراں دے **موچی** (7) بُڈھے جیکب کول گئے۔ بھانویں اوہدے بورڈ اُتے اک شاندار **بوٹ** بݨیا ہویا سی، اوہ پرانے گھِسے جُتیاں وچ نویں تلے لا کے کم چلا رہیا سی۔","t07-c1-06-2":"بُڈھے نے ہسدے ہوئے آکھیا: « شہر وچ میں “جُتے بݨاؤݨ والا” سی تے میرے گاہک ای نہ سن۔ ایتھے میں “موچی” واں تے کم دی کوئی گھاٹ نئیں۔ »","t07-c1-07-1":"7. — اوہنے سانوں اپݨے گوانڈھی **حجام** (8) دی گل دسی، جیدے گاہک سارے بے تسلے رہندے نیں۔ اوہدے **اُسترے** ہمیشہ کھنڈے رہندے نیں تے اوہدی **قینچی** کدے ٹھیک نئیں کٹدی۔ پر کیوں جے اوہو ای گراں دا کلا حجام اے، لوکاں کول اوسے توں حجامت کراؤݨ تے وال کٹواؤݨ توں بغیر چارہ نئیں۔ اوہ اُتوں کنجوس تے رُکھا وی اے۔","t07-c1-08-1":"8. — خوش قسمتی نال دوجے **گوانڈھی** اوہدے جیہے نئیں۔ **گڈی بݨاؤݨ والا** (9) ، مثال لئی، بھلا بندہ اے، محنتی تے مددگار۔ اوہنوں گڈی مرمت نوں دیݨا سُکھ دی گل اے۔ اوہدا کم ہمیشہ صاف سُتھرا ہوندا اے۔","t07-c1-09-1":"9. — بُڈھے جیکب نوں **زین ساز** (10) توں وی کوئی شکایت نہ سی، جیدی اوہ کم دے دباء وچ کدے کدے **ساز** سیوݨ وچ مدد کردا اے۔","t07-c1-09-2":"میرے پیو نے اوہدے کولوں اوہدے ٹبر بارے پُچھیا۔ « سارے راضی باضی نیں۔ میری پوتری **سکول** (12) وچ اے۔ اوہدی **ماسٹرݨی** (13) اوہدے توں بہت خوش اے؛ اوہ چنگی **طالبہ** (14) اے۔ اوہ میرے اوس شرارتی پُتر جیہی نئیں؛ اوہنوں کھیڈ توں بغیر کجھ نئیں سُجھدا۔ **مکھ ماسٹر** (15) اوہنوں کجھ وی نئیں سکھا سکدے۔ »","t07-tit-4":"گراں دیاں گلاں۔","t07-c1-10-1":"10. — فیر بُڈھے نے سانوں گراں دیاں خبراں سُݨائیاں۔ اک نواں سکول بݨنا سی، کیوں جے **گراں دے گھر** والا بہت نِکا پے گیا سی۔ ایہہ سوکھا ہوندا، کیوں جے **چکی والے** دے باغ دا اک حصہ خرید لیݨا ای بہت سی۔ وچارے لئی ایہہ بڑا چنگا رہندا۔ جدوں دا پالا پیا، **چکی** (16) دے **پُڑ** کݨک نہ پیہہ سکے، کیوں جے **پہیا** (17) **برف** (25) وچ پھس گیا سی، جیہڑی **نالے** (23) دی سی۔","t07-c1-11-1":"11. — « بݨتر دی گل چلی تے — ساڈا نواں **گرجا** (18) ویکھیا جے؟ برف دی چادر دے تھلے اوہ بڑا سوہݨا لگدا اے۔ **کاں** (19) ، جیہڑے اپݨا پرانا گھنٹہ گھر ہُݨ پچھاݨدے ای نئیں، اداس ہو کے **قبرستان** (20) دے وڈے رُکھ اُتے بیٹھے رہندے نیں۔ »","t07-c1-12-1":"12. — قبرستان دا ناں آندے ای موچی نوں اوہ لوک یاد آ گئے جیہناں نوں میرے پیو جاݨدے سن تے جیہڑے پچھلے ورھے ٹُر گئے۔ « کِنّیاں **قبراں** (21) ، میرے بھلے جناب، **سرو** (22) دے تھلے ہور جُڑ گئیاں! موت ساڈے بُڈھے منشی نوں لے گئی۔ سارا گراں اوہناں دے **جنازے** وچ سی۔ »","t07-c1-13-1":"13. — « اوہ رہے اوہناں دے وارث، نالے اُتے برف تِلک رہے نیں۔ تھوڑی دیر پہلاں ای آئے سن پئی میں اوہناں دی **برف جُتی** (26) دا تسمہ جوڑ دیواں، جیہڑا ٹُٹ گیا سی۔ »","t07-c1-14-1":"14. — « تے اوہ رہیا، نالے دے کنڈھے، نواں **گراں دا چوکیدار** (27) ۔ اوہ پرانا سپاہی اے تے گراں دے شرارتی مُنڈیاں دا کال۔ اوہدے **پٹے** (29) تے اوہدی **جھالر والی ٹوپی** (28) دِسدے ای اوہ نس کھڑدے نیں۔ »","t07-c1-15-1":"15. — « اوہو! اوہ رہیا بُڈھا جوزف، نانبائی لئی **لکڑاں دیاں گٹھڑیاں دی گڈی** (30) لیاندا ہویا۔ — ٹھیک آکھیا، میرے پیو بولے، میں اوہدے **خچراں** (31) دی جوڑی پچھاݨدا واں۔ مینوں اوہدے نال اک گل کرنی اے، ایہو موقع اے۔ سلام، بُڈھے جیکب۔ »","t07-c1-16-1":"16. — اسیں باہر نکل ای رہے سی پئی گراں دے نِکے سکول توں چھُٹ کے **برف دی تِلک پٹی** (33) اُتے ٹُٹ پئے، ایس خطرے نال پئی **ڈِگݨ** (34) اُتے ہتھ پیر تُڑا بہݨ۔ اوہناں وچوں اک نے گڈی والے دے گھروں اپݨی **سلیج** (32) لیائی، اوہدے اُتے اپݨا اک ساتھی بہایا، تے دوڑ پیا۔","t07-c1-17-1":"17. — دوجے اک **برف دے ڈھیر** (37) ول لپکے، جیہڑا **پُل** (40) کول سی، تے اوس **برف دے بندے** (39) اُتے مارن لگے جیہڑا اوہناں کل بݨایا سی، جیہنوں اوہناں اک ٹوپی، اک چِلم تے مونڈھے اُتے لٹکیا اک بستہ دِتا ہویا سی۔","t07-c1-18-1":"18. — اوہناں نوں برفیلی ہوا تے پالے دی پرواہ نہ سی۔ اوہناں وچوں بہتیاں کول **گلوبند** (35) تیکر نہ سی، تے **برف دے گولیاں** (38) دی لڑائی مگروں نیمے ہوݨ لئی مُٹھ بھر تپدے **چیسٹ نٹ** (42) ای اوہناں نوں بہت سن، جیہڑے اوہ بُڈھی جیکلین **ویچݨ والی** کولوں خریددے سن، جیہڑی اپݨی بہت پتلی **چادر** (43) وچ پالے نال کمبدی رہندی اے۔","t07-tit-5":"*دوجا منظر۔*","t07-tit-6":"بہار وچ پیلی دا گھر۔","t07-c2-01-1":"1. — سیال دے سارے سُکھاں دے باوجود **بہار** دے مُڑ آوݨ دا اسیں ڈونگھے آنند نال سواگت کرنے آں۔","t07-c2-01-2":"مئی دے مہینے وچ شام نوں پیلی دا وِہڑا کِہو جیہی جوش بھری تصویر بݨاندا اے!","t07-c2-02-1":"2. — اُفق اُتے **سورج** (1) ہولی ہولی ڈُب رہیا اے، تے **پنڈ** (3) نوں اپݨیاں لال **کِرناں** (2) نال بھر رہیا اے۔ محنتی **ہلوان** (6) اپݨی **پیلی** (4) وا ہُݨ دی کاہلی وچ اے۔","t07-c2-02-2":"اپݨے **ہل** (5) نال، جیہنوں اک تکڑا **گھوڑا** (7) کھِچدا اے، اوہ **سیاڑ** (8) کھِچدا اے، جیدے وچ **بیج بیجݨ والا** (9) مُٹھ مُٹھ اوہ **بی** چھَٹے گا جیدے توں سُنہری سِٹے نکلݨ گے۔","t07-c2-03-1":"3. — اپݨیاں دِرانیاں نال **گھاہ کٹݨ والیاں** (11) نے میدان دا گھاہ کٹ لیا اے، سُکاؤݨ والیاں نے **سُکا گھاہ** (10) نوں **پنجیاں** (12) تے کھرپیاں نال پرت پرت کے سُکا لیا اے، تے ہُݨ اوہ مُڑ رہے نیں۔","t07-c2-03-2":"کجھ بلداں نال کھِچی بھاری گڈی دے اگے اگے ٹُردے نیں، مونڈھے اُتے اپݨے اوزار چُکی۔ دوجے، ودھ سست، مہکدے سُکے گھاہ اُتے آرام نال پسر گئے نیں۔","t07-c2-04-1":"4. — ٹُردے ٹُردے اوہ **مالی** (16) نوں یاری نال سلام کردے نیں، جیہڑا **باغ** (13) وچ لگا اے، **پھلاں والے رُکھاں** دی چھانگ کردا تے **ناشپاتی دے رُکھاں** (14) وچ قلم لاندا۔ **آلو بخارے دے رُکھ** (15) پھُلاں نال لدے نیں، تے چنگی رُوڑی پائے **ترکاری دے باغ** (17) وچ ترکاریاں، گوبھی تے سلاد پہلاں توں چنگیاں ہو رہیاں نیں۔","t07-c2-04-2":"نیویں کندھ اُتے اک سوہݨا **مور** (18) اپݨے شاندار پر وکھاؤݨ نوں پُوچھ کھِلاردا اے۔","t07-tit-7":"پیلی دا وِہڑا۔","t07-c2-05-1":"5. — **طویلے** (19) دے دروازے کھلے نیں، تے کھُرلی تے **وِچھاؤݨ دی پرالی** (23) وکھائی دیندی اے اوس **گھوڑی** (21) دی، جیہنوں **سائیس** (20) نے ہُݨے کھولیا اے۔ **وچھیرا** (22) ، اپݨیاں لمیاں لتاں اُتے اِنّا مزے دار، چھالاں مار دا اپݨی ماں دے پچھے ٹُردا اے۔","t07-c2-06-1":"6. — **کھوہ** (29) کول **گاواں** (25) اوس لکڑ دی **نانْد** (26) توں پاݨی پیݨ جاندیاں نیں جیہڑی اوہناں دا گھاٹ اے۔ **وچھا** (24) ایسے موقعے اُتے دُدھ پی لیندا اے، تے **بلد** (27) ، چارے دی چنگی وا لبھ کے، خوشی نال اڑینگدا اے تے اپݨے تکڑے **سِنگاں** (28) والا سر مان نال چُکدا اے۔","t07-c2-07-1":"7. — سارے کم وچ لگے نیں۔ **نوکراݨی** (32) کھوہ دا **رسا** (31) پھڑی ہوئی اے۔ اوہ ڈنگراں نوں پیاؤݨ لئی اک **بالٹی** (30) وچ پاݨی کھِچ رہی اے۔ **کوٹھے** (33) کول اک بندہ کھِلری پرالی کٹھی کر رہیا اے، تے **پیلی دے گھر** (34) دے دروازے دے سامݨے اک بُڈھی **کتّݨ والی** (35) ، اپݨے چرخے تے اپݨی **تکلے** نال، پرانے دناں وانگوں **سݨ** یا **پٹسݨ** کت رہی اے۔","t07-tit-8":"پیلی دا مالک۔","t07-c2-08-1":"8. — **پیلی دا مالک** (36) ایہہ سارا کم چلاندا اے تے اپݨے بندیاں نوں حکم دیندا اے۔ اوہ اوہناں نوں آکھدا اے پئی **سُہاگا** (40) تے **کہی** (39) ڈھک کے رکھ دیݨ، جیہڑے اوس **گھر** (38) کول چھڈ دِتے گئے نیں جیہڑا **کُتے** (37) دا اے۔","t07-c2-09-1":"9. — اوہدی ہاک نال اک **کبوتر** (41) چونک اُٹھدا اے، جیہڑا پوری چال نال **کبوتر خانے** (42) ول اُڈ جاندا اے، تے **کُکڑیاں** (43) وی، جیہڑیاں چھیتی چھیتی **ڈربے** (44) وچ مُڑ جاندیاں نیں۔","t07-c2-10-1":"10. — **بھیڈاں دے واڑے** (48) دے سامݨے، ایہہ رہیا بُڈھا **آجڑی** (45) اپݨا **اِجّڑ** (49) موڑدا ہویا۔ اپݨی **لاٹھی** (46) پھڑی، جیہڑی اوہدا ساتھ اوہنا ای نئیں چھڈدی جِنّا اوہدا فِکا **کُڑتا** (47) ، اوہ واڑے ول **چھترے** (50) ، **بھیڈاں** (53) ، **لیلے** (54) ، **بکریاں** (51) تے **بکری دے بچے** (52) ہکدا اے۔ اوہدا وفادار **کُتا** (55) آرگس سب توں پچھے آندا اے تے بھونک کے پچھڑیاں نوں اگے کردا اے۔","t07-c2-11-1":"11. — ایہہ سارا رولا رپا اوس بھلی **دُدھ والی گاں** (56) دی شانتی نئیں وگاڑدا، جیہڑی اپݨی **ٹلی** (57) وجاندی رہندی اے، جدوں اوہنوں **گؤ شالے** (58) دے دروازے دے سامݨے چویا جاندا اے۔","t07-c2-12-1":"12. — اوہ جِویں سمجھدی اے پئی اوہنے اپݨا دُدھ دیݨا ای اے، تاں جو **پیلی دی مالکݨ** (60) **مدھاݨی** (61) وچ **مکھݨ** بݨا سکے، یا اوہ ودھیا **پنیر** (64) جیہڑے **ٹب** (63) اُتے رکھے پٹرے اُتے نتھر رہے نیں۔","t07-c2-13-1":"13. — سارا **دُدھ گھر** (59) **پیلی دے مزدور** (65) دی بدولت بہت صاف رہندا اے، جیہنے ہُݨے اوس وڈی بالٹی وچ **دُدھ دے ڈبے** (62) دھوتے نیں جیہڑی اوہ چُکی ہویا اے۔","t07-tit-9":"کُکڑ خانہ۔","t07-c2-14-1":"14. — اپݨیاں بھارِیاں کھڑاواں وچ اوہ کجھ بھدے ڈھنگ نال ٹُردا اے، تے ایس نال **ٹرکی** (68) ، **بطخاں** (66) ، **بطخاں دے نر** (67) تے **ہنس** (69) اُڈ جاندے نیں، جیہڑے اپݨیاں **چُنجاں** (70) چوڑیاں کھول کے بے چین رولا پاندے نیں۔","t07-c2-14-2":"**کُکڑ** (71) ، جیہڑا ودھ لڑاکا اے، اپݨی لال **کلغی** (72) چُکدا اے، اپݨی **پُوچھ** (73) دے پر جھاڑدا اے تے اک گونجدی « بانگ » چھڈدا اے۔","t07-c2-15-1":"15. — اک **کُکڑی ماں** (74) **گوہے دے ڈھیر** (81) اُتے چُگ رہی اے، اپݨے **چوچیاں** (75) نال۔ **سُور دا بچہ** (78) اپݨی ماں ول دوڑ جاندا اے، اوس وڈی **سُوری** (77) ول جیہڑی سانوں واڑے کول وکھائی دیندی اے۔","t07-c2-16-1":"16. — اپݨے ڈربیاں وچ **سہے** (79) اوہ کُونا **گھاہ** (80) چاء نال کھا رہے نیں جیہڑا مالک دی دھی اوہناں لئی لیاندی اے۔ جینی نوں اپݨے سہے بہت پیارے نیں، تے ہر دن، ڈربے توں تازے **آنڈے** (76) لیاؤݨ مگروں، اوہ اپݨے نِکے یاراں نوں ملݨ آندی اے۔","t08-apar-1":"نقشہ نمبر 8 *پہلا منظر۔* واڈھی (*) ۔ پنڈ دا رُوپ۔","t08-c1-01-1":"1. — **گرمی** نال پنڈ نے فیر اک واری اپݨا رُوپ بدل لیا اے۔ سیاڑ نوں سونپیا بی پھُٹ پیا؛ زمین وچوں اک نِکا ہرا بُوٹا نکلیا تے اوہنے اپݨا سِٹا دِتا۔ داݨا بݨیا، فیر پکیا، تے ہُݨ واڈھی توں بغیر کجھ باقی نئیں۔","t08-c1-02-1":"2. — **جنگلی پھُل** کھِڑ آئے نیں۔ **نیل پھُل** (1) ، **پوست دے پھُل** (2) تے **ڈِجیٹیلس** (3) کݨک دیاں پیلیاں دے اکو جیہے رنگ اُتے اپݨے تازے **پھُلاں** دا خوش وِرودھ رکھدے نیں۔","t08-c1-03-1":"3. — پھلاں والے رُکھاں نے پتّر کڈ لئے نیں؛ پھل پک گئے نیں۔ نِکا **چیری دا رُکھ** (4) سوہݨیاں **چیریاں** (5) نال لدیا اے، جیہناں نوں نِکے توڑدے تے چاء نال کھاندے نیں۔","t08-c1-04-1":"4. — اِجّڑ ہُݨ سارا دن باہر لنگھا سکدا اے۔","t08-c1-04-2":"**لیلے** (6) وڈے ہو کے سوہݨیاں **بھیڈاں** (7) تے سوہݨے **چھترے** (8) بݨ گئے نیں، سنی اُون والے۔ اوہ **چراگاہ** (9) دا **گھاہ** شانتی نال چردے نیں، جیدے اُتے **گُل بہار** کھِلرے نیں۔","t08-c1-04-3":"چھیتی ای ایہناں ڈنگراں دی **اُون** لاہی جاوے گی، جیدے توں ساڈے کپڑیاں دا کپڑا بݨدا اے۔","t08-tit-2":"پالی۔","t08-c1-05-1":"5. — **پالی** (10) اوہناں ول ودھ دھیان دیندا نئیں لگدا۔ اوہدی اکو فکر اے اُفق ول جاندا طوفان، تے **آجڑی** (13) ، جیہڑا اپݨی **صراحی** (14) بُلھاں تیکر چُکی ہویا اے، اوہدے توں وی ودھ بے فکر لگدا اے۔","t08-c1-06-1":"6. — گرمی ساہ گھُٹݨ والی اے؛ کیوں جے **کُتا** (15) وی ٹھنڈا ہوݨ آندا اے؛ اوہ **نالے** (16) دا تازہ پاݨی چٹدا اے تے اک وچارے نِکے **ڈڈو** (17) نوں چونکا دیندا اے جیہڑا کنڈھے دے گھاہ وچ دُبکیا ہویا سی۔ اوہ اوس صاف پاݨی وچ ٹپ پیندا اے جِتھے **کنول** (18) کھِڑے نیں۔","t08-c1-07-1":"7. — اک **ممولا** (19) اوس نِکے **چشمے** (20) کول نہا رہیا اے جیہڑا دو چٹاناں وچوں پھُٹدا اے تے **کنڈیاں والیاں جھاڑیاں** (21) تے **بیریاں دیاں جھاڑیاں** (22) دے تھلے لُک جاندا اے۔","t08-tit-3":"واڈھی دا کم۔","t08-c1-08-1":"8. — پنڈ دے نِکیاں لئی کݨک دی واڈھی وڈے پرچاوے دا ویلا اے۔ اوہ خوش **قلابازیاں** (24) کھاندے نیں **پرالی دے ڈھیراں** (23) اُتے، **وڈھݨ والیاں** (26) دی مدد کردے نیں، تے جدوں اوہ **کݨک دی پیلی** (27) وڈھدے نیں اپݨیاں **دِرانیاں** (25) نال، جیہڑیاں **سان** (30) اُتے خوب تیز کیتیاں گئیاں نیں، تدوں نِکے کݨک کٹھی کر کے **پُولے** (31) یا **نِکیاں گٹھڑیاں** (32) بنھدے نیں۔","t08-c1-09-1":"9. — کدے کدے اوہناں وچوں وڈیاں نوں **درانتی** (12) نال اوہ **سُنہری ڈنٹھل** (28) وڈھݨ دِتے جاندے نیں جیہڑے داݨیاں نال بھرے بھارے **سِٹے** (29) چُکی ہوئے نیں؛ تے نِکے، **ڈنگراں** (33) دی رکھوالی کردے ہوئے، جیہڑے **میدان** (34) وچ وڈے **لِنڈن دے رُکھ** (35) دی چھاں وچ چردے نیں، اپݨی **جالی** (36) وچ سوہݨیاں **تِتلیاں** پھڑدے نیں۔","t08-c1-09-2":"کجھ تے **گڈی** (37) اُتے چڑھ کے اوہ پُولے جماندے نیں جیہڑے اوہناں نوں **پنجے** (38) اُتے چُک کے دِتے جاندے نیں۔","t08-c1-10-1":"10. — سارے **میدان** (39) وچ، جِتھوں **چنڈولاں** (41) اُڈدیاں نیں، وڈی چہل پہل اے۔ سارے واڈھی وچ لگے نیں۔ پر جِتھے غریب پرانے اوزار ای کم وچ لیاندے نیں — **دِرانیاں، درانتیاں** تے **مُنگلی** (40) — ، اوتھے دھنی زمیندار اپݨی کݨک یا اپݨی **رائی** (43) **وڈھݨ دی مشین** (42) نال وڈھواندا اے۔ فیر، پُولیاں نوں کوٹھے تیکر ڈھوئے بغیر، اوتھے ای وڈے **ڈھیر** (44) لا دِتے جاندے نیں۔","t08-c1-11-1":"11. — فیر اک **گاہݨ دی مشین** (47) لیائی جاندی اے، جیہنوں اک **چلدا انجن** (45) اک **پٹے** (46) دے ذریعے چلاندا اے، تے ایس طرحاں داݨا **پرالی** توں وکھ ہو جاندا اے، اوسے پیلی وچ جِتھے اوہ بیجیا گیا سی۔","t08-tit-4":"طوفان۔","t08-c1-12-1":"12. — واڈھی دے ویلے اکثر تِکھے **طوفان** (53) ٹُٹ پیندے نیں۔ پہلاں دور توں **بدلاں دی گرج** سُݨائی دیندی اے؛ اک تیز **لہندی ہوا** (54) اُٹھدی اے تے **جنگل** (49) دے سب توں وڈے رُکھاں نوں کراہندے ہوئے جھُکا دیندی اے۔ کالے **بدل** (56) اسمان اُتے چڑھ آندے نیں؛ اوہناں نوں **بجلی** (55) دیاں چُندھیاؤݨ والیاں ٹیڈھیاں لکیراں چیردیاں نیں۔ **مینہہ** تے کدے **گڑے** پیݨ لگ پیندے نیں، تے وڈھݨ نوں تیار فصل نوں وِچھا دیندے نیں۔","t08-c1-13-1":"13. — اکثر بجلی کِسے عمارت نوں اگ لا دیندی اے۔ پچھلے ورھے، مثال لئی، **پون چکی** (50) دی چھت سڑ کے سواہ ہو گئی تے اوہدے دو **پر** (51) چُور چُور ہو گئے۔","t08-c1-14-1":"14. — کجھ گھنٹیاں مگروں شانتی مُڑ آندی اے۔ اُفق اُتے اک چمکدی **پینگھ** (52) وکھائی دیندی اے، تے قدرت اوہ جیوݨ مُڑ چُک لیندی اے جیہڑا تھوڑی دیر لئی رُک گیا سی۔ جیہڑے پنڈ والے **جھگیاں** (48) وچ آ لُکے سن، اوہ کم اُتے مُڑدے نیں تے ہُݨے ہُݨے ہوئے نقصان دی مرمت وچ ہمت نال جُٹ جاندے نیں۔","t08-tit-5":"*دوجا منظر۔*","t08-tit-6":"شکار۔ — انگوراں دی واڈھی۔ مچھی پھڑنا۔","t08-c2-01-1":"1. — **اگست** دے چھیکر یا **ستمبر** دے وچکار، علاقے مطابق، شکار دا موسم کھلدا اے۔ سورج دیاں پہلیاں کِرناں **کِرلیاں** (2) نوں اوہناں دیاں کھُڈاں توں باہر لیاندیاں وی نئیں پئی **شکاری** (5) اپݨے **کُتیاں** (4) نال نکل پیندا اے۔","t08-c2-02-1":"2. — اوہنے موٹے کپڑے دا اپݨا تکڑا **شکاری سوٹ** (9) پایا اے، تے چمڑے دے **پٹے**، جیہڑے اوہنوں اوس گِلے گھاہ وچ ٹُرن دیݨ گے جِتھے **ڈڈو** (1) لُکے رہندے نیں؛ اوہنے اپݨی **بندوق** (6) تے اپݨا **شکار دا تھیلا** (10) چُکیا اے، تے ٹُر پیا اے۔","t08-c2-03-1":"3. — شکار دی اُمنگ اوہنوں اک انگور دے باغ وچکار لے آندی اے جِتھے انگوراں دی واڈھی پورے زور اُتے اے۔ انگور اُگاؤݨ والے دے نِکے، جیہڑے عام طور اُتے سڑک دے کنڈھے بکریاں چاردے نیں، اج اوہناں نوں جِتھے جی کرے چرن دے رہے نیں، تے اک بُڈھے **بکرے** (3) نوں کِلے نال بنھ کے — جیہڑا اپݨی آزادی دا فائدہ چُک کے ضرور نس جاندا — اوہ وی اپݨے حصے دا مزہ لے رہے نیں۔ اک **انگوراں دی ٹوکری** (12) توں اک گُچھا لیندا اے تے اوہدا **رَس** (14) اک **پیالے** (13) وچ نچوڑ کے مست (بغیر خمیر دی شراب) بݨاؤݨ وچ دل پرچاندا اے۔ دوجا اپݨے سر اُتے **پتّراں دا تاج** (15) رکھ رہیا اے جیہڑا اوہنے ہُݨے گُندھیا اے۔ اوہناں کول ڈھیٹ **چڑیاں** (16) انگور چوری کرن کولھو تیکر چلیاں آندیاں نیں۔","t08-c2-04-1":"4. — جدوں تیکر نِکے دل پرچاندے نیں، بندے کم کردے نیں۔ **انگور توڑن والے** (18) انگور **پِٹھ دیاں ٹوکریاں** (17) وچ تہہ خانے تیکر لے جاندے نیں؛ اک **پیپا ساز** (19) **پیپیاں** (20) دی مرمت کردا اے، ویکھدا اے پئی **پھٹے** (22) تے **ڈھکݨ** (21) ٹھیک نیں، تے ٹُٹے **چھلے** (23) بدلدا اے۔ اوہ وڈے **کُنڈ** (25) وی اوسے نے بݨائے سن، جیہناں وچ خمیر اُٹھاؤݨ نوں **انگور** (26) پائے جاندے نیں۔","t08-c2-05-1":"5. — خمیر اُٹھ چُکݨ اُتے شراب کڈ لئی جاندی اے تے بچیا ہویا **کولھو** (28) اُتے رکھیا جاندا اے؛ وڈے **پیچ** (29) نوں ہولی ہولی کس کے رَس نچوڑیا جاندا اے، جیہڑا اک **ٹب** (32) وچ وگدا اے تے ہور وی **شراب** (31) دیندا اے۔","t08-tit-8":"بیئر تے سیب دی شراب۔","t08-c2-06-1":"6. — **تہہ خانے** (27) دی کندھ اُتے **ہاپس** (30) دی اک ٹہݨی چڑھدی اے۔ ایتھے اوہ نِرا سجاوٹی بُوٹا اے، پر کجھ دیساں وچ، جِتھے ویل بہت گھٹ ہوندی اے، **بیئر** بݨاؤݨ لئی ہاپس اُگائے جاندے نیں۔","t08-c2-07-1":"7. — نِکا **سیب دا رُکھ** (33) سیباں نال لدیا اے، جیہناں توں پکݨ اُتے ودھیا **سیب دی شراب** بݨے گی۔ اپݨے **پنجرے** (34) وچ **کناری** (35) تے **گولڈ فنچ** (36) اوہناں چڑیاں نوں سڑ نال ویکھدے نیں جیہڑیاں آزاد ٹپوسیاں مار رہیاں نیں۔","t08-c2-08-1":"8. — جِتھوں تیکر نظر جاندی اے، ٹبیاں دی ڈھلوان اُتے، **ویل دے کِلیاں** (40) دیاں قطاراں کھڑیاں نیں، جیہڑیاں شاندار **ویل دے مُڈھاں** (39) نوں سنبھالی ہوئیاں نیں، **گُچھیاں** نال لدیاں ہوئیاں۔","t08-c2-08-2":"سارا ورھا **انگور اُگاؤݨ والے** (42) نے اپݨے **انگور دے باغ** (38) دی سنبھال وچ محنت کیتی اے، تے ہُݨ اوہنوں چنگی فصل توں اوہدا انعام ملدا اے۔ **توڑن والیاں** (41) اوہ کُنڈ بھردیاں نیں جیہڑے **خچراں** (43) نال کھِچی گڈی اُتے رکھے نیں، تے سارے خوش نیں۔","t08-tit-9":"مچھی پھڑنا۔","t08-c2-09-1":"9. — ایہو گل **بنسی والیاں** (44) دی اے، جیہڑے پوہ پھٹدے ای اپݨیاں **بنسیاں** (45) نال پاݨی دے کنڈھے آ جمے نیں۔","t08-c2-09-2":"**مچھیاں** (47) کنڈا پھڑ لیندیاں نیں جُوں ای اوہ اپݨی **ڈور** (46) پاݨی وچ پاندے نیں، تے اوہناں نوں **چوگا** بدلݨ دا ویلا وی نئیں ملدا پئی ڈور دے سرے اُتے اک نواں شکار تڑپ رہیا ہوندا اے۔","t08-c2-09-3":"فیر وی **جال والا ماہی گیر** (48) ، جیہڑا اپݨی **بیڑی** (49) توں **دریا** (50) دے وچکار جال سُٹدا اے، کِتے ودھ پھڑدا اے۔","t08-c2-10-1":"10. — پتجھڑ چنگی سیر دا موسم اے: پیدل، **گھوڑے** (52) اُتے، **سائیکل** (53) نال، **موٹر** (54) نال۔ **سڑکاں** (51) صاف نیں تے لوک چھیکرلے چنگے دناں دا پورا فائدہ چُکدے نیں، کیوں جے **ابابیلاں** (56) پہلاں ای چھتاں اُتے جُڑن لگ پئیاں نیں، نیمے دیساں نوں اُڈ جاوݨ لئی۔ بُڈھے **اخروٹ دے رُکھ** (57) دے پتّر پیلے پے رہے نیں، **اخروٹ** ڈِگ رہے نیں، تے اک **جھُنڈ** (58) وچ کھڑے اُچے **رُکھ**، جیہڑا **اُچی زمین** (59) اُتے اے، چھیتی ای ننگے ہو جاوݨ گے۔","t08-c2-11-1":"11. — **سورج** (60) دیر نال چڑھدا اے، دن نِکے ہوندے جاندے نیں، **سویر** اک چنگی خاصی ٹھنڈ محسوس ہوݨ لگ پیندی اے، تے **چاہاں** (61) دے جھُنڈ ہُݨے توں ساڈا بے رحم موسم چھڈ کے جا رہے نیں۔","t09-apar-1":"نقشہ نمبر 9","t09-tit-1":"*پہلا منظر۔*","t09-tit-2":"پہاڑ۔ — پاݨیاں والا شہر۔","t09-c1-01-1":"1. — میں اک ہفتے توں پراتز وچ آں۔ پرینیز دی حیران کر دیݨ والی **پہاڑی لڑی** (1) دے سامݨے کھڑا ہو کے مینوں جیہڑی حیرت ہوئی، اوہ میں دس نئیں سکدا؛ اوہدی **چوٹیاں دی لکیر** (2) نیلے اسمان اُتے کِسے وڈی جھالر وانگوں اُبھردی اے۔","t09-c1-02-1":"2. — میں سوچیا وی نہ سی پئی پرینیز دیاں **سِکھراں** (3) اِنّی **اُچائی** تیکر اپڑ سکدیاں نیں، تے میں اوہناں شاندار **برفانی دریاواں** (5) تے برف نال ڈھکیاں **چوٹیاں** (4) نوں ویکھ کے دنگ رہ گیا، جیہناں توں اِنّے بھیانک **برف دے تودے** اُتردے نیں۔","t09-tit-3":"پہاڑی منظر۔","t09-c1-03-1":"3. — آوݨ دے اگلے ای دن میں پراتز کول اوس پرانے بُجھے **آتش فشاں** (6) تیکر گیا۔ **مونہہ** دے ننگے بنجر کنڈھے اُتے ہُݨ وی اوہ نشان صاف وکھائی دیندے نیں جیہڑے اوس **لاوے** نے چھڈے سن، جیہڑا کئی صدیاں پہلاں **پہاڑ دی ڈھال** (7) توں وگیا سی۔ اک **ڈھلوان** اُتے مینوں اوس لاوے دے کجھ ٹوٹے مل ای گئے۔","t09-c1-04-1":"4. — پراتز سرحد اُتے وسیا اے، تے جیہڑا **قلعہ** (8) فرانس تے ہسپانیہ دے وچکارلے **درے** (27) دی رکھوالی کردا اے، اوہ راین دے کنڈھے دے اوہناں پرانے قلعیاں جیہا ای اے جیہڑے اپݨی چٹان دے اُتوں کِسے **شکار** دی تاک وچ لگدے نیں۔","t09-c1-05-1":"5. — اک وڈا **عقاب** (9) ، جیدا آہلݨا **گڑھی** (8) توں دور نئیں، اکثر میرا دھیان کھِچدا اے۔ ایہہ **شکاری پرندہ**، اپݨی تکڑی **چُنج** نال، اکثر اپݨے بچیاں لئی کوئی لیلا یا بکری دا بچہ اپݨے **پنجیاں** وچ دبائی لیاندا اے۔ اوہدے **پر** اِنّے وڈے نیں پئی اوہ اپݨے بھارے بوجھ نال دیر تیکر تر سکدا اے۔","t09-tit-4":"پیدل ٹُرن والا۔","t09-c1-06-1":"6. — ایتھے دی سب توں سوہݨی سیر کو دے **چرچرے** (10) تیکر جاݨا اے۔ **ڈِگدا پاݨی** وَروَلا بݨ کے تھلے آندا اے تے فیر شہر دے لہندے دے **دیودار دے جنگل** (11) وچ اک سوہݨے **نالے** دے رُوپ وچ گُم ہو جاندا اے۔ اسیں ایس جنگل وچوں **موسم دے مرکز** (12) تیکر چڑھے، تے **منارے** دے اُتوں اسیں علاقے دا سارا **پنچھی جیہا منظر** سمیٹ لیا۔ **قدرتی منظر** بہت ودھیا اے، تے لگدا اے **قدرت** نے ایس دیس اُتے اپݨے سارے خزانے لُٹا دِتے نیں۔","t09-c1-07-1":"7. — تھلے اُترن لئی اسیں **رسے والی ریل** (13) لئی تے اک نِکے **اسٹیشن** اُتے رُکے، اک پرانے **جاگیردار قلعے** دے **کھنڈراں** (14) کول، جیدے وچ کدے پراتز دے جاگیردار رہندے سن۔","t09-c1-08-1":"8. — وچارا قلعہ! اوہ کیہ سوچدا ہووے گا جدوں اپݨے تھلے اوس سُتھرے **پاݨیاں والے شہر** (15) نوں ویکھدا اے، جیہڑا اج اک فیشن دا **گرم چشمیاں دا صحت گھر** اے؟","t09-c1-08-2":"**موسم** اِنّا سوہݨا اے تے **کھݨج والا پاݨی** اِنّا گُݨ کاری پئی **صحت گھر** (17) وچ لیا **علاج دا دور** سچ مُچ سُکھ دی گل اے۔","t09-tit-5":"اک سوہݨا پاݨیاں والا شہر۔","t09-c1-09-1":"9. — سچ مُچ، ٹِکاء نوں سوہݨا بݨاؤݨ لئی سب کجھ کیتا گیا اے۔ ریل لے جاوݨ لئی اک وڈا **پُل** (16) بݨایا گیا؛ **پاݨیاں دے گھر** دا **باغ** (18) ، جِتھے **موسیقی دیاں محفلاں** ہوندیاں نیں، بڑے سلیقے نال سجایا گیا اے۔ کئی سوہݨیاں **کوٹھیاں** (19) **جوا گھر** (21) دے چوہاں پاسیں بݨیاں نیں، تے اک بہت چنگی طرحاں رکھی **شاہ راہ** (22) آوݨ جاوݨ بہت سوکھا کر دیندی اے۔","t09-c1-10-1":"10. — اک سادہ **بند** (23) **سڑک** (20) نوں اصلی **وادی** (25) توں وکھ کردا اے، جیدے تلے وچ اک سوہݨی نِکی **جھیل** (26) اے، جیہڑی اک صاف **نالے** (24) نوں پاݨی دیندی اے۔","t09-c1-11-1":"11. — وادی دے دوجے پاسے لوہے دی اک **کان** (28) پُٹی جا رہی اے۔ کئی واری میں **کان کنّاں** نوں **کھوہ** وچ اُتردے ویکھݨ گیا، تے میں اوس **سُرنگ** وچ وی گیا جِتھے اوہ سارا دن اوہ **کچی دھات** کڈدے نیں جیدے وچ **دھات** رہندی اے۔","t09-c1-12-1":"12. — کان کول اک وڈی **ڈھلائی شالہ** بݨائی گئی، تاں جو کڈی ہوئی دولت اوتھے ای کم آ جاوے۔ **بھٹی** (29) ، جیہڑی ایتھے بہتات نال لبھدے **کوئلے** نال گرم کیتی جاندی اے، چھیتی تے سستے وچ **کچا لوہا** لبھݨ دیندی اے۔","t09-c1-13-1":"13. — کان توں دور نئیں اک **کھان** (30) کٹی جا رہی اے۔ بُڈھا **کھان دا مزدور** اپݨی **کہی** نال جیہڑا توڑدا اے اوہ نہ **گرینائٹ** اے، نہ **پورفری**، نہ **ریتلا پتھر**، سگوں گھر بݨاؤݨ دا سدھارن **عمارتی پتھر**۔","t09-c1-14-1":"14. — ایس دیس دیاں سب توں سوہݨیاں سوغاتاں وچوں اک اے **دیودار** (31) ۔ ہر تھاں — کِسے **کھڈ** (32) دے تلے وچ، کِسے **ابشار** (33) دے کنڈھے، کِسے **غار** (34) یا کگر کول — اوہدیاں پتلیاں سُوئیاں اپݨا ہرا سُر جوڑ دیندیاں نیں۔","t09-tit-6":"پیدل ٹُرنا۔","t09-c1-15-1":"15. — میں اپݨیاں چھٹیاں دا فائدہ لمیاں سیراں لئی چُک رہیا واں۔ جیہڑیاں **پگڈنڈیاں** (35) پہاڑ اُتے چکر کٹدیاں چڑھدیاں نیں، اوہناں اُتے کئی **کلومیٹر**، تے اکثر کئی **کوہ**، پندھ پتہ لگے بغیر مُک جاندا اے۔","t09-c1-15-2":"**میل پتھر** (36) تے **سیدھ سُوچک** (37) راہواں نوں نشان لاندے نیں، جیہناں اُتے اکثر کوئی جوان **پہاڑی مُنڈا** (38) ملدا اے، بغل وچ **جھولا** (40) چُکی تے اک **مارموٹ** (39) چُکیا، یا کوئی **بنجارا** (41) ، جیدی **جھلّ والی ٹوپی** (42) اوہدے پھٹے پرانے **اوڑھݨ** (43) نال عجیب میل کھاندی اے۔ اوہ اک سِدھائے **رِچھ** (44) نوں **سنگل** نال لئی ٹُردا اے۔","t09-tit-7":"چڑھائی۔","t09-c1-16-1":"16. — تقریباً ہر دن میں اک **گائیڈ** (48) نال **چڑھائی** کرن جانا واں، تے مینوں بڑا مان ہوندا اے جدوں پِٹھ اُتے اپݨا **پٹھو** (47) تے ہتھ وچ اپݨی **لاٹھی** چُکی، کِسے سچے **سیلانی** (46) وانگوں، میں **چٹاناں** (45) اُتے چڑھائی کرنا واں۔","t09-c1-17-1":"17. — پہاڑ دی چوٹی توں میدان دے لوک کِیڑیاں توں وڈے نئیں لگدے؛ **بھیڈاں دا اِجّڑ** (50) ، جیہڑا **چراگاہ** (49) وچ چردا اے، نِکیاں دا کھڈوݨا لگدا اے۔ اک **چیڑ** (51) ، یا **لکڑ دا پہاڑی گھر** (52) تیکر، ہرے اُتے اک بندے توں ودھ نئیں۔","t09-c1-18-1":"18. — ایہناں سیراں وچ سانوں **پگڈنڈی** (53) اُتے اکثر کوئی **شاموآ دا شکاری** (54) ملدا اے، جیہڑا ہُݨے ہُݨے ماریا ہویا ڈنگر مونڈھے اُتے چُکی ہوندا اے۔","t09-c1-19-1":"19. — میں اپݨے بُوٹیاں دے سنگرہ وچ **فرن** (55) دا اک بہت انوکھا پتّر تے **ہیدر** (57) دی اک سوہݨی گلابی ٹہݨی رکھی اے، جیہڑی میں پچھلی سیر وچ اک نِکی **غار** (56) دے مونہہ اُتے کٹھی کیتی سی۔","t09-tit-8":"*دوجا منظر۔*","t09-tit-9":"جنگل۔ — شکار۔","t09-c2-01-1":"1. — کل میں نے جنگل وچ اک آنند بھریا دن لنگھایا۔ اوتھے رہݨ والے ڈنگراں تے **کِیڑیاں** (5) دے رُجھے جیوݨ نے مینوں بہت چنگا لگا۔","t09-c2-01-2":"**مکڑی** (1) ، جیہڑی دو ٹہݨیاں وچکار اپݨا **جالا** (2) بُݨ کے لنگھدی **مکھی** (3) پھڑدی اے، **گھونگا** (4) ، جیہڑا اپݨا کھول چُکی اوکھا ای اگے ودھدا اے، اوہ بھونرا جیہڑا اپݨے شکار دی ٹوہ وچ اے، اوہ محنتی کِیڑی جیہڑی **بھون** (6) کول کم وچ جُٹی اے — ایہہ سارے نِکے جیو اوکھے جوش نال آندے جاندے تے کم کردے رہے۔","t09-c2-02-1":"2. — اک **سپ** (7) ، جیہنوں پہلاں میں **ناگ** سمجھیا پر جیہڑا نِرا اک بے قصور **پاݨی دا سپ** سی، اک مُڈھ دے تھلے کُنڈلی مارے سی، تے وِچ وِچ اپݨا پتلا سر کڈدا سی، جیہڑا ہمیشہ ڈنگݨ نوں تیار لگدا سی۔ میرے سامݨے اک وڈا **سلگ** (8) بھاری چال نال رِڑھ رہیا سی، اوہناں سوادی نِکیاں **جنگلی اسٹرابیریاں** (11) وچوں اک چٹ کر لیݨ مگروں، جیہڑیاں ایتھے بہتات نال اُگدیاں نیں۔","t09-c2-03-1":"3. — زمین **جنگلی پھُلاں** نال وِچھی سی: **پرم روز** (9) ، **پیری ونکل** (10) تے ہور وی بہت سارے بُوٹے، جیہناں نوں میں جاݨدا نہ سی، **گھاہ دے گُچھیاں** (12) وچکار کھِڑے سن۔","t09-c2-04-1":"4. — ایس علاقے وچ **ٹرفل** تقریباً اوہنی ای عام اے جِنّی **کھمبی** (14) ، تے اک جنگل دے رکھوالے دا **سُور دا بچہ** (13) لالچ نال لبھݨ وچ لگا سی پئی کجھ لبھ جاوے۔","t09-tit-10":"چوری دا شکار۔","t09-c2-05-1":"5. — میں نے اک منظر دا **انت** ویکھیا جیہنے مینوں بہت ہسایا۔ اپݨے **کھوجی کُتے** (15) دے نک دی بدولت **جنگل دے رکھوالے** (16) نے ہُݨے ہُݨے اک **چور شکاری** (22) نوں اوس ویلے رنگے ہتھیں پھڑیا سی جدوں اوہ اپݨا ماریا **شکار** (17) چُک لے جاوݨ دی تیاری وچ سی۔ پھڑے جاوݨ نالوں چنگا اوہنوں اپݨا شکار چھڈ دیݨا لگا، سو چور شکاری نس گیا، تے **سہا** (18) ، **ہرنی** (19) ، **بارہ سنگھا** (20) تے **جنگلی سُور** (21) گھاہ اُتے پئے رہ گئے، جنگل دے رکھوالے دی خوشی لئی۔","t09-c2-06-1":"6. — جنگل وچ رُکھاں دیاں جِنّیاں قسماں نیں، اوہ دنگ کر دیندیاں نیں۔ **بیچ** (23) تے **بھوج پتّر** (26) ، **چیڑ**، جیہناں توں **گوند** (27) لبھدی اے، **بلوط** (29) تے ہور وی بہت سارے اپݨیاں ٹہݨیاں ملاندے نیں۔","t09-c2-06-2":"اُچے رُکھاں دے مُڈھاں نال لپٹی **آئیوی** (24) **اُچے جنگل** (25) نوں اک چمکدا ہرا رنگ دیندی اے، جیہڑا اوس **کائی** (31) دی فِکی کُونی چھاں نال سوہݨے ڈھنگ نال مل جاندا اے جیدے وچ **ہرا کٹھ پھوڑا** (30) کِیڑے لبھدا اے۔","t09-tit-11":"جنگل دا منظر۔","t09-c2-07-1":"7. — پرانے بلوط مینوں موہ لیندے نیں۔ اوہناں دیاں وڈیاں وَل کھاندیاں **جڑاں** (32) ، اَدھ زمین توں باہر، اوہناں نوں زور تے تیج دا شاندار رُوپ دیندیاں نیں، تے مینوں اچرج ہوندا اے پئی **مالک** (35) اوہناں نوں وڈھوا کے اوس **آری** (34) نوں سونپݨ اُتے کِویں راضی ہو جاندا اے جیہڑی **لکڑہارے** (33) دی اے۔ وچارے **مُڈھ** (36) ، اپݨی **چھِلّ** (37) توں چھِلے یا **کہاڑے** (38) نال چیرے، جیہڑا **دیہاڑی دار مزدور** (39) دا اے، مینوں دُکھ دیندے نیں۔","t09-c2-08-1":"8. — کول ای اک بُڈھے **کوئلہ بݨاؤݨ والے** (41) نے اپݨی **کہی** نال کوئلے دا اک **ڈھیر** (42) لایا ہویا سی، تے اک بُڈھی وڈھے رُکھاں دیاں ٹہݨیاں توں بݨی **سُکی لکڑ** دی اک **گٹھڑی** (40) لے جا رہی سی۔","t09-tit-12":"شکار۔","t09-c2-09-1":"9. — میں **جنگل دے رکھوالے دے گھر** (46) وچ تھوڑا ساہ لیݨ جاوݨ والا سی، پر اوس نِکے **تال** (43) تیکر اپڑ کے، جیدے اُتے اک سوہݨا **ہنس** (45) تر رہیا سی، میں ویکھیا پئی ہاݨ دے اک **ہڑھ** (44) نے راہ نوں سچ مُچ دا **چِکڑ** بݨا دِتا اے۔ مینوں چکر کٹݨا پیا، تے **دیودار** (49) ، **سفیدیاں** (48) تے **ایلم** (47) کولوں لنگھدے ہوئے، جیہڑے جنگل دے کنڈھے کھڑے نیں، میں ویکھیا پئی اک **جھاڑی** (54) وچوں نکل کے اک شاندار **بارہ سنگھا** (50) نسیا، جیدے پچھے اک نہ تھکݨ والا **شکاری کُتیاں دا جھُنڈ** (51) لگا سی، جیہنوں **نرسنگھا** (53) اُکسا رہیا سی، **گھوڑیاں اُتے سوار شکاریاں** (52) دا۔ وچارا ڈنگر بالکل تھک چُکیا سی۔ اوہ میرے توں کجھ ای قدماں اُتے مردا ہویا ڈِگ پیا۔","t09-c2-10-1":"10. — جنگل دے رکھوالے دا پُتر، جیہنوں **شکار** دے رولے نے باہر کھِچ لیا، گھروں نکلیا، تے اسیں دوویں مُڑ جنگل وچ آئے۔ اوہنے اک پرانے بلوط دی ٹہݨی اُتے اک **نیل کنٹھ** (56) ویکھیا سی۔ اوہنوں لگا پئی اوہدا آہلݨا **پتّراں** (58) وچ لُکیا ہووے گا، تے اوہ اوہنوں لیݨا چاہندا سی۔","t09-c2-10-2":"**گلہری** (61) وانگوں پھرتیلا، اوہ اک **ٹہݨی** (55) توں دوجی ٹہݨی چڑھدا گیا، پر اوہنوں کجھ نہ لبھیا تے اوہ نِرا اک بُڈھے **کاں** (60) نوں چونکا سکیا، جیہڑا اک **شاخ** (57) اُتے بیٹھا سی۔","t10-apar-1":"نقشہ نمبر 10 سمندر۔ — بندرگاہ۔","t10-01-1":"1. — گرمیاں وچ جدوں کجھ لوک پہاڑاں وچ شانتی تے ٹھنڈی ہوا لبھدے نیں، دوجے سمندر دے کنڈھے جاوݨا ودھ پسند کردے نیں۔ پچھلے ورھے اسیں ایہو کیتا، کیوں جے سانوں **محیط** (1) بہت چنگا لگدا اے۔","t10-02-1":"2. — مینوں تے **اُفق** (2) تیکر پھیلی اوس وڈی پاݨی دی چادر نوں تکّݨ وچ بڑا سُکھ ملدا اے، تے ایہہ ویکھݨ وچ پئی وڈے **بھاپ دے جہاز** (3) امریکہ جاندے مسافراں نوں لے کے لمے **سمندری سفر** اُتے نکلدے نیں۔","t10-03-1":"3. — سو میرے پیو، جیہڑے جاݨدے نیں پئی مینوں کیہ چنگا لگدا اے، چھٹیاں لئی ہمیشہ ساڈی کِسے وڈی **بحری بندرگاہ** کول دا کوئی بہت ٹھریا کنڈھا چُݨدے نیں۔","t10-03-2":"ساڈے پچھلے ٹِکاء وچ **بحری بیڑا** آ کے اوس وڈی **لہر روک** (4) دے پچھے لنگر سُٹ گیا جیہڑی **بحری بندرگاہ** (5) نوں بند کردی تے اوہدی رکھیا کردی اے، تے میں سکون نال وکھو وکھ **جنگی جہاز** تک سکیا — نِکی **آبدوز** (10) توں، جیہڑی چُبھی مار کے پاݨی دے تھلے گُم ہو جاندی اے، وڈے **جنگی جہاز** (9) تیکر، جیہنوں ہُݨ تیکر **تارپیڈو کشتی** (8) دیاں ہلیاں توں بغیر کجھ ڈراندا نہ سی۔","t10-tit-2":"نِکیاں کشتیاں۔","t10-04-1":"4. — اوہ پہلاں ای **ہوشیاری** نال موٹے دھات دے کوچ دی کمزور تھاں لبھ لیندی سی تے اوتھے اوہ خطرناک **تارپیڈو** گڈ دیندی سی جیدے پھٹݨ نال جہاز ڈُب جاندا اے؛ پر اوہ آبدوز توں فیر وی گھٹ ڈراؤݨی سی، کیوں جے تباہ کن اوہدا پچھا سوکھا ای کر سکدے نیں۔","t10-05-1":"5. — میں تیز کوچ بند **کروزر** (6) وی ویکھ سکیا، جیہڑے سچے جنگی جہازاں جِنّے ای اَبھید نیں، کئی **فوجی جہاز** (12) ، تن چار **توپ کشتیاں** (7) ، تے چھیکر اک **فریگیٹ** (11) ۔ **اوس بیڑے نوں لنگر چُکدے ویکھݨا سب توں دلچسپ اے۔**","t10-06-1":"6. — فولاد دے اوہناں وڈے ڈھیراں تے اوہناں سجیلے **سہ مستولی** یا سوہݨے **بادبانی جہازاں** (13) دی بݨتر وچ کِنّا فرق اے، جیہڑے ہُݨ وی وپاری بیڑے وچ کم آندے نیں تے جیہناں نوں میں **گھاٹ بند** (14) اُتے ٹہلدے ہوئے پورے بادبان کھول کے بندرگاہ وچ آندے ویکھدا سی۔ ایہہ سچ اے پئی **ہوا** اُلٹ ہوݨ اُتے اوہ اپݨا بہت فائدہ گنوا دیندے سن۔ گودی وچ وڑن لئی اوہناں نوں سارے بادبان سمیٹݨے پیندے سن، تے اک **کھِچݨ والی کشتی** (16) چاہیدی ہوندی سی جیہڑی اوہناں نوں لیݨ جاوے تے سدھارن **مال ڈھوݨ والیاں کشتیاں** (17) وانگوں گھاٹ تیکر لے آوے۔","t10-tit-3":"وپاری بندرگاہ۔","t10-07-1":"7. — جیس بندرگاہ دی میں گل کر رہیا واں اوہ ایسے لئی اِنّی دلچسپ اے پئی اوہدے وچ نِری وڈیاں کماں نال بݨائی ہوئی بحری بندرگاہ ای نئیں، سگوں اک وڈے دریا دے **مُہانے** اُتے اک حیران کر دیݨ والی **وپاری بندرگاہ** وی اے۔","t10-08-1":"8. — دوہاں گودیاں نوں وکھ کردی زمین دی پٹی قلعہ بند اے تے سمندر تیکر پھیلی **توپاں دی قطار** تے **برجاں** نال رکھی ہوئی اے۔ **فصیلاں** (15) اُتے ٹہلݨ لئی خاص اجازت چاہیدی اے۔ مینوں اوہ اپݨے چاچا دے ذریعے سوکھی ای مل گئی سی، جیہڑے **جہاز سازی دے کارخانے** (18) وچ انجینیر نیں، تے میں وڈیاں چھپراں دے تھلے بݨدے جہاز ویکھݨ گیا۔","t10-09-1":"9. — میں نے اک جنگی جہاز نوں پاݨی وچ اُتردے وی ویکھیا، تے مینوں اوہ رومانچ یاد اے جیہڑا ساری بھیڑ نے محسوس کیتا جدوں اوہ وڈا ڈھیر، اپݨے بھروسے چھڈیا گیا، اپݨی پالنی اُتے سرکݨ لگا تے دریا دے پاݨی اُتے ترن آ گیا۔","t10-10-1":"10. — کارخانے تیکر اپڑن لئی **پریڈ میدان** (19) لنگھݨا پیندا اے، جِتھے چھاؤݨی دی فوج ہر دن مشق نوں آندی اے، تے لوہے دی اوہ **پُلی** (20) لنگھݨی پیندی اے جیہڑی پریڈ میدان نوں **اسلحہ خانے** (21) نال جوڑدی اے۔","t10-tit-4":"اسلحہ خانہ تے گودیاں۔","t10-11-1":"11. — اپݨے چاچا نال میں اوہ وڈا ادارہ ویکھیا، جیہڑا **توپاں** (22) ، **گولیاں** (23) تے **کھولاں** نال بھریا اے۔ میں اوہ **لوہ شالہ** (24) وی ویکھی جِتھے بھاپ دے جہازاں دے **بوائلر** (25) بݨدے نیں۔","t10-12-1":"12. — بہت کول ای **گودیاں** (26) نیں — سُکیاں گودیاں — تے اوہ بہت ذکر جوگ **تردیاں گودیاں** (27) ، جیہناں وچ میں مرمت ہوندے اک جہاز اُتے کول توں کِسے جہاز دا **پنکھا** (28) ، **پیندا** (29) تے **پتوار** (30) ویکھ سکیا۔","t10-13-1":"13. — وپاری بندرگاہ بحری بندرگاہ جِنّی ای ویکھݨ جوگ اے، تے میں کئی گھنٹے اوہناں گھاٹاں اُتے لنگھائے جِتھے دریا چڑھݨ والے **چکر والے بھاپ جہاز** (31) بنھے رہندے نیں، تے اوس **تپائی کرین** (32) نوں کم کردے ویکھدے ہوئے، جیہڑی وڈے بوجھ پراں وانگوں چُک لیندی اے۔","t10-tit-5":"رہنما ملاح۔","t10-14-1":"14. — میں نے اوہناں **بین المحیطی جہازاں** (34) نوں تکیا جیہڑے اپݨیاں **جھنڈیاں** (35) لہراندے بندرگاہ چھڈدے نیں، جیہناں نوں اک ہوشیار **رہنما ملاح** (36) چلاندا اے، جیہڑا **بوئیاں** (40) تے **اشارے دے تھمّاں** نال نشان لائے **پاݨی دے راہ** اُتے حیران کر دیݨ والے ڈھنگ نال ٹُرنا جاݨدا اے، تے اوہناں **مال کشتیاں** (41) توں بچدا اے جیہڑیاں اپݨے کلے چوکور بادبان نال بڑی اوکھ نال چلائیاں جاندیاں نیں۔ میں **اگلے حصے** (37) اُتے دوجے درجے دیاں **کوٹھڑیاں** (39) پچھاݨ سکیا، تے **پچھلے حصے** (38) اُتے پہلے درجے دے مسافراں دے کمرے۔","t10-15-1":"15. — کدے کدے میں کِسے **مال بردار جہاز** (42) دی لدائی وی ویکھدا، جیدے وچ **گودام** (43) تے **بندرگاہ دے اسٹیشن** (44) دا مال ٹھوسیا جاندا، جیہڑا **گھاٹ دی ریل لائن** (45) دیاں کئی گڈیاں لیاندیاں سن۔","t10-tit-6":"کشتی دی سیر۔","t10-16-1":"16. — میں اکثر **تردی گودی** (53) وچ کشتی چلاندا سی، جِتھے نِکیاں **کشتیاں** (46) پناہ لیندیاں نیں، تے **چپو** (47) چلاؤݨا میرے لئی آنند سی۔ میں **پٹرے** (48) اُتے چڑھ جاندا، کِسے **بادبانی کشتی** (49) دے، **رسیاں** (52) دے سہارے **مستول** (51) اُتے **آڑے ڈنڈیاں** (50) تیکر چڑھدا، فیر اک **ڈونگی** (54) وچ اپݨی سیر جاری رکھدا، بھارِیاں **مچھی دیاں کشتیاں** (55) وچکار، جِتھے **جال** (56) سُکݨ نوں ٹنگے رہندے نیں۔","t10-17-1":"17. — **گھاٹ** (58) اُتے میرے سامݨے توں کئی طرحاں دا **مال** (59) لنگھدا، **صندوقاں** (60) یا **گٹھڑیاں** (61) وچ بنھیا۔ اوہ مال کشتیاں دی **لدائی** (63) بݨاندے سن، تے تکڑیاں **کریناں** (62) اوہناں نوں چُک کے **ٹرکاں** (64) اُتے رکھدیاں سن، جدوں تیکر **ڈھوݨ والے** **چنگی گھر** (65) وچ اوہناں دا اعلان کردے تے محصول تاردے۔","t10-18-1":"18. — چھیکر، **گھمݨ والے پُل** (66) یا **جل دروازے** (69) تیکر اپڑ کے، اوس **پُٹݨ والی کشتی** (68) کولوں لنگھدے ہوئے جیہڑی **نہر** (67) صاف کردی اے، میں **اشارے دے مستول** (70) کول گھاٹ اُتے اُتر جاندا۔","t10-19-1":"19. — اوسے گھاٹ دے دوجے پاسے اوہ **نِکیاں کشتیاں** (71) لگدیاں نیں جیہڑیاں بیڑے دے افسراں نوں کنڈھے لیاندیاں نیں۔ ملاحاں نوں تال نال چپو چُکدے ویکھݨا سوہݨا منظر اے، جدوں **چھلّ** (72) اُتے چڑھی کشتی سوکھی ای اُترن دیاں پوڑیاں تیکر آ لگدی اے۔ ایتھوں ای **جوار** تے **کنڈھے** (73) اُتے **بھاٹے** تے **جوار** دی چال سب توں چنگی ویکھی جا سکدی اے۔","t10-tit-7":"افسراں دا کلب۔","t10-20-1":"20. — گھر مُڑن لئی میں **بجلی دی ٹرام** (74) لیندا، جیدا **ٹِکاݨا** (75) افسراں دے کلب دے سامݨے کھڑے **کھمبے** اُتے اے۔","t10-20-2":"کلب دے **بالاخانے** (76) توں، جیہڑا **لنگراں** (77) ، توپاں تے گولیاں نال سجیا اے، میں اکثر بحری افسراں دا شاندار جمگھٹا ویکھیا: اپݨیاں تلواراں سمیت **لیفٹیننٹ** (78) ، **توپ خانے** (79) تے **پیدل فوج** (80) دے **کپتان** اپݨیاں **کِرچاں** سمیت۔ اوہناں دے پچھے اک **ملاح** (81) کھڑا رہندا، جیہڑا اوہناں نوں اک **دوربین** لیا کے دیندا جدوں اوہ دور دی گل پچھاݨنا چاہندے۔","t10-21-1":"21. — میں نے جوان **نائب لیفٹیننٹ** (82) وی ویکھے، جیہڑے اپݨے **کمانڈر** (83) یا **ایڈمرل** (84) کولوں حکم لیندے سن، جدوں تیکر اک **کوارٹر ماسٹر** (85) اوہناں نوں جہاز تیکر لے جاوݨ دی اُڈیک کردا۔","t10-22-1":"22. — اوس بالاخانے توں منظر شاندار اے: اوتھوں سارا کنڈھا وکھائی دیندا اے، اپݨے **تنبواں** (86) تے **نہاؤݨ دیاں جھگیاں** (87) سمیت، تے نہاؤݨ دے ویلے **نہاوݨ والیاں** (88) نوں **جوا گھر** (89) دے سامݨے خوش ٹپوسیاں مار دے ویکھیا جا سکدا اے۔","t10-23-1":"23. — کنڈھے دے سرے اُتے کنارہ اک نِکا چٹانی **جزیرہ نما** (91) بݨاندا اے، جِتھے **چھلاں** (92) ٹکرا کے ٹُٹدیاں نیں تے جیدے اُتے اک **روشنی دا منارہ** (93) بݨیا اے، جیہڑا رات نوں ملاحاں نوں راہ وکھاندا اے۔ ایہہ جزیرہ نما زمین نال نِرا اک بہت سوڑے **ڈمرو مدھ** (90) نال جُڑیا اے۔","t10-tit-8":"کنڈھے دا عام منظر۔","t10-24-1":"24. — **کگر** (94) اگے چلدا جاندا اے، سمندر توں کٹیا ہویا، جیہڑا اوہدے وچوں **کھاڑیاں** (95) تے **انترپاں** دی اک انوکھی لڑی تراشدا اے، تے اوہنوں بہت سوہݨا بݨا دیندا اے۔","t10-24-2":"**پٹھار** (96) اُتے، جیہڑا **سمندری پتَݨ** (98) اُتے جھُکیا اے، اک بہت اہم **گڑھی** (97) اے تے کجھ کوٹھیاں۔","t10-25-1":"25. — اوہ سمندری پتَݨ وڈی زمین توں اک بہت خطرناک **ٹاپو** (99) نوں وکھ کردا اے، جیہڑا **چٹاناں** (100) تے **بھِتاں** نال گھِریا اے، جِتھے کشتیاں تے وڈے جہاز تیکر کدے کدے ٹُٹ جاندے نیں۔ بچاء دی ساری پھرتی تے **بچاء دیاں کشتیاں** دے چھیتی اپڑن دے باوجود ایہہ **جہاز بھنّ** بھیانک ہوندے نیں، تے سم رات دیاں **آنھیاں** وچ کئی جہاز اپݨے سارے بندیاں تے مال سمیت ڈُب چُکے نیں۔","t10-25-2":"ایس گوانڈھ دے باوجود **بندرگاہ** ملاحاں دا بہت آوݨ جاوݨ ویکھدی اے۔","t11-apar-1":"تیجا سلسلہ نقشہ نمبر 11 شہر تے اوہدیاں عمارتاں۔ — اگ۔","t11-tit-1":"باہرلی بستی۔","t11-c1-01-1":"1. — میں محیط توں سو کلومیٹر دور اک وڈے شہر وچ رہنا واں، جیہڑا فیر وی پہلے درجے دی **بندرگاہ** (1) اے۔ جیہڑا دریا اوہدے نال وگدا اے اوہ چار سو میٹر چوڑا اے تے اک بہت سوہݨا لنگر گاہ بݨاندا اے۔","t11-c1-02-1":"2. — **گھاٹاں** (2) نال دا سارا حصہ بالکل سمندری تے صنعتی رُوپ رکھدا اے، تے اک ایہو جیہی **باہرلی بستی** (3) بݨاندا اے جیدے وچ نِرے ملاح تے مزدور رہندے نیں۔ ایہہ **کارخانیاں** (4) وچ تے **گیس گھر** (5) وچ کم کردے نیں، جیدی اُچی **چمنی** (6) تے **گیس ٹینکی** دور توں ای وکھائی دیندی اے۔","t11-c1-03-1":"3. — وچکارلے جُگ وچ شہر قلعہ بند سی، تے اوہدیاں فصیلاں دے کجھ نشان ہُݨ وی لبھدے نیں، خاص کر کے اوہ **بُوہا** (8) جیہڑا پرانے **گڑھ قلعے** (7) دا اے، تے جیدے دوہاں پاسیں اوہدے دو **منارے** (9) نیں، جیہڑے ہُݨ **قید خانے** دے کم آندے نیں۔","t11-c1-04-1":"4. — ایس سارے **محلے** وچ، جیہڑا بہت پرانا لگدا اے، نِری اک عمارت رتی نویں اے: **چنگی گھر** (10) ۔ اوہ گھاٹ تے اوس نِکی **گلی** (11) وچکار کھڑا اے جیہڑی پرانے **شہری گھر** (12) تیکر جاندی اے۔ اوس چھیکرلی عمارت نوں اوس وڈے **گھنٹہ منارے** (13) توں سوکھا ای پچھاݨیا جا سکدا اے جیہڑا پرانے شہر اُتے چھایا رہندا اے۔","t11-c1-05-1":"5. — گلی دے دوجے پاسے چنگی گھر دی ای وضع دی اک عمارت **کھڑی** اے: اوہ **وپار گھر** (14) اے۔ اوہدا اک مونہہ اک نِکے چونک ول کھلدا اے جِتھے **انتظامی گھر** (15) اے۔ ساڈا شہر، اصل وچ، راجدھانی نہ ہوندے ہوئے وی اک اہم ضلعی صدر مقام اے۔","t11-tit-2":"شہر دا اُتلا حصہ۔","t11-c1-06-1":"6. — چھاؤݨی، جیہڑی کافی وڈی اے، وڈیاں تے بہت صحت مند **بیرکاں** (16) وچ رہندی اے؛ اوہ **شہری باغ** (17) دے جنگلے تیکر پھیلیاں نیں۔ جیہڑی **چوڑی سڑک** (19) ایس باغ تیکر جاندی اے، اوہ **بچت بینک** (18) دے پچھوں لنگھ کے **وڈے گرجے** (20) دے چونک اُتے نکلدی اے۔","t11-c1-07-1":"7. — ایہہ ساریاں عمارتاں اک نِکی ٹبی اُتے پوڑیاں وانگوں چڑھدیاں نیں، جِتھے ساڈا وڈا **ثانوی سکول** (21) وی اے۔","t11-c1-07-2":"جے تُسیں اوس ہولی ڈھال والی سڑک توں اُترو جیہڑی وڈی سڑک نال ملدی اے، تے تُسیں **عدالت** (22) تیکر اپڑدے او، جیدے سامݨے اک سوہݨا **عوامی باغ** (26) اے۔ ایہہ **چونک** بہت وڈا نئیں، پر شہر دے وچکار اوہ ہریاول تے ٹھنڈ دا نخلستان بݨاندا اے۔ سو شہر والے اوہدے وچ خوب آندے نیں، جیہناں نوں **کہوہ خانے** (25) دے چھجے دے تھلے بہہ کے اوس فوجی باجے نوں سُݨنا چنگا لگدا اے جیہڑا ویروار تے اتوار نوں لان تے کیاریاں وچکار بݨے **باجے دے منچ** (27) وچ وجدا اے۔","t11-c1-08-1":"8. — اوہناں ای لاناں وچوں اک اُتے کانسی دی اک **مورتی** (28) کھڑی اے، ساڈے اک شہر والے دی یاد وچ چُکی یادگار، جیہنے اپݨی جنم بھوں دی وڈی سیوا کیتی۔","t11-tit-3":"آوݨ جاوݨ۔","t11-c1-09-1":"9. — ساڈا شہر ہالے بجلی نال روشن نئیں؛ اوہدے وچ نِرے **گیس دے لیمپ** (29) نیں۔ پر **مقامی اخبار** ایس گل لئی مہم چلا رہے نیں پئی روشنی دا اوہ بندوبست سُدھاریا جاوے، جِویں ٹراماں دا **کھِچݨ دا بندوبست** پہلاں ای سُدھاریا جا چُکیا اے۔ **گھوڑیاں** نال **کھِچیاں** جاوݨ والیاں پرانیاں گڈیاں دی تھاں ہُݨ کم دیاں **بجلی دیاں ٹراماں** (31) آ گئیاں نیں، جیہڑیاں بہت **گھٹ** کرائے وچ مسافراں نوں **شہر دے** اک سرے توں **دوجے تیکر** چھیتی اپڑا دیندیاں نیں۔","t11-c1-10-1":"10. — عدالت کول **بینک** (32) اے، جِتھے وپاری ہنڈیاں بھنائیاں جاندیاں نیں۔ **بینک دے ہرکارے** (33) لوکاں دے گھر گھر جا کے بقایا وصول کردے نیں۔","t11-tit-4":"کلا تے ودیا۔","t11-c1-11-1":"11. — کول دی اوہ سوہݨی عمارت **عجائب گھر** اے۔ اوہدے وچ اکو ویلے شہر دا **کتب خانہ** (34) ، کجھ سوہݨے **قدرتی تاریخ دے سنگرہ** (35) (اک قدرتی تاریخ دا عجائب گھر) تے اک سوہݨا **تصویر گھر** (36) اے، جیہڑا اک شاندار پکی **نمائش** بݨاندا اے۔","t11-c1-11-2":"اوہ ہفتے وچ دو واری لوکاں لئی کھلدا اے، پر ویکھݨ والے کِسے وی دن اوہنوں ویکھ سکدے نیں، **رکھوالے** (37) نوں تھوڑی بخشش دے کے۔ **مصور** (38) اوتھے کم کرن آندے نیں۔ اوہناں نوں اپݨیاں تپائیاں دے **سامݨے** ویکھیا جا سکدا اے، ہتھ وچ **رنگ پٹی** چُکی، مشہور تصویراں دی نقل اُتاردے۔","t11-c1-12-1":"12. — عجائب گھر دے پچھلیاں اُچائیاں اُتے اوہ **گنبد** (40) جیہڑا **ہسپتال** (39) دا اے، تے اوس **ماسٹراں دے تربیتی سکول** (41) دیاں عمارتاں مشکل نال وکھائی دیندیاں نیں جِتھے ساڈے شہری سکولاں دے ماسٹر تربیت پائے سن۔ رنگ منچ دے چونک اُتے اک **ڈاک خانہ** (43) اے، جیہڑا اک **نجی مکان** (42) وچ بیٹھا اے۔","t11-tit-5":"اگ۔","t11-tit-6":"اگ دی ہاک۔","t11-c2-01-1":"1. — شہر وچ ڈراؤݨی خبر پھیل رہی اے: رنگ منچ نوں ہُݨے ہُݨے اگ لگ گئی! جدوں تیکر میں **چونک** (96) اپڑنا واں، بھیڑ **پٹڑی** (46) تے **سڑک** (47) اُتے جُڑ چُکی اے۔ **ڈاک دے بابو** (44) تے **ڈاکیے** (45) ڈاک خانے توں باہر آ رہے نیں۔ اک **ٹرام چالک** (48) نوں اپݨی ٹرام روکݨی پئی اے تاں جو شہر دی اک **مریض گڈی** (50) نکل سکے، جیہڑی اک **جراح** (52) تے اک **نرس** (51) نوں لے کے آ رہی اے، اک **زخمی** (53) دی سنبھال لئی، جیہنوں **اسٹریچر** (54) اُتے **اخبار دے کھوکھے** (55) کول لیایا گیا اے۔","t11-c2-02-1":"2. — مشق توں مُڑدی پیدل فوج دی اک ٹولی رُک گئی اے، تاں جو گھوڑیاں اُتے سوار **شہری محافظاں** (61) نال بندوبست بݨائی رکھݨ وچ مدد کرے۔ **گھوڑ سواراں** دے گھوڑے دو پیراں اُتے کھڑے ہو جاندے نیں؛ اوہ **سپاہیاں** (57) یا **ژندارماں** (63) نالوں چنگی طرحاں **تماشبیناں** (56) نوں پچھے دھکّ سکدے نیں۔ ژندارم ویسے وی بہت رُجھے نیں۔ اوہناں وچوں اک **پولیس دے سپاہیاں** (64) نوں دس رہیا اے پئی اک ہور **زخمی** (65) نوں کِتھے لے جاوݨا اے، اک سورما اگ بجھاؤ والا جیہڑا پوڑی توں ڈِگ پیا اے۔","t11-c2-03-1":"3. — **افسر** (66) ٹھیک ٹھیک دسدا اے پئی جیہڑا **بھاپ دا پمپ** (67) ہُݨے آ رہیا اے اوہنوں کِتھے رکھݨا اے۔ اوس تکڑے جنتر دی اُڈیک وچ اوہنے اک **ہتھ دا پمپ** (68) لگوا دِتا اے، جیدی لمی **نالی** (69) اگ اُتے پاݨی دیاں دھاراں ڈوہل رہی اے۔ چھے اگ بجھاؤ والے اوہنوں چلا رہے نیں، جدوں تیکر اوہناں دا ساتھی **ٹُوٹی** (70) پھڑی **دھار** (71) نوں اگ دے وچکار سادھدا اے۔","t11-c2-04-1":"4. — رنگ منچ دے دوجے پاسے وڈی **پوڑی** (72) کھڑی کیتی گئی اے۔ اوہ اگ بجھاؤ والیاں نوں اوہناں لاٹاں کول اپڑن دیندی اے جیہڑیاں کالے **دھوئیں** (75) دے وَروَلیاں وچکار اُٹھدیاں نیں۔","t11-tit-7":"سورمائی دے کم۔","t11-c2-05-1":"5. — **اگ** (74) **رنگ منچ** (73) دے ڈیوڑھی کمرے وچ لگی، اوس **اوپیرا** دی مشق دے ویلے جیدا پہلا **کھیل** کل ہوݨ والا سی۔ خوش قسمتی نال ہال وچ نِرے کجھ **ویکھݨ والے** (76) سن۔ وچاریاں نے **بالاخانے** (77) وچ پناہ لئی، جِتھے سورمے **اگ بجھاؤ والے** (86) پوڑی تے رسیاں نال اوہناں دی مدد نوں آ رہے نیں۔","t11-c2-06-1":"6. — **ڈیوڑھی** (78) دے تھلے، جِتھے **ناٹک دی سوچنا** (79) کھیل دا اعلان کردی اے، **ساز والے** (81) نسدے وکھائی دیندے نیں، جیہڑے **ساز منڈلی** (80) دے نیں، اپݨے ساز چُکی: **وائلن** (81) ، **بنسری** (82) ، **چیلو** (83) ، **ٹرومبون** (84) ، **ڈھول** (85) ، وغیرہ۔ **ساز سامان** (87) دا اک حصہ بچاؤݨ دا جتن کیتا جا رہیا اے۔","t11-c2-07-1":"7. — **اداکاراں** (89) تے **اداکارائیں** (88) نوں، گویاں تے گویاواں نوں، اپݨے منچ دیاں **پوشاکاں** (90) وچ ای نسّݨا پیا اے۔ مکھ گویا اک **صحافی** (92) نوں سمجھا رہیا اے پئی ایہہ کِویں ہویا۔ **نامہ نگار** پہلے ای پل توں افسراں نال دوڑیا آیا سی: **منتظم** (91) ، **مئیر** (93) ، **پولیس افسر** (94) تے اک **جج** (95) ، جیہڑے پڑتال کرن گے پئی ذمے واری کیدی اے۔","t12-apar-1":"نقشہ نمبر 12 اسٹیشن۔ — ریل گڈیاں۔ — جہاز۔ ٹُوک۔ — *ہر دیس وچ ویلے دی گِݨتی وکھری اے، ایسے لئی اسیں مثال لئی* **فرانسیسی سُوچی** *دے ویلے لئے نیں۔*","t12-01-1":"1. — میں نے ہُݨے جرمنی دا اک سفر کیتا اے۔ نکلݨ توں پہلاں میں گڈیاں دے چھُٹّݨ دا ویلا جاݨن لئی اک **ویلے دی سُوچی** (15) خریدی سی۔ ایہہ ویکھ کے پئی سب توں سوکھی گڈی پیرس توں رات نو وجے چھُٹدی اے تے سٹراسبورگ اک وج کے تیرہ منٹ اُتے اپڑدی اے، میں اپݨے سفر دی تیاری کیتی، تے اگلے دن اسٹیشن تیکر گڈی کرا لئی۔","t12-02-1":"2. — جدوں میں ٹُرن دے وڈے کمرے وچ وڑیا، اک بُڈھے پنڈ دے **پادری** (2) دے پچھے، جیہڑا ہتھ وچ اپݨا **سفری تھیلا** (3) چُکی سی، تدوں تیکر بہت سارے **مسافر** (1) آ چُکے سن۔","t12-02-2":"مینوں اک **تار** (5) گھلݨی سی، ایسے لئی میں اک **نگران** (6) کولوں **تار گھر** (4) پُچھ لیا۔","t12-03-1":"3. — **اُڈیک کمرے** (7) وچ جاوݨ توں پہلاں میں آوݨ جاوݨ دا اک **ٹکٹ** (9) لیݨ گیا۔","t12-04-1":"4. — **ٹکٹ کھڑکی** (8) اُتے مینوں دیر نہ لگی، کیوں جے اوتھے بھیڑ گھٹ سی۔ چھٹی اُتے جاندے اک **سپاہی** (10) نے مہربانی کر کے مینوں اپݨی واری دے دِتی، سو مینوں اِنّا ویلا مل گیا پئی **اسٹیشن ماسٹر** (13) کولوں کجھ گلاں پُچھ لواں، جیہڑے **پولیس افسر** (12) تے ڈیوٹی اُتے کھڑے **ژندارم** (11) نال گلاں کر رہے سن۔","t12-tit-1":"سامان دی بکنگ۔","t12-05-1":"5. — **کتاباں دے کھوکھے** (14) توں اک اخبار خرید کے میں اپݨا **سامان** (17) تُلوایا — اک **قُلی** (16) اوہنوں ہُݨے اک **سامان دی ریڑھی** (19) اُتے لیایا سی۔ **بابو** (22) ، جیہڑے **تول جنتر** (21) دے انچارج نیں، اوہناں مینوں دسیا پئی میرا صندوق پینتی کلو دا اے، جیدے نال پنج کلو دا **ودھاء** بݨدا اے، جیدے لئی مینوں **سامان دی کھڑکی** (23) اُتے ودھیرا محصول دیݨا پوے گا۔","t12-06-1":"6. — کیوں جے میں ویلے توں پہلاں سی، مینوں اسٹیشن وچ مسافراں دی چہل پہل ویکھݨ دا ویلا مل گیا۔ کجھ **امانت گھر** (25) وچ نِکے تھیلے رکھ یا لے رہے سن؛ دوجے **ویلے دیاں سُوچیاں** (26) ویکھ رہے سن۔ آندے مسافر **نکاس** (32) ول کاہلی کردے سن، ہتھ وچ اپݨے **اٹیچی** (24) چُکی۔ کجھ **سامان دی سپردگی** (27) اُتے اُڈیک کردے تے اپݨی **رسید** (29) وکھاندے، اپݨے صندوق، **پیٹیاں** (28) یا **ٹوکریاں** (30) لیݨ لئی۔","t12-07-1":"7. — **چنگی دے کارندے** (33) دھیان نال گٹھڑیاں پرکھدے سن پئی کِتے کجھ دسّݨ جوگ تے نئیں۔","t12-08-1":"8. — کجھ مسافر **کھاݨ پیݨ دے کمرے** (34) ول گئے، جِتھے اک **بیرا** (35) اوہناں نوں پھرتی نال وَرتا رہیا سی۔ اوہناں نوں کاہلی کرنی سی، کیوں جے **گڈی** (36) ، جیہڑی ایکسپریس سی، اسٹیشن اُتے ودھ دیر نئیں رُکدی۔","t12-09-1":"9. — فیر میں ٹُرن دے پلیٹ فارم اُتے گیا تے اک سِدھا **ڈبہ** (37) لبھیا، تاں جو راہ وچ بدلݨا نہ پوے۔ میں لانگھے والی اک گڈی وچ چڑھیا، جیدے وچ سگرٹ پیݨ والیاں لئی اک **کوٹھڑی** (38) اے تے اک « کلیاں بیبیاں » لئی رکھی ہوئی۔","t12-tit-2":"رات دا ٹُرنا۔","t12-10-1":"10. — **پائیدان** (40) چڑھ کے، **دروازہ** (39) بند کر کے، **پردہ** (41) چاڑھ کے تے اپݨے نِکے تھیلے **سامان دی جالی** (43) وچ رکھ کے میں **سیٹ** (42) اُتے بہہ گیا۔ **لیمپ والے** (44) نوں بتیاں بالدے ویکھ کے مینوں یاد آیا پئی مینوں اک رات ڈبے وچ لنگھاؤݨی اے، تے میں **سِرہاݨے** (45) کرائے اُتے دیݨ والے کارندے نوں سد کے اک منگ لیا۔","t12-11-1":"11. — گڈی دا کنڈیکٹر ٹکٹ پرکھݨ آیا۔ میں اوہدے کولوں پُچھیا پئی اسیں ٹُرے کیوں نئیں، جدوں کہ ویلا ہو چُکیا اے۔ اوہنے جواب دِتا پئی **گڈی دے مکھی** (46) **سامان دے ڈبے** (47) وچ سائیکلاں رکھواؤݨ وچ لگے نیں۔ ایہدے توں بغیر، سارے **پیر نیمے کرن دے ڈبے** (48) ہالے بدلے وی نئیں گئے۔","t12-12-1":"12. — پر اسیں چھیتی ای ٹُرن والے سی، کیوں جے **اگ والا** (50) ، اپݨے **کوئلے دے ڈبے** (49) اُتے چڑھیا، **انجن** (54) دی اگ تیز کرن نوں کوئلہ لے رہیا سی، تے **ڈرائیور** (51) نِرا **نائب اسٹیشن ماسٹر** (52) دے اشارے دی اُڈیک وچ سی، جیہڑے **پلیٹ فارم** (53) اُتے کھڑے سن۔","t12-13-1":"13. — انجن دا **بوائلر** (56) ہولے سُر وچ گرجدا سی؛ **چمنی** (55) **بھاپ** (60) رلے دھوئیں دیاں دھاراں اُگلدی سی۔ اک تِکھی **سیٹی** (59) گونجی تے **پسٹن** (58) چلݨ لگے، جیہڑے اوس بھارے جنتر دے **پہیے** (57) گھماندے نیں۔","t12-tit-3":"ٹُر پئے!","t12-14-1":"14. — گڈی، جیہڑی **پٹڑیاں** (64) اُتے دوڑ رہی سی، تیز ہوندی گئی؛ **پلیٹ فارم** (65) مُک گئے؛ اسیں **پاخانیاں** (66) کولوں لنگھے، تے اک دوجی **پٹڑی** (63) اُتے کھڑے ڈبیاں دی قطار کولوں وی: **سوݨ والے ڈبے** (67) ، اک **کھاݨے دا ڈبہ** (68) ، اک **ڈاک دا ڈبہ** (69) ۔","t12-15-1":"15. — فیر ساڈیاں اکھاں دے سامݨے توں **مال دا اسٹیشن** (71) لنگھیا۔ چھپراں دے تھلے کارندے ہولی گڈی نال گھلیا **مال** (72) لد رہے سن۔ **ڈبے جوڑن والے** (76) ، **پاݨی دی ٹینکی** (73) کول، **ڈنگراں دے ڈبے** (75) تے **کھلے ڈبے** (79) ایدھر اودھر کر رہے سن، اک **مال گڈی** (80) بݨاؤݨ نوں۔","t12-16-1":"16. — اسیں چھیکرلے **کانٹے** (78) کولوں لنگھے، جیدے کول کانٹے والا کھڑا سی؛ اسیں **اشارے دا چکر** (86) پچھے چھڈیا تے اسٹیشن دور وچ گُم ہو گیا۔","t12-17-1":"17. — چھیتی ای اسیں اوس **لوہے دے پُل** (74) اُتے آ گئے جیہڑا **دریا** (81) لنگھدا اے۔ پُل لنگھ کے اسیں دریا دے نال نال ٹُرے، جیدے اُتے تکڑیاں **کھِچݨ والیاں کشتیاں** (82) بھارِیاں **مال کشتیاں** (83) کھِچ رہیاں سن۔ اسیں اک **مسافر جہاز** (84) وی ویکھیا، ٹھیک اوس ویلے جدوں اوہ اک **تردے گھاٹ** (85) نال لگݨ والا سی۔","t12-18-1":"18. — کئی اسٹیشن بغیر رُکے لنگھ کے اسیں کجھ **سُرنگاں** (87) وچوں لنگھے تے اپݨے پچھے **پھاٹک دے رکھوالیاں** دیاں بے شمار **کوٹھڑیاں** (88) چھڈدے گئے۔ گڈی دے جھوٹے وچ جھوٹے لیندے مینوں ڈونگھی نیند آ گئی۔","t12-tit-4":"ڈوئچ آورکور اسٹیشن۔","t12-19-1":"19. — مینوں اچانک اک کارندے دی آواز نے جگا دِتا، جیہڑا کُوک رہیا سی: « ڈوئچ آورکور! (*) سارے اُترو! » ایہہ چنگی دی پڑتال سی تے سرحد دیاں ساریاں جھنجٹ بھریاں رسماں۔ مینوں اپݨی گھڑی اسٹیشن دی **گھڑی** (89) نال ملاؤݨی پئی، جیہڑی پنجاہ پنج منٹ اگے سی؛ مشکل نال جاگیا ہویا میں **وڈی سُوئی** (90) تے **نِکی** (91) وچ فرق اوکھا ای کر سکدا سی؛ **ڈائل** (92) تے سویر دی دھند نال بالکل دھندلا سی۔","t12-20-1":"20. — جدوں تیکر چنگی والے اپݨی پڑتال کردے رہے، میں اُباسیاں لیندے ہوئے اوہناں **اشتہاراں** (93) نوں پڑھدا رہیا جیہڑے اسٹیشن دیاں کندھاں سجاندے نیں۔ ویلا کٹّݨ نوں میں ناشتہ کیتا، جرمن **جال** (94) دا نقشہ ویکھیا پئی سٹراسبورگ ہالے کِنّی دور اے، تے اپݨے سفر دے چھیکر تیکر چھیتی اپڑن دی آس نال دل وچ زور پا کے فیر ڈبے وچ چڑھ گیا۔","t13-apar-1":"نقشہ نمبر 13 ہوٹل۔ — کھاݨے دا گھر۔ کہوہ خانہ۔","t13-01-1":"1. — کل شام روایاں اپڑ کے میں *محیط ہوٹل* وچ ٹھہریا، جیدی سفارش اک یار نے کیتی سی۔","t13-01-2":"مینوں اک سوہݨا **کمرہ** (2) مِلیا، دوجی **منزل** (1) اُتے، جِتھے میں بہت چنگی طرحاں سُتا (*) ۔","t13-02-1":"2. — اج سویرے اپݨا کمرہ چھڈدے ہوئے، جِتھے **نوکراݨی** (3) میرا ناشتہ لے آئی سی، میں **سگرٹ والے کمرے** (5) وچ گیا، جیہڑا **پڑھݨ دے کمرے** (4) دا کم وی دیندا اے، تاں جو **اخبار** (6) ویکھ لواں، اک **سگرٹ** (8) پیندے ہوئے۔ پڑھ چُکݨ اُتے میں **لفٹ** (9) توں تھلے اُتریا تے شہر وچ ٹہلݨ نکل پیا۔","t13-03-1":"3. — کیوں جے میں ہوٹل دے **بابو** (12) کولوں پُچھݨا بھُل گیا سی پئی **سانجھی میز** (11) اُتے کھاݨا کیس ویلے وَرتایا جاندا اے، میں چھیتی مُڑ آیا تے موقعے دا فائدہ چُک کے ہوٹل دے **نہاؤݨ دے کمرے** (10) وچ نہا لیا۔ فیر میں اپݨے اک یار نوں فون کرن **گلّے** (15) اُتے مُڑیا۔ پر **ٹیلیفون** (13) رُجھیا ہویا سی؛ مینوں اُلجھݨ وچ ویکھ کے **خزانچی** (14) ، جیہڑی اک **بل** (17) **پراہُݨیاں دی وہی** (16) وچ چاڑھ رہی سی، اوہنے **بُوہے دے رکھوالے** (18) نوں آکھیا پئی **چھوکرے** (19) نوں گھل دیوے، جیہڑا اپݨی **سائیکل** (20) اُتے میرا کم کر آوے۔","t13-04-1":"4. — میں اوہناں دا شکریہ کیتا تے باہر جا کے **قُلی** (24) (پھُٹکل کم والے) نوں بخشش دِتی، جیہڑا اپݨی **ہتھ ریڑھی** (25) اُتے اسٹیشن توں میرا **ٹوپی دا بکس** (26) ، میرا **اٹیچی** (27) تے میرا **سفری تھیلا** (28) لیایا سی۔ **ڈاکیا** (21) ، جیہڑا ٹھیک اوسے ویلے آیا، اوہنے مینوں اک **چِٹھی** (22) پھڑائی۔","t13-05-1":"5. — میں **چِٹھیاں دی پیٹی** (23) کول دہلیز اُتے کجھ دیر ہور کھڑا رہیا، گلی دی چہل پہل ویکھدا۔ **چالک** (30) ، جیہڑا **اومنی بس** (29) دا اے، اپݨی گڈی اُتے اک **صندوق** (31) لد رہیا سی، جیہڑا اک **پراہُݨے** (32) دا سی، جیدے توں **ہوٹل والا** (33) ودا لے رہیا سی۔ اک جوان **تار والا مُنڈا** (35) بغیر کِسے کاہلی دے ہوٹل دے اک پراہُݨے لئی اک **تار** (34) لیا رہیا سی؛ اک **سیلانی** (36) ، مونڈھے اُتے اپݨا **کیمرہ** (38) لٹکائی، اپݨی **راہ دسیری** (37) ویکھ رہیا سی۔","t13-tit-1":"دوپہر دے کھاݨے دا ویلا۔","t13-06-1":"6. — جنگلے دے سامݨے اک ٹھریا **پھیری والا** (39) اپݨے **ڈھوݨ دے کنڈیاں** (40) تے اپݨی **جُتے پالش دی پیٹی** (41) وچکار اُونگھ رہیا سی، جدوں کہ اک جوان **دھوبݨ** (42) ، کپڑیاں دی اک **ٹوکری** (43) چُکی، دروازے کول کھڑے **مکھ ویٹر** (44) دی سنجیدہ شکل اُتے ہس رہی سی۔","t13-07-1":"7. — **رسوئیے** (45) نوں ویکھ کے، جیہڑا اپݨی **رسوئی** (47) توں، جیہڑی **تہہ خانے** (48) وچ اے، اک **رسوئی دے چھوکرے** (46) نوں کم اُتے گھلݨ باہر آیا سی، مینوں یاد آیا پئی کھاݨے دا ویلا کول اے، تے میں وِہڑا لنگھ کے کھاݨے دے گھر ول گیا، جِتھے اک **موٹر چالک** (50) اپݨی **موٹر** (49) کھڑی کر رہیا سی، جدوں کہ اک **مستری** (52) **سائیکل والے** (53) دے دسے مطابق اک **موٹر تِپہیا** (51) دی مرمت کر رہیا سی، جیدا ہُݨے ہُݨے حادثہ ہویا سی۔","t13-08-1":"8. — اک جوان **ویٹر** (54) کولوں، جیہڑا **بیئر دے گلاس** (55) چُکی سی، میں پُچھیا پئی سانجھی میز برامدے دے تھلے اے کہ نئیں، تے اوہدے ہاں آکھݨ اُتے میں اک میز اُتے بہہ گیا تے میں اپݨے لئی اک ودھیا کھاݨا منگوایا۔","t13-tit-2":"اک ودھیا کھاݨا۔","t13-09-1":"9. — بیرا میرے لئی دوپہر دے کھاݨے دا پرچہ (*) تے شراب دی سُوچی لیایا۔ میں چوݨ کیتی تے **پہلے کھاݨے** دے طور اُتے **مکھݨ** نال **جھینگے** منگائے، تے پہلے وَرتاوے وچ **کان دی وضع دی اوجھڑی**۔ میں **مچھی** نہ لئی، پر بھیڈ دی **ران** دا اک حصہ منگیا تے **ترکاری** وچ ملائی والی **پالک**۔ فیر، جدوں **مِٹھے کھاݨیاں** وچوں کوئی مینوں نہ بھایا، میں کئی طرحاں دیاں مِٹھیاں منگوائیاں: **پنیر**، **پھل** تے **بسکٹ**۔ میں نال اک ودھیا سینت ایمِلیوں **شراب** جوڑی، تے اپݨے کھاݨے توں بہت تسلی پا کے **بیرے** (57) نوں چنگی **بخشش** (59) دے کے میز چھڈی۔","t13-10-1":"10. — مینوں اُٹھݨ نوں تیار ویکھ کے **منتظم** (60) نے صلاح دِتی پئی میں بالاخانے اُتے نکل آواں تے **محیط** (62) دا شاندار منظر تکاں۔ دور نِکیاں مچھی دیاں **کشتیاں** (63) ، **بادبانی جہاز** (64) تے اک وڈا **مسافر جہاز** (65) پچھاݨیا جا سکدا سی، جیدی کالی چھاں چٹے **بدلاں** (67) اُتے اُبھردی سی، جیہڑے **اُفق** (66) اُتے سن۔ اک ہولی ہوا اوس **جھنڈے** (70) نوں ہلا رہی سی جیہڑا **بورڈ** (69) دے اُتے گڈیا اے، تے اوہ بورڈ **ہال** (68) دا اے۔","t13-tit-3":"پرچاوا۔","t13-11-1":"11. — منظر اِنّا دلچسپ سی پئی میں طے کیتا پئی اگلے دن کہوہ خانے دی چھت اُتے چڑھاں گا، نال اک **دوربین** (71) یا اک **دور درشی** (72) لے کے۔","t13-12-1":"12. — بالاخانہ چھڈ کے میں ہوٹل دے کہوہ خانے وچ گیا، اک **پیݨ دی چیز** (73) پیݨ تے **بلیئرڈ** (75) دی اک بازی کھیڈݨ۔ میں سِدھا کہوہ خانے دے کمرے وچوں لنگھیا، جِتھے بہت سارے گاہک **شطرنج** (78) ، **چوپڑ** (79) ، **ڈومینو** (80) ، **بیک گیمن** (81) یا **تاش** (82) کھیڈ رہے سن، تے سِدھا **بلیئرڈ کمرے** (74) وچ جا اپڑیا۔","t13-13-1":"13. — کھیڈ مُکݨ اُتے میں ہیٹھلی منزل اُتے اُتریا تے بیرے کولوں اک چِٹھی لکھݨ لئی اک **لفافہ** (84) ، کجھ **کاغذ** (83) ، اک **ڈاک ٹکٹ** (85) ، اک **قلم** (87) تے کجھ **سیاہی** (86) منگی۔","t13-13-2":"فیر میں اک **کوچوان** (92) نوں سدیا، جیدی **بگھی** (88) کہوہ خانے دے سامݨے رُکی سی۔ میں اوہدے کولوں گھنٹے تے پھیرے دا بھاء پُچھیا، تے سودا طے ہو جاوݨ اُتے اوہنے میرے لئی **بگھی دا دروازہ** (89) کھولیا تے مینوں اندر بہایا۔ اوہ فیر اپݨی **گدی** (91) اُتے چڑھیا، اپݨے **چابک** (93) نال گھوڑیاں نوں پھرتی نال چلایا، تے اسیں اک آنند بھری سیر اُتے نکل پئے۔","t14-apar-1":"نقشہ نمبر 14","t14-tit-1":"سڑک۔ — دکاندار۔","t14-01-1":"1. — میرا یار جان، جیہڑا پنڈ وچ رہندا اے، میرے ٹبر نال تن دن لنگھاؤݨ آیا اے۔ **ہُݨ تیکر** اوہنوں کدے کوئی وڈا شہر ویکھݨ دا موقع نہ مِلیا سی، سو اسیں اپݨے سارے دن گھُمدے لنگھاندے آں تے جیہڑا اوہنوں پتہ نئیں، اوہ میں اوہنوں سمجھانا واں۔","t14-02-1":"2. — پہلاں اسیں **رصد گاہ** (1) ویکھݨ گئے، جیدے وچ اوہنوں بڑی دلچسپی ہوئی۔ اوس **سڑک** (3) توں مُڑدے ہوئے جِتھے **ترکی حمام** (2) نیں، سانوں اک **جنازہ** (4) مِلیا۔ **جنازے دے جلوس** دے اگے اگے **پروہت** ٹُر رہے سن، اوس **مُردہ گڈی** دے اگے جیدے وچ **تابوت** رکھیا سی۔ بہت سارے یار **سوگ** وچ ڈُبے ٹبر دے پچھے ٹُر رہے سن۔","t14-02-2":"جلوس دے لنگھ جاوݨ اُتے اسیں وڈے **شراب خانے** (5) دے سامݨے سڑک لنگھی، جِتھے بہت سارے **گاہک** چھت دے تھلے **بیئر** پی رہے سن، شیشے دی **چھتری** (6) دی اوٹ وچ۔","t14-03-1":"3. — جان اوس **شاہی نشان** توں اُلجھݨ وچ پے گیا جیہڑا **شراب دے وپاری** (7) دی دکان تے **ساز ویچݨ والے** (10) دی دکان وچکار لگا اے۔ اوہنے میرے کولوں پُچھیا پئی اوہدا کیہ ارتھ اے؛ میں آکھیا پئی اوہ انگریزی **قونصل خانے** (8) دی پچھاݨ اے، تے اوہنوں بالاخانے اُتے کھڑے **قونصل** (9) ول اشارہ کیتا۔","t14-tit-2":"دکاناں ویکھݨا۔","t14-04-1":"4. — سبھاویک ای اسیں **سازاں**، **ہارمونیماں**، **آرگناں** تے **پیانو** دی سجاوٹ دے سامݨے رُک گئے؛ اسیں **سُر لپیاں** تے پیانو دے **ٹوٹیاں** دے رنگدار سرورق ویکھے، تے دکان دے بورڈ دے طور اُتے لگی سونے دی لکڑ دی **وِیݨا** تکی۔","t14-05-1":"5. — **جھاڑو لاؤݨ والیاں** (11) تے **جھاڑو دی گڈی** (12) توں اُٹھے دھوڑ دے بدلاں نے سانوں مجبور کیتا پئی اسیں **سامان دے وپاری** (13) دے سوہݨے **سامان دے سیٹاں** تے **لوہے دے وپاری** (14) دی **چولھیاں** تے **لیمپاں** دی سجاوٹ کولوں چھیتی نکل جائیے۔","t14-06-1":"6. — اوسے تھاں سانوں پٹڑی چھڈݨی پئی، کیوں جے اوہ اوہناں گٹھڑیاں نال رُکی سی جیہڑیاں اک **سامان ڈھوݨ دی گڈی** (16) توں لاہیاں جا رہیاں سن، تاں جو اوس **دکان** (15) وچ لے جائیاں جاوݨ جیہڑی ہُݨے ہُݨے کرائے اُتے چڑھی سی۔","t14-06-2":"ایس نال اسیں **گڈی بݨاؤݨ والے** (17) دیاں سوہݨیاں گڈیاں نہ ویکھ سکے، پر اسیں رُک کے **بنھݨ والے** (19) نوں ایہہ ویکھݨوں نہ رُکے پئی اوہ اپݨے گوانڈھی **سائیکل تے موٹر دے وپاری** (18) لئی اک پیٹی بݨا رہیا اے۔ فیر، کیوں جے کافی دیر ہو چُکی سی، اسیں گھر مُڑ آئے۔","t14-tit-3":"شہر وچ اک سیر۔","t14-07-1":"7. — اگلے دن میری ماں نے صلاح دِتی پئی جان اپݨی تصویر کھِچوائے، تے مینوں آکھیا پئی اوہدے نال **تصویر ساز** (20) دے کول جاواں۔ کھاݨے مگروں اسیں کاریگر دے **کمرے** وچ گئے، جِتھے سانوں کافی دیر اُڈیک کرنی پئی۔ ویلا کٹّݨ نوں اسیں کندھ اُتے ٹنگیاں **تصویراں** (22) ویکھیاں۔","t14-07-2":"ساڈی واری آوݨ اُتے کم وچ دیر نہ لگی، تے میرے یار دے **کیمرے** (21) دے سامݨے بہہ چُکݨ اُتے اسیں تھلے اُتر آئے۔","t14-08-1":"8. — پہلی منزل اُتے اسیں **حجام** (23) دے کھلے دروازے وچوں ویکھیا پئی اوہدا مددگار اک گاہک دے وال کٹ رہیا اے۔","t14-08-2":"فیر سڑک اُتے آ کے اسیں **تمباکو دی دکان** (24) کولوں لنگھے۔ جان نوں لال **لالٹین** (25) تے **بورڈ** (26) دے طور اُتے لگی **وڈی چِلم** توں اِنّا مزہ آیا پئی اوہ دو بُڈھے صاحباں نال ٹکرا گیا، جیہڑے **نسوار دی چُٹکی** (27) لیندے گلاں کر رہے سن۔","t14-tit-4":"مِٹھیاں دی دکان۔","t14-09-1":"9. — **صراف** (29) دی **کھڑکی** وچ سجے ہر دیس دے **نوٹ** تے **سکے** نے کجھ دیر ساڈا دھیان بنھی رکھیا، پر کیوں جے چا دا ویلا سی، اسیں بغیر ہور رُکے **حلوائی** (31) دی دکان وچ وڑ گئے۔","t14-10-1":"10. — دکان وچ جِنّیاں **چنگیاں چیزاں** سن — ہر طرحاں دے **کیک، سُنڈھ دی روٹی، بسکٹ** تے **مِٹھیاں** — اوہناں نوں ویکھ کے ساتھوں چوݨ ای نہ ہویا۔ چھیکر جان نے **ملائی دے کیک** لئے، تے میں نِرا اک نِکی **چیری دی ٹِکی**، کیوں جے مِٹھیاں چیزاں نال **میرے دند دُکھدے نیں** تے مینوں **دند دے ڈاکٹر** (30) دے کول واری واری جاوݨ دی رتی خواہش نئیں۔","t14-tit-5":"ٹنکن۔","t14-11-1":"11. — اپݨے یار نوں اک **ٹائپ رائٹر** وکھاؤݨ لئی، جیدے بارے اوہنے سُݨیا تے سی پر ویکھیا نہ سی، اسیں اوس **دفتر** (32) وچ گئے جیہڑا میرے **چچیرے بھرا** (34) دا اے۔ اسیں اوہناں نوں اپݨی **سیکرٹری** (35) نوں خط لکھواندے لبھیا، جیہڑی **آشو لپیک** اے۔ اک خط مُکدے ای اک **ٹنکک** (33) اوہنوں اپݨی مشین اُتے اُتار لیندا سی۔ اپݨے رشتے دار دا کم نہ روکݨا چاہندے ہوئے اسیں اوہناں کول نِرے کجھ منٹ رُکے۔","t14-12-1":"12. — میرے چچیرے بھرا دے دفتر دے تھلے اک وڈے **گھڑی ساز تے جوہری** (37) رہندے نیں، جیہڑے چاندی دے کاریگر وی نیں۔ اوہناں دی شاندار دکان وچ بہت ساریاں **گھڑیاں، انگیٹھی دیاں گھڑیاں، جیب گھڑیاں**، **زنجیراں** تے قیمتی **گہݨے** نیں، جِویں **موتیاں دے ہار**، سونے دے **کنگݨ**، **کن پھُل** تے **قیمتی پتھراں** تے **ہیریاں** نال جڑیاں **مندریاں**۔ اک کھڑکی پوری طرحاں **چاندی دے برتناں** نوں دِتی گئی اے تے اوہدے وچ چاندی دے **چمچیاں کانٹیاں** دا اک وڈا سنگرہ اے۔","t14-13-1":"13. — سڑک دا موڑ مُڑدے ہوئے میں ویکھیا پئی گھر دے **نمبر** کول لگی **ناں دی پٹی** (36) بدل دِتی گئی اے۔ میں ایہہ زور نال آکھݨ ای والا سی پئی اک فوجی باجے دی خوش آواز سُݨائی دِتی۔ اسیں رجمنٹ ول دوڑ پئے، ایہہ سوچے بغیر پئی اوہ **ٹوپی والے** (39) تے **دستانے والے** (40) دیاں دکاناں دے سامݨے لنگھݨ والی اے، تے پئی اوہنوں لنگھدے ویکھݨ لئی اسیں **عینک والے** (38) دی کھڑکی دے سامݨے کھڑے رہ کے وی اوہنی ای چنگی تھاں اُتے ہوندے، جیہڑی **نک عینکاں، عینکاں** تے **دوربیناں** نال بھری اے۔","t14-tit-6":"سلامی پریڈ۔","t14-14-1":"14. — **رجمنٹ** (41) دے اگے اگے **ڈھول مکھی** (42) ٹُر رہیا سی، اوہدے پچھے **ڈھول والے** (43) ، **بگل والے** (44) تے سارا **باجا**۔ **جرنیل** (45) ، جیہڑے اپݨے مددگار نال چونک اُتے سن، **پاݨی دی دھار** (49) کول رُک گئے سن، جیہڑی **فوارے** (48) دی اے، **پریڈ** ویکھݨ لئی۔","t14-14-2":"**عملے دے افسراں** (46) ، **کرنل** تے **نائب کرنل** نے اوہناں نوں تلوار نال سلامی دِتی۔ **میجر** اپݨیاں **بٹالینواں** (47) دے اگے سن تے ہر **کپتان** اپݨی **کمپنی** دی اگوائی کردا سی، جدوں کہ **لیفٹیننٹ**، **نائب لیفٹیننٹ** تے **غیر کمیشن افسر** اپݨے بندیاں کول اپݨیاں عام تھاواں اُتے سن۔","t14-15-1":"15. — **چورائے** (50) اُتے بہت سارے راہی جمع ہو گئے سن؛ دکاندار — **چھتری ویچݨ والا** (51) ، **رنگریز** (53) ، **بندوق ساز** (54) — **سپاہی** ویکھݨ باہر آ گئے۔ ہر گڈی — **کرائے دیاں بگھیاں** (52) ، **نجی گڈیاں** (57) تے **پاݨی دی گڈی** (56) وی — پٹڑی نال کھڑی ہو گئی۔","t14-tit-7":"سڑک دے منظر۔","t14-15-2":"ہتھ وچ اپݨے **نمونے دے بکس** چُکی اک **سفری ویچݨ والا** (55) پھرتی نال سڑک لنگھ گیا، تے **اُتلے پٹرے** (59) اُتے بیٹھے لوک، جیہڑا **اومنی بس** (58) دا اے، مُڑ کے تماشا ویکھݨ لگے۔ اک وچارے **گلی دے گویے** (60) نوں، جیہڑا اپݨا **پیٹی باجا** (61) چُکی سی، اپݨا **گیت** وچکار چھڈݨا پیا، کیوں جے ڈھولاں دے رولے نے اوہدی آواز دبا دِتی۔","t14-16-1":"16. — جدوں رجمنٹ **کپڑے دی دکان** (64) دے سامݨے آئی، تے **سیوݨ والیاں** (63) تے **درزی** (62) اپݨیاں **سیوݨ دیاں مشیناں** تے اپݨا کم چھڈ کے کھڑکی وچوں جھاکݨ لگے۔ **دکاندار** (65) ، جیہنے ہُݨے ہُݨے اپݨی **سجاوٹ دی کھڑکی** وچ نویں **سوٹ** (66) رکھے سن، اوہنوں **کپڑے** (67) تے **لینن** دے اوہ تھان ہٹاؤݨے پئے جیہڑے پٹڑی اُتے **نالی دے مونہہ** (68) کول رکھے سن، ایس ڈر توں پئی بھیڑ اوہناں نوں ڈیگ نہ دیوے؛ اک بُڈھے **پھیری والے** (69) تیکر نوں، جیدے نال اک چوکیدارݨی کجھ جُرابا دا مُل بھاء کر رہی سی، اپݨی وِکری پوری کرن لئی اک ڈیوڑھی وچ وڑنا پیا۔","t14-16-2":"اسیں رجمنٹ نال بیرکاں تیکر گئے **تے**، اپݨے دن توں بہت تسلی پا کے، کھاݨے دے ویلے گھر مُڑ آئے۔","t14-tit-8":"وکھو وکھ وپار تے پیشے۔","t14-17-1":"17. — اگلے دن میرے پیو نے صلاح دِتی پئی سانوں مقامی اخبار دا چھاپہ خانہ وکھا لیاوݨ۔ اسیں جوش نال من لیا۔","t14-17-2":"**چھاپے والا** **کتاباں دا ویچݨ والا** (70) ، **چھاپَک**، **لکھݨ دے سامان دا ویچݨ والا** تے **جلد ساز** وی اے۔ اوہنے پہلی منزل اُتے اخبار دا **ادارتی کمرہ** (71) رکھیا اے، تے **نقاشی دا کمرہ** وی، جِتھے **پتھر چھاپَک** (72) تے **تانبے دے نقاش** (73) کم کردے نیں، تے چھیکر جوڑن دا کمرہ، جِتھے **اکھر جوڑن والے** (74) نیں۔ اصلی **چھاپہ خانہ** (75) ، **چھاپݨ دیاں مشیناں** تے وکھو وکھ جنتر ہیٹھلی منزل اُتے نیں۔","t14-tit-9":"جان بہت سارے سوال پُچھدا اے۔","t14-18-1":"18. — چھاپہ خانے توں نکلدے ہوئے جان بڑی اُلجھݨ وچ اک تھمّ اُتے لگے نِکے شیشے دے ڈبے دے سامݨے رُک گیا، جیہڑا **کِریانے والے** (77) دے سامݨے سی، تے پُچھیا پئی اوہ کیس کم دا اے۔ میرے پیو نے سمجھایا پئی اوہ **اگ دی سُچیت** (76) اے۔ سچ مُچ شہر دی ہر شے میرے یار لئی اچرج سی، سدھارن **پاݨی دے نل** (78) تے اوس ہولی **سامان دی تِپہیا** (80) توں لے کے، جیہنوں وردی پائی اک **چھوکرا** (79) چلاندا اے، **ڈاک دی گڈی** (81) تیکر۔","t14-19-1":"19. — جدوں تیکر میرے پیو سانوں چھڈ کے **محصول وصول کرن والے** (83) نال گل کرن گئے، جیہڑے اک **وکیل** (82) تے اک **منشی** (84) نال گلاں کرن رُکے سن، اسیں سڑک دی چہل پہل ویکھݨ وچ دل پرچاندے رہے۔ ساڈے سامݨے توں کئی طرحاں دے لوک لنگھے: اک **حلوائی دا چھوکرا** (85) ، جیہڑا اک ٹوکری وچ اک شاندار **پائی** چُکی سی، اک **کپڑیاں دے وپاری** (86) دے پچھے آیا؛ اک **بتی بالݨ والا** (87) اک **گیس لاؤݨ والے** (88) نال گلاں کر رہیا سی؛ اک **راہبہ** (89) اک نِکی یتیم کُڑی دا ہتھ پھڑی اپݨے خانقاہ نوں مُڑ رہی سی۔","t14-tit-10":"مُڑدے ویلے۔","t14-20-1":"20. — میرے پیو ساڈے نال آ رلے ای سن پئی جان دو **چمنی صاف کرن والیاں** (91) دے کالخ نال کالے مونہواں تے انوکھے بھیس اُتے ہس پیا۔","t14-21-1":"21. — میں اپݨی ماں لئی **پھُل ویچݨ والی** (92) کولوں اک بُوٹا خریدنا چاہندا سی، پر میرے پیو نے آکھیا پئی اوہ ڈھوݨ وچ بہت بھارا ہووے گا تے کجھ **سنترے** لے لیݨے چنگے رہݨ گے۔ اسیں **ریڑھی والی** (94) کول گئے، تے جدوں **ماسٹرݨی** (93) ، جیہڑی اپݨی نِکی شاگرد لئی کجھ چھانٹ رہی سی، اپݨا خریدݨ پورا کر چُکی، تدوں ساڈی واری آئی۔","t14-22-1":"22. — مُڑدے ہوئے سانوں کئی جاݨ پچھاݨ والے ملے: میرے ٹبر دی اک پرانی سہیلی، اپݨی **سنگݨی** (95) دی بانہہ پھڑی، پُلاں تے سڑکاں دے **انجینیر** (96) ، تے میری اک چچیری بھین اپݨی **آیا** (98) نال۔","t14-22-2":"فیر اسیں میری ماں دی **ٹوپیاں بݨاؤݨ والی** (97) کولوں لنگھے تے دو **راہباں** (99) کولوں، جیہڑے شہر وچ اوپرے سن تے جیہڑے میرے پیو کولوں اسٹیشن دا راہ پُچھݨ آئے۔","t15-apar-1":"نقشہ نمبر 15","t15-tit-1":"منڈی۔ — کھاݨ دیاں چیزاں۔","t15-01-1":"1. — جیہڑے وپاری سانوں ساڈی لوڑ دا کھاݨا دیندے نیں، اوہناں وچوں بہتے **ڈھکی منڈی** دے **ہال** (1) دے تھلے جمع رہندے نیں، یا کول دیاں گلیاں وچ۔","t15-02-1":"2. — **سُور دے مانس دا قصائی** (2) ، جیہڑا **ہیم** (3) ، **لہو دی ساسج** (4) ، **ساسج** (5) ، **آندراں دی ساسج** (6) تے **چربی** (7) ویچدا اے، اوہ **مکھݨ تے پنیر ویچݨ والی** (8) کول بہندا اے، جیدا ٹھیلا لال چھِلّ والے **ہالینڈ دے پنیراں** (9) ، **کامانبیر** (10) ، **گروئیر دے وڈے چکراں** (11) تے تازے **مکھݨ دے پیڑیاں** (12) نال سجیا اے۔","t15-03-1":"3. — اوہدے سامݨے اک **ترکاری ویچݨ والی** (13) اپݨیاں گاہکاں نوں سوہݨے **ٹماٹر** (14) ، **پھُل گوبھی** (15) ، **سلاد** (16) ، **بند گوبھی** (17) ، **کدو** (19) ، **خربوزے** (18) تے **کھمبیاں** (20) تیکر وکھاندی اے۔ پر اک **شراب والے** نے اپݨی **ڈھوݨ دی گڈی** (21) ، جیہڑی **بیئر دے پیپیاں** (22) نال لدی اے، ٹھیک اوہدے ٹھیلے دے سامݨے کھڑی کر دِتی اے تے اوہدیاں گاہکاں نوں کول نئیں آوݨ دیندی۔ اک باغبان اوہنوں **ہاتھی چک** (23) دی اک ٹوکری لیا رہیا اے۔","t15-tit-2":"ویچݨا تے خریدݨا۔","t15-04-1":"4. — منڈی وچ وڈی چہل پہل اے، کیوں جے **نیلامی** (24) دا ویلا آ گیا اے۔ جیہڑیاں **گھر والیاں** (26) ایتھے سودا کرن آندیاں نیں، اوہ راہ وچ **اوجھڑی ویچݨ والی** (25) دے ٹھیلے دے سامݨے رُک کے **اوجھڑی** یا اک **وچھے دا سر** خریددیاں نیں۔","t15-05-1":"5. — اک موٹا **رسوئیا** (27) **مچھی ویچݨ والی** (28) نال اک بہت سوہݨی **ٹونا** دا مُل بھاء کر رہیا اے، جیہڑی اپݨے من نال بھاء ودھاندی جاندی اے۔ اوہدے کول **بام، سول، ٹراؤٹ** تے **کارپ** دی وڈی کھیپ آئی اے۔ اوہدا **کاڈ** تے اوہدیاں **سِپیاں** بہت تازیاں نیں۔","t15-tit-3":"سستا مال تے مہنگا۔","t15-06-1":"6. — اوہدے کول بیٹھی **کُکڑیاں ویچݨ والی** (29) بہت ایماندار اے۔ جدوں اوہ کوئی **ٹرکی**، کوئی **ہنس**، کوئی **بطخ** یا سدھارن **کُکڑی** ویچدی اے، تے واجب بھاء توں ودھ نئیں منگدی۔","t15-07-1":"7. — چونک دے کونے اُتے، پہلی منزل اُتے، اک **کپڑے دی دکان والی** (30) نے ہاݨ ای دکان کھولی اے، جِتھے خریدݨ والیاں نوں **میز پوش**، **رومال، پرݨے** تے **تولیاں** دی بہت ودھیا چوݨ ہمیشہ ملدی اے۔ اوسے منزل اُتے اک **چھُری بݨاؤݨ والے** (31) نے اپݨی کارگاہ لائی اے۔ اوہ منڈی دیاں زنانیاں دیاں **چھُریاں** تیز کردا اے تے مالی لئی سب توں کرڑے **فولاد** توں **چھانگݨ دیاں دِرانیاں** بݨاندا اے۔","t15-tit-4":"کِریانے دی دکان۔","t15-08-1":"8. — اوہدی کارگاہ دے تھلے کجھ ویلا پہلاں اک وڈی کھاݨے دی دکان کھُلی اے۔ ایہہ ہُݨ پرانے دناں والی اوہ سادی نِکی **کِریانے دی دکان** (32) نئیں رہی، جیہڑی نِرا روز دا مال ویچدی سی — **چا** (33) ، **چاکلیٹ** (34) ، **ڈلی دی کھنڈ** (37) تے **صابن** (38) ۔ ایتھے سب کجھ وِکدا اے: **کُرکُرے بسکٹ**، **ڈبہ بند چیزاں** (35) ، **شراباں** (36) ، **رم، برانڈی، کِرش، انیسیت** تے **کوراساؤ**۔ ایتھے شکار وی اوہنی ای سوکھ نال ملدا اے — **سہا** (39) ، **چڑیاں** (40) ، **تِتر** (41) ، **بٹیر** (42) ، **جنگلی بطخ** (43) یا **تِتر مور** (44) — جِنّے نیمے دیساں دے پھل، جِویں **کیلے** (46) تے **انناس**۔","t15-09-1":"9. — اک بہت مددگار کِریانے دا **کارندہ** (45) جیہڑا منگیا جاوے اوہو دیݨ نوں تیار رہندا اے: **مربہ** (47) ، کرونڈے دا یا بہی دا، **چربی** (48) ، **کھیرے** (49) یا لُوݨی **سارڈین** (50) ۔","t15-09-2":"ایہہ **گاہکاں** (51) لئی بہت سوکھ دی گل اے، جیہڑیاں سب توں سدھارن مال دے کول ای سب توں ٹاواں اگیتا مال تے سب توں سوادی پھل لبھدیاں نیں: رسیلیاں **ناشپاتیاں** (52) ، **آلو بخارے** (53) ، **انگور** (54) ، **آڑو** (55) ، **بادام** (56) تے **اخروٹ** (57) ۔","t15-tit-5":"گاہک۔","t15-10-1":"10. — **چاول** (58) تے **مسور** (59) دھوئیں دِتی **ہیرنگ** (60) دے ڈبے کول رکھے نیں؛ **آلو** (61) تے **سیم** (63) **سیباں** (62) ، **انجیراں** (64) ، **سُکے آلو بخاریاں** (65) تے **پہاڑی باداماں** (66) کول بیٹھے نیں۔ ایس دکان وچ تازے **آنڈے** (67) تے **زیتون** (68) وی ملدے نیں، سو **ٹوکریاں** (70) تے **جالی دے تھیلے** (73) بہت چھیتی بھر جاندے نیں۔","t15-11-1":"11. — ایس ودھیا دکان دی **کافی** (72) نے **نوکراݨیاں** (69) تے رسوئݨاں وچ چنگا خاصا ناں کمایا اے، کیوں جے بُڈھا **کِریانے والا** (71) اوہنوں آپ بڑے دھیان نال بھُندا اے۔","t15-tit-6":"ویکھݨ دیاں چیزاں۔","t15-12-1":"12. — سارے لوک منڈی سودا کرن ای نئیں آندے۔ ہال تیکر جاندی اوس نِکی گلی دی سوہݨی آواجائی وچ کئی طرحاں دے لوک وکھائی دیندے نیں۔ اک بھلے **کمیلے دے مزدور** (75) کول، جیہڑا اپݨے اگے اک **ٹھیلا** (74) دھکّ رہیا اے، ایہہ رہے دو چھٹی اُتے آئے سپاہی، جیہناں نوں اپݨی چمکدی وردی وکھاؤݨ دا بڑا مان اے: **ہوسار** (76) اپݨے نیلے **دولمان** تے **پراں والے شاکو** وچ، تے **زُواو دا حوالدار** ڈھِلی نِکر وچ، سر اُتے **فیز** لائی۔","t15-13-1":"13. — **نانبائی** (80) ، جیہڑا **نانبائی خانے** (78) دی دہلیز اُتے کھڑا اے، اوہنے ہُݨے ہُݨے اپݨی **روٹی** (79) دا آٹا گُنھیا اے تے تندور توں اوہ **کروسان** (81) ، **نِکیاں روٹیاں** (82) تے **گول روٹیاں** (83) کڈیاں نیں جیہڑیاں کھڑکی وچ رکھیاں نیں۔","t15-14-1":"14. — نانبائی خانے دے اُتے اک ہوشیار **سیوݨ والی** (84) رہندی اے، جیہڑی کئی **کڑھائی کرن والیاں** (85) رکھدی اے۔ اوہدے کول اک **دھوبݨ تے استری کرن والی** (86) رہندی اے، جیہڑی **کپڑے** (88) دھو کے تے سُکا کے اوہناں نوں کلف لاندی اے تے **استری** (87) نال دبدی اے۔","t15-tit-7":"مانس، مچھی تے ترکاری۔","t15-15-1":"15. — ہیٹھلی منزل دی **قصائی دی دکان** (89) وچ ہر طرحاں دا مانس وِکدا اے — **بھیڈ دا** (90) ، **گاں دا** (94) یا **وچھے دا** (92) — **راناں، چاپاں، ٹوٹے** تے **پسلیاں** دے رُوپ وچ۔ **قصائی دا چھوکرا** (93) ایہہ سارا مانس کٹدا اے تے **گُدے دیاں ہڈیاں** (96) وکھ رکھدا اے۔ قصائی دے دروازے اُتے اک **سِپیاں ویچݨ والی** (97) کھڑی اے، جیہڑی **سِپیاں** (98) ویچدی اے۔ چاہو تے اوہ اوہناں نوں کھول وی دیندی اے۔","t15-16-1":"16. — ایہہ سارے وپاری لائسنس یا تھاں دا محصول دیندے نیں؛ ایسے لئی **سپاہی** (100) اوہناں وچاریاں **گھُم کے ترکاری ویچݨ والیاں** (99) دا بغیر ترس دے پچھا کردا اے، جیہڑیاں اپݨیاں ریڑھیاں اُتے **گاجراں، مُولیاں، شلغم، گندنا** یا **شتاوری دیاں گٹھڑیاں، تازیاں مٹراں، پالک، کھٹی بُوٹی، جل کُنبھی** تے **دھنیا** ڈھو کے اوہناں نال مقابلہ کردیاں نیں۔","t15-tit-8":"سپاہی توں بچو!","t15-17-1":"17. — **تُھوم** (101) تے **گنڈے** ویچݨ والا مُنڈا خوب جاݨدا اے پئی اوہنوں وی منڈی کول اپݨا مال ویچݨ دی اجازت نئیں۔ اوہ نس کھڑدا اے، ایس خطرے نال پئی **جھینگے مچھی** تے **لابسٹر** **ویچݨ والی** (102) دی **کیکڑیاں**، **کریفش** تے **جھینگیاں** دی ٹوکری اُلٹ دیوے۔","t15-18-1":"18. — سارے لوک کاہلی وچ نیں تے وڈا رولا پا رہے نیں؛ پر ایس نال گھُمدے **شیشہ ساز** (103) دی ہاک صاف سُݨائی دیوݨوں نئیں رُکدی، نہ اوس **کوئلے والے** (104) دی، جیہنے ہُݨے ہُݨے اک **کوئلے دی بوری** (105) اپڑاؤݨ نوں اپݨی گڈی تھوڑی دیر لئی چھڈی اے۔","t16-apar-1":"نقشہ نمبر 16 وڈی دکان۔ — منڈی۔ کھڈوݨے۔","t16-01-1":"1. — نواں ورھا آ رہیا اے۔ وڈیاں دکاناں نے **کھڈوݨیاں** (1) تے نویں ورھے دیاں سوغاتاں دی اپݨی سجاوٹ تیار کر لئی اے۔","t16-01-2":"میں اپݨے دادا نوں آکھیا پئی مینوں ایہہ سوہݨی سجاوٹ ویکھݨ منڈی لے چلو، تے اوہ من گئے۔","t16-02-1":"2. — پہلاں اسیں ہتھیاراں دیاں کجھ سوہݨیاں سجاوٹاں دے سامݨے رُکے، جیہناں وچ اک **رائفل**، اک **جھالر والی ٹوپی**، اک **کِرچ**، اک **تلوار دی پیٹی** تے اک جوڑی **مونڈھے دے پھُندنے** سن، یا فیر اک **خود**، اک **چھاتی دا کوچ** (3) تے اک **پستول** (4) ۔ ایہہ سب مینوں **جادوئی لالٹیناں** (2) نالوں کِتے ودھ بھایا۔","t16-tit-1":"ویکھݨ جوگ چیزاں۔","t16-03-1":"3. — اوسے شعبے وچ اک **پہرے دار** (5) اپݨی **پہرے دی کوٹھڑی** وچ سی؛ اوہ گتے دے پورے چڑیا گھر اُتے پہرہ دیندا لگدا سی۔ کِنّے جانور سن اوتھے! اپݨے اڈے اُتے اک **طوطا** (6) ، نک اُتے سِنگ لئی اک **گینڈا** (7) ، اک **بارہ سنگھا** (8) ، اک **شتر مرغ** (9) ، اک **بندر** (10) جیہڑا اخروٹ توڑ رہیا سی، اک **لومڑی** (11) جیہڑی اک کُکڑی چُکی لے جاندی سی، اک **مگرمچھ** (12) اپݨے وڈے جبڑے کھولی، اک **اُٹھ** (13) ، اک سجیلا **گرے ہاؤنڈ** (14) ، اک **تیندوا** (15) ، تے فیر دو جانور جیہناں نوں میں جاݨدا نہ سی، جیہڑے، مینوں دسیا گیا، اک **نیولا** (16) تے اک **بھیڑیا** (17) نیں۔ اوتھے اک **چیتا** (18) تے اک **بگھیاڑ** (21) وی سی؛ کول ای پیارے نِکے **چوہے** (19) تے ربڑ دیاں نِکیاں **چُوہیاں** (20) سن۔ چھیکر اک **دریائی گھوڑا** (22) تے اک کُب والا **اُٹھ** (23) سنگرہ پورا کردے سن۔ میں اوتھے گھنٹیاں کھڑا رہندا، جے کول ای **ٹین دے سپاہیاں** (29) نال بھریا اک شاندار پڑاء میری اکھ نہ کھِچ لیندا۔","t16-tit-2":"سپاہی تے جنگ۔","t16-04-1":"4. — میرے دادا، جیہڑے **اپاہج سابق سپاہی** (24) نیں تے جیہناں نوں اک **زخم** مگروں فوج چھڈݨی پئی، جیہنے اوہناں نوں **فوجی تمغہ** دلوایا، اوہناں نوں مینوں اوہناں **مہماں** دیاں گلاں سُݨاؤݨا بہت چنگا لگدا اے جیہناں وچ اوہ شامل ہوئے۔ اوہ مینوں اوس نِکی فوج دیاں وکھو وکھ چالاں سمجھا کے بہت خوش ہوئے۔ منڈی ویکھݨ آئے اصلی سپاہیاں دا اک ٹولہ — اک **انجینیر سپاہی** (25) ، اک **پہاڑی ہولا سپاہی** (26) اپݨی **ٹوپی** وچ، پیدل فوج دا اک **مکھ حوالدار** (27) تے توپ خانے دا اک **حوالدار** (28) ، جیدی آستین اُتے سونے دی **دھاری** سی — اوہ وی وضاحت سُݨن ساڈے کول رُک گئے۔","t16-05-1":"5. — میرے دادا، اِنّے مشہور سُݨن والے لبھ کے بہت مان نال بھرے، اوہناں جھٹ جنگ دی اک پوری وِیؤنت گھڑ سُٹی۔","t16-05-2":"اوہ قلعہ بند شہر، اپݨیاں **فصیلاں** تے **کھائیاں** سمیت، **ویری فوج** نال گھِریا سی، جیہڑی لمی **گولہ باری** مگروں اوہدے اُتے **دھاوا** بولݨ دی تیاری وچ سی۔ پر **گھِرے ہوئے** لوک، بھُکھ توں مجبور، **گھیرن والیاں** دے **پڑاء** اُتے اک **باہر واہ** کر بیٹھے سن۔ **تنبواں** دے چوہاں پاسیں اک تِکھی **لڑائی** وچ **ہلے** نوں پچھے دھکّ کے **جِتّݨ والے** گھیرن والیاں نے اپݨے **گھوڑ سوار دستے** **ہارے ہوئے** حملہ آوراں دا **پچھا** کرن گھلے۔ اوہ **پچھے ہٹے**، **رݨ بھوں** نوں **مُردیاں** تے **زخمیاں** نال وِچھا کے۔ **اسٹریچر والے** زخمیاں نوں **چلدے دواخانے** تیکر لے گئے، تاں جو **جراح** اوہناں دی سنبھال کرن۔","t16-05-3":"کجھ **بٹالینواں** دے سورمے مقابلے دے باوجود، جیہناں نے **چوکور ویوہ** بݨایا سی، **ہار** پوری سی؛ بچی فوج **نس گئی**، بہت سارے **بندی** پچھے چھڈ کے۔ ویری شہر لے کے اپݨی **جِت** اُتے تاج رکھݨ نوں سی۔ شاید ایہو مہم دا انت ہوندا، تے اک **جنگ بندی** مگروں اک **امن دے سمجھوتے** اُتے دستخط ہو سکدے۔","t16-tit-3":"نویں ورھے دیاں سوغاتاں۔","t16-06-1":"6. — اوہ جوان سپاہی، جیہڑے سابق سپاہی دی رنگیلی کہاݨی سُݨدے ہوئے ہس رہے سن، اوہناں نے اوہناں کولوں کجھ ہور سوال پُچھے۔ رہیا میں، تے میں کاؤنٹر دا چکر کٹ کے اک سوہݨی **کمان** (32) تے اک **دھنُش** (33) اوہدے **تیر** (31) سمیت ویکھݨ گیا۔ اوتھے مینوں جانوراں دا اک ہور سنگرہ مِلیا: دو **گاوݨ والیاں چڑیاں** (34) ، اک چابی والی **بلبل** تے **پھُدکی** جیہڑیاں گلا پھاڑ کے گا رہیاں سن، تے انوکھے جیواں دی اک قطار — اک **چمگادڑ** (35) ، اک **اجگر** (36) ، اک **کچھو** (37) ، اک **سیل** (38) ، اک **وھیل** (39) تے سونے دی جھِلی نال بݨی اک **شارک** (40) ۔","t16-07-1":"7. — میں اوہناں نوں ویکھݨ ودھ دیر نہ رُکیا، کیوں جے میری اکھ اوس شے اُتے پے چُکی سی جیدا میں سُفنا ویکھدا سی: اک شاندار **کٹھ پُتلی رنگ منچ** (41) ، شاندار **منظر پٹ** تے اک سوہݨے لال **پردے** سمیت۔ **منچ** اُتے دو اداکار کِسے بہت دلچسپ **ناٹک** وچ اپݨی **بھومکا** نبھاندے لگدے سن، کیوں جے ڈبیاں دے گتے دے نِکے **ویکھݨ والے**، یا جیہڑے **اگلیاں کرسیاں** تے **پچھلے حصے** وچ **ساز چالک** دے پچھے بیٹھے سن، اوہ گرم جوشی نال تالی وجا رہے سن۔","t16-07-2":"افسوس، اوہ رنگ منچ بہت مہنگا سی۔","t16-08-1":"8. — ایہدے توں بغیر، کھڈوݨیاں وچوں چوݨا اوکھا سی، کیوں جے کھڑکیاں ہر طرحاں دے کھڈوݨیاں نال بھریاں سن: **ہارلیکن** (42) ، **پولیشینیل** (43) ، **پیرو** (44) ، پر پھڑ پھڑاندے **اُلو** (45) ، سیٹی وجاندے **کالکنٹھ** (46) ، بھونکدے **پوڈل**، اک **گرامو فون** (47) تے **بُجھارتاں**۔ ایہناں وچوں اک کھڈوݨا مینوں بہت بھایا: اوہدے وچ اک **سمندری لڑائی** (48) وکھائی گئی سی، جیدے وچ **ناریل دے رُکھاں** نال بھرے کنڈھے دے سامݨے **سمندری ڈاکو** اک **جہاز** اُتے ہلہ کردے نیں۔","t16-09-1":"9. — میں ایہہ ساریاں حیران کر دیݨ والیاں چیزاں بڑے سکون نال ویکھ سکیا، کیوں جے دکان وچ لوک گھٹ ای سن — مشکل نال مُٹھ بھر تماشبین، اک **گھوڑ سوار سپاہی** (49) ، تے اک **وصولی کرن والا** (50) ، جیہڑا مکھ **گلّے** (51) اُتے اک **ہنڈی** پیش کر رہیا سی۔","t16-10-1":"10. — میں نے اپݨے دادا کولوں پُچھیا پئی **خزانچی** دے پچھے طاقاں اُتے رکھیاں اوہ کتاباں کیس کم دیاں نیں؛ اوہناں دسیا پئی اوہ **حساب دیاں وہیاں** نیں۔","t16-tit-4":"دکان وچ جھاتی۔","t16-11-1":"11. — کھڈوݨیاں دا شعبہ چھڈ کے اسیں زین سازی ول گئے، تاں جو **زیناں** (53) ، **رکاباں** (54) ، **لگاماں** (55) ، **دہاݨیاں** (56) تے **سواری دے چابکاں** اُتے اک نظر مار لئیے۔ جدوں تیکر **شعبے دے منتظم** (57) میرے دادا نوں کجھ جاݨکاری دیندے رہے، میں **چینی مِٹی** تے **شیشے دے برتناں** (58) دی سجاوٹ ویکھݨ گیا، جِتھے سوہݨے **سلاد دے کٹورے** تے نازک **چا دان** (59) سن۔","t16-12-1":"12. — پہلی منزل اُتے چڑھن لئی اسیں **کمر بنداں** (60) دی کھڑکی دے پچھوں لنگھے، جیہڑی جُرابا دے شعبے کول اے، جِتھے بہت سوہݨیاں **نِکراں** (63) وِچھیاں سن۔ کول ای اک **دکان دی مددگار** (61) اک **گاہک** (62) نوں سوہݨے ریشمی **کپڑے** (64) چوݨ وچ مدد کر رہی سی۔","t16-12-2":"پوڑیاں چڑھدے ہوئے میں ویکھیا پئی دکان جاپانی **لالٹیناں** (65) ، **چھتریاں** (66) تے وڈیاں **کھجوراں** (70) نال سجی اے۔","t16-13-1":"13. — پہلی منزل اُتے ویکھݨ نوں ودھ کجھ نہ سی: نِرا ساز سامان (*) ، **تجوریاں** (67) ، **درازاں والیاں الماریاں** (68) تے **بال گڈیاں** (69) ۔ پر دکان دا سارا منظر بہت **پرچاوا دیݨ والا** سی۔","t16-14-1":"14. — اپݨے تھلے مینوں ساز وکھائی دِتے: **وِیݨاواں** (71) ، **گٹار** (72) ، **مینڈولن** (73) ، **کارنیٹ** (74) ، **کلیرینیٹ** (75) ، اپݨے **گز** (76) سمیت وائلن تے اک **وڈا ڈھول** (77) تیکر۔ کجھ ہور اگے، لکھݨ دے سامان دے کاؤنٹر اُتے، اک **طالب علم** (78) **دکان دے مددگار** (79) نال اک کاغذ دے تھیلے دا مُل بھاء کر رہیا سی۔ اوہناں کول مینوں اک سوہݨی **قاعدے دی کتاب** (80) وکھائی دِتی۔","t16-14-2":"دکان دے وچکار اک اُچا **کرسمس دا رُکھ** (81) کھڑا سی، جیدے اُتے چوہاں پاسیں موم بتیاں، گہݨے تے ہر طرحاں دے کھڈوݨے ٹنگے سن: **لکڑ دے گھوڑے** (82) ، **گُڈیاں** (83) ، وغیرہ۔","t16-14-3":"**عطر دی دکان** (84) ، اپݨے **دند دے منجناں** تے اپݨے وکھو وکھ **عطراں** سمیت، اک بہت سوہݨی وا چھڈدی سی جیہڑی ساڈے تیکر اُٹھ آندی سی۔","t16-tit-5":"اسیں کجھ خریدنے آں۔","t16-15-1":"15. — کیوں جے میرے دادا نوں ویلا لما لگݨ لگ پیا سی، اسیں وڈی پوڑی توں مُڑ تھلے اُترے۔ اوہ اک **تارا ودیا دی سُوچی** (85) دے سامݨے پل بھر رُکے، جیدے اُتے، اوہناں دسیا، **دُم دار تارے** (a) ، **چن تے سورج دے گرہݨ** (b) ، **چوہاں سیدھاں** (c) **(اُتر، دکھݨ، چڑھدا تے لہندا)** والا اک سیدھ چکر، دوہاں **اَدھ گولیاں** (d) دا نقشہ، **گرہ** (e) تے **شمسی نظام** (f) وکھائے گئے سن۔ مینوں اوہدے وچوں کجھ سمجھ نہ آیا، تے مینوں کِتے ودھ دلچسپی اوس **سامان اپڑاؤݨ والے** (86) دی گوٹے والی وردی وچ ہوئی جیہڑا لنگھ رہیا سی، تے اپݨے کول رکھیاں اوہناں سوہݨیاں **پکھیاں** (87) وچ، **بٹویاں** (88) تے **جیبی بٹویاں** (89) کول۔","t16-16-1":"16. — میں نے کاؤنٹر اُتے کجھ **پر** (90) تے **پیٹی دے بکسوے** (91) وی تکے، تے اوہ سوہݨے **بݨاوٹی پھُل** (94) جیہڑے ٹوکریاں وچ سلیقے نال سجے سن۔ **بنفشے**، **گُل شب بو**، **سنبل** (95) ، **جیرینیم** (96) ، **کنول** (97) تے **نسترن** (98) دی نقل بہت چنگی سی۔","t16-tit-6":"دادا دی سوغات۔","t16-17-1":"17. — میں نے اپݨے دادا نوں آکھیا پئی مینوں اوہناں **دند دے برشاں** (92) وچوں اک خرید دیو جیہڑے **والاں دیاں پِناں** (93) کول اک ڈبے وچ سن۔ اوہ من گئے، تے میں آپ گلّے اُتے اپݨے خریدے دا مُل تارن گیا، جیدے کول اک وڈا **پیکٹ** (100) بنھیا جا رہیا سی، اک **گاہک** (99) لئی۔","t16-18-1":"18. — اچانک کلاتمک **کانسی دے بُتاں** (101) کول کھڑے لوکاں وچ ہلچل مچ گئی۔ اک **چور** (102) نوں ہُݨے ہُݨے اک **دکان دے نگران** (103) نے کِسے دی جیب کٹدے رنگے ہتھیں پھڑ لیا سی۔ اوہنوں **گرفتار** کرن نوں سپاہی سدیا گیا، تے اسیں نکل ای رہے سی پئی مجرم نوں تھاݨے لے جایا جا رہیا سی۔"}